AMD Ryzen Threadripper 3960X & 3970X vs. Intel Core i9 10900X & 10980XE review

111 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. AMD Ryzen Threadripper versus Intel Cascade Lake-X
  2. 2. 3de generatie Threadripper: 3960X & 3970X
  3. 3. Intel Cascade Lake-X: Core i9 10900X t/m 10980XE
  4. 4. Testprocedure
  5. 5. Benchmarks: content creation (Adobe Lightroom, Photoshop en Premiere)
  6. 6. Benchmarks: video- en audio-encoding (x264, x265 en Flac)
  7. 7. Benchmarks: 3D-rendering (Cinebench / Blender)
  8. 8. Benchmarks: data-compressie en -encryptie
  9. 9. Benchmarks: web-browsing en Microsoft Office (Word en Excel 2016)
  10. 10. Gaming benchmarks: Assassin's Creed: Origins
  11. 11. Gaming benchmarks: Battlefield 1 (DX11)
  12. 12. Gaming benchmarks: Far Cry 5
  13. 13. Gaming benchmarks: GTA V
  14. 14. Gaming benchmarks: The Witcher 3: Blood & Wine
  15. 15. Gaming benchmarks: Rise of the Tomb Raider (DX12)
  16. 16. Gaming benchmarks: The Division (DX12)
  17. 17. Stroomverbruik
  18. 18. Extra: Waarom doet de 3970X het slecht in sommige games?
  19. 19. Overklokken: ultieme CPU's maximaal overgeklokt
  20. 20. Nieuwe Intel X299-moederborden
  21. 21. Nieuwe AMD TRX40-moederborden
  22. 22. Conclusie
  23. 23. Besproken producten
  24. 24. Reacties

AMD Ryzen Threadripper versus Intel Cascade Lake-X

Nog nooit laaide de strijd in processorland zo hoog op als nu: op exact dezelfde dag introduceren zowel AMD als Intel hun nieuwe reeksen high-end processors. Intel lanceert de nieuwe 'Cascade Lake-X' processors voor socket 2066, oftewel zijn high-end desktop (hedt)-platform, met tien tot achttien cores. Voorafgaand aan de lancering hebben we de 10-core Core i9 10900X en de 18-core 10980XE reeds kunnen testen. AMD zet daar zijn derde generatie Ryzen Threadripper-processors tegenover, in de vorm van de 24-core 3960X en de 32-core 3970X, die we eveneens allebei hebben getest.

We noemden het twee weken terug nog in onze review van de Ryzen 9 3950X, een 'mainstream' socket AM4-processor met maar liefst zestien rekenkernen: het aantal processorcores is de afgelopen paar jaar omhoog geschoten. Waar we in 2016 nog onder de indruk waren van de eerste 10-core processor, associëren we dat aantal cores tegenwoordig eerder met de mid-range platforms.

Waarom zou je nog een 'HEDT' processor kopen?

Naast het steeds grotere aantal cores dat beschikbaar is op de mainstream platforms, wordt het bestaansrecht van de hedt-markt ook bedreigd doordat veel software niet oneindig doorschaalt naar heel veel cores. Taken waarvoor je traditioneel een high-end cpu wilde hebben, bijvoorbeeld foto- en videobewerking, lusten weliswaar flink wat cores, maar voorbij de tien rekenkernen neemt de meerwaarde van extra rekenkernen doorgaans snel af, met soms zelfs een negatief effect. Door het hogere stroomverbruik van al die cores zien we immers vaak dat de kloksnelheid van de multi-core monsters wat lager ligt dan bij modellen met minder kernen.

De high-end platforms van beide fabrikanten bieden echter niet alleen maar meer cores, zo benadrukken AMD en Intel in het licht van bovenstaande steeds meer. Zowel Intels X299-platform als het compleet nieuwe Threadripper-platform, inclusief nieuwe socket en chipset waarover later meer, bieden een vierkanaals geheugencontroller met dubbel zoveel bandbreedte als bij de mainstream platforms en beschikken bovendien over véél meer pci-express-lanes. Taken die niet alleen met aantal cores, maar ook met de aanwezige geheugenbandbreedte schalen, doen het dus potentieel beter op een hedt-processor dan op een mainstreamvariant.

Wat er nieuw is, en héél veel benchmarks!

In de komende hoofdstukken bespreken we alles wat nieuw is in de hedt-platforms van zowel AMD als Intel, daaronder vind je uiteraard alle benchmarks van de nieuwe cpu's uit beide kampen. Om bepaalde aspecten van de prestaties extra op te helderen hebben we verder enkele extra tests gedraaid. Bovendien hebben we de topmodellen van beide cpu-ontwerpers uiteraard overgeklokt met custom waterkoeling én bekijken we de eerste nieuwe moederborden van ASRock, Asus, Gigabyte en MSI voor zowel de Intel X299-refresh als de nieuwe AMD TRX40-chipset.

3de generatie Threadripper: 3960X & 3970X

Waar AMD voor zijn mid-range platform al sinds de eerste Ryzens vasthoudt aan socket AM4, komt de derde generatie Threadripper vergezeld van een compleet nieuw platform, bestaande uit socket sTR4X en de TRX40-chipset. Er is geen enkele vorm van onderlinge compatibiliteit met socket TR4 en de X399-chipset: je kunt oude Threadrippers niet in de nieuwe borden plaatsen en vice versa. Volgens AMD is de nieuwe socket, die overigens exact evenveel pinnen heeft als de oude, nodig omdat de oude pin-indeling niet voldeed voor de features van de nieuwe processors, waaronder pci-express 4.0. De montage van cpu-koelers is niet gewijzigd, die zijn dus wél compatibel.

Nieuwe structuur, geleend van Epyc

Zoals gebruikelijk zijn de nieuwe Threadrippers afgeleid van de Epyc-processors voor servers, waarvan de nieuwste generatie in augustus werd gepresenteerd. De interne opbouw is dan ook identiek, met één op 12nm geproduceerd i/o-die in het midden met daaromheen vier core-chiplets, die elk acht cores bevatten waarvan er steeds zes of acht actief zijn. De core-chiplets, in AMD-jargon ccd's genoemd, worden op TSMC's 7nm-proces gefabriceerd en maken gebruik van dezelfde Zen 2-architectuur als de derde generatie reguliere Ryzens.

Naast de verbeteringen in de architectuur van de cores, die we in onze Ryzen 9 3900X review uitgebreid hebben behandeld, moet de nieuwe structuur voor lagere en bovenal beter voorspelbare interne latencies zorgen. Elk core-chiplet heeft een eigen Infinity Fabric-verbinding met het i/o-die, maar niet rechtstreeks met andere ccd's, waardoor de latency tussen cores buiten het eigen die én met het werkgeheugen altijd hetzelfde is. Samen met de verbeteringen die de Zen 2-architectuur, de hogere kloksnelheden en het snellere ondersteunde werkgeheugen brengen, zou een Threadripper met hetzelfde aantal cores volgens AMD tot wel twee keer zo goed moeten presteren.

Ryzen Threadripper 3960X en 3970X

Vandaag introduceert AMD twee nieuwe cpu's, namelijk de Ryzen Threadripper 3960X met 24 cores en de 3970X met 32 cores. De 3960X werkt op een basissnelheid van 3,8 GHz, heeft een single-core turbofrequentie van 4,5 GHz en beschikt over een totaal van 140 MB cache, verdeeld over 128 MB gedeelde L3-cache en een halve megabyte L2-cache per core.  De 3970X heeft dezelfde turbo naar 4,5 GHz, maar een iets lagere basisklok van 3,7 GHz en dankzij het hogere aantal cores ook iets meer cache: 144 MB in totaal. Het tdp van beide processors is vastgesteld op 280 watt, oftewel 30 watt meer dan bij de 32-core 2990WX van vorig jaar.

De adviesprijzen van de nieuwe Threadrippers liggen respectievelijk honderd en tweehonderd dollar hoger dan die van hun voorlopers - de betere prestaties moeten dit verschil volgens AMD ruimschoots goedmaken, maar in de tussentijd halveert Intel natuurlijk wel praktisch de prijzen van zijn hedt-processors. De tweede generatie Threadripper blijft vooralsnog te koop én in productie, net als de oorspronkelijke X399-chipset. Dat is een kleine pleister op de wonde voor wie een eerste generatie Threadripper-systeem heeft: op z'n minst de upgrademogelijkheid naar maximaal een 2990WX blijft dus gewaarborgd, maar een upgrade naar de derde generatie zit er niet in.

  Ryzen Threadripper 2970WX Ryzen Threadripper 3960X Ryzen Threadripper 2990WX Ryzen Threadripper 3970X
Cores / threads 24 / 48 24 / 48 32 / 64 32 / 64
Kloksnelheid 3,0 GHz 3,8 GHz 3,0 GHz 3,7 GHz
Turbosnelheid (1C) 4,2 GHz 4,5 GHz 4,2 GHz 4,5 GHz
L2-cache 12 MB 12 MB 16 MB 16 MB
L3-cache 64 MB 128 MB 64 MB 128 MB
Geheugencontroller Quad-channel ddr4-2933 Quad-channel ddr4-3200 Quad-channel ddr4-2933 Quad-channel ddr4-3200
PCI-Express lanes 64 64 64 64
Productieproces 12 nm 7 nm (cpu-cores)
12 nm (i/o-die)
12 nm 7 nm (cpu-cores)
12 nm (i/o-die)
Socket TR4 sTRX4 TR4 sTRX4
TDP 250 W 280 W 250 W 280 W
Adviesprijs $1299 $1399 / € 1509
$1799 $1999 / € 2159

CPU: 64 PCIe 4.0-lanes en quad-channel DDR4-3200

Elke derde generatie Ryzen Threadripper-processor biedt 64 pci-express 4.0-lanes, waarvan acht lanes worden gereserveerd voor de verbinding met de chipset. 48 pcie-lanes zijn naar eigen wens in te zetten voor bijvoorbeeld m.2-ssd's, videokaarten en andere uitbreidingen, de acht overgebleven lanes kan een moederbordfabrikant gebruiken voor secundaire sloten maar bijvoorbeeld ook inwisselen voor sata-aansluitingen. De cpu beschikt daarnaast over een viertal usb 3.1-poorten (10 Gbps) en een vierkanaals ddr4-3200 geheugencontroller, al neemt de officieel ondersteunde snelheid zoals gebruikelijk af als je zwaardere geheugenconfiguraties inzet - de tabel hieronder geeft daar een overzicht van.

