FreeSync op Nvidia GeForce test: eindelijk goedkoop Adaptive Sync!

Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Hoe gebruik je FreeSync op je Nvidia GeForce videokaart?
  3. 3. Eerste ervaringen met Nvidia GeForce op FreeSync
  4. 4. De range van je monitor uitbreiden met CRU
  5. 5. Conclusie
  6. 6. Reacties

Inleiding

Nvidia heeft met zijn nieuwste driverupdate eindelijk ondersteuning voor FreeSync toegevoegd. Heb je een monitor met deze feature aan je GeForce videokaart hangen, dan kun je die nu eindelijk gebruiken! Hoe het werkt lees je in dit artikel.

Op CES kondigde Nvidia aan wat velen lange tijd voor onmogelijk hielden: GeForce videokaarten zouden met de volgende driverupdate ondersteuning krijgen voor FreeSync. Deze open standaard - die door AMD als reactie op Nvidia's G-Sync in de markt is gezet - bleek afgelopen jaren wat marktaandeel betreft aanzienlijk succesvoller.

Nvidia kwam als eerste op de markt met dynamic refresh rate onder de naam G-Sync, AMD volgde snel in 2015 met FreeSync. Het grote verschil tussen deze technieken zit hem in de implementatie. G-Sync maakt gebruik van een eigen scaler-module in de monitor die de synchronisatie met de videokaart afhandelt. Die hardware drijft de prijs omhoog, mede doordat Nvidia elke ‘G-Sync’ monitor wil certificeren. Daarbij moet elk G-Sync-paneel een ‘bereik’ hebben vanaf 30 Hz tot en met de maximale verversingsfrequentie.

Hoe anders is dat bij AMD, dat juist geen eigen hardware in een monitor installeert en het overlaat aan de monitorfabrikanten om ondersteuning in te bouwen. FreeSync maakt gebruik van een open VESA-standaard, waardoor de fabrikanten geen extra geld kwijt zijn aan royalties en certificering – voor de eerste versie van FreeSync althans. De communicatie tussen videokaart en monitor gebeurt op de displaycontroller van de gpu en in de firmware van de scaler. AMD stelt bovendien geen eisen aan het bereik waarin FreeSync op een monitor moet werken, waardoor dat per model verschilt.

Met GeForce-driver 417.71 heeft Nvidia tegen de verwachting van velen in dus ondersteuning voor FreeSync toegevoegd. Nvidia zelf brengt het iets anders door te stellen dat VESA Adaptive Sync-monitoren (opnieuw, lees: FreeSync) nu G-Sync Compatible kunnen zijn. Dat is creatief omdenken, want de fabrikant ondersteunt nu simpelweg de dominante open standaard in de markt - met een eigen label er opgeplakt.

Hoe gebruik je FreeSync op je Nvidia GeForce videokaart?

Hieronder zetten we kort uiteen wat je nodig hebt om gebruik te maken van FreeSync (Adaptive Sync) op je Nvidia videokaart, en hoe je dit aan de praat kunt krijgen.

De juiste GeForce videokaart

Nvidia biedt vooralsnog alleen ondersteuning voor FreeSync op de 10- en 20-serie videokaarten. Dit betekent in de praktijk dat je met een GTX 1050 en hoger gebruik kunt maken van de techniek, en alle tot nu toe uitgekomen RTX-kaarten ondersteunen het eveneens. Van de vorige generatie GeForces valt de GT 1030 wel buiten de boot, net als oudere kaarten zoals de GTX 900-serie.

Nvidia GeForce GTX 1060 6GB

GeForce Driver 417.71

Allereerst heb je de nieuwste driver (versie 417.71) nodig die op 15 januari is uitgekomen. Vanaf deze versie heeft Nvidia de ondersteuning voor VESA Adaptive Sync (FreeSync) geactiveerd. Op eerdere driverversies kon een FreeSync-monitor uiteraard al wel gebruikt worden, alleen dan zonder dat deze technologie daarbij geactiveerd was op Nvidia videokaarten.

FreeSync activeren op je monitor

Als je beschikt over een monitor met FreeSync-ondersteuning dan kan het zijn dat je deze functie eerst nog handmatig moet activeren op je monitor. In het menu (OSD) van je beeldscherm kom je deze instelling dan tegen, zoals in het voorbeeld hieronder.

Een ander belangrijk punt is dat je deze feature alleen kan gebruiken op FreeSync-monitoren die werken met de displayport-ingang. Heeft jouw monitor wél ondersteuning voor FreeSync, maar zit er geen displayport op? Dan gaat FreeSync helaas niet werken met een GeForce-videokaart. AMD heeft het in zijn drivers mogelijk gemaakt om FreeSync via hdmi te gebruiken, maar Nvidia ondersteunt dit niet.

