AMD X470 moederborden round-up: 14 borden voor je Ryzen 2

67 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. De AMD X470-chipset
  3. 3. De rode draad: X470- vs. X370-moederborden
  4. 4. Intern: PCI-Express en storage
  5. 5. Intern: stroomvoorziening en overklokfeatures
  6. 6. Connectiviteit: USB
  7. 7. Connectiviteit: Netwerk
  8. 8. Connectiviteit: Audio en video
  9. 9. Wie heeft de beste BIOS?
  10. 10. Benchmarks: CPU
  11. 11. Benchmarks: geheugen
  12. 12. Benchmarks: USB 3.1
  13. 13. Stroomverbruik
  14. 14. Geluidskwaliteit
  15. 15. Conclusie
  16. 16. Besproken producten
  17. 17. Reacties

Inleiding

Een paar maanden geleden introduceerde AMD zijn Ryzen 2-processors. Deze tweede generatie van de Zen-gebaseerde cpu's is voor velen een mooi moment om de overstap te maken, nu de belangrijkste kinderziektes zijn verdwenen. Het liefst doe je dat met een AMD X470-moederbord, de high-end chipset voor socket AM4. Hardware.Info testte veertien verschillende X470-moederborden van Asus, ASRock, Gigabyte en MSI - in deze review lees je welke je moet kopen!

Bij de lancering van Ryzen 2 bespraken we reeds zes van de veertien X470-moederborden die we voor deze round-up verzameld hebben, maar het was nog even wachten op de inzendingen van ASRock en MSI. Inmiddels hebben we van alle grote fabrikanten diverse X470-modellen en soms zelfs hun volledige productgamma in huis en is het dus tijd voor een grote vergelijkingstest.

Asus RoG Crosshair VII Hero WiFi
De Asus RoG Crosshair VII Hero WiFi is met gemiddeld 313 euro
veruit de duurste testdeelnemer.

AMD X470: direct aan de slag met een Ryzen 2000-CPU

Om eerlijk te zijn vonden we de release van de X470-chipset niet bepaald spannend. De meeste moederborden in deze test lijken dan ook behoorlijk op hun X370-voorgangers. Misschien wel het grootste voordeel is dat je out-of-the-box direct aan de slag kan met een Ryzen 2-processor, zonder dat daar een bios-flash of andere gekkigheid voor nodig is. Zeker aangezien de mogelijkheid om zonder oudere cpu een nieuwe bios te flashen alleen bij de meest high-end borden aanwezig is, vinden we dat zeker geen overbodige luxe.

Aan de andere kant pik je ook weer even een jaar aan moederbordontwikkelingen mee. Die gaan anno 2018 misschien niet heel snel meer, maar qua adressable rgb en bijvoorbeeld m.2-heatsinks is het gemiddelde X470-bord toch beter bedeeld dan het gemiddelde X370-exemplaar.

MSI X470 Gaming Plus
MSI laat zien dat je ook al voor 140 euro een X470-moederbord in huis kan halen.

Lees snel verder op zoek naar het beste AMD X470-moederbord!

De AMD X470-chipset

Tegelijkertijd met de introductie van de Ryzen 2-cpu's lanceerde AMD ook zijn X470-chipset, als opvolger van X370 de nieuwe high-end chipset voor het socket AM4-platform. Deze nieuwe chipset, die overigens is ontworpen door ASMedia, is qua mogelijkheden en aansluitingen vrijwel identiek aan de eerdere X370-chipset.

Dezelfde aansluitingen en wat nieuwe features

Bij het AM4-platform is er sprake van een samenspel tussen de cpu, die zelf al diverse controllers bevat en dus feitelijk een soc is, en de chipset die daarbovenop nog extra functionaliteit biedt. Een Ryzen-cpu biedt bijvoorbeeld standaard vier usb 3.0-poorten en een vier pci-e 3.0-lanes voor een m.2-ssd. De X470-chipset voegt daar nog maximaal twee usb 3.1-poorten, zes usb 3.0-aansluitingen, evenzoveel usb 2.0-poorten en tot aan zes sata600-connectors aan toe. Dat is identiek aan wat X370 bood.