TRX40-chipset: upgrade naar PCIe 4.0 zorgt voor hoger TDP

De nieuwe TRX40-chipset is eveneens volledig geüpgraded naar pci-express 4.0 en krijgt zoals gezegd acht in plaats van vier lanes vanuit de cpu, waarmee de effectieve bandbreedte is verviervoudigd ten opzichte van X399. De TRX40-chipset is familie van de X570-chipset voor socket AM4 en helaas merken we dat ook aan het stroomverbruik, dat ondanks het relatief zuinige 14nm-procedé van Globalfoundries maximaal 15 watt bedraagt. Veel moederbordfabrikanten zullen daarom kiezen voor actieve chipsetkoeling, met een ventilator dus.

Qua aansluitmogelijkheden biedt de TRX40-chipset bovenop de genoemde mogelijkheden van de processor zelf nog eens de volgende opties: acht keer usb 3.1 (10 Gbps), vier keer usb 2.0, vier keer sata600 en tweemaal een combinatie van ofwel vier pci-e lanes, ofwel vier sata600-poorten. Tot slot zijn er nog acht generieke pci-express 4.0-lanes beschikbaar. Als een moederbordfabrikant bijvoorbeeld bij alle keuzes steeds voor sata zou opteren, zou het mogelijk zijn om een TRX40-moederbord zonder externe controllers met twintig sata-poorten te maken - al zal er in de praktijk voor een meer gebalanceerde configuratie worden gegaan.

Het blijft niet bij 32 cores...

Naast de twee chips die AMD vandaag introduceert, licht de fabrikant ook al een tipje van de sluier op voor een introductie die we begin volgend jaar kunnen verwachten, namelijk van de Ryzen Threadripper 3990X. Een van de weinige vrijgegeven details is dat hij acht core-chiplets met elk acht actieve cores gebruikt, vooral een totaal van 64 cores en 128 threads. Er zal 256 MB L3-cache en in totaal 32 MB L2-cache aanwezig zijn, terwijl het tdp met 280 watt gelijk is aan dat van de vandaag gelanceerde Threadrippers. Logischerwijs zullen de kloksnelheden van het 64-core model dus aanzienlijk lager liggen dan bij de 24- en 32-core varianten.

  • AMD Ryzen Threadripper 3960X
  • AMD Ryzen Threadripper 3970X

Winkel

Prijs NL

Megekko

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00 + 2,0%
€ 0,00
Shop: binnen 24 uur

€ 1.498,95

Prijsinformatie
€ 1.495,00
€ 3,95
€ 1.498,95
Op voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 1.495,00 Verzendkosten NL : € 3,95 Totaalprijs : € 1.498,95

Alternate.nl

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 1,95
€ 0,00
€ 1,95
€ 0,00
€ 0,00
Shop: Op werkdagen voor 22.00 besteld, morgen in huis!

€ 1.499,00

Prijsinformatie
€ 1.499,00
€ 0,00
€ 1.499,00
Op voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 1.499,00 Verzendkosten NL : € 0,00 Totaalprijs : € 1.499,00

Cdromland.nl

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00 + 2,0%
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00 + 2,0%
€ 0,00
€ 0,00
Shop: binnen 24 uur

€ 1.499,00

Prijsinformatie
€ 1.499,00
€ 0,00
€ 1.499,00
Op voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 1.499,00 Verzendkosten NL : € 0,00 Totaalprijs : € 1.499,00

Azerty.nl

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 15,00
€ 0,00
Bestel en betaal voor 23:00 en je hebt het product morgen in huis.

€ 1.499,00

Prijsinformatie
€ 1.499,00
€ 0,00
€ 1.499,00
Op voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 1.499,00 Verzendkosten NL : € 0,00 Totaalprijs : € 1.499,00

Informatique.nl

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 12,50
€ 0,00
Shop: Op werkdagen voor 22:00 uur besteld, morgen in huis
Al acht keer computerwinkel van het jaar!

€ 1.499,00

Prijsinformatie
€ 1.499,00
€ 0,00
€ 1.499,00
Op voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 1.499,00 Verzendkosten NL : € 0,00 Totaalprijs : € 1.499,00

Coolblue.nl

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 10,00
€ 0,00
Bestel en betaal voor 23:59 en je hebt het product morgen in huis.
Voor 23.59u besteld? Morgen gratis bezorgd!

€ 1.529,00

Prijsinformatie
€ 1.529,00
€ 0,00
€ 1.529,00
Op voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 1.529,00 Verzendkosten NL : € 0,00 Totaalprijs : € 1.529,00

PCKing.de Deutschland

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00
€ 3,00
€ 0,00
€ 0,00

€ 1.544,00

Prijsinformatie
€ 1.529,00
€ 15,00
€ 1.544,00
Op voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 1.529,00 Verzendkosten NL : € 15,00 Totaalprijs : € 1.544,00

BytesAtWork.be België

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00 + 2,0%
€ 0,00
€ 5,00
€ 0,00
Shop: 1-3 werkdagen

€ 1.553,95

Prijsinformatie
€ 1.549,00
€ 4,95
€ 1.553,95
Bij toeleverancier prijsopbouw
Productprijs : € 1.549,00 Verzendkosten NL : € 4,95 Totaalprijs : € 1.553,95

Micro-Mail.nl

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00

€ 1.581,70

Prijsinformatie
€ 1.576,75
€ 4,95
€ 1.581,70
Bij toeleverancier prijsopbouw
Productprijs : € 1.576,75 Verzendkosten NL : € 4,95 Totaalprijs : € 1.581,70

Amazon.de NL

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
Gratis bezorgd v.a. €29 | Nederlandse klantenservice

€ 1.589,99

Prijsinformatie
€ 1.589,99
€ 0,00
€ 1.589,99
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 1.589,99 Verzendkosten NL : € 0,00 Totaalprijs : € 1.589,99

Centralpoint

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
Shop: Backorder

€ 1.661,33

Prijsinformatie
€ 1.661,33
€ 0,00
€ 1.661,33
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 1.661,33 Verzendkosten NL : € 0,00 Totaalprijs : € 1.661,33

Compumsa.eu België

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00 + 1,3%
€ 0,00
€ 0,00

€ 1.694,90

Prijsinformatie
€ 1.685,90
€ 9,00
€ 1.694,90
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 1.685,90 Verzendkosten NL : € 9,00 Totaalprijs : € 1.694,90

Winkel

Prijs NL

Megekko

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00 + 2,0%
€ 0,00
Shop: Levertijd 8 dagen

€ 2.148,95

Prijsinformatie
€ 2.145,00
€ 3,95
€ 2.148,95
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 2.145,00 Verzendkosten NL : € 3,95 Totaalprijs : € 2.148,95

Alternate.nl

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 1,95
€ 0,00
€ 1,95
€ 0,00
€ 0,00
Shop: Op werkdagen voor 22.00 besteld, morgen in huis!

€ 2.149,00

Prijsinformatie
€ 2.149,00
€ 0,00
€ 2.149,00
Op voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 2.149,00 Verzendkosten NL : € 0,00 Totaalprijs : € 2.149,00

Azerty.nl

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 15,00
€ 0,00
Shop: 2-3 werkdagen

€ 2.149,00

Prijsinformatie
€ 2.149,00
€ 0,00
€ 2.149,00
Bij toeleverancier prijsopbouw
Productprijs : € 2.149,00 Verzendkosten NL : € 0,00 Totaalprijs : € 2.149,00

Cdromland.nl

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00 + 2,0%
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00 + 2,0%
€ 0,00
€ 0,00
Shop: Levertijd 8 dagen

€ 2.149,00

Prijsinformatie
€ 2.149,00
€ 0,00
€ 2.149,00
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 2.149,00 Verzendkosten NL : € 0,00 Totaalprijs : € 2.149,00

BytesAtWork.be België

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00 + 2,0%
€ 0,00
€ 5,00
€ 0,00
Shop: 10-15 werkdagen

€ 2.223,95

Prijsinformatie
€ 2.219,00
€ 4,95
€ 2.223,95
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 2.219,00 Verzendkosten NL : € 4,95 Totaalprijs : € 2.223,95

Informatique.nl

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 12,50
€ 0,00
Shop: 2-5 werkdagen
Al acht keer computerwinkel van het jaar!

€ 2.279,00

Prijsinformatie
€ 2.279,00
€ 0,00
€ 2.279,00
Bij toeleverancier prijsopbouw
Productprijs : € 2.279,00 Verzendkosten NL : € 0,00 Totaalprijs : € 2.279,00

Centralpoint

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
Shop: Backorder

€ 2.363,13

Prijsinformatie
€ 2.363,13
€ 0,00
€ 2.363,13
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 2.363,13 Verzendkosten NL : € 0,00 Totaalprijs : € 2.363,13

Compumsa.eu België

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00 + 1,3%
€ 0,00
€ 0,00

€ 2.365,90

Prijsinformatie
€ 2.356,90
€ 9,00
€ 2.365,90
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 2.356,90 Verzendkosten NL : € 9,00 Totaalprijs : € 2.365,90

Intel Cascade Lake-X: Core i9 10900X t/m 10980XE

In tegenstelling tot AMD laat Intel de introductie van zijn Cascade Lake-X-serie high-end processors niet gepaard gaan met een nieuw platform; de nieuwe processors werken (na een bios-update) in de bestaande X299-moederborden met socket 2066. De diverse moederbordfabrikanten grijpen deze lancering echter wel aan om enkele nieuwe X299-modellen te introduceren die qua features en aansluitmogelijkheden weer helemaal bij de tijd zijn, al heb je dus niet per se zo'n nieuw bord nodig.

In de tabel hieronder hebben we de vier nieuwe cpu's op een rijtje gezet. Net als de oorspronkelijke Skylake-X processors (7800X t/m 7980XE) en de beperkte refresh daarvan in de 9000-serie maken ze gebruik van de socket 2066-processorvoet. Dat brengt onder meer een luxere quad-channel ddr4-geheugencontroller met zich mee, maar ook een groter aantal pci-express-lanes dan op het mainstreamplatform mogelijk is. Tot slot zijn er uiteraard meer cores.

