AMD Ryzen Threadripper 2990WX & 2950X review: een core te ver?

Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Techniek: 12nm en betere boost
  3. 3. Zo knoopt AMD 4 chips aan elkaar
  4. 4. Modellen: 2920X, 2950X, 2970WX & 2990WX
  5. 5. 32 cores… maar waarvoor?
  6. 6. Overkloktheorie: Precision Boost Overdrive
  7. 7. Testprocedure
  8. 8. Benchmarks: content creation (Adobe Lightroom, Photoshop en Premiere)
  9. 9. Benchmarks: video- en audio-encoding (x264, x265 en Flac)
  10. 10. Benchmarks: 3D-rendering (Cinebench / Blender)
  11. 11. Benchmarks: data-compressie en -encryptie
  12. 12. Benchmarks: web-browsing en Microsoft Office (Word en Excel 2016)
  13. 13. Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Assassin's Creed: Origins
  14. 14. Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Battlefield 1 (DX11)
  15. 15. Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Far Cry 5
  16. 16. Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): GTA V
  17. 17. Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): The Witcher 3: Blood & Wine
  18. 18. Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Rise of the Tomb Raider (DX12)
  19. 19. Gaming benchmarks: The Division (DX12)
  20. 20. Stroomverbruik
  21. 21. Extra test: gaming met legacy mode vs. stock
  22. 22. Extra test: inter-core latencies
  23. 23. Extra test: RAM-bandbreedte & -latency
  24. 24. Overklokresultaten
  25. 25. Conclusie
  26. 26. Besproken producten
  27. 27. Reacties

Inleiding

AMD introduceert vandaag zijn tweede generatie Threadripper high-end desktop processors. De Ryzen Threadripper 2950X is de opvolger van de bestaande 1950X en bevat opnieuw 16 cores (32 threads), maar bevat alle verbeteringen en optimalisaties die we kennen van de Ryzen 2-generatie. De nieuwe Ryzen Threadripper 2990WX springt het meest in het oog: met 32 cores (64 threads) is dit met afstand de meest potige desktopprocessor ooit gemaakt. Wij hebben beide processors uitgebreid getest.

Wie niet sterk is moet slim zijn; het is een bekend gezegde, dat zeker ook in de markt voor processors geldt. Met een in vergelijking met dat van de concurrentie bescheiden budget voor productontwikkeling was het al een prestatie van jewelste dat AMD vorig jaar de 8-core Ryzen-chip met uitstekende prestaties op de markt wist te brengen en daarmee eindelijk weer een rol van betekenis ging spelen in de markt voor (snelle) desktops.

AMD's list voor een multithreadingmonster

Mogelijkheden om direct varianten van de chips met nog meer cores voor de financieel aantrekkelijke servermarkt (waarin AMD de afgelopen jaar zijn complete marktaandeel verloren was) te maken waren er niet. De slimme ingenieurs van AMD bedachten echter een list: ze ontwierpen de 8-core chip op een dusdanige manier, dat vier van deze chips relatief eenvoudig met elkaar verbonden konden worden en samen geplaatst konden worden in één processorverpakking. Dat principe vormde de basis voor de Epyc server-processors met maximaal 32 cores.

Een aantal AMD-medewerkers met een voorliefde voor high-end desktop-PC’s overtuigde het management van AMD om met dezelfde methodiek ook een high-end desktop-CPU te maken. In een tijdsbestek van nog geen jaar was het AMD Threadripper-project voltooid van idee tot uiteindelijk product. Met de introductie van de eerste Threadrippers schudde AMD de markt voor high-end desktops flink op. Tot dan toe was het snelste wat je kon krijgen een 10-core Intel Core i7-processor voor ruim 1000 euro. AMD zette daar met Threadripper voor hetzelfde geld een 16-core model tegenover; iets minder snel in single-threaded applicaties, maar véél sneller in multi-threaded workloads. Met deze zet dwong AMD zijn concurrent om óók desktop-processors met veel meer cores op de markt te brengen: de Intel Core i9 7980XE met 18 cores (36 threads) mag zich dan tot nu toe de snelste desktop-CPU ter wereld noemen. Met de prijs van net geen 2000 euro mag dat ook wel.

Van 10 naar 32 cores in twee jaar tijd

De markt opschudden is wat AMD ook met de tweede generatie Ryzen Threadripper processors wil doen. Tijdens Computex kondigde de fabrikant al aan dat het maximale aantal cores zou gaan verdubbelen van 16 naar 32, door net als bij de Epyc-processors vier in plaats van twee chips per processor te gebruiken. Over de vraag hoe nuttig 32 cores in een desktop zijn kun je een uitgebreide discussie voeren – en geen nood, dat onderwerp komt uitgebreid aan bod in deze review! – maar zelfs de grootste cynici moeten onderkennen dat we toch echt aan AMD’s pioniersdrift te danken hebben dat we binnen twee jaar tijd van maximaal 10 naar maximaal 32 cores zijn gegaan bij desktops; een stap vooruit die een paar jaar terug, toen AMD nog in een jarenlange winterslaap zat, simpelweg ondenkbaar was.

X voor gaming, WX voor workstations

Waar AMD zich met de eerste generatie Threadripper processors duidelijk op twee doelgroepen richtte – creatievelingen met veel multi-threaded software enerzijds en high-end gamers anderzijds – is de fabrikant zich er terdege van bewust dat de groep consumenten en (semi-)professionals die daadwerkelijk profijt kunnen hebben van desktop-processors met meer dan 16 cores zeer klein is, en dat het extreme aantal cores zeker voor de doelgroep van gamers geen nut heeft. Vandaar dat men de Threadripper-serie bij de tweede generatie in tweeën heeft gesplitst: de X-varianten met maximaal 16 cores zijn volgens AMD geschikt voor dezelfde doelgroepen als de oorspronkelijke Threadrippers, de nieuwe WX-varianten met 24 en 32 cores zijn er puur en alleen voor high-end workstations. AMD gebruikt overigens 'WX' al enige tijd in zijn productbenamingen, maar dan gaat het voornamelijk om videokaarten in de Radeon Pro-lijn.

De nieuwe Threadrippers maken gebruik van dezelfde Socket TR4-processorvoet en quad-channel DDR4-geheugen als hun voorlopers. In de praktijk betekent dit dat er voor de processors geen nieuwe moederborden vereist zijn; met een nieuwe BIOS zouden alle (we tellen er op moment van schrijven 12 in onze Prijsvergelijker) bestaande Threadripper moederborden met AMD X399 chips geschikt moeten zijn voor de nieuwe CPU’s, óók het 32-core model. Desalniettemin grijpen MSI en Gigabyte de introductie van de tweede generatie Threadripper aan als kans om borden met meer stroomfasen op de markt te brengen, die volgens AMD bij het overklokken van het 32-core model voordelen kunnen bieden.


Gigabyte en MSI komen met nieuwe X399-borden, Asus met een upgrade-kit voor de Zenith Extreme.

Prijzen

Wij hebben de 32-core AMD Ryzen Threadripper 2990WX en de 16-core AMD Ryzen Threadripper 2950X uitgebreid getest. Eerstgenoemde is vanaf vandaag te bestellen voor $1799, wat in de Benelux 1859 euro lijkt te worden. De 2950X volgt op 31 augustus en heeft een adviesprijs van 899 dollar. In een later stadium volgen er nog twee modellen, waarover verderop meer.

Techniek: 12nm en betere boost

Los van het feit dat er nu varianten zijn met vier in plaats van twee chips (en dus maximaal 32 cores), zijn de verschillen tussen eerste en tweede generatie Ryzen Threadripper zeer beperkt en in principe identiek aan de verschillen tussen de eerste en tweede generatie (modelnummers 1xxx en 2xxx) standaard Ryzen-processors. Net als bij Ryzen 2 hebben we van doen met een respin van de zogenaamde Zeppelin-chip, nu geproduceerd middels GlobalFoundries' 12nm-productieprocedé. AMD praat over zogenaamde “Zen+” cores, wat niet verward dient te worden met Zen 2. Overigens geeft AMD aan de beste 5% van alle chips te gebruiken voor de Threadripper-processors, de rest wordt gebruikt voor gewone Ryzens.