FreeSync G-Sync Compatible in de driver activeren

Zoals we in het nieuwsbericht tijdens de CES als vermeldden, heeft Nvidia zijn eigen keuringsprogramma voor FreeSync-monitoren opgesteld. Alleen op de goedgekeurde monitoren wordt door de Nvidia-driver FreeSync automatisch geactiveerd. Op alle andere monitoren met FreeSync-ondersteuning kun je de functie ook gebruiken, maar moet FreeSync in de driver wel handmatig aangezet worden.

Om de marketingnaam van zijn concurrent te ontwijken, gebruikt Nvidia de overkoepelende term Adaptive Sync, dat volgens de fabrikant uiteraard onderdeel uitmaakt van zijn G-Sync ecosysteem. Monitoren met FreeSync-ondersteuning die goedgekeurd zijn, noemt Nvidia 'G-Sync compatible'. Ehrm juist... Hoe het ook zij, op het hoofdscherm van het Nvidia-configuratie kies je bij het kopje Display voor 'Set up G-Sync. Op die pagina kun je de G-Sync Compatible-functionaliteit inschakelen, waarbij je bij het derde kopje ook moet aanvinken dat de feature gebruikt moet worden op een monitor die niet goedgekeurd is als G-Sync Compatible.

Eerste ervaringen met Nvidia GeForce op FreeSync

Onze eerste ervaringen met Nvidia's nieuwste driver in combinatie met een FreeSync-monitor zijn gemengd. We maken gebruik van een GeForce RTX 2060 en een GeForce GTX 1080 Ti als videokaarten, die we gekoppeld hebben aan een Iiyama G-Master GB2888UHSU en een Iiyama ProLite XUB2792QSU. Let wel: we maken dus gebruik van monitoren die door Nvidia niet als G-Sync Compatible zijn gecertificeerd.

Iiyama G-Master GB2888UHSU

Op deze monitor hebben we als eerste game Assassin's Creed Origins opgestart. We speelden het spel zelf zowel met FreeSync/Adaptive Sync ingeschakeld als uitgeschakeld met Vsync ingeschakeld. Zonder FreeSync komen we de bekende Vsync-stotters tegen als we in-game op zo'n 40 tot 45 fps behalen. Schakelen we hier vervolgens FreeSync in, dan resulteert dat in een mooie en vloeiende game-ervaring, precies zoals we die op een AMD-kaart met FreeSync ingeschakeld ook zouden hebben.

De tweede game van onze test was Far Cry 5. Hier gaat het echter mis, de Adaptive Sync-functionaliteit in Nvidia's driver zorgt op dit scherm voor alles behalve een prettigere ervaring. Zolang de framerate 60 is - de verversingsfrequentie van onze monitor - is er niks aan de hand, maar zodra de framerate daar onder komt ontstaan er heftige stotters en 'warps' die erg doen denken aan een slecht functionerende SLI- of CrossFire-opstelling.


Video van de Iiyama G-Master GB2888UHSU met FreeSync op een GeForce videokaart.

Ook hebben we in The Witcher 3: Blood & Wine gekeken hoe Nvidia en FreeSync samengaan op deze monitor. Nogmaals, we maken gebruik van een niet-G-Sync Compatible FreeSync-monitor, maar de game-ervaring is hier helaas precies hetzelfde als in Far Cry 5. Dezelfde stotters en warps worden op ons scherm getoond, wat het een stuk minder fijn spelen maakt dan met eenvoudig Vsync aan of uit.

Als laatste hebben we op de GB2888UHSU kort de Game-mode van de Unigine Superposition benchmark geprobeerd, waarin je als speler zelf vrij kan rondlopen. Ook daarin kwamen we dezelfde problemen op de RTX 2060 en GTX 1080 Ti tegen die we in Far Cry 5 en The Witcher 3 ervoeren.

Iiyama ProLite XUB2792QSU

Op de ProLite XUB2792QSU van Iiyama was de ervaring een stuk positiever, ondanks dat ook dit een monitor betreft die niet G-Sync Compatible is. In alle geteste games en benchmarks werkte FreeSync naar behoren, zonder stotters, flikkerend beeld of andere artefacten. Bovendien was het FreeSync-bereik van de monitor (48 - 70 Hz) probleemloos te vergroten naar 30 - 70 Hz, net zoals ons met een AMD-kaart gelukt is. Op de volgende pagina gaan we in op de werkwijze hier achter.

Een enkel puntje dat we tegenkwamen bij de ProLite XUB2792QSU is dat na het inschakelen van de adaptive sync-functionaliteit het niet meer mogelijk was om een 10-bits kleurdiepte te gebruiken. In plaats daarvan blijft het configuratiescherm terugspringen naar 8-bit. Wanneer adaptive sync weer wordt uitgeschakeld is het echter ook niet mogelijk om de kleurdiepte te vergroten, dus vermoedelijk gaat dit om een andere bug in de driver.