Er zijn wel enkele nieuwe features die je alleen in combinatie met de X470-chipset kunt gebruiken. De eerste is Precision Boost Overdrive, een nog wat agressievere boostmethode die de kloksnelheden (zolang de temperaturen dat toelaten) nog wat verder kan verhogen. In de praktijk is de toegevoegde waarde daarvan erg beperkt. Een andere nieuwe mogelijkheid is StoreMI, een door AMD ingekocht softwarepakket voor ssd-caching. In Hardware.Info Magazine #3/2018 besteden we daar meer aandacht aan.

De rode draad: X470- vs. X370-moederborden

Als we door onze wimpers naar de nieuwe AMD X470-moederborden kijken, zijn de verschillen met hun X370-gebaseerde voorgangers niet heel groot. Wel zijn er een aantal trends die vrijwel door de hele markt zijn omarmd.

Waar de rgb-hype alweer de nodige jaren aan de gang is, kwam daar afgelopen jaar een nieuwe connector bij. De 3-pins addressable rgb-header komen we op vrijwel alle wat duurdere X470-moederborden tegen, waar dat bij de vorige generatie nog een unicum was. Het verschilt per fabrikant hoe deze aansluiting wordt genoemd - addressable, digital of rainbow rgb - maar hij doet in alle gevallen hetzelfde: je kunt de leds van een geschikte strip hiermee individueel aansturen.

Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi
De Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi is duidelijk een moederbord uit 2018:
twee m.2-heatsinks en in totaal vijf (!) rgb-headers.

Op negen van de veertien borden komen we daarnaast een m.2-heatsink tegen, die je op een nvme-ssd kunt plakken zodat hij zijn hitte makkelijker kwijtraakt. In onze X370-roundup bleef die feature nog beperkt tot twee high-end modellen. Eind vorig jaar zochten we trouwens uit welke m.2-koeler het best werkte, maar je kan er in ieder geval zeker van zijn dat zo'n heatsink altijd een verbetering van de koeling teweegbrengt.

Bovendien zien we dat veel fabrikanten wat scheutiger zijn met de geheugensnelheden die je kunt instellen. Hoewel Ryzen wat geheugen betreft kieskeuriger blijft dan Intels socket 1151-platform, is de tendens dat er bij cpu's van de tweede generatie wat hogere snelheden mogelijk zijn - fabrikanten maken het dan ook mogelijk om die in te stellen. Bij ASRock kan je het geheugen maximaal op ddr4-4000 zetten, bij de andere merken op ddr4-4200, al is de kans gering dat je zonder serieus overklokken in de buurt komt bij dergelijke snelheden.

Elke fabrikant heeft inmiddels ook ondersteuning ingebakken voor het inladen van xmp-profielen voor je geheugen. Dat is eigenlijk een Intel-technologie voor het automatisch instellen van de correcte snelheden en timings, maar met één druk op de knop krijg je dat ook op alle X470-borden voor elkaar.

Intern: PCI-Express en storage

De AMD Ryzen 2-cpu's bieden in totaal vierentwintig PCI-Express 3.0-lanes, waarvan er vier worden gebruikt voor de communicatie met de chipset. Vrijwel alle fabrikanten gebruiken er daarnaast vier voor een m.2-ssd en verdelen de resterende zestien lanes over de sloten voor de videokaarten. Bij de ITX-borden, de ASUS TUF en de MSI Gaming Plus krijgt het eerste PCIe 3.0 x16-slot ze altijd allemaal, de andere modellen beschikken over de mogelijkheid om ze op te splitsen in twee keer acht en ondersteunen dus SLI.