De voordelen van 'Zen+'

In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden zijn de transistors bij dit 12nm-procedé ten opzichte van het 14nm-procedé van eerste generatie Ryzen niet kleiner (de chip zijn exact even groot en identiek qua opbouw), maar werken ze wel wat efficiënter. Het maakt dat AMD op iedere klokfrequentie af kan met een 80 mV à 120 mV lagere spanning, wat ervoor zorgt dat men met hetzelfde stroomverbruik zo’n 200 MHz hogere klokfrequenties kan bieden – iets wat we ook terugzien als we de specificaties van de Ryzen Threadripper 2950X vergelijken met die van de 1950X.

De IPC (het gemiddelde aantal instructies dat de processor per klokslag kan afleveren) van Zen+ is ook iets hoger dan van de eerste generatie, wat voornamelijk te danken is aan interne latencies die wat verkort zijn. Zo is de toegangstijd voor de L3-cache zo’n 15% lager en de L2-latency ongeveer 9% lager. In onze AMD Ryzen 2700X review deden we al onderzoek naar het verschil in IPC en konden we concluderen dat deze zo’n 2% à 2,5% hoger is.

Ondersteunde geheugensnelheden

Daarnaast is er een aantal verbeteringen dat we primair kunnen terugvoeren naar de in de processors ingebakken firmware. Allereerst wordt nu officieel DDR4-geheugen op DDR4-2933 snelheid ondersteund, dit was DDR4-2667. Let wel, dit is als je één single-rank module per kanaal gebruikt. In de praktijk zijn de processors doorgaans tot hogere geheugensnelheden in staat.

Geheugenmodules Gevulde sloten Ondersteunde snelheid
Single-rank 4 DDR4-2933
8 DDR4-2133
Dual-rank 4 DDR4-2933
8 DDR4-1866

Slimmere boost

Daarnaast is de werking van de Precision Boost- en XFR-functionaliteit verbeterd. Precision Boost is AMD’s turbomodus die ervoor zorgt dat de processor afhankelijk van de workload hogere kloksnelheden gebruikt. Bij de eerste generatie Threadrippers werkte het systeem nog vrij dom: waren maximaal vier cores in gebruik, dan kon de maximale turboklokfrequentie bereikt worden; bij meer dan vier actieve cores was de maximale klokfrequentie afhankelijk van het aantal actieve cores.

Het systeem bleek in de praktijk niet optimaal te werken voor workloads als games, die geregeld wél veel cores actief kunnen hebben, maar slechts met een beperkte belasting per core. Bij Precision Boost 2 zijn simpele regeltjes als “bij x actieve cores maximaal y MHz” van de baan; de processor bepaalt nu ongeacht het aantal actieve cores op basis van primair stroomverbruik en temperatuur op welke klokfrequentie de processor werkt. Dat kan zeer granulair, in stapjes van slechts 25 MHz.

Juist bij workloads die meerdere cores beperkt belasten, kan dat voor een aanzienlijke prestatiewinst zorgen. Ook het XFR-systeem, waarbij de processor zelfs boven zijn officiële maximale klokfrequentie kan werken, is verbeterd. Was het bij generatie 1 simpelweg kortstondig maximaal 100 MHz erbij, XFR 2 is tot hogere klokfrequenties in staat, mits de temperatuur het toestaat. Dat betekent in de praktijk dat Threadripper 2 processors met betere koeling ook wat beter kunnen presteren, al zullen de verschillen beperkt zijn.

Zo knoopt AMD 4 chips aan elkaar

De grootste technische vernieuwing is echter dat AMD nu Threadripper-processors met vier inwendige chips en dus maximaal 32 cores in het assortiment heeft. Zoals bekend heeft een enkele Zeppelin-die acht cores (verdeeld over twee zogenaamde core complexen ofwel CCX’en), aangevuld met een dual-channel DDR4-geheugencontroller en een 32-voudige PCI-Express 3.0 controller. De komst van de twee extra chips biedt AMD in theorie de mogelijk om Threadripper-varianten met 8-channel in plaats van 4-channel geheugen uit te brengen, maar dat heeft hett bedrijf om verschillende redenen niet gedaan.

De belangrijkste daarvan is dat de nieuwe Threadrippers qua processorvoet en moederbord zo volledig compatible gehouden konden worden met de eerste generatie. Daar komt bij dat desktopsoftware in de regel meer schaalt met geheugenlatencies dan met geheugenbandbreedte, en de overstap naar 8-channel zou niet alleen de maximale bandbreedte verdubbelen, maar ook de latencies laten toenemen.

Directe Infinity Fabric-verbindingen, maar per stuk wel trager

Als we onder de motorkap van een 32-core Threadripper 2 processor kijken, zien we dan ook twee chips waarvan de geheugencontroller- en PCI-Express-controller actief zijn en twee chips waar deze uitgeschakeld staan. Via AMD’s Infinity Fabric technologie staan alle vier de chips overigens in directe onderlinge verbinding, zonder tussenstops.

Waar bij X-modellen de twee interne chips via een bidirectionele 50 GB/s bus met elkaar in verbinding staan, is iedere onderlinge verbinding bij de WX modellen 25 GB/s. In totaal heeft iedere chip dus 75 GB/s aan externe communicatiebandbreedte beschikbaar. Het maakt wel dat de inter-core latency wat hoger en bandbreedte wat lager (wanneer een core uit chip X data nodig heeft uit de L3-cache gekoppeld aan een core uit chip Y) bij de WX-modellen is dan bij de X-modellen.

NUMA en UMA

Het besturingssysteem ziet de WX Threadrippers als vier zogenaamde NUMA-nodes waarvan node 0 en 1 eigen geheugen hebben en node 2 en 3 niet. In de praktijk is het het slimst om workloads zoveel mogelijk op de processor-cores in de chips met direct gekoppeld geheugen te plaatsen, maar zo slim is de Windows-kernel in ieder geval volgens AMD nog niet. Men werkt samen met Microsoft aan optimalisaties voor toekomstige Windows-versies, maar of die optimalisaties al gereed zullen zijn voor de toekomstige de eerstvolgende grote Windows 10-release (Redstone 5) kon AMD nog niet zeggen. Verwacht hier overigens niet meer dan marginaal betere prestaties van.

Bij de 16-core Threadrippers kan de manier waarop het geheugen aangestuurd wordt in de BIOS (en via de Ryzen Master software) geconfigureerd worden tussen UMA en NUMA. Bij UMA wordt alle data gelijkmatig verdeeld over het geheugen gekoppeld aan alle vier de geheugenkanalen. Wanneer je 10 MB wegschrijft, gaat dus 2,5 MB naar kanaal 1, 2,5 MB naar kanaal 2, en zo verder. Op die manier wordt de maximale bandbreedte behaald.

Nadeel is echter dat altijd de helft van de data in geheugen staat dat gekoppeld is aan een andere chip dan degene waar de workload die de data nodig heeft op draait, wat een hogere latency (wachtttijd bij inladen) tot gevolg heeft. Het benaderen van lokaal geheugen duurt immers circa 64 ns bij Threadripper, het benaderen van geheugen gekoppeld aan een andere chip circa 105 ns.

Door het geheugen in NUMA-modus te configureren gebruiken de chips zolang de capaciteit dat toelaat enkel de lokaal gekoppelde geheugenmodules. De bandbreedte gaat door de helft (dual-channel in plaats van quad-channel), maar de gemiddelde latency is lager. Bij workloads waar latency belangrijker is dan bandbreedte kan dat effect hebben. Aangezien bij de WX-processors twee van de vier chips geen lokaal geheugen (want geen eigen geheugencontroller) hebben, is de NUMA-modus niet beschikbaar en werken deze processors dus enkel in UMA-stand.