  Core i9 10900X Core i9 10920X Core i9 10940X Core i9 10980XE
Cores/threads 10 / 20 12 / 24 14 / 28 18 / 36
Kloksnelheid 3,7 GHz 3,5 GHz 3,3 GHz 3,0 GHz
All-core turbo 4,3 GHz 4,3 GHz 4,1 GHz 3,8 GHz
Single-core turbo 4,7 GHz 4,8 GHz 4,8 GHz 4,8 GHz
TDP 165 W 165 W 165 W 165 W
L3-cache 19,25 MB 19,25 MB 19,25 MB 24,75 MB
PCIe lanes 48 48 48 48
Geheugen Quad-channel DDR4-2933 Quad-channel DDR4-2933 Quad-channel DDR4-2933 Quad-channel DDR4-2933
Adviesprijs $599 $700 $797 $1000

Cascade Lake-X vs. Skylake-X

Zoals bekend mag zijn, heeft Intel nog geen nieuwe productieproces beschikbaar dan het sinds 2015 ingezette 14nm-procedé. Ook aan de Skylake-architectuur zijn in feite nauwelijks wijzigingen aangebracht. Om inzichtelijk te maken wat er dan wel anders is aan de nieuwe serie, hebben we de nieuwe Core i9 10900X in de tabel hieronder vergeleken met zijn eveneens 10-core voorgangers, de i9 7900X en i9 9900X.

Allereerst valt op dat de 10900X veel goedkoper is. De prijs van 599 dollar ligt 40% lager ten opzichte van de eerdere twee 10-cores. Daarnaast is de officieel ondersteunde geheugensnelheid opgeschroefd naar ddr4-2933 en zijn er vier extra pcie-lanes beschikbaar gemaakt; die zaten namelijk al op dit zogenaamde high-core-count die voor onderlinge communicatie tussen multi-socket servervarianten van deze processors. Aan de architectuur en het 14nm-productieproces is niets veranderd.

  Core i9 7900X Core i9 9900X Core i9 10900X
Cores/threads 10 / 20 10 / 20 10 / 20
Kloksnelheid 3,3 GHz 3,5 GHz 3,7 GHz
All-core turbo 4 GHz 4,1 GHz 4,3 GHz
Single-core turbo 4,5 GHz 4,5 GHz 4,7 GHz
TDP 140 W 165 W 165 W
L3-cache 13,75 MB 19,25 MB 19,25 MB
PCIe 3.0-lanes 44 44 48
Geheugen Quad-channel DDR4-2666 Quad-channel DDR4-2666 Quad-channel DDR4-2933
Prijs $999 $999 $599
Lancering juni 2017 december 2018 november 2019

Wie de oudere hedt-lineups van Intel nog scherp op zijn netvlies heeft, zal opvallen dat het aantal modellen fors lager is geworden. Alle processors met minder dan tien kernen zijn uit het assortiment geschrapt, net als de 16-core variant. Nu het mainstreamplatform tot acht cores gaat en daar begin 2020 zelfs een 10-core bij gaat komen, lijkt dat een logische stap: van oudsher was de beschikbaarheid van meer cores toch één van de belangrijkste redenen om voor een hedt-platform te gaan.

AI-versnelling en nieuwe connectiviteit

In zijn marketingslides wijst Intel nog op diverse andere toevoegingen, waarvan 'Deep Learning Boost' het meest in het oog springt. Xeon-processors voor servers beschikten al over deze modus, waarin diverse algoritmes voor neurale netwerken hardwarematig worden versneld via avx-512. Verder noemt de fabrikant wifi-6, een 2,5Gb-ethernetcontroller en thunderbolt 3, maar in alle drie de gevallen gaat het om externe chips die moederbordfabrikanten apart moeten plaatsen: de X299-chipset biedt daar geen ingebakken ondersteuning voor.

  • Intel Core i9 10900X
  • Intel Core i9 10980XE

Winkel

Prijs NL

Alternate.nl

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 1,95
€ 0,00
€ 1,95
€ 0,00
€ 0,00
Dit is een pre-order product dat op een later tijdstip op de markt komt.

€ 649,00

Prijsinformatie
€ 649,00
€ 0,00
€ 649,00
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 649,00 Verzendkosten NL : € 0,00 Totaalprijs : € 649,00

Megekko

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00 + 2,0%
€ 0,00
Shop: Levertijd 2 dagen

€ 649,00

Prijsinformatie
€ 649,00
€ 0,00
€ 649,00
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 649,00 Verzendkosten NL : € 0,00 Totaalprijs : € 649,00

BytesAtWork.be België

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00 + 2,0%
€ 0,00
€ 5,00
€ 0,00
Shop: 10-15 werkdagen

€ 683,95

Prijsinformatie
€ 679,00
€ 4,95
€ 683,95
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 679,00 Verzendkosten NL : € 4,95 Totaalprijs : € 683,95

Compumsa.eu België

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00 + 1,3%
€ 0,00
€ 0,00

€ 725,90

Prijsinformatie
€ 716,90
€ 9,00
€ 725,90
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 716,90 Verzendkosten NL : € 9,00 Totaalprijs : € 725,90

Centralpoint

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
Shop: Backorder

€ 761,09

Prijsinformatie
€ 761,09
€ 0,00
€ 761,09
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 761,09 Verzendkosten NL : € 0,00 Totaalprijs : € 761,09

(Zodra er prijzen bij webshops bekend zijn, verschijnen die hier.)

Winkel

Prijs NL

Alternate.nl

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 1,95
€ 0,00
€ 1,95
€ 0,00
€ 0,00
Dit is een pre-order product dat op een later tijdstip op de markt komt.

€ 1.099,00

Prijsinformatie
€ 1.099,00
€ 0,00
€ 1.099,00
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 1.099,00 Verzendkosten NL : € 0,00 Totaalprijs : € 1.099,00

Megekko

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00 + 2,0%
€ 0,00
Shop: onbekend

€ 1.099,00

Prijsinformatie
€ 1.099,00
€ 0,00
€ 1.099,00
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 1.099,00 Verzendkosten NL : € 0,00 Totaalprijs : € 1.099,00

BytesAtWork.be België

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00 + 2,0%
€ 0,00
€ 5,00
€ 0,00
Shop: 10-15 werkdagen

€ 1.133,95

Prijsinformatie
€ 1.129,00
€ 4,95
€ 1.133,95
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 1.129,00 Verzendkosten NL : € 4,95 Totaalprijs : € 1.133,95

Compumsa.eu België

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00 + 1,3%
€ 0,00
€ 0,00

€ 1.210,90

Prijsinformatie
€ 1.201,90
€ 9,00
€ 1.210,90
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 1.201,90 Verzendkosten NL : € 9,00 Totaalprijs : € 1.210,90

Centralpoint

Betaalmogelijkheden
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
€ 0,00
Shop: Backorder

€ 1.268,08

Prijsinformatie
€ 1.268,08
€ 0,00
€ 1.268,08
Geen voorraad prijsopbouw
Productprijs : € 1.268,08 Verzendkosten NL : € 0,00 Totaalprijs : € 1.268,08

(Zodra er prijzen bij webshops bekend zijn, verschijnen die hier.)

Testprocedure

De Hardware Info CPU Test is gebaseerd op de voorgaande testmethode en vertoont dan ook de nodige gelijkenissen. Vanwege alle problemen met de Windows 10 October 2018 Update (1809), die uiteindelijk nauwelijks is uitgerold, hebben we alle oudere processors getest met de versie daarvoor, namelijk 1803 (inclusief Spectre/Meltdown patches). Aangezien de AMD Ryzen 3000-processors specifiek zouden profiteren van optimalisaties in de nieuwste Windows 10 May 2019 Update (1903), hebben we de nieuwe AMD-cpu's met die Windows-versie getest. Daarnaast hebben we een validatietest uitgevoerd door een Intel Core i9 9900K volledig ons testparcours te laten doorlopen op Windows 10 1903. Daaruit bleek in geen enkel geval een significant verschil - je kunt de processors in de grafieken dus goed met elkaar vergelijken, en dat is uiteindelijk ons doel.

Van iGPU tot GTX 1080 Ti

Hardware Info test alle processors met het energieprofiel op High performance. Bij processors met een geïntegreerde gpu draaien we het gros van onze benchmarks zonder extra videokaart, terwijl we cpu's zonder igpu (zoals AMD Ryzen) combineren met een Nvidia GeForce GTX 1050 Ti.

Alle gamebenchmarks draaien we in combinatie met een GeForce GTX 1080 Ti in Full HD resolutie (1920x1080) met medium en ultra settings. Dat is uiteraard niet meer de allernieuwste videokaart, maar hij geeft nog altijd een goede indicatie van de prestaties die je in combinatie met een high-end videokaart kunt halen en bovendien hebben we deze kaart reeds met tientallen processors getest, zodat je veel vergelijkingsmateriaal hebt. We kiezen juist voor de relatief lage Full HD-resolutie om de cpu waar mogelijk de bottleneck te laten zijn. In de eerste grafieken vind je het gemiddelde aantal beelden per seconde (fps) dat berekend wordt.

Frametimes

Nog interessanter is de 99ste percentiel frametijd, te zien in de laatste twee grafieken. Dit is de tijd waarbinnen 99% van alle beelden in de test berekend kon worden. Een lagere 99ste percentiel frametijd betekent een lagere maximale vertraging bij het berekenen van een nieuw frame. Het is een betere methode om de worst case prestaties van een cpu/gpu-combinatie in kaart te brengen dan de minimale fps, die veel andere publicaties tonen. Vergeet niet: minimum fps is het laagste aantal frames binnen ieder gemeten tijdbestek van een seconde, maar zegt weinig over negatieve pieken die minder dan een seconde duren. Op veler verzoek rekenen we de 99ste percentiel frametijd ook om naar een minimum fps-waarde, zodat ook voor wie de achterliggende techniek niet snapt de grafieken begrijpelijk zijn.

Testconfiguraties

Alle testsystemen zijn voorzien van 8 GB G.Skill Trident Z-geheugen per kanaal (16 GB bij dual-channel en 32 GB bij quad-channel), werkend op de hoogste officieel door de processors ondersteunde klokfrequentie. Vaak is dat tegenwoordig ddr4-2666 of ddr4-2933. Bij de AMD Ryzen 3000-processors staat het geheugen zelfs standaard op ddr4-3200. Verder gebruiken we Samsung 970 Evo-ssd's van 1 TB en Seasonic Prime Titanium 650W-voedingen.

We meten het stroomverbruik met een zelfontworpen stroommeter, die rechtstreeks het verbruik via de cpu-stroomkabels meet. Op die manier kunnen we nauwkeurig het stroomverbruik van processors in kaart brengen. We doen zowel stroomtests in idle als onder diverse belastingen.