  PCIe x16 PCIe x1 Nvidia SLI
ASRock X470 Gaming-ITX/AC 1 0
ASRock X470 Gaming K4 2 4
ASRock X470 Master SLI 2 4
ASRock X470 Taichi 3 2
Asus RoG Crosshair VII Hero WiFi 3 2
Asus RoG Strix X470-F Gaming 3 3
Asus RoG Strix X470-I Gaming 1 0
Asus TUF X470-Plus Gaming 2 3
Gigabyte X470 Aorus Gaming 5 WiFi 3 2
Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi 3 2
Gigabyte X470 Aorus Ultra Gaming 3 2
MSI X470 Gaming M7 AC 3 3
MSI X470 Gaming Plus 3 3
MSI X470 Gaming Pro Carbon AC 3 2

ASRock X470 Gaming-ITX/AC
ITX-moederborden zoals deze ASRock X470 Gaming-ITX/AC hebben natuurlijk maar één PCIe-slot.

De meeste X470-moederborden beschikken over de zes sata600-poorten die standaard uit de chipset komen - niet meer en niet minder. Alleen op de twee ITX-bordjes van Asus en ASRock tellen we er maar vier. ASRock heeft op zijn X470 Taichi een extra ASMedia ASM1061-controller geplaatst die nog eens twee extra sata-aansluitingen levert. Ook de MSI X470 Gaming Pro Carbon heeft er acht, maar dat wordt bewerkstelligd door het onmogelijk te maken om sata-ssd's in het eerste m.2-slot te plaatsen.

Over m.2-sloten gesproken: elk bord heeft er minstens één, zij het dat je bij de ASRock X470 Gaming-ITX/ac op de achterkant moet zijn. Dat is niet ideaal voor snel heet wordende nvme-ssd's; daarvoor is de oplossing die Asus bij zijn RoG Strix X470-I Gaming toepast een stuk slimmer.

Alle ATX-borden hebben ook een tweede m.2-slot, maar dat is vaak beperkt in bandbreedte of snoept die van je videokaart af zodra je er een pcie-ssd in steekt. In de praktijk is het tweede slot vooral handig om een sata-gebaseerde m.2-ssd's te monteren, al is het maar omdat er behalve bij de topmodellen vaak maar één heatsink wordt meegeleverd.

  SATA600 M.2-slot 1 M.2-slot 2 Aantal koelers
ASRock X470 Gaming-ITX/AC 4 PCIe 3.0 x4 (4 GB/s) 0
ASRock X470 Gaming K4 6 PCIe 3.0 x4 (4 GB/s) PCIe 2.0 x2 (1 GB/s) 1
ASRock X470 Master SLI 6 PCIe 3.0 x4 (4 GB/s) PCIe 2.0 x2 (1 GB/s) 1
ASRock X470 Taichi 8 PCIe 3.0 x4 (4 GB/s) PCIe 2.0 x4 (2 GB/s) 1
Asus RoG Crosshair VII Hero WiFi 6 PCIe 3.0 x4 (4 GB/s) PCIe 3.0 x4 (4 GB/s) 0
Asus RoG Strix X470-F Gaming 6 PCIe 3.0 x4 (4 GB/s) PCIe 3.0 x2 (2 GB/s) 0
Asus RoG Strix X470-I Gaming 4 PCIe 3.0 x4 (4 GB/s) PCIe 3.0 x4 (4 GB/s) 1
Asus TUF X470-Plus Gaming 6 PCIe 3.0 x4 (4 GB/s) PCIe 3.0 x2 (2 GB/s) 0
Gigabyte X470 Aorus Gaming 5 WiFi 6 PCIe 3.0 x4 (4 GB/s) PCIe 2.0 x4 (2 GB/s) 1
Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi 6 PCIe 3.0 x4 (4 GB/s) PCIe 2.0 x4 (2 GB/s) 2
Gigabyte X470 Aorus Ultra Gaming 6 PCIe 3.0 x4 (4 GB/s) PCIe 2.0 x4 (2 GB/s) 1
MSI X470 Gaming M7 AC 6 PCIe 3.0 x4 (4 GB/s) PCIe 2.0 x4 (2 GB/s) 2
MSI X470 Gaming Plus 6 PCIe 3.0 x4 (4 GB/s) PCIe 2.0 x4 (2 GB/s) 0
MSI X470 Gaming Pro Carbon AC 8 PCIe 3.0 x4 (4 GB/s) PCIe 2.0 x4 (2 GB/s) 1

Asus RoG Strix X470-I Gaming
Het m.2-slot op de voorkant van de ASUS RoG Strix X470-I Gaming is bijzonder ingenieus geplaatst.