Modellen: 2920X, 2950X, 2970WX & 2990WX

AMD introduceert in eerste instantie vier modellen in de Threadripper 2-reeks.

X-serie: 12-core 2920X & 16-core 2950X

In de X-serie verschijnt op 31 augustus de 16-core (32 threads) Ryzen Threadripper 2950X en in oktober volgt een 12-core (24 threads) Ryzen Threadripper 2920X. Beide processors zijn opvolgers van de bestaande 1950X en 1920X modellen. Een 8-core variant, zoals bij de eerste generatie Threadrippers, komt er (vooralsnog) niet.

De AMD Ryzen Threadripper 2950X krijgt een adviesprijs van $ 899 en is daarmee $ 100 goedkoper dan voorloper 1950X en eveneens $ 100 goedkoper dan Intels 10-core Core i9 7900X. In Nederland verwachten we een prijs van rond de 850 euro, waar de oude 1950X overigens al onder is gezakt. De processor heeft een basisklokfrequentie van 3,5 GHz en een maximale turboklokfrequentie van 4,4 GHz. Dat is een paar honderd MHz meer dan bij de 1950X. Net als die voorloper krijgt de processor een TDP van 180 watt.

De Ryzen Threadripper 2920X krijgt eveneens een basisklokfrequentie van 3,5 GHz, maar dan met een maximale klokfrequentie van 4,3 GHz. Deze processor biedt dus 12 cores, waarbij er per CCX drie van de vier cores ingeschakeld zijn. In oktober krijgt deze processor een adviesprijs van $ 649. Het TDP is ook bij deze processor 180W.

WX-serie: 24-core 2970WX & 32-core 2990WX

Het nieuwe topmodel is de Ryzen Threadripper 2990WX. Deze processor met 32 cores (64 threads) gaat vanaf vandaag voor $ 1799 over de toonbank. Hou rekening met een prijs in euro's van 1700 à 1800, wat overigens nog altijd minder is dan Intels 18-core Core i9 7980XE, terwijl de AMD processor bijna twee keer zoveel cores biedt. Deze chip heeft een basisklokfrequentie van 3,0 GHz en werkt op maximaal 4,2 GHz. De TDP bedraagt 250W – goede koeling is dus geen overbodige luxe.

Later in oktober volgt de Ryzen Threadripper 2970WX met 24 cores (48 threads), waarbij iedere chip zes cores (en daarbinnen iedere CCX 3 cores) voor z’n rekening neemt. De klokfrequenties en TDP zijn identiek aan de 2990WX, terwijl de adviesprijs met $1299 een stuk vriendelijker is.

Ryzen Threadripper 2920X 1950X 2950X 2970WX 2990WX
Productieprocedé 12 nm 14 nm 12 nm 12 nm 12 nm
Cores/threads 12/24 16/32 16/32 24/48 32/64
Baseklok 3,5 GHz 3,4 GHz 3,5 GHz 3,0 GHz 3,0 GHz
Single-core boost 4,3 GHz 4,2 GHz 4,4 GHz 4,2 GHz 4,2 GHz
L2-cache 512 kB per core, 6 MB totaal 512 kB per core, 8 MB totaal 512 kB per core, 8 MB totaal 512 kB per core, 12 MB totaal 512 kB per core, 16 MB totaal
L3-cache 16 MB per die, 32 MB totaal 16 MB per die, 32 MB totaal 16 MB per die, 32 MB totaal 16 MB per die, 64 MB totaal 16 MB per die, 64 MB totaal
PCI-E 3.0-lanes 64 64 64 64 64
Aantal transistors 9,6 miljard 9,6 miljard 9,6 miljard 19,2 miljard 19,2 miljard
Die size 426 mm² 426 mm² 426 mm² 852 mm² 852 mm²
Adviesprijs 649 USD 999 USD 899 USD 1299 USD 1799 USD
Beschikbaarheid Oktober 2017 31 augustus Oktober Vandaag

Eigen koeler

AMD geeft aan dat er inmiddels voldoende keuze is qua lucht- en waterkoelers voor de Threadripper-processors. Voor wie graag bij iedere blik in z’n PC eraan wil worden herinnerd dat hij of zij een Threadripper-systeem heeft, heeft AMD samen met Cooler Master ook een eigen, volledige zwarte luchtkoeler ontwikkeld, de Wraith Ripper. De koeler heeft een koperen baseplate, koperen heatpipes en aluminium fins. Voor de looks is er RGB-verlichting aanwezig (het blijft 2018), vergezeld van een oplichtend Ryzen Threadripper-logo. De Wraith Ripper is prima opgewassen tegen de 250W van de 2990WX-processor. De koeler wordt niet gebundeld, maar wordt los verkocht tegen een adviesprijs van € 119.

32 cores… maar waarvoor?

De komst van 32-cores naar de desktop werpt direct een belangrijke vraag op: waar ga je die in hemelsnaam voor gebruiken? Het is een vraag die ook AMD maar met moeite kan beantwoorden.

In ieder geval niet voor gamers en creatievelingen

Laat één ding duidelijk zijn, gamers moeten de 24- en 32-core chips echt links laten liggen. Zelfs wanneer je gamet op de hoogst mogelijke settings, tegelijkertijd je prestaties opneemt en streamt en wellicht zelfs nog wat achtergrondtaken hebt draaien, is het aantal cores dikke overkill. Het is niet meer dan terecht dat AMD ook duidelijk aangeeft zich met de WX-processors niet op gamers te richten, maar juist wél op workstationgebruikers.

Ook designers en andere creatievelingen hoeven niet direct op de banken gaan staan. Foto- en videobewerkingssoftware schaalt in de praktijk goed, maar tot een beperkt aantal cores. Voor gebruikers van Adobe-software zullen 32 versus 16 cores in de praktijk geen voordelen bieden – iets wat we zullen zien in onze benchmarks en AMD zélf ook ruiterlijk toegeeft.

Maar wél voor 3D-renderen en 'chronic multitaskers'

Een belangrijk voorbeeld van een taak die wél goed schaalt en waar AMD in zijn presentaties dan ook veel grafieken van toont, is 3D-rendering – al is dat ook niet altijd het geval. Software als Cinema 4D (waar Cinebench op is gebaseerd) en Blender lijken bij veel renderopdrachten goed te schalen, de eveneens veelgebruikte Maya-software blijkt uit meer dan 16 cores dan weer weinig profijt te halen.

In principe zou je kunnen stellen dat als je de vraag moet stellen waar je 32 cores voor kunt gebruiken, dat de processor per definitie niet geschikt voor je is. Er zijn echter voldoende voorbeelden van wetenschappelijke en/of professionele software die gebruikmaken van zware algoritmes die goed schalen naar veel cores. Als jij bijvoorbeeld op een universiteit berekeningen moet doen aan de aerodynamica van vliegtuigen of ingewikkelde rekenmodellen voor bijvoorbeeld weersverwachting moet doorakkeren, dan kan het prima zijn dat je de 32 cores met beide handen aangrijpt.

Een doelgroep die AMD zelf nog noemt, is wat men noemt de chronic multitaskers. Als jij als designer bijvoorbeeld Adobe Photoshop, Illustrator, Premiere en After Effects gebruikt en het liefst ook allemaal tegelijkertijd open hebt staan zodat je on-the-fly kan wisselen, bieden de extra cores soelaas. Helaas is dit een scenario dat feitelijk niet te benchmarken valt.

Dat brengt ons terug bij de opmerking hierboven als je moet vragen welk nut de vele cores hebben, zijn de Ryzen Threadripper WX-processors niet geschikt voor jou en kun je je geld beter aan andere dingen besteden. Voor een kleine, (semi-)professionele doelgroep is een 32-core processor voor € 1800 bijna een geschenk uit de hemel. Vergeet niet: voor Intel Xeon workstation-processors met aantallen cores die hierbij in de buurt komen betaal je véél meer.

