Intel 10nm Ice Lake laptop-processors preview: kleiner, sneller én slimmer?

Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Onder de motorkap
  3. 3. CPU-cores: Sunny Cove met 18% hogere IPC
  4. 4. 11e generatie graphics
  5. 5. Thunderbolt 3 en WiFi 6
  6. 6. "Garantie op goede laptops" - Project Athena
  7. 7. Modellen en conclusie
  8. 8. Reacties

Inleiding

Later dit jaar zullen de eerste laptops met 10e generatie Intel Core-processors met codenaam Ice Lake op de markt komen. Ice Lake is een volledig nieuwe processorgeneratie met een nieuwe cpu- én een nieuwe gpu-architectuur. Bovenal is het Intels eerste generatie processors die geproduceerd wordt middels het nieuwe 10nm productieprocedé en daadwerkelijk in serieuze aantallen van de band rolt. Eind vorig jaar maakte Intel tijdens haar 2018 Architecture Day al de nodige details bekend over de nieuwe architecturen. Deze week, tijdens de Computex beurs in Taipei, kondigt Intel de processors officieel aan en worden meer details bekend gemaakt.

Over Intels geplaagde 10nm productieprocedé hebben we op Hardware.Info al veel geschreven. Volgens de oorspronkelijke planningen hadden we (ruim) twee jaar geleden al de eerste chips op basis van de nieuwe, veel kleinere transistors mogen verwachten. We weten inmiddels dat het anders is gelopen. Een combinatie van té optimistische doelen - de transistors zijn bij 10nm fysiek vrijwel de helft kleiner dan bij 14nm! - en veel tegenslagen zorgden voor extreem veel vertraging en de eerste generatie Intel 10nm processors, codenaam Cannon Lake, is weliswaar op papier geïntroduceerd, maar dat bleef beperkt tot één enkel processormodel waarvan zelfs de gpu werd uitgeschakeld en waar uiteindelijk slechts één laptop mee werd uitgerust, waarvan er naar verluidt slechts een handvol over de toonbank zijn gegaan. Snel vergeten dus. Inmiddels heeft Intel het 10nm procedé verbeterd en hoewel er nog steeds voldoende verhalen rond gaan dat het procedé niet geschikt is om hoge klokfrequenties te behalen, de yields (het percentage gefabriceerde chips dat daadwerkelijk werkt) erg laag zijn en de prestatievoordelen ten opzichte van 14nm erg beperkt zijn, lijkt Intel vol vertrouwen om nu daadwerkelijk voor het eerst écht met 10nm processors op de markt te komen.

Deze nieuwe processor luistert naar de naam Ice Lake en is een chip bedoeld voor dunne, lichtgewicht laptops. De processor zal uitgebracht worden als 10e generatie Core i7/i5/i3 processor en wordt de opvolger van bestaande i7/i5/i3-modellen met modelnummers eindigend op een U. Dit kaliber chips heeft in de regel een TDP van 15W, waardoor ze gebruikt kunnen worden in dunne laptops.


Ice Lake wordt geïntroduceerd als 10e generatie Core-processors voor laptops


Voor het eerst sinds 2015 introduceert Intel een nieuwe processor-architectuur

Wie Intel al wat langer volgt weet dat men vroeger gewag maakte van de zogenaamde tick-tock strategie: om en om een nieuw productieprocedé en een nieuwe processor-architectuur introduceren. Cannon Lake was een tick, een combinatie van de bestaande Skylake-architectuur (die de basis vormt voor alle Intel processors van de afgelopen paar jaar), maar dan op 10nm. Aangezien Cannon Lake nooit écht op de markt is gekomen is Ice Lake nu in principe een tick en een tock in één: én een nieuw procedé én een nieuwe architectuur.

We hebben van doen met quad-core processors (8 threads) werkend op klokfrequenties tot maximaal 4,1 GHz. Waar de meeste Ice Lake processors een TDP van 15W zullen hebben, komen er ook exemplaren getuned voor 9W en 28W. De gpu krijgt maximaal 64 rekeneenheden en gaat werken op snelheden tot 1,1 GHz. 