Intern: stroomvoorziening en overklokfeatures

Gemiddeld genomen verbruiken de Ryzen 2-processors wat meer dan hun voorgangers, dus het is niet gek om te zien dat de X470-moederborden door de bank genomen een wat betere stroomvoorziening hebben. In de tabel hieronder zie je het aantal stroomfasen uitgesplitst in de fasen voor de processorcores zelf en die voor de overige delen van de chip, zoals de verschillende geïntegreerde controllers en in het geval van Raven Ridge de iGPU.

Bij goedkopere moederborden zien we dat er meestal PWM-controllers van Intersil of Richtek worden gebruikt. Zowel de Intersil ISL95712 als de Richtek RT8894A kunnen maar vier primaire stroomfasen aansturen, terwijl er in de praktijk vaak meer fasen worden aangesloten. In feite delen twee spoelen dan één kanaal van de controller, waardoor ze minder efficiënt werken dan eenzelfde aantal 'echte fasen'. Desondanks vallen bijvoorbeeld acht 'dubbele' fasen nog altijd te prefereren boven vier 'enkele'.

In het high-end segment domineert de IR35201-controller, due door Asus wordt toegepast onder het pseudoniem Digi+ ASP1405I. Deze controller kan maximaal acht fasen aansturen, bijvoorbeeld 8+0 of 6+2. Vrijwel elk high-end bord gebruikt dan ook doublers om een hoger aantal fasen te kunnen bieden. Opvallend is de configuratie van de Asus RoG Strix X470-F Gaming, waarbij juist alleen de secundaire fasen worden verdubbeld.

  Aantal fasen
(CPU + overig)
PWM-controller Mosfets
ASRock X470 Gaming-ITX/AC 6+2 Intersil ISL95712 Fairchild FDPC5030SG
ASRock X470 Gaming K4 8+4 Intersil ISL95712 Sinopower SM4336NSKP + SM4337NSKP
ASRock X470 Master SLI 8+4 Intersil ISL95712 Sinopower SM4336NSKP + SM4337NSKP
ASRock X470 Taichi 12+4 IR35201 TI 87350D (DSM)
Asus RoG Crosshair VII Hero WiFi 10+2 Digi+ ASP1405I IR3555M
Asus RoG Strix X470-F Gaming 6+4 Digi+ ASP1405I IR3555M
Asus RoG Strix X470-I Gaming 6+1 Digi+ ASP1405I IR3553M
Asus TUF X470-Plus Gaming 4+2 Digi+ ASP1106 ON Semiconductor 4C06B + 4C10B
Gigabyte X470 Aorus Gaming 5 WiFi 8+3 Intersil ISL95712 ON Semiconductor 4C06N + 4C10N
Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi 10+2 IR35201 IR3553M + IR3556M
Gigabyte X470 Aorus Ultra Gaming 8+3 Intersil ISL95712 ON Semiconductor 4C06N + 4C10N
MSI X470 Gaming M7 AC 12+2 IR35201 ON Semiconductor 4C024+ 4C029
MSI X470 Gaming Plus 8+2 Richtek RT8894A ON Semiconductor 4C024+ 4C029
MSI X470 Gaming Pro Carbon AC 10+2 IR35201 ON Semiconductor 4C024+ 4C029

ASRock X470 Taichi
De ASRock X470 Taichi is het moederbord met de meeste stroomfasen.

In principe kun je op elk moederbord met een fatsoenlijke stroomvoorziening overklokken, maar speciaal daarvoor geschikte moederborden onderscheiden zich vooral met features die het leven van de overklokker makkelijker maken. In de onderstaande tabel zie je de belangrijkste verschillen tussen de borden op dat vlak.