Overkloktheorie: Precision Boost Overdrive

Qua overklokmogelijkheden zijn er wat zaken veranderd bij de tweede generatie Threadripper-processors. Tot nu toe had je bij de Ryzen (Threadripper) processors in principe twee mogelijkheden: draai je de processors 'stock', dan bepalen systemen als Precision Boost en XFR altijd de optimale klokfrequentie. Stel je een klokfrequentie en/of CPU-voltage handmatig in (manual), dan functies als Precision Boost volledig uit en mis je zodoende alle systemen die zorgen voor energiebesparing en andere zaken om de efficiëntie te verbeteren.

Met Ryzen Threadripper 2 komt er een derde smaak bij, die Precision Boost Overdrive heet en via de Ryzen Master software ofwel via de BIOS in te schakelen is. In deze PBO-modus laat je nog steeds de Precision Boost algoritmes de (maximale) klokfrequentie bepalen, maar kun je aan drie knoppen draaien om die te verhogen: de Peak Power Target (ofwel het maximale stroomverbruik van de processor), de Thermal Design Current (de maximale constante stroom van moederbord naar processor) en de Electrical Design Current (de maximale piekstroom van moederbord naar processor). De maximaal in te stellen TDC en EDC waardes zijn afhankelijk van je moederbord en in de BIOS geconfigureerd door de fabrikant daarvan. Aangezien bij PBO de temperatuur nog altijd gemonitord wordt en de processor nog altijd vanzelf gaat terugklokken wanneer die z’n maximale temperatuur bereikt, kun je in de praktijk redelijk veilig de power target en de TDC en EDC waardes op maximaal instellen.

Met een luchtkoeler als de Wraith Ripper kun je op die manier met een druk op de knop zo’n 13% hogere prestaties verwachten bij een 2990WX. Met waterkoeling of andere extreme koeling kan de prestatiewinst nog hoger zijn. Uiteraard stijgt je stroomverbruik wel aanzienlijk en is een zware voeding geen overbodige luxe.

Legacy compatibility

In de Ryzen Master-software kun je net als bij de eerste generatie Threadrippers nog altijd een legacy compatibility-optie inschakelen. Het aantal cores wordt dan verminderd voor software die niet goed functioneert op systemen met grote aantallen cores. Bij de X-processors worden er van de 4 CCX’en twee uitgeschakeld en hou je zodoende 8 cores (16 threads) over. Bij de WX-processors kun je kiezen tussen twee of drie uitgeschakelde die's, waardoor je respectievelijk een 16- en 8-core krijgt.

De game mode is ook nog steeds beschikbaar. Als je deze optie aanvinkt gebeuren er onderliggend twee zaken; de legacy compatibility-modus gaat aan én het geheugen schakelt van UMA naar NUMA modus (zie pagina 3). In de praktijk betekent dit dat een Ryzen Threadripper 2950X zich dan gaat gedragen als een Ryzen 2700X – beide twee CCX’en in één chip met dual-channel, lokaal geheugen. Tijdens onze test van de eerste generatie Threadrippers bewezen we overigens al dat het effect van de game mode in de regel dusdanig gering is dat je deze wat ons betreft het beste altijd uit kunt laten staan, behalve als je tegen problemen aanloopt met zeer specifieke, vaak antieke games.

Testprocedure

Bij Hardware.Info zaten we zeker niet stil deze zomer: in voorbereiding op deze review hebben we alle courante processors volledig opnieuw getest, volgens een verbeterde testprocedure. Daar zijn we overigens nog altijd druk mee bezig, maar alle cpu's die voor Threadripper 2 relevant zijn als vergelijkingsmateriaal hebben we af en vind je zodoende in deze review.

De highlights van de Hardware.Info CPU Test 2018 zijn als volgt:

  • Alle processors zijn 100% gepatcht tegen Meltdown en Spectre, middels software én hardware;
  • We gebruiken de nieuwe Windows 10 April 2018 Update (64-bit);
  • Veel van de geteste programma's hebben we geüpdatet naar de recentste versie;
  • Enkele tests zijn zwaarder gemaakt om verschillen beter inzichtelijk te maken;
  • De selectie games die we gebruiken is ververst, voor bestaande spellen hebben we waar nodig de testmethode verbeterd of de toegepaste settings verzwaard.

Van iGPU tot GTX 1080 Ti

Hardware.Info test alle processors met het energieprofiel op High performance. Bij processors met een geïntegreerde gpu draaien we het gros van onze benchmarks zonder extra videokaart, terwijl we cpu's zonder igpu (zoals AMD Ryzen) combineren met een Nvidia GeForce GTX 1050 Ti.

Alle gamebenchmarks draaien we in combinatie met een GeForce GTX 1080 Ti in Full HD resolutie (1920x1080) met medium en ultra settings. We kiezen juist voor de relatief lage Full HD-resolutie om de cpu waar mogelijk de bottleneck te laten zijn. In de eerste grafieken vind je het gemiddelde aantal beelden per seconde (fps) dat berekend wordt.

Frametimes

Nog interessanter is de 99ste percentiel frametijd, te zien in de laatste twee grafieken. Dit is de tijd waarbinnen 99% van alle beelden in de test berekend kon worden. Een lagere 99ste percentiel frametijd betekent een lagere maximale vertraging bij het berekenen van een nieuw frame. Het is een betere methode om de worst case prestaties van een cpu/gpu-combinatie in kaart te brengen dan de minimale fps, die veel andere publicaties tonen. Vergeet niet: minimum fps is het laagste aantal frames binnen ieder gemeten tijdbestek van een seconde, maar zegt weinig over negatieve pieken die minder dan een seconde duren. Op veler verzoek rekenen we de 99ste percentiel frametijd ook om naar een minimum fps-waarde, zodat ook voor wie de achterliggende techniek niet snapt de grafieken begrijpelijk zijn.

Testconfiguraties

Alle testsystemen zijn verder voorzien van 8 GB G.Skill Trident Z-geheugen per kanaal (16 GB bij dual-channel en 32 GB bij quad-channel), werkend op de hoogste officieel door de processors ondersteunde klokfrequentie. Vaak is dat tegenwoordig ddr4-2400, ddr4-2666 of zelfs ddr4-2933. Verder gebruiken we Samsung 970 Evo-ssd's van 1 TB en Seasonic Prime Titanium 650W-voedingen.

We meten het stroomverbruik met een zelfontworpen stroommeter, die rechtstreeks het verbruik via de cpu-stroomkabels meet. Op die manier kunnen we nog nauwkeuriger het stroomverbruik van processors in kaart brengen dan voorheen, toen we nog het volledige systeemverbruik maten. We doen zowel stroomtests in idle als onder diverse belastingen.

Een lijst van gebruikte benchmarks:

  • Contentcreatie
    • Adobe Lightroom CC Classic
    • Adobe Photoshop CC 2018 - Fotobewerking
    • Adobe Photoshop CC 2018 - Panorama
    • Adobe Premiere Pro CC 2018 - 4K Hardware.Info TV export
  • Video- en audio-encoding
    • x264 encoding
    • x265 encoding
    • FLAC encoding
  • 3D-rendering
    • Blender 2.79b
    • Cinebench 15 (single- en multi-threaded)
  • Data-compressie en -encryptie
    • 7-Zip 18.05
    • WinRAR 5.60
    • AIDA64 - Zlib
    • AIDA64 - AES
    • AIDA64 - Hashing
  • Web-browsing en Microsoft Office
    • Chrome 67 - Jetstream
    • Microsoft Word 2016 - 1000 pagina's naar PDF
    • Microsoft Excel 2016 - Monte Carlo aandelen analyse
  • Geïntegreerde GPU benchmarks
    • 3DMark Skydiver
    • Dota 2
    • F1 2017
    • Minecraft
  • Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti)
    • Assassin's Creed: Origins (DirectX 11)
    • Battlefield 1 (DirectX 11)
    • Far Cry 5 (DirectX 11)
    • GTA V (DirectX 11)
    • The Witcher 3: Blood & Wine (DirectX 11)
    • Rise of the Tomb Raider (DirectX 12)
    • The Division (DirectX 12)
  • Stroomverbruik
    • Cinebench 15
    • Adobe Premiere Pro CC 2018
    • Idle

Onderstaande tabel toont de specificaties van onze testsystemen.