De beloftes zijn mooi: véél betere cpu- én gpu-prestaties, geschikt voor Full HD gaming, geïntegreerde Thunderbolt 3-functionaliteit, WiFi 6 (802.11ax) en nog veel meer. Voldoende reden voor een blik onder de motorkap.

Onder de motorkap

Een Ice Lake processor bestaat in principe uit twee chips. Allereerst is er de 10nm "traditionele" processor die onder andere de cpu-cores, de gpu-cores en de pci-express- en geheugencontrollers bevat. Daarnaast is er een 14nm PCH-chip die de traditionele taken van de chipset op zich neemt, waaronder de I/O-controllers, zoals usb en Serial ATA. Doordat beide chips samen in één processor zitten, zou je kunnen zeggen dat we vandoen hebben met een zogenaamde SoC, een system-on-a-chip, ware het niet dat het dus stiekem twee chips zijn.

Fysiek heeft Intel twee uitvoeringen van de processorverpakking. De 15W exemplaren van Type 3 meten 50 bij 25 mm en zijn 1,3 mm dik. De voor 9W getunede Ice Lake versies zitten in een kleinere processorverpakking, meten 26,5 bij 18,5 mm en zijn slechts 1,0 mm dik.  

De 10nm processorchip is natuurlijk het belangrijkste. Deze bevat vier processorkernen van het nieuwe Sunny Cove type, waarover meer op de volgende pagina. Daarnaast is er een 11e generatie gpu met 64 rekeneenheden (EU's) aan boord. En voor wie zich afvraagt waar de 10e generatie Intel gpu is gebleven: die zat in de op de vorige pagina genoemde Cannon Lake processors, maar is dus nooit op de markt gekomen. De geïntegreerde geheugencontroller kan tot 32 GB LP4-3733 of DDR4-3200 geheugen aansturen. Verder bevat de chip geïntegreerde ondersteuning voor Thunderbolt 3 (waarover verderop meer) en is er een specifieke image processing unit om efficiënt beelden vanaf een camera te kunnen verwerken.


Een close-up van de 10nm chip op een productiewafer

De I/O-chip biedt ondersteuning voor 6x usb 3.1, 10x usb 2.0, 16 pci-express 3.0 lanes en 3x serial-ata. Verder is het digitale gedeelte voor WiFi 6 (802.11ax) geïntegreerd. De geïntegreerde audiochip biedt ondersteuning voor digitale assistenten en kan met een zeer laag energieniveau actief blijven om te luisteren naar activatiewoorden als "Hey Cortana" of "Hey Alexa". De PCH bevat verder alle technologie om de stroomvoorziening van de cpu zo efficiënt mogelijk te regelen.

De stroomregeling is trouwens één van de geheime wapens van Ice Lake, zo begrijpen we van Intel. Naar verluidt gebruikt men AI-algoritmes om workloads te herkennen en op basis daarvan een zo optimaal mogelijke tuning te bewerkstelligen. Als voorbeeld: normaal gesproken schiet een processor wanneer een zwaardere workload wordt gestart direct naar een zo hoog mogelijke turbo-stand, die afhankelijk van stroomverbruik en temperatuur zo lang mogelijk wordt vast gehouden. Zeker bij zuinige laptop-processor schiet de chip echter al na een beperkt aantal seconden weer terug naar een zuinigere modus. Bij Ice Lake wordt op basis van de herkende workload de hoogste turbo-stand al wat eerder teruggeschaald, waardoor de processor wel langer op een sneller niveau kan draaien. Onder de streep moet dit voor betere prestaties zorgen.

CPU-cores: Sunny Cove met 18% hogere IPC

De Ice Lake processors maken zoals geschreven gebruik van een nieuwe generatie processorkernen, luisterend naar codenaam Sunny Cove. Zoals we in ons artikel over de 2018 Intel Architecture Day al schreven gebruikt Intel vanaf nu losse codenamen voor gehele processors en voor processorkernen die daarin gebruikt worden. Lakes zijn processors, Coves zijn processorkernen.