De mogelijkheid om de bios te flashen zonder dat er een processor is geïnstalleerd, vinden we vooralsnog alleen terug op de Asus Crosshair VII Hero en de MSI Gaming M7. Stel, je koopt in de toekomst een hypothetische Ryzen 3-cpu, dan moet je de bios op borden zonder die functie eerst updaten met een oudere socket AM4-chip. We hopen dat deze functie in de toekomst ook zijn weg vindt naar lagere segmenten.

Vrijwel onmisbaar voor overklokkers is een vorm van probleemdiagnose. Mid-range borden hebben vaak een aantal debug-leds die je een idee geven van of je het probleem bij de cpu, de videokaart of het geheugen moet zoeken, terwijl luxere borden op een HEX-display gedetailleerdere foutcodes weer kunnen geven.

Extreme overklokkers monteren hun moederbord vaak niet in een kast, dus in dat geval zijn on-board knoppen voor het aan- of uitzetten van het systeem ook bijzonder praktisch. Die treffen we in deze round-up alleen aan op de topmodellen van Asus, Gigabyte en MSI. Op de ASRock Taichi zitten er wel soldeerpunten voor dergelijke knoppen, maar die zijn alleen aangebracht bij de nog duurdere (maar op hetzelfde pcb gebaseerde) X470 Taichi Ultimate.

  Fan-
headers
Max. CPU-voltage Bios flashen zonder CPU Probleem-
diagnose
On-board knoppen Voltage-
meetpunten
ASRock X470 Gaming-ITX/AC 3 1,85 V
ASRock X470 Gaming K4 5 1,55 V HEX-display
ASRock X470 Master SLI 5 1,55 V
ASRock X470 Taichi 5 1,55 V HEX-display
Asus RoG Crosshair VII Hero WiFi 9 1,7 V HEX-display
Asus RoG Strix X470-F Gaming 7 2 V Debug-leds
Asus RoG Strix X470-I Gaming 3 2 V Debug-leds
Asus TUF X470-Plus Gaming 5 1,7 V
Gigabyte X470 Aorus Gaming 5 WiFi 8 1,7 V
Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi 8 1,7 V HEX-display
Gigabyte X470 Aorus Ultra Gaming 8 1,7 V Debug-leds
MSI X470 Gaming M7 AC 6 2 V HEX-display
MSI X470 Gaming Plus 6 1,55 V Debug-leds
MSI X470 Gaming Pro Carbon AC 6 1,7 V Debug-leds


In het high-end segment hebben veel borden een display voor foutcodes.

Connectiviteit: USB

Ondanks dat de gebruikte componenten in veel gevallen identiek zijn, zien we dat de moederbordfabrikanten toch verschillende keuzes maken als het op de indeling van de usb-poorten neerkomt. Wil je vooral heel veel usb-poorten, dan moet je bij de Asus RoG Crosshair VII Hero zijn: dat moederbord heeft achterop twee keer usb 2.0, acht keer usb 3.0 én tweemaal usb 3.1, in totaal twaalf poorten dus!


Wil je zo veel mogelijk usb-poorten, dan moet je bij de Asus RoG Crosshair VII Hero zijn.

Beide ITX-borden bieden in totaal zes usb-poorten, al kiest Asus voor snellere poorten dan ASRock. De Asus TUF X470-Plus Gaming is het enige ATX-bord met net zo weinig aansluitingen, wat op die formfactor toch een stuk minder begrijpelijk is. Het ITX-bord van Asus en de MSI Gaming Plus zijn de enige moederborden zonder type-c aansluiting; in beide gevallen wordt er gekozen voor twee type-a usb 3.1-poorten.

Moederborden zonder usb 3.1 zijn er überhaupt niet meer. Wel zit er verschil in de aansturing van de poorten. Bij de betaalbare borden worden doorgaans de usb 3.1-poorten uit de chipset gebruikt, terwijl die bij duurdere borden doorgaans naar de interne type-c header gaan en de externe poorten zodoende door een extra ASMedia-controller worden aangestuurd. Even opletten geblazen is het bij de RoG Strix X470-F Gaming en TUF X470-Plus Gaming, want die hebben wel usb 3.1 én een type-c poort, maar juist die laatste werkt dan weer gewoon op usb 3.0-snelheid.