Een lijst van gebruikte benchmarks:

  • Contentcreatie
    • Adobe Lightroom CC Classic
    • Adobe Photoshop CC 2018 - Fotobewerking
    • Adobe Photoshop CC 2018 - Panorama
    • Adobe Premiere Pro CC 2018 - 4K Hardware.Info TV export
  • Video- en audio-encoding
    • x264 encoding
    • x265 encoding
    • FLAC encoding
  • 3D-rendering
    • Blender 2.79b
    • Cinebench 15 (single- en multi-threaded)
    • Cinebench 20
  • Data-compressie en -encryptie
    • 7-Zip 18.05
    • WinRAR 5.60
    • AIDA64 - Zlib
    • AIDA64 - AES
    • AIDA64 - SHA3
  • Web-browsing en Microsoft Office
    • Chrome 75 - Jetstream 2
    • Microsoft Word 2016 - 1000 pagina's naar PDF
    • Microsoft Excel 2016 - Monte Carlo aandelen analyse
  • Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti)
    • Assassin's Creed: Origins (DirectX 11)
    • Battlefield 1 (DirectX 11)
    • Far Cry 5 (DirectX 11)
    • GTA V (DirectX 11)
    • The Witcher 3: Blood & Wine (DirectX 11)
    • Rise of the Tomb Raider (DirectX 12)
    • The Division (DirectX 12)
  • Stroomverbruik
    • Cinebench 15
    • Adobe Premiere Pro CC 2018
    • Idle

Onderstaande tabel toont de specificaties van onze testsystemen. We gebruiken altijd een CPU-koeler die voldoende is om de processor maximaal te laten presteren. Afhankelijk van het stroomverbruik van een processor is dat een Cooler Master Hyper 212 Evo, Cooler Master MasterLiquid Lite 120 of NZXT Kraken X62.

Platform
LGA1151-v2
Socket AM4
Moederbord Gigabyte Z390 Aorus Master Gigabyte X570 Aorus Master
Asus RoG Crosshair VII Hero WiFi
APU's: MSI B350I Pro AC
Chipset Intel Z390 AMD X570/X370/B350
Geheugen G.Skill
16GB DDR4-2666/2400 CL13
G.Skill
16GB DDR4-3200/2933/2666 CL14
SSD Samsung 970 Evo 1TB Samsung 970 Evo 1TB
Voeding Seasonic Prime Titanium 650W Seasonic Prime Titanium 650W
Videokaart (IGP tests) - Nvidia GeForce GTX 1050 Ti
Videokaart (overige tests) Nvidia GeForce GTX 1080 Ti Nvidia GeForce GTX 1080 Ti
OS Windows 10 x64 April 2018 Update Windows 10 x64 May 2019 Update
Platform
LGA2066
Socket TR4
Moederbord ASUS RoG Rampage VI Apex ASUS RoG X399 Zenith Extreme
Chipset Intel X299 AMD X399
Geheugen G.Skill 32GB DDR4-2666/2933 CL14 G.Skill 32GB DDR4-2666/2933 CL14
SSD Samsung 970 Evo 1TB Samsung 970 Evo 1TB
Voeding Seasonic Prime Titanium 650W Seasonic Prime Titanium 650W
Videokaart (IGP tests) Nvidia GeForce GTX 1050 Ti Nvidia GeForce GTX 1050 Ti
Videokaart (overige tests) Nvidia GeForce GTX 1080 Ti Nvidia GeForce GTX 1080 Ti
OS Windows 10 x64 April 2018 Update Windows 10 x64 April 2018 Update
Platform
Socket sTRX4
Moederbord Asus RoG Zenith II Extreme
Chipset AMD TRX40
Geheugen G.Skill 32GB DDR4-3200 CL14
SSD Samsung 970 Evo 1TB
Voeding Seasonic Prime Titanium 650W
Videokaart (IGP tests) Nvidia GeForce GTX 1050 Ti
Videokaart (overige tests) Nvidia GeForce GTX 1080 Ti
OS Windows 10 x64 Mei 2019 Update

Benchmarks: content creation (Adobe Lightroom, Photoshop en Premiere)

Om de prestaties van de processors voor content creatie te analyseren, doen we diverse tests met Adobe software.

In Adobe Lightroom CC Classic exporteren we een groot aantal RAW-foto's naar JPEG met diverse effecten. In Adobe Photoshop CC 2018 doen we een tweetal tests. Allereerst meten we hoe lang het duurt om via een script een groot aantal veelgebruikte bewerkingen los te laten op een grote afbeelding. In een tweede test meten we hoe lang het duurt om een aantal hoge resolutie foto's om te zetten naar een panorama.

Voor de test met Adobe Premiere Pro CC 2018 maken we gebruik van een zwaarder project dan we bij CC 2017 deden, waardoor de benchmark wat langer duurt. Ook de nieuwe test bestaat uit het renderen van een deel van een Hardware Info-video en maakt gebruik van vier bronkanalen met elk kleurcorrectie en diverse andere effecten.

Er is geen enkele Adobe-test waarin we geen geel balkje van de nieuwe AMD Threadripper-processors op de bovenste positie aantreffen, ondanks dat niet elke taak in elk programma even goed schaalt naar veel cores. De panorama-test in Photoshop heeft bijvoorbeeld geen oneindige liefde voor heel veel cores, maar tóch doen de nieuwe Threadrippers het uitstekend. Vooral het verschil met de vorige generatie is opvallend. Dat betekent dat AMD niet alleen zijn multi-threaded prestaties op orde heeft, maar ook de prestaties per core en de geheugenprestaties (bandbreedte en latency) van topniveau zijn. Bij Intel is de generatiestap minder groot. Ondanks dat we hier en daar wel mooie plusjes van een procent of tien zien, valt dat toch een beetje in het niet bij wat AMD laat zien.

  • Lightroom
  • Photoshop editing
  • Photoshop panorama
  • Premiere Pro

Benchmarks: video- en audio-encoding (x264, x265 en Flac)

Door middel van Staxrip zetten we full hd video om naar h.264 of h.265 met de processor-cores. Voor beide maken we gebruik van de veel gebruikte x264 en x265 codecs. Daarnaast meten we hoe lang het duurt om een uur ongecomprimeerde audio om te zetten naar Flac.

Video-encoding schaalt traditioneel goed door naar veel cores, al is dat ook weer niet oneindig. Beide nieuwe Threadrippers doen het uitstekend, maar de 33% meer cores van de 3970X voegen nog maar zo'n 5% aan prestaties in de x264-test toe. Bij Intel is het prestatieverschil tussen de 10-core 10900X en de 18-core 10980XE klein, net zoals bij de vorige generaties. Hoewel er elke generatie een stap wordt gezet, is die dit keer bij lange na niet groot genoeg om tegenwicht te bieden aan Threadripper - zelfs de Ryzen 9-processors van AMD's mainstreamplatform zijn soms sneller dan de 10de generatie Core X-cpu's.

Het encoderen van audio gebeurt juist volledig single-threaded. Zowel AMD als Intel maken hier een stap, waarbij opvalt dat de nieuwe Threadrippers bijna net zo goed scoren als de Ryzen 7- en 9-processors. Het mainstreamplatform had hier voorheen vaak een forse voorsprong.

  • Staxrip x264
  • Staxrip x265
  • Wav naar flac

Benchmarks: 3D-rendering (Cinebench / Blender)

Om de prestaties bij 3D-rendering in kaart te brengen gebruiken we allereerst de officieel meegeleverde benchmarks van de open-source Blender 3D-rendering software. Daarnaast draaien we de bekende Cinebench 15 en 20 benchmarks, zowel multi-threaded als single-threaded. Zowel Blender als Cinebench staan erom bekend dat de workloads optimaal schalen bij processors met meerdere cores.

Deze tests zijn dan ook het terrein van de nieuwe AMD Threadrippers, die de bestaande records van de Ryzen Threadripper 2990WX aan gort meppen. In Blender het verschil ten opzichte van de vorige generatie Threadripper wederom indrukwekkend: de 32-core 3970X is een kwart sneller dan zijn directe voorganger met evenveel cores, de 24-core 3960X scoort nog altijd 23% beter dan de 2970WX. In het blauwe kamp is de 10980XE slechts een magere twee procent vlotter dan de 9980XE.

Ook in Cinebench zien we scores waar menig hardware-enthousiasteling spontaan van gaat watertanden. De multi-threaded test van Cinebench 20 laat een score van ruim 13.800 punten noteren voor de 24-core 3960X, terwijl de 32-core 3970X zelfs bijna 17.200 punten scoort. Dat is maar liefst 46% hoger dan de 'oude' 32-core! In de tussentijd heeft zelfs Intels nieuwe 18-core het moeilijk tegenover de Ryzen 9 3950X, het socket AM4-topmodel met 16 cores.

Zoals we eerder al vermoedden, zijn ook de single-threaded prestaties bij de nieuwe Threadrippers fors hoger dan bij de voorgaande generatie. De toename is te groot om uitsluitend aan de klok-voor-klok snellere Zen 2-cores toe te schrijven; ook de hogere (turbo)kloksnelheden en het geoptimaliseerde geheugensysteem zullen hieraan bijdragen. Het moet gezegd worden; Intel weet net zo goed wat winst te bewerkstelligen op dit vlak, maar AMD kwam van veel verder.

  • Blender
  • CB20 ST
  • CB20 MT
  • CB15 ST
  • CB15 MT

Benchmarks: data-compressie en -encryptie

We draaien een vijftal data-compressie en -encryptie benchmarks. Allereerst comprimeren we 4 GB aan data met zowel 7-Zip als Winrar. Daarnaast draaien we een drietal onderdelen van de AIDA64-benchmark. Zlib is een populaire compressiemethode die door veel software gebruikt wordt. AES is één van de meest gebruikte encryptie-algoritmes en is bijvoorbeeld de basis voor de SSL-encryptie van HTTPS-websites. Met AIDA64 meten we ook hoe snel data gehashed kan worden met SHA3.

Bestanden inpakken in 7-Zip gaat op de Intels een procent of vijftien sneller dan met een cpu van de voorgaande generatie, maar wederom vormen de nieuwe Threadrippers een league of their own. Hoewel die cpu's ook in Winrar een enorme stap maken, blijven de high-end processors van Intel in dat programma ruim de snelste.

Zlib-compressie en AES-encryptie gaat op de Threadrippers véél sneller dan op welke andere consumentenprocessor dan ook. Bij SHA3-hashing is het verschil met Intel kleiner, al staat de 3970X onder de streep wel bovenaan.