Tijdens de Architecture Day beloofde Intel al dat Sunny Cove een aanzienlijk hogere IPC (instructions per clock, het gemiddelde aantal instructies dat een processor per klokslag kan uitvoeren) zou hebben dan Skylake, maar wilde men nog geen cijfer noemen. Dat cijfer krijgen we nu wel en is niet misselijk: over tientallen workloads gemeten komt Intel gemiddeld uit op 18%. Dat is, indien het in de praktijk inderdaad zo blijkt te zijn, de grootste stap die Intel generatie-op-generatie heeft gemaakt dit decennium, waarbij we natuurlijk nogmaals moeten aantekenen dat het inmiddels ook een jaar of vier geleden is dat Intel met Skylake voor het laatst een écht nieuwe cpu-architectuur introduceerde.

Hoe wordt die hogere snelheid behaald? Daarover deed Intel eind vorig jaar al een boekje open: de truc zit hem in een "diepere", "bredere" en "slimmere" architectuur...

"Diepere" architectuur

Om met dieper te beginnen. Zoals bekend bevat iedere CPU-core meerdere execution units die instructies van bepaalde types kunnen uitvoeren. Om zo hoog mogelijke prestaties te behalen is het zaak om alle execution units zo veel mogelijk bezig te houden. Wanneer je programmacode simpelweg in de standaard volgorde uitvoert, heb je in de regel nooit voldoende variëteit in instructies om alle execution units gevuld te houden. Vandaar dat moderne processors instructies in geoptimaliseerde volgorde uitvoeren (out-of-order) om zo veel en zo vaak mogelijk combinaties van instructies gelijktijdig richting de execution units te kunnen sturen. Omdat er in programmacode vaak afhankelijkheden zijn van eerdere instructies (als dit, doe zus, anders zo…) moet een processorarchitectuur voor dergelijke vertakkingen vooraf inschatten welk programmapad het meest waarschijnlijk is, om instructies daarvan alvast te gaan verwerken. Dit is waar de branch predictor om de hoek komt kijken.

Als instructies in geoptimaliseerde volgorde uitgevoerd worden, moet de processor uiteraard wel de oorspronkelijke volgorde van instructies bijhouden om resultaten uiteindelijk in de juiste volgorde op te leveren. Deze oorspronkelijke volgorde wordt bijgehouden in de reorder buffer en die is bij Sunny Cove aanzienlijk vergroot: van 224 naar 352 instructies. Datzelfde geldt voor de reservation stations. In deze buffers worden instructies opgespaard om verwerkt te worden door de execution units en de load and store buffers, waarin benodigde data voor instructies c.q. resultaten van instructies worden bewaard. Het aantal loads dat de processor in het vizier kan houden is verhoogd van 72 naar 128, het aantal stores van 56 naar 72.  Het eindresultaat van deze aanpassingen: het blikveld van de cpu-core is vergroot; er kunnen meer instructies tegelijkertijd in verwerking zijn, waardoor de kans dat alle execution units op ieder moment in tijd bezig kunnen zijn, wordt vergroot. Om ervoor te zorgen dat de hoeveelheid in cache beschikbare data in verhouding blijft, is de L1 datacache verhoogd van 32 kB naar 48 kB en wordt de L2-cache verhoogd van 256 kB per core bij de meeste bestaande Intel-chips naar 512 kB per core. Ook de micro-op cache, intern geheugen waarin gedecodeerde instructies worden bewaard voor het geval ze nogmaals voorbij komen, is flink verhoogd en biedt nu ruimte voor 2250 in plaats van 1500 instructies.

Bredere architectuur

Naast dieper is de architectuur ook breder gemaakt. Zoals je op de afbeelding hierboven kunt zien, heeft iedere Sunny Cove kern een 10-tal execution units, twee meer dan bij Skylake. In theorie zou je dus kunnen zeggen dat bij een optimale mix van instructies een Sunny Cove core 25% sneller kan zijn. Nu zal het zelden voorkomen dat alle 10 de execution units gelijktijdig actief kunnen zijn, maar door verschillende EU’s meer functies te geven, zorgt Intel er ook nog eens voor dat er meer instructies parallel uitgevoerd kunnen worden. Zo zijn er nu twee store units in plaats van één voor het wegschrijven van data naar cache/geheugen, zijn de integer units flexibeler geworden (zo kunnen alle vier nu LEA-instructies uitvoeren, en zijn er nieuwe integerfuncties) en kunnen nu twee floating point units in plaats van één hiervan shuffle-instructies uitvoeren, die onder andere belangrijk zijn voor encryptie en compressie.