Platform
LGA1151-v2
Socket AM4
Moederbord ASRock Z370 Extreme4 ASUS Crosshair VI Hero
APU's: MSI B350I Pro AC
Chipset Intel Z370 AMD X370/B350
Geheugen G.Skill
16GB DDR4-2666/2400 CL14
G.Skill
16GB DDR4-2933/2666 CL14
SSD Samsung 970 Evo 1TB Samsung 970 Evo 1TB
Voeding Seasonic Prime Titanium 650W Seasonic Prime Titanium 650W
Videokaart (IGP tests) - Nvidia GeForce GTX 1050 Ti
Videokaart (overige tests) Nvidia GeForce GTX 1080 Ti Nvidia GeForce GTX 1080 Ti
OS Windows 10 x64 April 2018 Update Windows 10 x64 April 2018 Update

 

Platform
LGA2066
Socket TR4
Moederbord ASUS RoG Rampage VI Apex ASUS RoG X399 Zenith Extreme
Chipset Intel X299 AMD X399
Geheugen G.Skill 32GB DDR4-2666 CL14 G.Skill 32GB DDR4-2666/2933 CL14
SSD Samsung 970 Evo 1TB Samsung 970 Evo 1TB
Voeding Seasonic Prime Titanium 650W Seasonic Prime Titanium 650W
Videokaart (IGP tests) Nvidia GeForce GTX 1050 Ti Nvidia GeForce GTX 1050 Ti
Videokaart (overige tests) Nvidia GeForce GTX 1080 Ti Nvidia GeForce GTX 1080 Ti
OS Windows 10 x64 April 2018 Update Windows 10 x64 April 2018 Update

Benchmarks: content creation (Adobe Lightroom, Photoshop en Premiere)

Om de prestaties van de processors voor content creatie te analyseren, doen we diverse tests met Adobe software.

In Adobe Lightroom CC Classic exporteren we een groot aantal RAW-foto's naar JPEG met diverse effecten. In Adobe Photoshop CC 2018 doen we een tweetal tests. Allereerst meten we hoe langt het duurt om via een script een groot aantal veelgebruikte bewerkingen los te laten op een grote afbeelding. In een tweede test meten we hoe lang het duurt om een aantal hoge resolutie foto's om te zetten naar een panorama.

Voor deze review hadden we ook een test met Adobe Premiere Pro CC 2018 voorbereid, maar helaas blijkt er een foutje in het gebruikte project te zijn geslopen. Daarom doen we het voor nu nog even met de oude test in CC 2017 - in de toekomst zullen we die vervangen voor een zwaarder (langer) project in de nieuwste versie van het programma. De huidige test bestaat uit het renderen van een deel van een Hardware.Info TV-aflevering en maakt gebruik van vier bronkanalen met elk kleurcorrectie en diverse andere effecten.

In Lightroom trapt de 2950X goed af door met 38 seconden op de eerste plek te eindigen. De 2990WX blijkt hier met zijn extra cores niks te kunnen toevoegen en eindigt zelfs een stuk lager in de grafiek. Ook in de Photoshop-benchmark zien we dat de extra cores van de WX-processor geen toegevoegde waarde bieden. De 2950X laat daar nog een kleine verbetering zien ten opzichte van zijn voorganger. Bij de Photoshop panorama-benchmark blijken veel cores nog een kleine impact te hebben, al zitten alle processors vrij dicht bij elkaar.

In Premiere Pro zien we 3 Threadrippers bovenaan eindigen, en daarmee gelijk bewijzen dat ook Premiere Pro niet oneindig doorschaalt met het aantal beschikbare threads. De 2990WX zit hier op hetzelfde niveau als de 1950X, maar de 2950X weet daar nog een paar seconden van af te halen.

  • Lightroom
  • Photoshop editing
  • Photoshop panorama
  • Premiere Pro

Benchmarks: video- en audio-encoding (x264, x265 en Flac)

Door middel van Staxrip zetten we Full HD video om naar H.264 of H.265 met de processor-cores. Voor beide maken we gebruik van de veel gebruikte x264 en x265 codecs. Daarnaast meten we hoe lang het duurt om een uur ongecomprimeerde audio om te zetten naar Flac.

In beide Staxrips zien we opnieuw dat de WX-processor geen meerwaarde biedt ten opzichte van de 2950X en iets lagere scores neerzet. De 2950X verslaat nipt zijn voorloper in die benchmarks, maar bij het omzetten van wav naar flac is dat verschil duidelijk groter.

  • Staxrip x264
  • Staxrip x265
  • Wav naar flac

Benchmarks: 3D-rendering (Cinebench / Blender)

Om de prestaties bij 3D-rendering in kaart te brengen gebruiken we allereerst de officieel meegeleverde benchmarks van de open-source Blender 3D-rendering software. Daarnaast draaien we de bekende Cinebench 15 benchmarks, zowel multi-threaded als single-threaded. Zowel Blender als Cinebench staat erom bekend dat de workloads optimaal schalen bij processors met meerdere cores.

Het zijn weliswaar synthetische benchmarks, maar Blender en Cinebench laten goed zien waar de Threadripper 2990WX toe in staat is. Deze processor veegt de vloer aan met de Core i9 7980XE in Blender door de benchmark 20 procent sneller voltooid te hebben. Ook in Cinebench laat de WX de 7980XE alle hoeken van de kamer zien met een bijna 60 procent hogere score! Ondertussen zit de 2950X in deze benchmarks de i9 7890XE op de hielen. In de Cinebench single threaded-benchmark lopen de nieuwe Threadrippers zo'n 7 tot 10 procent achter op Intels 18-core processor. Ten opzichte van de vorige generatie (1920X en 1950X) zijn de verbeteringen echter duidelijk, en vooral de 2950X zet met 10 procent verbetering een aardig stap ten opzichte van zijn voorganger.

  • Blender
  • Cinebench 15 MT
  • Cinebench 15 ST

Benchmarks: data-compressie en -encryptie

We draaien een vijftal data-compressie en -encryptie benchmarks. Allereerst comprimeren we 4 GB aan data met zowel 7-Zip als Winrar. Daarnaast draaien we een drietal onderdelen van de AIDA64-benchmark. Zlib is een populaire compressiemethode die door veel software gebruikt wordt. AES is één van de meest gebruikte encryptie-algoritmes en is bijvoorbeeld de basis voor de SSL-encryptie van HTTPS-websites. Met AIDA64 meten we ook hoe snel data gehashed kan worden.

In de benchmarks van 7-Zip en Winrar blijven de high core counts van Intel vooralsnog sneller, maar de compressie van Zlib gaat de Threadripper juist een stuk beter af. De 2950X ligt daar enkele procenten voor op de i9 7980XE, maar de 2990WX zet prestaties van een geheel andere orde neer. Dergelijke verhoudingen komen we ook bij AES en Hash tegen, wat op deze schaal vooral voor professionele gebruikers van toegevoegde waarde kan zijn.

  • 7-Zip
  • Winrar
  • Zlib
  • AES
  • Hash

Benchmarks: web-browsing en Microsoft Office (Word en Excel 2016)

In Chrome versie 67 draaien we de Jetstream benchmark om te bepalen hoe snel de processor Javascript-berekeningen kan uitvoeren. Verder draaien we een tweetal tests met Microsoft Office 2016: in Word converteren we een 1000 pagina's tellend document naar een PDF-bestand. In Excel meten we hoe lang het duurt om een complexe sheet door te rekenen, die de toekomstige waarde van een aandelenportefeuille voorspelt op basis van het Monte Carlo-algoritme.