  • 7-Zip
  • Winrar
  • Zlib
  • AES
  • SHA3

Benchmarks: web-browsing en Microsoft Office (Word en Excel 2016)

In Chrome versie 75 draaien we de Jetstream 2.0 benchmark om te bepalen hoe snel de processor Javascript-berekeningen kan uitvoeren. Verder draaien we een tweetal tests met Microsoft Office 2016: in Word converteren we 1000 pagina's tellend document naar een PDF-bestand. In Excel draaien berekeningen in een complexe sheet die de toekomstige waarde van een aandelenportefeuille voorspelt op basis van het Monte Carlo algoritme.

De browserbenchmark blijft zoals altijd het terrein van processors met de allerhoogste single-core prestaties. De Core i9 10980XE scoort van de high-end chips het hoogst, de Threadrippers volgen op enige afstand rond het niveau van de Ryzen 7 3700X. Vergeet echter niet dat de achterstand van beide high-end platforms véél kleiner is dan bij de vorige generaties het geval was.

Ook het converteren naar pdf in Word blijft het domein van Intel-chips, al doen de 10900X en 10980XE hier keurig mee met de socket 1151-chips. De Threadrippers laten op hun beurt weinig liggen ten opzichte van de reguliere Ryzens van de derde generatie, maar AMD is in deze taak nou eenmaal wat minder goed dan Intel. Excel is één van de weinige benchmarks waarin Intels hedt-aanbod uitstekend scoort, maar dat van AMD ondanks alle optimalisaties nog wat achterblijft ten opzichte van de mainstream-chips.

  • Google Chrome
  • Word 2016
  • Excel 2016

Gaming benchmarks: Assassin's Creed: Origins

In dit deel van de review beginnen we met de gaming benchmarks waarbij een GTX 1080 Ti als videokaart op elke processor is gebruikt. Assassin's Creed Origins liet in het verleden al zien het liefst acht tot tien cores tot zijn beschikking te hebben. Op medium settings pakt de 10900X dan ook de winst, op ultra zijn de onderlinge verschillen kleiner. Opvallend is dat de 24-core Threadripper 3960X het prima doet, maar de 32-core zeer lage framerates laat noteren, vergelijkbaar met de oude Threadripper-chips.

  • 1080p medium
  • 1080p ultra

Gaming benchmarks: Battlefield 1 (DX11)

Op veler verzoek testen we de first-person shooter Battlefield 1 in DirectX 11-modus. Uit een uitgebreide analyse met meerdere cpu's en videokaarten bleek dat de DirectX 11-api doorgaans iets betere prestaties oplevert, behalve bij processors met vier of minder cores. In die gevallen is juist DirectX 12 sneller.

In Battlefield 1 maken de high-end chips een mooie sprong. De Core i9 10900X presteert bijvoorbeeld zo'n vijftien procent ten opzichte van de 7900X, de 18-core wint 7% ten opzichte van zijn voorloper. Wederom zien we dat de Threadripper 3960X het uitstekend doet, maar de game zijn nek breekt over de 32-core 3970X.

  • 1080p medium
  • 1080p ultra
  • 1080p medium (99p)
  • 1080p ultra (99p)

Gaming benchmarks: Far Cry 5

In Far Cry 5 zien we voor de Intels opnieuw een boost van een dikke tien procent ten opzichte van Skylake-X. Op medium settings matcht de 10900X zodoende net niet de Ryzen 9 3900X, terwijl aan Intel-kant alleen de 9700K en 9900K(S) sneller zijn. Aan AMD's zijde doet de 3960X het niet best, al is de framerate veel beter dan bij de vorige generatie. De 3970X presteert echter ouderwets dramatisch. Op ultra settings zien we eigenlijk hetzelfde.

  • 1080p medium
  • 1080p ultra

Gaming benchmarks: GTA V

Grand Theft Auto V blijft een uiterst populaire game die ook nog eens een zware wissel trekt op je processor. Het spel weet doorgaans tot ongeveer vier cores te verzadigen, maar heeft buiten dat voornamelijk graag snelle cores. Ten opzichte van oudere tests hebben we voor de presets wat zwaardere instellingen gekozen, aangezien het spel bij framerates (ver) boven de 150 fps soms haperingen vertoont omdat de engine het niet meer bijhoudt.

In GTA V doen de 10900X en 10980XE het heel veel beter dan hun voorgangers, maar niet zo goed als bijvoorbeeld de i7 9700K en i9 9900K(S). De hogere klokfrequenties spelen hier uiteraard een rol in. We weten echter dat GTA V ook gevoelig is voor de geheugensnelheid; in combinatie met de veel grotere caches leidt dat waarschijnlijk tot deze forse sprong. Ook de frametimes zijn veel strakker op de nieuwe processor. De Ryzen Threadripper 3960X kan aansluiten, de 3970X presteert wederom erg slecht.

  • 1080p medium
  • 1080p ultra
  • 1080p medium (99p)
  • 1080p ultra (99p)

Gaming benchmarks: The Witcher 3: Blood & Wine

We zien in The Witcher 3: Blood & Wine erg goede fps-resultaten voor de 10de generatie Core X-cpu's, maar qua frametimes houden de scores niet over. We vinden de 10900X en 10980XE daar terug in het midden van het testveld, dat uitsluitend uit processors met zes of meer cores bestaat. Vooral op medium settings laat de 3970X veel frames liggen ten opzichte van de 3960X met minder cores, maar dat maakt voor de frametimes juist verrassend weinig uit.

  • 1080p medium
  • 1080p ultra
  • 1080p medium (99p)
  • 1080p ultra (99p)

Gaming benchmarks: Rise of the Tomb Raider (DX12)

Rise of the Tomb Raider ondersteunt zowel DirectX 11 als 12. Uit uitgebreide tests blijkt dat de game op alle punten (framerates, frametimes, cpu-belasting) beter draait in de DirectX 12-modus, dus daarom gebruiken we die voor onze benchmark. In tegenstelling tot voorheen gebruiken we niet langer de geïntegreerde benchmark voor cpu-tests, maar lopen we een stukje door de Geothermal Valley. Dit geeft een beter beeld van de prestaties in de praktijk en geeft ons bovendien de mogelijkheid om frametimes te loggen.

Op ultra settings is de game niet langer cpu-gelimiteerd bij processors van dit kaliber, al zijn de frametimes bij zowel AMD als Intel wat strakker dan bij de vorige generaties. Op medium zien we grotere verschillen; de Intels komen daar net onder de 9700K uit, op de voet gevolgd door de nieuwe Threadrippers.

  • 1080p medium
  • 1080p ultra
  • 1080p medium (99p)
  • 1080p ultra (99p)

Gaming benchmarks: The Division (DX12)

We sluiten de gaming benchmarks af met The Division, dat in de DX12-api draait. Op medium laat de Core i9 10900X een uitstekende 224 fps noteren. Opgeschroefd naar ultra settings komen we uit op 133 à 134 fps voor beide Intels, wat in lijn is met andere luxe Intel-processors. De Threadrippers presteren rond het niveau van de derde generatie reguliere Ryzen-processors, wat stukken beter is dan de oudere AMD-chips met veel cores.

  • 1080p medium
  • 1080p ultra

Stroomverbruik

Het laatste onderdeel van ons testparcours is het stroomverbruik. We meten rechtstreeks de stroom die door de cpu-stroomkabels loopt tijdens verschillende scenario's. Allereerst tonen we het gemiddelde en maximale verbruik tijdens de Cinebench 15 benchmark. Verder bepalen we het gemiddelde verbruik tijdens de Adobe Premiere Pro benchmark. De laatste grafiek toont het idle verbruik.

In Cinebench 15 we gemiddeld 170 watt voor de Core i9 10900X en bijna 198 watt voor de 10980XE. In vergelijking met de 8- en 16-cores van AMD, die respectievelijk 99 en 124 watt verbruiken, begint het stroomverbruik echter wel redelijk de spuigaten uit te lopen. De nieuwe Threadrippers verbruiken tussen de 190 en 196 watt, waarmee vooral de 24-core wat meer stroom lust dan bij de vorige generatie het geval was. De pieken liggen bij zowel AMD als Intel fors hoger: de Threadrippers laten zelfs uitschieters tot 240 watt noteren.

Mede omdat Premiere Pro niet alle cores volledig belast, ligt het stroomverbruik tijdens het renderen van video in dit programma lager dan in Cinebench. De Threadrippers verbruiken gemiddeld 100 tot 110 watt, de Intels met rond de 120 watt iets meer.

In idle zijn zowel de Threadrippers als de Intels duidelijk zuiniger dan bij de voorgaande generaties het geval was.

  • Cinebench 15 - gem.
  • Cinebench 15 - max.
  • Premiere Pro
  • Idle

Efficiëntie

Dan de efficiëntie. De grafiek toont het totale stroomverbruik dat nodig is om het fragment Hardware.Info TV te renderen in Premiere Pro. De Threadripper 3960X en 3970X doen het met respectievelijk 13,4 en 14,7 Wh zeer goed. De 10980XE heeft 19,2 Wh nodig voor het volbrengen van deze taak, maar is nog altijd duidelijk efficiënter dan zijn directe voorloper.

Extra: Waarom doet de 3970X het slecht in sommige games?

De eerste twee generaties Threadripper-processors waren dan wel fantastisch voor multi-threaded workloads, maar in games speelden ze de ondertoon. Meerdere oorzaken waren daar debet aan, waaronder enkele keuzes die in het ontwerpproces van die cpu's waren gemaakt. Zo was de latency naar het werkgeheugen bij de eerdere generaties Threadripper langer en vooral minder voorspelbaar dan bij reguliere processors, doordat sommige core-die's niet direct aan een geheugencontroller waren gekoppeld.


Links: de opbouw van een derde generatie Ryzen Threadripper, met de geheugencontrollers in het I/O-die. Rechts: de opbouw van een tweede generatie Ryzen Threadripper, met de geheugencontrollers in twee van de vier core-die's.

Bij de derde generatie Threadripper is dat probleem in theorie opgelost, wat ook merkbaar is in de manier waarop AMD de nieuwe processors presenteert: ultiem voor workstations, maar óók goed voor gaming. Bij de vorige generatie introduceerde de fabrikant nog het speciale 'WX'-achtervoegsel om erop te duiden dat een dergelijke processor echt alléén voor workstationgebruik was bedoeld: bij de nieuwe generatie is de W spoorloos.

Te veel cores voor (oudere) games?