Slimmere architectuur

Dan is er het aspect van het slimmer maken van de architectuur. We schreven al dat de branch predictor opnieuw flink verbeterd is, wat één onderdeel hier van is. Bovendien zijn de wachttijden om data uit L1-cache geheugen te halen flink verminderd, en zijn er nieuwe mogelijkheden, zoals het in één klokslag uitvoeren van delingen op integers.

Daar komt bij dat Sunny Cove diverse nieuwe instructies krijgt. Veel daarvan zijn voor het versnellen van cryptografie-algoritmes, belangrijk voor zaken als encryptie of blockchain. Twee voorbeelden van nieuwe instructies zijn een vector versie van de AES-NI instructies (waarmee er dus op meerdere stukken data tegelijkertijd AES-encryptie uitgevoerd kan worden) en nieuwe instructies om hashing volgens het SHA-algoritme te versnellen. 

Een belangrijke toevoeging is DL Boost, een combinatie van nieuwe instructies om AI-algortimes te versnellen. Dankzij DL Boost kan Ice Lake volgens Intel in dergelijke applicaties tot 2,5x sneller zijn dan de bestaande generatie Intel-processors.

11e generatie graphics

Dan de geïntegreerde gpu, die ook volledig vernieuwd is. Voordat we de techniek induiken eerst wat we ervan mogen verwachten: een prestatieniveau dat bijna dubbel zo hoog is dan dat van de bestaande geïntegreerde graphics van Intels laptop-processors, 1,8x om precies te zijn. Om dit te staven toonde Intel eerder deze week al onderstaande grafiek waarbij een 15W Ice Lake GPU wordt vergeleken met een bestaande Intel Core i7 8665U uit de huidige Whiskey Lake generatie. De tweede grafiek is misschien nog wel interessanter, daarin toont men een vergelijk met de AMD Ryzen 7 3700U, AMD's snelste processor voor laptops. Aangezien Intel naar eigen zeggen geen laptop konden vinden waar de Ryzen CPU's beperkt zijn tot 15W, liet men voor dit vergelijk de Ice Lake chip op hetzelfde verbruiksniveau van 25W als de AMD processor draaien. Mochten de benchmarks in de praktijk uitvallen als in de grafiek dan is het een mijlpaal: nooit eerder heeft Intel snellere geïntegreerde graphics gehad dan AMD.

De grafieken tonen relatieve cijfers, veel belangrijker zijn natuurlijk de absolute prestaties. Volgens Intel zijn Ice Lake processors snel genoeg om populaire games in Full HD resolutie met Medium settings te spelen met 60 beelden per seconde. Men gaf een demonstratie van CS: GO, maar ook andere populaire games als GTA V, League of Legends, Fortnite, en vele anderen mogen geen probleem zijn. Het zou kunnen betekenen dat Intel de markt voor entry-level losse gpu's, zoals Nvidia's GeForce MX150, hiermee volstrekt overbodig maakt.

Hoe krijgt men dit technisch voor elkaar? Volgens de ontwikkelaars is Gen11 Intels eerste geïntegreerde gpu die meer dan een biljoen FP32 berekeningen per seconde kan uitvoeren (teraflops in jargon). Wanneer de gpu werkt op 1,1 GHz is er een rekenkracht van 1,12 teraflops beschikbaar. Daarnaast moet Gen11 meer verbeteringen bieden dan louter prestaties. De nieuwe architectuur is volgens Intel ook efficiënter en biedt uiteenlopende nieuwe 3D-, media- en displaymogelijkheden.  

Om met de 3D-mogelijkheden te beginnen. De verhoogde snelheid 1 teraflops wordt behaald door het maximale aantal gpu-cores (execution units ofwel EU’s in Intel jargon) te verhogen van 24 naar 64. De prestaties worden verder verbeterd door de gpu optioneel middels tile-based rendering (TBR) te laten werken. Hierbij wordt het complete beeld opgedeeld in meerdere segmenten (tiles) die één voor één worden bekend. In games waarbij geheugenbandbreedte de bottleneck is omdat er extreem veel objecten zichtbaar zijn, kan TBR zorgen voor een flinke prestatiewinst, aangezien het aantal objecten dat op iedere tile zichtbaar is natuurlijk beperkter is. Van wat we begrijpen moeten game-developers de mogelijkheid krijgen om via een speciale api deze functionaliteit in te schakelen, maar kan Intel het ook in haar drivers doen voor games waarvan men weet dat het een positief effect heeft.