De Jetstream-benchmark in de Chrome-browser heeft significant meer profijt van snelle cores dan van veel cores. We zien dan ook de i7 8700K bovenaan eindigen, aangezien die processor de hoogste single-core turbo heeft. De Threadripper 2950X volgt er echter snel achter, en hoeft verder alleen nog de i9 7900X voor zich te laten. De 2990WX komt minder goed tot zijn recht, en zet een resultaat neer dat veel meer in de buurt van de 1920X en 1950X zit. Als we de 1950X en 2950X vergelijken, zien we dat AMD's verbeteringen van het afgelopen jaar in deze benchmark leiden tot een 11 procent hogere score.

Net als bij Jetstream heeft Word bij het omzetten naar pdf minimaal profijt van veel cores. Alle geteste processors zitten sowieso dicht bij elkaar, maar ook hier zien we de 2950X de 2990X verslaan. Opnieuw is de voorsprong van de 2950X op zijn voorganger significant.

De Monte Carlo-benchmark in Excel kan van de drie benchmarks op deze pagina veel cores het beste benutten. Desondanks zien we dat de WX-processor het relatief slecht doet. Terwijl de Ryzen 7 2700X en Core i7 8700K vrijwel gelijk eindigen, zijn alle Threadrippers juist veel lager in de grafieken te vinden.

  • Google Chrome
  • Word 2016
  • Excel 2016

Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Assassin's Creed: Origins

In dit deel van de review beginnen we met de gaming benchmarks, waarbij een GTX 1080 Ti als videokaart op elke processor is gebruikt. Zoals je in het begin van deze review hebt kunnen lezen, is de Threadripper 2990WX niet ontworpen als gamingprocessor, en wordt ook niet als zodoende aangeprezen.

In Assassin's Creed: Origins zien we direct het verschil tussen de 'conventionele' Threadripper en de workstationprocessor. Waar de 2950X zich nog duidelijk kan meten met veel andere Intelprocessors, loopt het ontwerp van de 2990WX een goede framerate voor de voeten. De 2990WX behaalt op medium een framerate die iets meer dan de helft van de 2950X bedraagt, en op ultra instellingen is dat 65 procent.

  • 1080p medium
  • 1080p ultra

Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Battlefield 1 (DX11)

Op veler verzoek testen we de first-person shooter Battlefield 1 in DirectX 11-modus. Uit een uitgebreide analyse met meerdere cpu's en videokaarten blijkt dat de DirectX 11-api doorgaans iets betere prestaties oplevert, behalve bij processors met vier of minder cores. In die gevallen is juist DirectX 12 sneller.

In Battlefield zijn er opnieuw grote verschillen te zien tussen de 2950X en 2990WX. Het moge duidelijk zijn: Battlefield wil je niet spelen op een workstationprocessor. De 2950X brengt het er dus een stuk beter vanaf, maar daarbij valt ook de grote vooruitgang ten opzichte van de 1950X op. In de review van de Ryzen 7 2700X kwamen we vergelijkbare verbeteringen ten opzichte van de 1700X tegen, wat nogmaals een bevestiging is dat de optimalisaties van AMD in 2e generatie Ryzenprocessors voor Battlefield goed uitpakken.

  • 1080p medium
  • 1080p ultra
  • 1080p medium (99p)
  • 1080p ultra (99p)

Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Far Cry 5

Far Cry 5 kregen we niet werkend op de Threadripper 2990WX, waardoor die resultaten missen in de grafiek. Ook in dit spel zien we een duidelijke verbetering met de overstap van een 1950X naar een 2950X. Daarmee komt AMD een stuk dichterbij de hedt-processors van Intel, al laat de Core i7 8700K zien dat het een veel geschiktere gamingprocessor is in Far Cry 5 dan alle andere deelnemers.

  • 1080p medium
  • 1080p ultra

Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): GTA V

Grand Theft Auto V mag dan inmiddels drie jaar beschikbaar zijn voor de pc, het blijft een uiterst populaire game die ook nog eens een zware wissel trekt op je processor. Het spel weet doorgaans tot ongeveer vier cores te verzadigen, maar heeft buiten dat voornamelijk graag snelle cores. Ten opzichte van eerdere tests hebben we voor de presets wat zwaardere instellingen gekozen, aangezien het spel bij framerates (ver) boven de 150 fps soms haperingen vertoont omdat de engine het niet meer bijhoudt.

Ook in Grand Theft Auto V is de 2990WX hekkensluiter. Met name op ultra instellingen weet de workstationprocessor weinig raad met het spel. De Threadripper 2950X doet dat een heel stuk beter, en laat voor medium en ultra bovendien respectievelijk een 10 en 7 procent hogere framerate zien dan zijn voorganger. Daarmee verslaat de 2950X zelfs nipt de i9 7900X.

  • 1080p medium
  • 1080p ultra
  • 1080p medium (99p)
  • 1080p ultra (99p)

Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): The Witcher 3: Blood & Wine

In The Witcher 3: Blood & Wine gaan de meeste geteste processors aardig gelijk op, al zien we wel alle Intel-processors in de bovenste helft en de AMD-cpu's in het tweede deel. De beperkte gamingprestaties van de 2990WX vallen daarbij nog relatief mee, maar het voorkomt niet dat deze processor helemaal onderaan eindigt. Op medium instellingen is de 2950X enkele procenten sneller dan zijn voorloper, op ultra krimpt dat verschil tot slechts één procent.

  • 1080p medium
  • 1080p ultra
  • 1080p medium (99p)
  • 1080p ultra (99p)

Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Rise of the Tomb Raider (DX12)

Rise of the Tomb Raider ondersteunt zowel DirectX 11 als 12. Uit uitgebreide tests blijkt dat de game op alle punten (framerates, frametimes, cpu-belasting) beter draait in de DirectX 12-modus, dus daarom gebruiken we die voor onze benchmark. In tegenstelling tot vroeger gebruiken we niet langer de geïntegreerde benchmark voor cpu-tests, maar lopen we een stukje door de Geothermal Valley. Dit geeft een beter beeld van de prestaties in de praktijk en geeft ons bovendien de mogelijkheid om frametimes te loggen.

Op medium instellingen zit de 2950X op het niveau van de 2700X, en is 7 procent sneller dan zijn voorloper - de 1950X. De 2990WX moet het ondertussen doen met 121,8 fps. Op deze instellingen is de 8700K opnieuw duidelijk de snelste processor, maar die voorsprong wordt op ultra instellingen een stuk kleiner. Daar is de 2950X samen met vrijwel alle andere processors even snel, enkel de 2990X loopt nog zo'n 10 procent achter op de rest. Ook in de frametimes zien we dat de 2990X op medium instellingen de rest niet kan bijbenen, en op ultra is dat verschil flink kleiner.

  • 1080p medium
  • 1080p ultra
  • 1080p medium (99p)
  • 1080p ultra (99p)

Gaming benchmarks: The Division (DX12)

We sluiten de gaming benchmarks af met The Division, dat in de DX12-api draait. De 2950X zet op medium instellingen een aardig indrukwekkende score neer door een 15 procent hogere framerate te behalven dan de 1950X. Ook de 2990WX is sneller dan laatstgenoemde processor, en op ultra worden de verschillen veel meer gelijk getrokken. Maar ook dan is de 2950X nog 4 procent sneller dan zijn voorganger.

  • 1080p medium
  • 1080p ultra

Stroomverbruik

Ten slotte het stroomverbruik. We meten rechtstreeks de stroom die door de cpu-stroomkabels loopt tijdens verschillende scenario's. Allereerst tonen we het gemiddelde verbruik tijdens de Cinebench 15 benchmark. Verder bepalen we het gemiddelde verbruik tijdens de Adobe Premiere Pro benchmark. De laatste grafiek toont het idle verbruik.

Het gemiddelde verbruik tijdens Cinebench van de 2950X is met net geen 155 watt een stuk lager dan dat van de 1950X, het verschil bedraagt 40 watt. De 2990WX lust ondertussen, dankzij zijn 2 extra actieve die's, nog wel wat meer en komt op ruim 220 watt uit. In onze nieuwe Premiere Pro-benchmark valt die processor juist weer op in positieve zin, wat voornamelijk komt doordat deze cpu niet volledig aan het werk gezet kan worden door de gebruikte software. Hier zien we dat de 2950X juist meer verbruikt dan zijn voorloper.