In de voorgaande hoofdstukken zagen we in de gamebenchmarks iets geks gebeuren: de Ryzen Threadripper 3960X met 24 cores presteert inderdaad veel beter dan de oude Threadrippers en nestelt zich doorgaans in de bovenste helft van de grafieken, maar de 32-core Threadripper 3970X doet het soms abominabel slecht, vergelijkbaar met wat we bij de vorige generatie zagen.

Aangezien de meest voor de hand liggende hardwarematige oorzaken stuk voor stuk zijn opgelost in deze derde generatie, vermoeden we dat we de reden voor dit gedrag in de software moeten zoeken. Ons vermoeden is dat simpelweg de games ofwel de Windows-scheduler over hun nek gaan bij het toebedelen van taken aan cores, zodra het aantal kernen over een bepaalde grens heen gaat.

Dezelfde processor, de helft van de cores

Om die hypothese te verifiëren, hebben we de gamebenchmarks opnieuw gedraaid op de Ryzen Threadripper 3970X met de 'game mode' ingeschakeld. Deze modus is een erfenis van de eerdere Threadripper-generaties en schakelt simpelweg de helft van de cores uit - voorheen specifiek de core-die's die geen eigen actieve geheugencontroller hadden, maar dat is bij de nieuwe generatie dus niet langer van toepassing. Het enige dat nu nog gebeurt als je de game mode inschakelt, is dat het aantal cores door de helft gaat en smt wordt uitgeschakeld.

Zoals verwacht zijn de prestaties met de game mode ingeschakeld wél op hetzelfde niveau als bij de 3960X. Waar de 3970X gemiddeld 27% slechter presteert dan de 3960X op standaard instellingen, middelt dat verschil in de game mode uit tot exact nul procent. Kortom, het gaat simpelweg mis als er te veel actieve cores zijn. We vermoeden dat AMD daar verder weinig aan kan doen; over het algemeen zien we dat nieuwere games hier minder of geen last van hebben. Goede ondersteuning voor cpu's met (heel) veel threads zal dus langzaam in de gamingwereld moeten slijten, met het komen van nieuwe games en het gaan van oude.

  3970X - standaard 3970X - game mode 3960X - standaard 3970X vs. 3960X 3970X game mode vs. 3960X
Far Cry 5 - Medium 33 fps 122 fps 111 fps -70% 10%
Far Cry 5 - Ultra 30 fps 109 fps 101 fps -70% 8%
Assassin’s Creed: Origins - Medium 83 fps 113 fps 118 fps -30% -4%
Assassin’s Creed: Origins - Ultra 74 fps 91 fps 94 fps -21% -3%
The Witcher 3: Blood & Wine - Medium 184,4 fps 222,6 fps 224 fps -18% -1%
The Witcher 3: Blood & Wine - Ultra 109,8 fps 114 fps 112 fps -2% 2%
GTA V - Medium 74,9 fps 133,6 fps 138,5 fps -46% -4%
GTA V - Ultra 57,1 fps 101,1 fps 103,3 fps -45% -2%
Battlefield 1 - Medium 127,4 fps 197,6 fps 195,3 fps -35% 1%
Battlefield 1 - Ultra 108,5 fps 170,2 fps 167,6 fps -35% 2%
Rise of the Tombraider - Medium 202,2 fps 197,5 fps 205,7 fps -2% -4%
Rise of the Tombraider - Ultra 123 fps 121,9 fps 123,3 fps 0% -1%
The Division - Medium 201,9 fps 202,3 fps 201,8 fps 0% 0%
The Division - Ultra 131,7 fps 133,6 fps 131,2 fps 0% 2%
Gemiddeld 110,1 fps 145,0 fps 144,8 fps -27% 0%

Ook de frametimes zijn uitstekend met de game mode ingeschakeld.

  3970X - standaard 3970X - game mode 3960X - standaard 3970X vs. 3960X 3970X game mode vs. 3960X
The Witcher 3: Blood & Wine - Medium 7,0 ms 8,1 ms 7,2 ms 3% -11%
The Witcher 3: Blood & Wine - Ultra 12,6 ms 11,8 ms 12,0 ms -5% 2%
GTA V - Medium 22,0 ms 12,0 ms 12,0 ms -45% 0%
GTA V - Ultra 28,0 ms 14,0 ms 13,0 ms -54% -7%
Battlefield 1 - Medium 9,4 ms 8,3 ms 8,2 ms -13% -1%
Battlefield 1 - Ultra 10,9 ms 7,8 ms 8,6 ms -21% 10%
Rise of the Tombraider - Medium 9,5 ms 7,6 ms 7,6 ms -20% 0%
Rise of the Tombraider - Ultra 13,4 ms 10,8 ms 11,2 ms -16% 4%
Gemiddeld 14,1 ms 10,1 ms 10,0 ms -21% 0%

Overklokken: ultieme CPU's maximaal overgeklokt

In deze review zijn reeds heel wat records gebroken, maar wij zouden Hardware Info niet zijn als we genoegen zouden nemen met de prestaties op de standaard snelheid. Zowel het topmodel van de nieuwe Intel-serie, de Core i9 10980XE, als de meest luxe Ryzen Threadripper 3970X hebben we met behulp van custom waterkoeling maximaal overgeklokt. In beide gevallen gebruikten we daarvoor een 480mm-radiator met maar liefst acht ventilators op volle snelheid. Op de 32-core Threadripper monteerden we een XSPC Raystorm-waterblok, de Core i9 werd gekoeld door een EK Supremacy-blok.

AMD Ryzen Threadripper 3970X

Met een spanning van 1,425 volt kregen we de Ryzen Threadripper 3970X stabiel op een kloksnelheid van 4,3 GHz. In combinatie met overgeklokt geheugen, naar ddr4-3600 met CL14, was dat goed voor een score van 18.796 punten in de multi-threaded test van Cinebench 20. Ter vergelijking: op standaard snelheid scoort de 32-koppige processor in die test 17.175 punten, wat de overklokwinst op 9,4% brengt.

Intel Core i9 10980XE

De Intel Core i9 10980XE blijkt een goede overklokker: we hebben slechts 1,25 volt nodig om een kloksnelheid van 4,8 GHz op alle cores stabiel te krijgen. Ook hier overklokten we het geheugen, naar dezelfde snelheid als bij het AMD-systeem. Door het lagere aantal cores is de uiteindelijke score met 11.157 punten natuurlijk wel een stuk lager dan bij de 3970X, maar ten opzichte van de standaard 8893 punten levert deze overklok relatief veel meer op: dik 25% hoger dan standaard!

Nieuwe Intel X299-moederborden

De nieuwe socket 2066-processors werken in bestaande moederborden met de X299-chipset, die alweer ruim twee jaar geleden het levenslicht zag. In de round-up die we toen publiceerden benoemden we al diverse pijnpunten: de vrm's van goedkopere borden waren niet opgewassen tegen de later geïntroduceerde cpu's met meer dan tien cores, maar daarnaast was er ook nog altijd geen geïntegreerde usb 3.1. Dergelijke omissies wegen nu natuurlijk enkel zwaarder: X299 heeft geen pci-express 4.0, geen geïntegreerde wifi, geen geïntegreerde usb 3.1 en geen geïntegreerde thunderbolt. Voor al die features moeten fabrikanten dus externe controllers gebruiken, die de prijs van het al niet goedkope platform nog verder opdrijven.

Natuurlijk heeft de ontwikkeling van moederborden in de voorbije twee jaar niet stilgestaan, dus vrijwel elke fabrikant komt met enkele nieuwe modellen om een up-to-date product te hebben voor de nieuwe Core X-cpu's. Naast een bijgeschaafd uiterlijk en nieuwe features als multi-gigabit ethernet, wifi-6 en doorgaans een stevigere stroomvoorziening voor de nóg meer verbruikende Cascade Lake-X-processors, ondersteunen ze ook de vier extra lanes. De oudere moederborden waren immers nog bedacht met een lager maximumaantal pcie-lanes. Alle vier de grote moederbordfabrikanten wisten enkele nieuwe borden af te leveren in ons testlab - testen konden we nog niet in de korte periode voor de lancering, maar we bekijken ze wel alvast.

ASRock X299 Taichi CLX

De X299 Taichi CLX is ASRocks nieuwe luxe model voor socket 2066. Het ontwerp is danig op de schop gegaan, met onder meer een cover over de i/o-sectie en tussen de uitbreidingssloten. Het kenmerkende tandwiel komt op diverse plekken terug, waaronder op de chipset-heatsink vergezeld door de slogan 'philosophy of infinite potential'. Qua techniek is er onder meer een 2,5Gb-netwerkcontroller van Realtek en een wifi-6-chip van Intel ingebouwd. Bovendien past ASRock de nieuwe ASM3242-controller van ASMedia toe, die één usb 3.2 gen2x2-poort mogelijk maakt. Alle gewone 'gen2'-poorten hebben daarvoor wel het veld moeten ruimen, met uitzondering van de interne frontpanel-header. Tot slot heeft ASRock enkele overklokfeatures toegevoegd, waaronder extra fanheaders en een onboard power/reset-knop.

ASRock X299 Taichi CLX ASRock X299 Taichi CLX

Asus RoG Strix X299-E II, Prime X299 Edition 30 & Rampage VI Extreme Encore

De RoG Strix X299-E II is alweer het derde X299-bord in deze lijn, na de eerste versie en het XE-model. De stroomvoorziening heeft een forse upgrade gehad, naar in totaal twaalf Infineon TDA21472-powerstages met een rating van 70 A per stuk. Voor extra koeling zit er bovendien een ventilatortje verwerkt in de vrm-heatsink. Verder ondersteunt het bord de AI Overclocking-feature die we kennen van Z390, zou de compatibiliteit met snel geheugen zijn verbeterd en is het uiterlijk wat opgevijzeld met de kenmerkende schuine RoG-kreten en niet te vergeten een LiveDash oled-schermpje, zoals we dat tot nu toe alleen op de duurdere Rampage-borden tegenkwamen.

Asus RoG Strix X299-E Gaming II Asus RoG Strix X299-E Gaming II

Dat brengt ons bij de nieuwste versie van de Rampage VI Extreme, de Encore, wat inmiddels ook al versie nummer drie van deze Extreme is. Ook hier zien we een upgrade voor de vrm's, naar zestien stuks van de genoemde Infineon-powerstages. Het aantal werkelijke fasen ligt overigens steeds de helft lager, omdat Asus aan 'teaming' van twee sets componenten per fase doet - meer daarover schreven we in het uitgebreide vrm-achtergrondartikel in Hardware Info Magazine #5/2019. Een tweetal Delta-fans zorgt voor actieve vrm-koeling en gaat draaien zodra de vrm-temperatuur de zestig graden bereikt.