  USB 2.0
extern / headers
USB 3.0
extern / headers
USB 3.1
extern / headers
Type-C extern
ASRock X470 Gaming-ITX/AC 2 / 1 2 / 0 2 / 1 1x USB 3.1
ASRock X470 Gaming K4 0 / 2 6 / 2 2 / 0 1x USB 3.1
ASRock X470 Master SLI 0 / 2 6 / 2 2 / 0 1x USB 3.1
ASRock X470 Taichi 0 / 2 6 / 2 2 / 1 1x USB 3.1
Asus RoG Crosshair VII Hero WiFi 2 / 1 8 / 1 2 / 1 1x USB 3.1
Asus RoG Strix X470-F Gaming 0 / 2 5 / 1 2 / 1 1x USB 3.0
Asus RoG Strix X470-I Gaming 0 / 1 4 / 1 2 / 0 Geen
Asus TUF X470-Plus Gaming 2 / 2 2 / 2 2 / 0 1x USB 3.0
Gigabyte X470 Aorus Gaming 5 WiFi 4 / 2 5 / 2 2 / 1 1x USB 3.1
Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi 2 / 2 6 / 2 2 / 1 1x USB 3.1
Gigabyte X470 Aorus Ultra Gaming 4 / 2 4 / 2 2 / 1 1x USB 3.1
MSI X470 Gaming M7 AC 2 / 2 4 / 2 2 / 1 1x USB 3.1
MSI X470 Gaming Plus 2 / 2 4 / 2 2 / 0 Geen
MSI X470 Gaming Pro Carbon AC 2 / 2 4 / 2 2 / 0 1x USB 3.1

Connectiviteit: Netwerk

Ook op het gebied van netwerkconnectiviteit zijn de nodige verschillen te ontdekken. De meeste fabrikanten zijn op z'n minst nog redelijk eensgezind bij de keuze voor een bedrade netwerkcontroller. Dat is vrijwel altijd een Intel WG-I211AT, behalve bij twee goedkopere modellen die een Realtek-chip gebruiken.

Een andere uitzondering is de MSI X470 Gaming M7 AC, waarop we een Killer-NIC tegenkomen. De QoS-achtige functionaliteit bieden alle moederbordfabrikanten inmiddels ook bij andere controllers via eigen software, wat waarschijnlijk de reden is dat de populariteit van de Killer-chips bij fabrikanten afneemt. Om eerlijk te zijn, zijn we daar niet echt rouwig om.

Veel borden zijn tevens voorzien van draadloos internet. De ASUS RoG Crosshair VII Hero en MSI X470 Gaming Pro Carbon hebben we hier overigens in de wifi-versie getest, maar kun je verder identiek ook zonder wifi kopen voor twee tientjes minder.

De snelheden van de draadloze verbinding verschillen behoorlijk. Gigabyte kiest voor Intels nieuwste topmodel, dat theoretisch tot 1730 Mbit/s gaat en Bluetooth 5.0 ondersteunt. Deze adapter vinden we ook terug op de ASRock X470 Gaming-ITX/AC. Op de MSI Gaming M7 AC zit een wat oudere Intel-chip die tot 867 Mbit/s gaat en qua Bluetooth beperkt is tot versie 4.2. Asus past vergelijkbare chips van Realtek toe. De simpele 433Mbit/s-adapters die ASRock en MSI op respectievelijk de Taichi en Gaming Pro Carbon AC hebben gemonteerd zijn ronduit beschamend voor dit segment.