De nieuwe Threadrippers blijven ieder netjes binnen hun opgegeven tdp-waarden in Cinebench en Premiere Pro. In de idle-test zien we dat AMD de nieuwe processors veel beter heeft geoptimaliseerd voor een laag idle-verbruik dan bij de vorige generatie het geval was. De 2950X komt uit op 5,5 watt, minder dan de helft van de 1950X en ook zuiniger dan de 1920X.

  • Cinebench 15
  • Premiere Pro
  • Idle

Efficiëntie

Dan de efficiëntie. De grafiek toont het totale stroomverbruik dat nodig is om het fragment Hardware.Info TV te renderen in Premiere Pro. Qua effiëntie zit de 2950X hier op hetzelfde niveau als de 7980XE en 7920X, maar het totale energieverbruik van de oudere Threadrippers bleek in Premiere Pro toch nog iets lager te liggen. De 2990WX wist de benchmark niet sneller te voltooien waardoor deze processor in de verbruiktest minder goed naar voren komt.

Extra test: gaming met legacy mode vs. stock

Naast dat wij de processor op standaard instellingen door onze standaardlijst gaming benchmarks hebben gehaald, hebben wij de nieuwe Threadrippers ook in de legacy mode getest. Over de legacy compatibility-modus heb je in eerder in deze review al het nodige kunnen lezen, nu is het tijd om deze op de proef te stellen. Om die modus in te schakelen, gebruikten we Ryzen Master, en hieronder vind je de resultaten met én zonder legacy mode ingeschakeld.

De Threadripper 2990WX heeft een enorme profijt van de legacy modus als je wil gaan gamen met deze processor. In GTA5 verdubbelt tot verdriedubbelt de framerate, en ook de frametimes zijn een hele klap beter in dat spel. Bij Far Cry 5 is het verschil het allergrootst in de zin dat het spel nu wél opstart, en daarbij bovendien een erg nette framerate neerzet. In Assassin's Creed: Origins zien we ook behoorlijke verbeteringen en dat is voor The Division in iets minder grote mate het geval. Ook Rise of The Tomb Raider en Battlefield 1 draaien een heel stuk vlotter met legacy mode ingeschakeld op de 2990WX, zowel in de framerates als de frametimes.

Ryzen Threadripper 2990WX

  2990WX stock 2990WX - Legacy 1/4
Framerates Medium Ultra Medium Ultra
GTA V 61,4 fps 37,5 fps 123 fps 90,9 fps
Far Cry 5 0 fps 0 fps 120 fps 107 fps
AC: Origins 65 fps 60 fps 106 fps 86 fps
The Division 172,4 fps 132,4 fps 190,5 fps 130,3 fps
RotTR 121,8 fps 108,1 fps 169 fps 120,3 fps
Battlefield 1 105,3 fps 89,6 fps 168,4 fps 148,6 fps
         
Frametimes 99p Medium 99p Ultra 99p Medium 99p Ultra
GTA V 29 ms 41 ms 13 ms 16 ms
RotTR 16,9 ms 17,1 ms 8,9 ms 14 ms
Battlefield 1 11,3 ms 13,4 ms 9,9 ms 11 ms

Ryzen Threadripper 2950X

Op de 2950X zien we niet zulke extreme vooruitgangen als bij de 2990WX, en dat heeft er alles mee te maken dat de gameprestaties op standaardinstellingen op de 2950X al een stuk fraaier waren dan op de workstationprocessor. Desondanks zien we in GTA5 en Far Cry 5 hogere framerates en lagere frametimes. Dat is niet het geval bij Assassin's Creed: Origins en Rise of the Tomb Raider. The Division en Battlefield 1 lijken maar weinig te geven om de legacy modus van de 2950X.

  2950X stock 2950X - Legacy 1/2
Framerates Medium Ultra Medium Ultra
GTA V 110,7 fps 83,4 fps 114,4 fps 86 fps
Far Cry 5 102 fps 92 fps 113 fps 99 fps
AC: Origins 116 fps 93 fps 106 fps 87 fps
The Division 192,4 fps 132,9 fps 195,4 fps 133,6 fps
RoTTR 171,4 fps 120,5 fps 165,6 fps 120 fps
Battlefield 1 166,2 fps 147,5 fps 166,4 fps 147,4 fps
         
Frametimes 99p Medium 99p Ultra 99p Medium 99p Ultra
GTA V 16 ms 17 ms 14 ms 16 ms
RoTTR 9 ms 12,5 ms 9,8 ms 11,5 ms
Battlefield 1 10,1 ms 11,2 ms 9,9 ms 11,1 ms

Extra test: inter-core latencies

Zoals we eerder in de review al beschreven, is de interne opbouw van de Ryzen Threadripper-processors beduidend anders dan die van de concurrentie. Intel gebruikt voor zijn high-core-count processors, inclusief de Core i9 7980XE, een matrixstructuur die mesh wordt genoemd. Dat houdt in dat tussen elk paar cores een communicatielijn loopt, waardoor een signaal van de ene naar de andere core kan gaan door op bepaalde haltes ‘over te stappen’. Voor de socket 1151-cpu’s gebruikt Intel overigens nog altijd een ringbus-architectuur, maar die werd voor de high-core-count processors te complex.

Bij Threadripper werkt dat anders. Normale Ryzen-die’s bestaan uit twee ccx’en (core-complexen) van elk vier cores; vandaar dat de Ryzen 7 2700X over acht cores beschikt. In een 2950X zitten twee die’s, die onderling zijn verbonden via een Infinity Fabric-bus. Bij de 2990WX zijn dat er zoals bekend mag zijn vier, die elk een onderlinge verbinding hebben.

Dit ontwerp is duidelijk terug te zien in de inter-core latencies, oftewel de tijd die het kost om data van een andere core op te vragen. Dit hebben we gemeten met SiSoft Sandra. Bij de Core i9 7980XE varieert die enigszins tussen hoog in de zeventig en middenin de tachtig nanoseconden, afhankelijk van hoe dichtbij de andere core fysiek ligt.

Gem. latency Core i9 7980XE Ryzen Threadripper 1950X Ryzen Threadripper 2950X Ryzen Threadripper 2990WX
Binnen één CCX 81,2 ns 42,4 ns 39,3 ns 38,3 ns
Andere CCX op zelfde die n.v.t. 161,4 ns 159,7 ns 126,8 ns
Andere die n.v.t. 248,7 ns 232,0 ns 202,1 ns
Max. latency 99,4 ns 257,7 ns 239,8 ns 268,6 ns

Bij Threadripper zijn er veel meer ‘klassen’ latencies, afhankelijk van waar in de chip de andere core zich bevindt. Binnen de eigen ccx is de toegangstijd met minder dan 40 ns een stuk lager dan bij Intel, maar zodra het om een core uit een ander ccx gaat, loopt die op naar bijna 160 ns bij de 2950X en ongeveer 127 ns bij de 2990WX. Gaat het om informatie uit een andere die, dan duurt het zelfs ruim 200 ns.

Hoewel er een duidelijk verschil is in maximale latencies tussen Intels en AMD’s processors met veel cores, wordt het voor programma’s vooral een stuk minder voorspelbaar hoelang een bepaalde berekening gaat duren. Draait de thread waaruit informatie nodig is binnen dezelfde ccx, dan is dat zo geklaard, maar moet die uit een andere die komen, dan ben je soms wel vijf keer zo lang bezig. Deze inter-core latency is de belangrijkste achilleshiel van AMD’s high-core-count processors, al kan het per programma verschillen hoeveel je daarvan merkt.

Extra test: RAM-bandbreedte & -latency

Zowel AMD als Intel bieden in het high-end segment vierkanaals geheugen, maar de implementatie daarvan verschilt flink. Bij de Threadripper-cpu’s hebben steeds twee die’s een actieve dual-channel geheugencontroller, zodat er in totaal vier kanalen beschikbaar zijn. Bij Intel is er juist maar één controller aanwezig, die in een keer quad-channel is.