Een andere weg naar prestatieverbetering is de vergroting van de binnen de gpu aanwezige L3-cache naar maximaal 3MB, een verviervoudiging van de maximale L3-cache bij Gen9 graphics, die tegelijkertijd ook broodnodig is vanwege het significant verhoogde aantal EU’s.

Wat absoluut genoemd moet worden is de ondersteuning voor Variable Rate Shading (in eerdere Intel presentaties ook wel Coarse Pixel Shading genoemd), iets waar Intel al sinds 2014 over praat maar nu eindelijk op de markt komt. Het is een technologie die het mogelijk maakt om gedeeltes van het scherm in een lagere resolutie te renderen, om zo de prestaties te verbeteren. Zo kun je bijvoorbeeld objecten die verder weg zijn in een lagere resolutie renderen, of juist het midden van het beeldscherm op native resolutie en de randen in lagere resolutie, aangezien je daar tijdens het gamen toch niet met volle aandacht naar kijkt. Klinkt bekend? Dan heb je vermoedelijk onze GeForce RTX 2070/2080 review gelezen, want Nvidia heeft een vergelijkbare technologie.

Verbeterde H.265 en HDR-support

Op het vlak van ondersteuning voor video/media zijn er ook de nodige verbeteringen in Gen 11. Zo is de geïntegreerde HEVC (H.265) video-encoder volledig vernieuwd en kwalitatief stukken beter geworden. Sterker nog: Intel claimt dat er nog maar weinig reden is om van softwarematige H.265 encoders gebruik te maken. De encoder is geschikt voor 4K bij 60fps met volledige helderheids- en kleurresolutie (4:4:4) en 8K bij 30fps met kwart kleurresolutie (4:2:0).

Verder heeft Intel het aantal videodecoders in de gpu vergroot en kunnen deze parallel werken. Dat is niet alleen om meerdere video’s tegelijkertijd weer te geven (wat in moderne UI’s van videotoepassingen steeds gebruikelijker wordt) maar vooral ook omdat de rekenkracht van de decoders gecombineerd kan worden om video’s in hogere resolutie (lees: 8K) te decoderen. Tenslotte is er in Gen. 11 ondersteuning voor HDR Tone Mapping en daarmee dus eigenlijk goede ondersteuning voor hdr-schermen. Zowel het op de PC gebruikelijke HDR10 als ook Dolby Vision worden ondersteund. 

Eindelijk adaptive sync

Als we het dan toch over displays hebben: naast ondersteuning voor hogere resoluties (lees: 5K-schermen, waarvan er komend jaar meerdere op de markt moeten komen) en hdr is er eindelijk een andere vernieuwing waar Intel het al jaren over heeft, maar tot dusver steeds maar niet introduceerde: ondersteuning voor adaptive sync. Als dat je niet meteen iets zegt, doet de bekendste naam voor deze technologie dat ongetwijfeld wel: AMD FreeSync!

Jawel, je leest het goed, systemen met Intel Gen. 11 geïntegreerde graphics kunnen met alle AMD FreeSync monitoren gebruik maken van een variabele verversingsfrequentie. Hiervoor geldt één beperking: het werkt bij Intel alleen via displayport, niet via hdmi. Dat is jammer, want de meeste laptops bieden hdmi, en geen displayport. Toch is deze techniek juist geïntegreerde graphics een big deal. Zoals we al vaker hebben besproken zorgt FreeSync voor een vloeiende(r) games-ervaring, ook wanneer een GPU slechts 35 à 50 beelden per seconde kan berekenen. Het zijn natuurlijk juist geïntegreerde graphics die vaak de gewenste minimaal 60 fps voor normale schermaansturing niet halen. Zeker nu AMD FreeSync zo’n beetje een standaardvoorziening is op nieuwe monitoren, is de komst hiervan naar Intel integrated graphics wat ons betreft een zeer belangrijke stap. Binnen laptops kan adaptive sync natuurlijk ook werken op het geïntegreerde beeldscherm, mits de laptopfabrikant een compatible paneel gebruikt.