Verder heeft Asus aan de geheugencompatibiliteit gesleuteld - de fabrikant toont een screenshot van 64 GB DDR4 op een snelheid van 4300 MHz met CL16-20 - en wordt er een printplaatje voor het aansluiten van meer fans en rgb-strips meegeleverd, die je achter de moederbordtray kunt wegwerken. Qua connectiviteit heeft Asus onder meer voorzien in 10Gb-ethernet, wifi-6 en usb 3.2 gen2x2, met een snelheid tot 20 Gbps. Daarmee is Asus één van de eersten die deze nieuwe usb-standaard toepast.

Asus RoG Rampage Vi Extreme Encore Asus RoG Rampage Vi Extreme Encore

Het laatste nieuwe X299-bord van Asus is ook bijzonder, want deze Prime X299 Edition 30 staat geheel in het teken van het 30-jarige bestaan van het Taiwanese bedrijf. Ook hier zien we een zeer forse vrm bestaande uit zestien powerstages, waarbij het dit keer om IR3555's gaat. In de vrm-heatsink is bovendien een 40mm-ventilator opgenomen voor extra koeling. Het bord, met een kenmerkend grijs-wit kleurenschema, is verder voorzien van een oledschermpje, thunderbolt 3 en 5Gb-ethernet.

Asus Prime X299 Edition 30 Asus Prime X299 Edition 30

Gigabyte X299X Designare 10G

Gigabyte brengt de refresh van X299 uit in zijn nieuwe X299X-serie, waarvan het de X299X Designare 10G naar ons lab stuurde. Dit redelijk onopvallend vormgegeven moederbord, met vooral zwart en grijs als gebruikte kleuren, is gericht op creatievelingen en dat merk je aan de features, zoals thunderbolt 3 en een tweetal 10Gb-netwerkpoorten. Die worden aangestuurd door een Intel X550-AT2-controller, een chip die we nog niet eerder op consumenten-moederborden hebben gezien. De stroomvoorziening bestaat uit twaalf 70A-powerstages en je krijgt een uitbreidingskaart voor vier extra m.2-ssd's meegeleverd.

Gigabyte X299X Designare-10G Gigabyte X299X Designare-10G

MSI Creator X299

Ook MSI leverde een X299-moederbord gericht op gebruik door 'creators' aan, wat de naam van deze Creator X299 natuurlijk al een prijsgeeft. Verwar hem overigens niet met de MEG X299 Creation, die eind vorig jaar werd uitgebracht. Op dit bord zien we veel features die we ook bij de Designare van Gigabyte zagen: de moederbordfabrikanten lijken het eens te zijn dat een 'creator' behoefte heeft aan veel snelle ssd's, want ook  bij dit bord krijg je een pci-express x16-kaart waarin je extra ssd's kwijt kan. Verder voorziet MSI in onder meer 10Gb-ethernet en een usb 3.2 gen2x2-poort, maar thunderbolt is dit keer weggelaten. De vrm's beslaan twaalf fasen met een rating van 90 A - welke dat exact zijn geeft MSI niet op, maar dat gaan we later in een review natuurlijk uitgebreid bekijken.

MSI Creator X299 MSI Creator X299

Nieuwe AMD TRX40-moederborden

In tegenstelling tot de nieuwe Intel-chips komen de derde generatie AMD Ryzen Threadripper-cpu's met een compleet nieuw platform. Je hebt per definitie een nieuw moederbord met socket sTR4X en de TRX40-chipset nodig om gebruik te kunnen maken van een Ryzen Threadripper 3960X of 3970X, of in de toekomst zelfs de 64-core 3990X. We ontvingen in totaal al zes geschikte moederborden - wederom geldt dat we ze nog niet uitgebreid hebben getest, maar wel alvast bekijken.

ASRock TRX40 Creator

We trappen af met de nieuwste creatie van ASRock, de TRX40 Creator. Het is een functioneel vormgegeven moederbord, met een heatpipe tussen de twee vrm-heatsinks en als enige geen geïntegreerde i/o-shield. De chipset wordt actief gekoeld. Er zijn in totaal vier pci-express 4.0 x16-sloten en acht ddr4-geheugensloten aanwezig. Verder heeft ASRock voorzien in zowel een 10Gb-ethernetpoort als een 2,5Gb-variant, naast wifi-6 op basis van een Intel-chip. Bovendien is er één usb-c-poort aanwezig die de gen2x2-standaard ondersteunt, voor een doorvoersnelheid van 20 Gb/s.

ASRock TRX40 Creator ASRock TRX40 Creator

Asus Prime TRX40-Pro, RoG Strix TRX40-E Gaming & Zenith II Extreme

Asus leverde voorafgaand aan de lancering reeds drie TRX40-moederborden aan. De Prime TRX40-Pro valt onder meer op door zijn grote zilverkleurige heatsinks, waaronder een 16-fasen stroomvoorziening op basis van TDA21462-powerstages schuilgaat. Ook het grote aantal usb-poorten, namelijk in totaal tien stuks op de achterkant, is een onderscheidende feature voor de Prime. Sneller-dan-gigabit ethernet of geïntegreerde wifi komen we op dit bord dan weer niet tegen.

Asus Prime TRX40-Pro Asus Prime TRX40-Pro

De RoG Strix TRX40-E Gaming is juist vrijwel volledig zwart, voorzien van de nodige rgb en bovendien het oled-schermpje dat voorheen aan de topmodellen voorbehouden was. Ook hier kiest Asus voor een flinke vrm met zestien niet nader gespecificeerde powerstages. Een Realtek-controller zorgt voor 2,5Gb-ethernet, terwijl ook wifi-6 op dit bord te vinden is. Opvallend aan beide Asus-borden is dat je twee m.2-ssd's naast elkaar kunt monteren onder één grote heatsink, die is geplaatst onder het bovenste pci-express x16-slot, waarvan er steeds drie zijn gemonteerd.

Asus RoG Strix TRX40-E Gaming Asus RoG Strix TRX40-E Gaming

Tot slot is het onbetwiste topmodel van Asus' line-up de RoG Zenith II Extreme, uiteraard de opvolger van de Zenith Extreme voor het X399-platform. Op dit bord komen we onder meer een 16-fasen stroomvoorziening (TDA21472-powerstages van 70 A), een viertal pci-express 4.0-sloten en een extra groot 1,77"-oled-scherm tegen. Ook een groot aantal usb-poorten (twaalf stuks, waaronder één keer gen2x2) en 10Gb-ethernet zijn van de partij. In de heatsink zijn twee ventilators verwerkt, een derde ventilator vinden we terug in de chipset-heatsink. Ze gaan in alle gevallen pas aan bij temperaturen boven de 60 graden.

Asus RoG Zenith II Extreme Asus RoG Zenith II Extreme

Gigabyte TRX40 Aorus Master & Aorus Xtreme

Net als Asus ontvingen we ook van Gigabyte twee modellen, namelijk de TRX40 Aorus Master en de TRX40 Aorus Xtreme. Beide borden maken gebruik van een zeer indrukwekkende stroomvoorziening, bestaande uit zestien TDA21472-powerstages met een rating van 70 A per stuk. Bovendien hebben ze allebei een gekantelde 24-pins atx-connector, een feature die we slechts zeer spaarzaam op zelfs de meest luxe moederborden tegenkomen.

Gigabyte TRX40 Aorus Master Gigabyte TRX40 Aorus Master
Gigabyte TRX40 Aorus Master.

De TRX40 Aorus Master telt vier pci-express x16-sloten en een drietal m.2-sloten. Naast een reguliere Intel gigabit-controller is er ook een 5Gb-chip van Aquantia geplaatst. Bovendien zorgt een Intel-chip voor wifi-6-ondersteuning. De TRX40 Aorus Xtreme is voor een groot deel verborgen onder een grote cover, die deels uit plastic en deels uit metaal bestaat. Qua netwerkconnectiviteit heeft een upgrade naar dual-10Gb-ethernet van een Intel-controller plaatsgevonden, vergelijkbaar met de setup op de Gigabyte X299X Designare 10G. Verder krijg je een vierde m.2-slot, plus een actief gekoelde uitbreidingskaart met vier pci-express 4.0 x4 m.2-sloten voor als dat nog niet voldoende is.

Gigabyte TRX40 Aorus Xtreme Gigabyte TRX40 Aorus Xtreme
Gigabyte TRX40 Aorus Xtreme.

MSI Creator TRX40

Ook voor AMD's nieuwe socket heeft MSI een Creator-bord klaargestoomd, dat qua stijl grotendeels dezelfde richting volgt als het X299-model. De stroomvoorziening bestaat uit zestien fasen met 70A-powerstages, met daarbovenop een forse, passieve heatsink. De chipset heeft overigens wel een fan. Daarnaast voorziet MSI in 10Gb-ethernet, usb 3.2 gen2x2 (20 Gb/s) en de bekende m.2-uitbreidingskaart met vier extra sloten. Voor de gelegenheid is die uiteraard geüpgraded naar pci-express 4.0.

MSI Creator TRX40 MSI Creator TRX40

Conclusie

Vandaag markeert een ontknoping van formaat in de processormarkt: niet vaak maken AMD en Intel het zo spannend door op éxact dezelfde dag hun nieuwe cpu's te introduceren. En dat dan ook nog eens in hetzelfde segment - producten die rechtstreeks met elkaar concurreren dus. Al zou je kunnen beargumenteren dat, hoewel het in beide gevallen om nieuwe 'high-end desktop'-processors gaat, Intels nieuwe topmodellen en AMD's derde generatie Threadripper niet écht met elkaar concurreren.

Intels high-end CPU's concurreren nu met AMD-chips op socket AM4

Intel zet met zijn tiende generatie Core X-processors een stap die in vergelijking met AMD misschien bescheiden is, maar die we desondanks zeker terugzien in de benchmarks. De Core i9 10900X en 10980XE zijn in veel tests tussen de tien en vijftien procent sneller dan hun voorgangers, waarbij vooral opvalt dat ook de single-threaded prestaties een boost hebben gekregen. Dankzij de veel lagere prijsstelling dan voorheen het geval was, is de prijs-prestatieverhouding fors verbeterd.