Met de Ryzen Threadripper 2950X meten we gemiddeld genomen de hoogste bandbreedtes, waarbij opvalt dat AMD relatief meer heeft aan de geheugenoverklok dan Intel. De volledige achterstand op Intel bij het lezen wordt bijvoorbeeld goedgemaakt met de stap van 2933 naar 3466 MHz. Daar staat tegenover dat de latencies bij de 2950X relatief hoog zijn, terwijl de 2990WX op dat vlak veel beter scoort.

Overigens kunnen we bij Intel nog de zogenaamde uncore kloksnelheid overklokken – die naam betekent letterlijk alles wat niet de cores zijn. Als we de snelheid daarvan op 3 GHz instellen, stijgt de bandbreedte nog een stuk en daalt bovendien de latency verder.

    Read Write Copy Latency
Ryzen Threadripper 2950X DDR4-2933 69,6 GB/s 86,3 GB/s 76,4 GB/s 91,3 ns
DDR4-3466 81,7 GB/s 99,7 GB/s 85,8 GB/s 80,1 ns
Ryzen Threadripper 2990WX DDR4-2933 68 GB/s 70,4 GB/s 69,8 GB/s 68,9 ns
DDR4-3466 84,4 GB/s 87,6 GB/s 79,7 GB/s 60,7 ns
Intel Core i9 7900X DDR4-2933 74 GB/s 72,7 GB/s 65,8 GB/s 72,7 ns
DDR4-3466 81,9 GB/s 80,5 GB/s 75,4 GB/s 66,6 ns
DDR4-3466
(uncore @ 3 GHz)
91 GB/s 87,4 GB/s 80,8 GB/s 58,5 ns

Overklokresultaten

5000 punten in Cinebench? Bij Hardware.Info zijn we nooit tevreden, dus hebben we geprobeerd om de AMD Ryzen Threadripper 2990WX zo ver mogelijk te overklokken. In deze 32-core processor, die standaard op een all-core turbosnelheid van 3,4 GHz draait, bleek nog een flinke sloot overklokpotentieel te zitten.

Eerst nog even de 16-core 2950X. Die kregen we met een spanning van 1,45 volt stabiel op 4,3 GHz, wat met onze reguliere 2700X net niet lukte. De multi-threaded score in Cinebench was 3644 punten.

4,2 GHz op water

Het lukte Hardware.Info's resident overclocker Joost Verhelst om het nieuwe Threadripper-vlaggenschip te overklokken naar 4,2 GHz. Daarvoor was een Vcore-spanning van 1,425 volt nodig, waarbij de load-line calibration op auto stond. De score in Cinebench 15 kwam uit op 6464 punten, oftewel bijna 26 procent hoger dan stock. In vergelijking met een stock Intel Core i9 7980XE, die zelfs wat meer kost dan de 2990WX, is dat zelfs bijna het dubbele!

Voor het halen van deze monsterscore klokten we het geheugen over naar 3400 MHz met CL14 en gebruikten we een custom waterkoeling. Tijdens de Cinebench-test liep de gerapporteerde temperatuur (Tctl) op naar 92 graden, wat in de praktijk (vanwege een 27° offset) een daadwerkelijke temperatuur (Tdie) van 65 graden is. Zeker op zo'n snelle cpu duurt een Cinebench-run echter niet heel lang, dus bij een continue belasting zal die ongetwijfeld verder oplopen. Het moederbord rapporteerde overigens een maximaal package power van 569 watt, terwijl het systeem maar liefst 950 watt uit de voeding trok.

5,1 GHz op LN2!

Tijdens de persdag over AMD's nieuwe generatie Threadripper-processors werd er ook overgeklokt met een extreme koelmethode, namelijk met vloeibare stikstof (LN2). Sami Makinen, overdag technisch marketeer bij AMD en 's avonds hardcore-overklokker, behaalde hiermee een kloksnelheid van 5,1 GHz en een Cinebench-score van 7618 punten. Hierbij stond er ongeveer 1,5 volt op de processor.

Conclusie

Het mag gezegd zijn; de AMD Ryzen Threadripper 2990WX is met afstand de snelste desktopprocessor ter wereld, punt. In multi-threaded workloads veegt de 32-core processor de vloer aan met de duurdere 18-core Core i9 7980XE. De scores die we bijvoorbeeld in Cinebench 15 halen, zouden we een jaar terug niet voor mogelijk hebben gehouden. En dan blijkt er ook nog eens serieus overklokpotentieel in deze chip te zitten. Indrukwekkend!

Tegelijkertijd moeten we ook concluderen dat het aantal workloads dat goed schaalt naar meer dan 16 cores zéér beperkt is. In onze multi-media benchmarks (foto- en videobewerking) zien we eerder achter- dan vooruitgang, de prestaties in games zijn zelfs dramatisch. Het zijn primair de 3D-rendering benchmarks waar we wel een aanzienlijk prestatieverschil tussen de 16-core en 32-core kunnen zien. We schreven het al eerder al in deze review: als je je afvraagt waar je zoveel cores voor kunt gebruiken, is deze processor niet voor jou. Als jij voor werk, studie of hobby een workload hebt waarvan je weet dat ‘ie goed schaalt naar extreme aantallen cores of je gebruikt graag vele zware softwarepakketten tegelijkertijd, dan zijn de WX-Threadrippers ideaal en bieden ze ondanks het pittige prijskaartje een zeer voordelig alternatief voor de veel duurdere Intel Xeons. Ben je gamer? Dan moet je de WX-serie sowieso links laten liggen.

De X-processors zullen een grotere doelgroep aanspreken. De nieuwe Ryzen Threadripper 2950X is duidelijk wat sneller dan voorloper 1950X en tegelijkertijd zo’n 10% goedkoper, als we naar de adviesprijs kijken althans. In vergelijking met de iets duurdere Intel Core i9 7900X is de 2950X in multi-threaded workloads aanzienlijk sneller, terwijl het verschil in single-threaded workloads met de tweede generatie wat verkleind is. De 2950X is een ideale processor voor (semi-)professionele foto- en videobewerkers en andere creatievelingen. Gamer? Alleen als je gelijktijdig wil gamen en streamen is er wat voor de chip te zeggen. Kies anders voor een goedkopere 8-core Ryzen of 6-core Coffee Lake en steek het uitgespaarde geld in een betere videokaart: daar word je blijer van.

AMD de snelste desktopprocessor ter wereld? Twee jaar geleden leek het een ondenkbaar scenario, inmiddels is het een feit. En dankzij Intels aanhoudende problemen met het 10nm-procedé en AMD dat naar eigen zeggen goed op schema ligt met Zen 2, zou het zo maar eens kunnen dat Intel volgend jaar écht in de verdediging wordt gedrukt.

Als ultieme processor voor creatievelingen onderscheiden we de AMD Ryzen Threadripper 2950X met een Ultimate Product award. Hoewel de 32-core 2990WX slechts voor een zeer beperkt publiek het kopen waard zal zijn, waarderen we de vernieuwing die AMD brengt door voor het eerst een consumenten-cpu met zoveel cores te introduceren. Kopen moet je hem waarschijnlijk niet, maar een Hardware.Info Innovation Award is op zijn plaats.


AMD Ryzen Threadripper 2950X


AMD Ryzen Threadripper 2990WX


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

AMD Ryzen Threadripper 2950X Boxed

AMD Ryzen Threadripper 2950X Boxed

  • Socket TR4
  • 3.5 GHz
  • 16 cores
  • 180 W
  • 12 nm

€ 781,45

12 winkels
AMD Ryzen Threadripper 2990WX Boxed

AMD Ryzen Threadripper 2990WX Boxed

  • Socket TR4
  • 3.0 GHz
  • 32 cores
  • 250 W
  • 12 nm

€ 1.760,99

13 winkels
0