Iiyama ProLite XUB2792QSU-B1

De range van je monitor uitbreiden met CRU

Kenmerkend van FreeSync en alle monitoren met ondersteuning ervoor is dat het de fabrikanten vrijstaat het bereik (de range) te bepalen waarin de adaptive sync werkt. De betere panelen en met name de betere scalers kunnen een groter bereik aan, terwijl de oudere of eenvoudigere exemplaren wat beperkter zijn. Er zijn voorbeelden van monitoren met een beperkt bereik (48 - 60 Hz), maar tegenwoordig komen er steeds meer modellen uit met een bereik vanaf 30 Hz - ook in het goedkopere segment.

Heb je een monitor met een wat minder gunstige range, dan kan het de moeite waard zijn om zelf te proberen of je deze kunt vergroten. Hier keken we vorig jaar ook al naar in dit artikel over FreeSync. Voordat je hier aan begint is het handig eerst even vast te stellen wat het originele bereik van je monitor is. Is de maximale frequentie meer dan twee keer zo hoog als de minimale frequentie (bijvoorbeeld 48 - 144 Hz), dan heeft de range aanpassen eigenlijk geen zin. Dit komt omdat er in dat geval gebruik gemaakt kan worden van Low Framerate Compensation (LFC). Daarbij wordt bij een lage framerate elk beeld dubbel getoond. Haal je op een monitor met LFC bijvoorbeeld 35 fps, dan werkt het scherm effectief op 70 Hz en toont het elk frame twee keer.

Heb je een monitor met een bereik van bijvoorbeeld 48 tot 75 Hz en haal je 40 fps, dan haal je geen voordeel meer uit de werking van Adaptive Sync. In dat geval is het wél nuttig om te proberen de range te vergroten. Net als met AMD-kaarten kan dit nu bij Nvidia gedaan worden middels het tooltje Custom Resolution Utility (CRU). Bedenk hierbij dat je je monitor na het aanpassen buiten de opgegeven specificaties van de fabrikant laat werken, en er dus geen garanties zijn dat dit (goed) werkt. Lees hier in ons FreeSync-artikel hoe je zelf de range van je monitor kan vergroten.


In CRU kan je zelf de range van je FreeSync-monitor aanpassen.

Conclusie

De nieuwe Nvidia GeForce 417.71-driver brengt eindelijk ondersteuning voor de FreeSync-techniek van de aartsrivaal AMD. Het is voor gebruikers van GeForce-kaarten nu mogelijk om voor veel minder geld te kunnen genieten van de voordelen van Adaptive Sync-technologie. Nvidia's eigen certificering van FreeSync-schermen heeft tot dusver slechts 12 exemplaren goedgekeurd, maar gelukkig is het ook mogelijk om zelf in de driver-instellingen de functie te activeren voor niet-goedgekeurde modellen.

Wij hebben onze eerste test gedaan met twee niet-goedgekeurde monitoren. Op één monitor viel de werking van adaptive sync helaas tegen, terwijl de andere monitor er juist probleemloos mee werkte. Omdat de monitor met problemen op een AMD-videokaart wel naar behoren werkt met de FreeSync-functie ingeschakeld, kunnen we niet anders dan met de vinger naar Nvidia's driver wijzen voor de oorzaak. Uiteraard betreft het hier de eerste publieke driver met ondersteuning, en we hopen dat de fabrikant in opvolgende releases verbeteringen door zal voeren.

FreeSync op een Nvidia-videokaart gebruiken is met de nieuwste driver mogelijk, maar op niet-G-Sync Compatible monitoren wordt de functie niet automatisch ingeschakeld. Gezien onze ervaringen met één van de twee niet-goedgekeurde monitoren begrijpen we deze keuze, al was de fabrikant tijdens zijn presentatie op CES er wel erg happig op om FreeSync als standaard af te kraken en zijn eigen G-Sync als overduidelijk superieur neer te zetten. Wat ons betreft is deze kritiek niet helemaal terecht, omdat het niet de FreeSync-standaard is die tekort komt, maar de implementatie op enkele oudere monitoren.

Een andere, meer praktische gewenste toevoeging aan Nvidia's configuratiescherm van de driver is wat ons betreft het kunnen uitlezen van het ondersteunde FreeSync-bereik van de monitor. Toegegeven, op een monitor met Low Framerate Compensation is dit eigenlijk nauwelijks relevant meer, maar voor gamers blijft het altijd nuttig om te weten in welk frequentiegebied ze Adaptive Sync kunnen gebruiken.


In Radeon Settings valt uit te lezen of FreeSync actief is en in welke range het werkt. We hopen dat Nvidia dit laatste ook aan zijn drivers gaat toevoegen.

Gebruik jij zelf ook FreeSync in combinatie met een Nvidia GeForce-videokaart? Laat in de reacties weten welke monitor je gebruikt en wat je ervaringen zijn!

0