  LAN-controller WiFi-controller WiFi-snelheid Bluetooth-versie
ASRock X470 Gaming-ITX/AC Intel WG-I211AT Intel Wireless-AC 9260 1.730 Mbit/s 5.0
ASRock X470 Gaming K4 Intel WG-I211AT
ASRock X470 Master SLI Intel WG-I211AT
ASRock X470 Taichi Intel WG-I211AT Intel Wireless-AC 3168 433 Mbit/s 4.2
Asus RoG Crosshair VII Hero WiFi Intel WG-I211AT Realtek RTL8822BE 867 Mbit/s 4.2
Asus RoG Strix X470-F Gaming Intel WG-I211AT
Asus RoG Strix X470-I Gaming Intel WG-I211AT Realtek RTL8822BE 867 Mbit/s 4.2
Asus TUF X470-Plus Gaming Realtek RTL8111H
Gigabyte X470 Aorus Gaming 5 WiFi Intel WG-I211AT Intel Wireless-AC 9260 1.730 Mbit/s 5.0
Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi Intel WG-I211AT Intel Wireless-AC 9260 1.730 Mbit/s 5.0
Gigabyte X470 Aorus Ultra Gaming Intel WG-I211AT
MSI X470 Gaming M7 AC Killer E2500 Intel Wireless-AC 8265 867 Mbit/s 4.2
MSI X470 Gaming Plus Realtek RTL8111H
MSI X470 Gaming Pro Carbon AC Intel WG-I211AT Intel Wireless-AC 3168 433 Mbit/s 4.2


De kwaliteit van de geïntegreerde wifi loopt flink uiteen; Gigabyte heeft dat goed voor elkaar.

Connectiviteit: Audio en video

Zoals we tegenwoordig gewend zijn, kiezen de moederbordfabrikanten voor hun duurdere modellen allemaal voor de Realtek ALC1220-codec. Opmerkelijk is dat elk bord op de Asus RoG Strix X470-I Gaming na is uitgerust met een optische audio-uitgang - en bij dat ene bord was er simpelweg fysiek geen plaats voor, doordat de audiovoorziening daarbij op een dochterbordje zit.

Heb je een surroundsetje dat je via s/pdif aan wil sluiten, dan kom je bij vrijwel alle borden echter van een koude kermis thuis: alleen de ASRock X470 Taichi ondersteunt DTS Connect, een technologie die dat mogelijk maakt. Ingebouwde versterkers voor high-end koptelefoons zijn iets wijder verbreid: we treffen ze aan op de topmodellen van ASRock, Asus en Gigabyte.

  Audiocodec S/PDIF-uitgang DTS Connect Audioversterker
ASRock X470 Gaming-ITX/AC Realtek ALC1220
ASRock X470 Gaming K4 Realtek ALC1220
ASRock X470 Master SLI Realtek ALC892
ASRock X470 Taichi Realtek ALC1220 Ti NE5532
Asus RoG Crosshair VII Hero WiFi Realtek ALC1220 ESS Sabre 9023P
Asus RoG Strix X470-F Gaming Realtek ALC1220
Asus RoG Strix X470-I Gaming Realtek ALC1220
Asus TUF X470-Plus Gaming Realtek ALC887
Gigabyte X470 Aorus Gaming 5 WiFi Realtek ALC1220
Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi Realtek ALC1220 ESS Sabre 9018Q2C
Gigabyte X470 Aorus Ultra Gaming Realtek ALC1220
MSI X470 Gaming M7 AC Realtek ALC1220
MSI X470 Gaming Plus Realtek ALC892
MSI X470 Gaming Pro Carbon AC Realtek ALC1220

De combinatie van een relatief duur AMD X470-moederbord met een Raven Ridge-apu ligt niet heel erg voor de hand. Dat is eigenlijk de enige configuratie waar je monitoruitgangen voor nodig zou hebben: de overige Ryzen-cpu's beschikken niet over een interne videokaart. Op sommige high-end borden vinden we daarom helemaal geen beeldpoorten, maar veel andere modellen bieden dat wel.

Alleen twee van de goedkopere borden hebben een dvi-poort: de Asus TUF Plus Gaming en de MSI Gaming Plus. Hdmi is op elf van de veertien borden aanwezig, maar lang niet alle borden ondersteunen officieel hdmi 2.0. Om ultra hd-beeld met 60 Hz uit te kunnen sturen heb je dat wel nodig. Overigens wil het ontbreken van deze specificatie niet per se zeggen dat het niet werkt als je een apu gebruikt, maar aan de andere kant heb je dus geen enkele garantie dat het gaat werken. Displayport komen we ten slotte drie keer tegen: bij het ITX-bord van ASRock, de X470-F van Asus en de Gaming Pro Carbon van MSI.