Thunderbolt 3 en WiFi 6

Voor laptops van groot belang is dat Ice Lake de eerste generatie Intel-processors is waarin Thunderbolt 3 is geïntegreerd. Nog even in de herhaling: Thunderbolt 3 is een standaard waardoor het mogelijk is om DisplayPort, usb 3 én pci-express te transporteren over één kabel, gebruik makend van usb-c stekkers. Gecombineerd met usb power delivery is Thunderbolt 3 anno 2019 dé manier om een moderne laptop met één kabel op een docking station aan te sluiten, waarop je vervolgens al je externe apparatuur zoals beeldschermen, netwerk, toetsenbord, muis, en zo verder aansluit. Thunderbolt 3 werkt op extreem hoge snelheid en kan tot 40 Gigabit per seconde transporteren.

Een andere belangrijke toevoeging is WiFi 6, de nieuwste versie van de standaard voor draadloze netwerken, ook wel bekend als 802.11ax. Hier geldt dat Intel het digitale gedeelte in de processor verwerkt heeft, zodat er enkel nog een relatief kleine RF-chip nodig is om de digitale signalen om te zetten naar analoge signalen die naar de antennes kunnen (en vice versa). De integratie zorgt er volgens Intel niet alleen voor dat WiFi 6 standaard zal worden bij Ice Lake laptops, maar ook dat er ruimte wordt bespaard aangezien de RF-chip aanzienlijk kleiner is dan een volwaardige WiFi-controller.

Intels WiFi 6 controller biedt ondersteuning voor 2x2 antenneconfiguraties met 80 MHz of 160 MHz kanalen. Op die manier kan in theorie een snelheid tot 1680 Megabit/s worden bereikt. De ondersteunde OBSS-functionaliteit zorgt ervoor dat wanneer wordt gedetecteerd dat andere access points in de nabijheid tegelijkertijd communiceren op gedeeltelijk overlappende frequenties, dat de kanaalbreedte automatisch tijdelijk wordt gereduceerd van 160 MHz naar 80 MHz om op die manier communicatie zonder hick-ups mogelijk te maken.

"Garantie op goede laptops" - Project Athena

De techniek van de nieuwe Ice Lake processor lijkt erg mooi, maar hoe kunnen we er zeker van zijn dat de verschillende laptopfabrikanten er uiteindelijk ook mooie, goed werkende machines omheen bouwen? Om dat te garanderen haalt Intel een oud concept van stal. Jaren geleden, 2011 om precies te zijn, introduceerde Intel het fenomeen "Ultrabooks". Het was een stringent lijstje vereisten waar een goede laptop volgens Intel aan moest voldoen. Exemplaren die aan de eisen voldeden kregen van Intel het predikaat "Ultrabook" en - voor de laptopfabrikanten vermoedelijk nog veel belangrijker - de nodige marketingondersteuning (lees: dollars).

Iets dergelijks gaat Intel nu opnieuw doen in de vorm van (codenaam) Project Athena. Opnieuw heeft Intel een stringente lijst gemaakt van eigenschappen waar een goede laptop anno 2019 aan moet voldoen. De doelen zijn nobel: Intel belooft dat Project Athena laptops meer dan een volledige werkdag op een acculading kunnen werken, een snelle netwerkverbinding hebben, geschikt zijn voor digitale assistenten, voldoende responsief zijn, etcetera.

In de praktijk betekent het onder andere de verplichting voor een Core i5 of i7, 8GB geheugen of meer in dual-channel configuratie, een NVMe SSD van minimaal 256GB, Thunderbolt 3, WiFi 6, 9 uur of meer werken op een accu, binnen 30 minuten de accu opladen om 4 uur te kunnen werken, minimaal 1080p displays met touch, dunne bezels, precision touchpads, ontwaken uit stand-by binnen 1 seconde en nog meer.

Hoe nobel het streven ook is om laptopfabrikanten aan te moedigen om mooie, kloppende systemen te maken, moeten we desalniettemin opmerken dat het behalen van de Project Athena doelstellingen enkel en alleen mogelijk is wanneer een fabrikant volledig gebruik maakt van Intel-componenten: Intel processor, Intel WLAN, Intel Thunderbolt-chip, geen losse gpu, geen andere netwerkcontroller. Laat er geen misverstand over bestaan: net als het Ultrabook-programma van weleer is ook Project Athena naast een aanmoediging om de industrie betere machines te laten maken ook absoluut een manier om Intel meer chips te laten verkopen.