Die prijsdaling maakt dat je de 10-core 10900X voor zo'n 650 euro op de kop zal kunnen tikken, waarmee hij qua prijs eerder concurreert met de Ryzen 9's op AMD's mid-range socket AM4 dan met de nieuwe Threadrippers, die pas bij ruim 1500 euro beginnen. Vergelijken we de 10900X met de goedkopere 3900X van AMD, dan pakt de 12-core van AMD in het merendeel van de tests de winst. Dat geldt bijvoorbeeld voor alle Adobe-tests met uitzondering van Premiere, terwijl de prestaties in games bijna fifty-fity zijn, al zet de AMD-chip wel in alle gevallen strakkere frametimes neer.

Zelfs Intels topmodel, de Core i9 10980XE met 18 cores, laat zich eigenlijk het beste vergelijken met de 16-core Ryzen 9 3950X, wat nog altijd een 'reguliere' socket AM4-chip is. Qua prestaties zijn ze wat meer aan elkaar gewaagd, maar de AMD-processor kost 'maar' 820 euro, waar de Intel richting de 1100 euro zal gaan. Bovendien verbruikt de 3950X véél minder dan de 10980XE - onder volle belasting trekt de AMD-chip gemiddeld 124 watt, de Intel bijna 198 watt.

In feite concurreren Intels nieuwe hedt-chips dus meer met de luxere socket AM4-modellen dan met AMD's Threadripper-serie. Het relatief dure en bovendien verouderde X299-platform helpt niet mee om Intels high-end serie aantrekkelijker te maken. We kunnen wel constateren dat de rollen in een paar jaar tijd zijn omgedraaid: de duurste Intel-cpu voor consumenten kost nu nog maar duizend dollar, het nieuwe Threadripper-topmodel het dubbele.

Ryzen Threadrippers bieden next-level prestaties

AMD biedt met de Threadripper 3960X en 3970X zonder meer next-level prestaties: ondanks dat het aantal cores (nog) niet is uitgebreid ten opzichte van de vorige generatie, weet de fabrikant veel meer prestaties uit de nieuwe chips te persen. De sprong in prestaties is enorm: door een combinatie van de snellere Zen 2-cores, hogere klokfrequenties en de slimmere wijze waarop AMD de interne communicatie regelt, is de 32-core Threadripper 3970X in onze tests tot wel 45% sneller dan de 2990WX, die eveneens 32 cores had.

Waar AMD vaak geprezen wordt om zijn lange socket-ondersteuning, is het bij deze lancering juist Intel dat een bestaand platform aanhoudt en AMD dat met een compleet nieuwe socket en chipset komt. We kunnen ons dan ook wel voorstellen dat deze launch bij kopers van de eerste of tweede generatie Threadripper voor een zure nasmaak zorgt; de derde generatie Threadripper-cpu's zijn een serieuze klap sneller, maar eenvoudig upgraden zonder het moederbord te vervangen is er niet bij. In bredere zin zal dat eigenlijk gelden voor iedereen die in de afgelopen jaren fors heeft geïnvesteerd in een high-end processor: een inherent nadeel van de zeer vlot verlopende ontwikkelingen is dat je ook heel snel weer met een verouderde cpu komt te zitten.

Onverminderd goed in multi-threaded, maar ook steeds beter in andere taken

Een opvallende trend die we bij beide nieuwe high-end cpu-reeksen zien, is dat niet alleen de prestaties in de goed multi-threaded taken toenemen, maar juist ook de performance in andere toepassingen en games is verbeterd. Traditioneel waren hedt-cpu's daarin minder goed dan processors uit de mainstream series, maar dat gat wordt grotendeels ingelopen door slimmere boost-algoritmes, hogere single-core turbo's en in het geval van AMD ook een vernuftiger chipontwerp.

Waar de 24-core Ryzen Threadripper 3960X in vrijwel alle gametests uitstekend meekomt, zien we juist de 32-core hier en daar nog zeer slecht presteren, op het niveau dat we gewend waren van oudere generaties Threadripper. In de architectuur zijn er geen technische verschillen die daarvoor een verklaring bieden. Onze extra tests tonen aan dat het simpelweg uitschakelen van een aantal rekenkernen het euvel verhelpt, wat ons doet vermoeden dat (oudere) game-engines of de Windows-scheduler zelf simpelweg niet goed om kunnen springen met zó veel actieve cores. AMD kan daar waarschijnlijk zelf weinig aan doen; we zien dat nieuwere games doorgaans minder of geen last meer hebben van deze dip, dus zal dit gedrag langzaam wegslijten als er nieuwe spellen uitkomen en oude naar de achtergrond verdwijnen.

Zuinig zijn ze allerminst, zeker als je gaat overklokken

We moeten het toch ook nog even hebben over het stroomverbruik van de high-end cpu's, dat parallel aan het steeds hogere aantal cores behoorlijk uit de klauwen is gelopen. Het goede nieuws is dat de nieuwe chips van zowel AMD als Intel niet nóg meer verbruiken dan hun voorgangers, terwijl de prestaties zeker in het geval van AMD flink zijn verbeterd - de efficiëntie is dus toegenomen. In absolute zin zijn de nieuwe Threadrippers en Core X-cpu's echter nog altijd grootverbruikers: onder belasting verbruiken de topmodellen richting de 200 watt, zonder overklok.

In de nieuwe cpu's blijkt bovendien nog heel wat overklokpotentieel te zitten. Uit de Ryzen Threadripper 3970X hebben we nog ruim negen procent betere prestaties dan standaard weten te persen, bij de Core i9 10980XE eindigden we zelfs met een kwart hogere scores. Het stroomverbruik schiet dan echter explosief de lucht in: de stroommeter tussen het stopcontact en de voeding sloeg in beide gevallen uit tot 700 à 800 watt, en dat is nog zonder dat de videokaart werd belast. Wanneer overgeklokt vallen de cpu's dan ook nauwelijks nog te koelen; ondanks onze extreme waterkoeling-setup met een 480mm-radiator liepen de temperaturen na enkele minuten al op richting de 90 graden.

Papieren lancering?

Een ander punt dat we niet kunnen negeren, is dat het vermoedelijk erg slecht gesteld gaat zijn met de verkrijgbaarheid van beide nieuwe reeksen. De Ryzen 9 3900X was reeds lange tijd slecht leverbaar en uit het geruchtencircuit vangen we op dat AMD in de komende maanden niet genoeg Threadripper-chips zal kunnen leveren om aan de vraag te kunnen voldoen. De bestaande Intel Core X-chips uit de 9000-serie zijn net zo goed al maanden amper leverbaar; de aangekondigde prijsverlaging is dan ook nogal hypothetisch, want kopen kun je de chips toch niet. In combinatie met de aanhoudende berichten over nieuwe productietekorten op Intels overbezette 14nm-procedé, waar de fabrikant zich vorige week nog publiekelijk voor verontschuldigde, vermoeden we dat het met de nieuwe Core X 10000-serie weinig anders zal zijn.

Wie gaat als high-end winnaar het nieuwe jaar in?

Dan komen we uiteindelijk toch aan bij de definitieve beoordeling van beide series nieuwe high-end cpu's. We maakten de vergelijking hierboven al: de Intel Core i9 10900X en 10980XE hebben het in feite al lastig tegen de luxere middenklasse AMD-processors, zelfs al nemen we de fors lagere prijzen ten opzichte van de vorige generatie in ogenschouw. Voor specifieke workloads die beter schalen op een Intel-chip of als je reeds een X299-moederbord hebt kunnen ze een blik waard zijn, maar we kunnen ze niet zonder voorbehoud aanraden.

AMD heeft met zijn nieuwe Threadripper-generatie een beter verhaal. Het speelt met zijn nieuwe 24- en 32-core processors in feite een rol in het segment bóven dat waar de nieuwe Intels zich bevinden. De prestaties zijn in veeleisende toepassingen die goede schalen naar grote aantallen cores vaak zeer indrukwekkend, en streven alles dat concurrent Intel biedt in dergelijke benchmarks voorbij. Echter, AMD weet dat zelf ook, en vraagt daarom flink hogere prijzen dan voorheen. In combinatie met een nieuw TRX40-moederbord ben je een serieuze smak geld kwijt voor een systeem rondom een derde generatie Threadripper, en om dat te verantwoorden moet je echt taken uitvoeren waarvan je weet dat ze cores lusten alsof er geen morgen is. Voor 99 procent van zélfs de Hardware Info-lezers zal de derde generatie Threadripper volkomen zinloze overkill zijn.

Daarmee manouvreert AMD de nieuwe Threadrippers zo mogelijk in een nog kleinere niche dan reeds het geval was. Maar toch, als je binnen die niche valt en echt wat kunt met de enorme rekenkracht die de nieuwe processors bieden, welke moet je dan kopen? Wij neigen naar de Ryzen Threadripper 3960X met 24 cores. Met die processor heb je alle voordelen van het platform en de verbeterde interne werking van de processors, plus goede prestaties in elke denkbare workload: van rendering tot foto- en videobewerking, van creatieve werkzaamheden tot gaming, de Ryzen Threadripper 3960X staat mee bovenaan in de grafieken. In slechts een kleine selectie van de workloads biedt de veel duurdere 32-core Threadripper 3970X echt meerwaarde, terwijl je in sommige taken juist aan prestaties inlevert - diverse games breken hun nek over een processor met zo veel actieve cores, maar ook de veelgebruikte Adobe-software schaalt bijvoorbeeld echt niet door naar zó veel rekenkernen.

Kortom, van de vier nieuwe high-end processors die we hebben getest, zouden we de Ryzen Threadripper 3960X aanschaffen als je de loterij gewonnen hebt of om meer objectieve redenen heel veel geld overhebt voor een razendsnelle processor. Het is dan ook deze processor die huiswaarts mag met een Ultimate Product award op zak.


AMD Ryzen Threadripper 3960X


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Ultimate AMD Ryzen Threadripper 3960X Boxed

AMD Ryzen Threadripper 3960X Boxed

  • Socket TRX4
  • 3.8 GHz
  • 24 cores
  • 280 W
  • 7 nm

€ 1.498,95

9 winkels
AMD Ryzen Threadripper 3970X Boxed

AMD Ryzen Threadripper 3970X Boxed

  • Socket TRX4
  • 3.7 GHz
  • 32 cores
  • 280 W
  • 7 nm

€ 2.141,00

8 winkels
Intel Core i9 10900X Boxed

Intel Core i9 10900X Boxed

  • Socket 2066
  • 3.7 GHz
  • 10 cores
  • 165 W
  • 14 nm

€ 649,00

4 winkels
Intel Core i9 10980XE Boxed

Intel Core i9 10980XE Boxed

  • Socket 2066
  • 3.0 GHz
  • 18 cores
  • 165 W
  • 14 nm

€ 1.099,00

4 winkels
0
*