De exacte plannen rond Project Athena zijn ons op het moment van schrijven van dit artikel nog niet duidelijk. Vermoedelijk zal het concept later dit jaar een échte naam krijgen en zal ook dan duidelijk worden hoe Intel het verder wil gaan promoten. 

Modellen en conclusie

Een belangrijk onderdeel missen we nog: welke modellen van Ice Lake komen exact op de markt? Intel doet er nog geen uitspraken over, maar vanuit een andere bron kregen we dit lijstje toegespeeld. Mocht het lijstje correct zijn dan mogen we een drietal 15W modellen verwachten, waarvan één met de volledige hoeveelheid van 64 gpu-kernen ingeschakeld.

CPU Cores Turbo L3 GPU Geheugen TDP
Core i7 1065 G7 4c/8t 3,9 GHz 8MB Iris Plus (64 EU's) LPDDR4X-3733 15W
Core i5 1035 G1 4c/8t 3,7 GHz 6MB UHD (48 EU's) LPDDR4X-3733 15W
Core i3 1005 G1 2c/4t 3,4 GHz 4MB UHD (48 EU's) LPDDR4X-3733 15W


Een wafer met Ice Lake chips

Conclusie

Op papier ziet Ice Lake er goed uit, er wordt eindelijk weer een flinke stap gezet qua cpu-architectuur en zeker de belofte om met de nieuwe gpu de meeste games probleemloos in 1080p met 60 beelden per seconde te kunnen spelen klinkt goed. Uiteraard is de vraag hoe goed laptops met de nieuwe processors écht gaan presteren: met alle problemen die Intel tot nu toe met het 10nm productieprocedé heeft gehad, kunnen we bijna niet wachten om te analyseren wat het eindresultaat uiteindelijk is geworden. 

Dat Intel de nieuwe Sunny Cove cpu-architectuur en Gen 11 gpu-architectuur vooralsnog enkel aankondigt voor zuinige (15W) laptopprocessors zet overigens wel te denken. Wellicht zit in de vele geruchten dat het 10nm procedé niet geschikt is voor krachtigere chips op hogere klokfrequentie op z'n minst een kern van waarheid. Tegelijkertijd is het natuurlijk juist de markt van dunne, lichtgewicht laptops waar prestatiewinsten het meest welkom zijn. Een ranke Dell XPS 13 achtige machine met quad-core processor die negen uur op een accu werkt en snel genoeg is om in full hd mee te gamen? Wij zien het wel zitten!

Een vraag waar we nog geen officieel antwoord op hebben is in wat voor aantallen we de Ice Lake processors op de markt mogen verwachten. Een vorige maand uitlekte Intel roadmap noemt Ice Lake als "limited" en een product dat naast de bestaand 14nm Whiskey Lake en een toekomstige 14nm Comet Lake generatie zal bestaan. Dat Intel van de oorspronkelijke plannen voor vier 10nm fabrieken er nog meer twee heeft doorgezet, geeft wel aan dat we in ieder geval geen snelle overgang van 14nm naar 10nm in alle marktgebieden hoeven te verwachten, iets wat diezelfde roadmaps ook al aantoonden. Sterker nog, volgens de roadmaps hoeven we tot en met 2021 op de desktop nog geen 10nm chips te verwachten. 

De integratie van Thunderbolt 3 en WiFi 6 is absoluut een goede stap en zal de Ice Lake laptops zo nodig nog veelzijdiger maken. Cynici zullen bij Intels Project Athena voldoende vraagtekens zetten en laat er geen misverstand over bestaan dat het zeker geen toeval is dat je enkel met uitsluitend Intel-componenen aan de vereisten kunt voldoen. Als Intel er echter, net als in 2011, voor kan zorgen dat laptopfabrikanten mooiere en completere machines afleveren en niet gaan bezuinigen op zaken als dual-channel geheugen of goede WiFi-chips, is dat voor de consument uiteindelijk ook goed nieuws.

0