  DVI HDMI DisplayPort
ASRock X470 Gaming-ITX/AC 2.0 1.2
ASRock X470 Gaming K4 1.4b
ASRock X470 Master SLI 1.4b
ASRock X470 Taichi 1.4b
Asus RoG Crosshair VII Hero WiFi
Asus RoG Strix X470-F Gaming 1.4b 1.2
Asus RoG Strix X470-I Gaming 2.0b
Asus TUF X470-Plus Gaming 1.4b
Gigabyte X470 Aorus Gaming 5 WiFi 2.0
Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi
Gigabyte X470 Aorus Ultra Gaming 2.0
MSI X470 Gaming M7 AC
MSI X470 Gaming Plus 1.4
MSI X470 Gaming Pro Carbon AC 1.4 1.2

Wie heeft de beste BIOS?

Van elk moederbord hebben we uitgebreide bios-screenshots gemaakt. Die vind je op het tabblad 'Foto's' op de productpagina's van alle X470-moederborden. Doorgaans vertonen die echter veel gelijkenissen bij borden van hetzelfde merk, dus vandaar dat we het op deze pagina iets algemener houden.

Als we één bios als de meest gebruiksvriendelijke moeten aanwijzen, dan is dat toch wel die van Asus. Recent heeft die fabrikant nog een aantal nieuwe features toegevoegd aan zijn biossen, die we op alle AMD X470-moederborden van het merk tegenkomen. Vooral de ingebouwde zoekfunctie en de mogelijkheid om bios-profielen extern op te slaan vinden we erg handig. In de bios van de Crosshair VII Hero zijn tevens door een overklokker gemaakte profielen voor het overklokken van Samsung B-die-gebaseerde geheugenmodules te vinden - daarmee onderscheidt Asus zich echt.

Asus RoG Crosshair VII Hero WiFi Asus RoG Crosshair VII Hero WiFi

De bios van ASRock lijkt behoorlijk op die van Asus, maar wat ons betreft is dat zeker geen nadeel - beter goed gejat dan slecht bedacht. Een uniek aspect is dat er vrij uitgebreide rgb-aansturing in de bios zit, zodat je niet per se de software hoeft te installeren om die in te stellen. Aan de andere kant, als je de verlichting van verschillende soorten hardware met elkaar wil synchroniseren, dan kom je daar toch niet onderuit.

ASRock X470 Taichi ASRock X470 Taichi

MSI's Click BIOS is wat grafischer dan die van de concurrentie en heeft daardoor een duidelijke eigen smoel. Dat is soms handig, maar het gaat wel enigszins ten koste van hoe makkelijk de bios voor de doorgewinterde toetsenbordgebruiker te bedienen is. Met veel aangesloten opslagmedia is bijvoorbeeld het grafische menuutje voor het instellen van de boot priority redelijk zinloos, want voor je doorhebt welke usb-stick bij welk icoontje hoort, had je het ook op de traditionele manier voor elkaar gekregen. Een leuke extra is de board explorer, een grafisch overzicht van waar alle onderdelen op je moederbord voor dienen.

MSI X470 Gaming M7 AC MSI X470 Gaming M7 AC

Hoewel de easy mode van Gigabyte's bios nog redelijk informatief is, vinden we de classic mode met alle uitgebreide instellingen toch wat gedateerd aandoen. Er valt door de bank genomen bovendien een stuk minder in te stellen, al kun je je afvragen hoe zinnig al die vele tientallen instellingen zijn. De manier waarop het wordt gepresenteerd - als een vrijwel ongecategoriseerde lijst van niet of nauwelijks gedocumenteerde settings met cryptische namen - kan echter veel beter. Wat ons betreft zou Gigabyte er goed aan doen om op dit gebied een beetje af te kijken van wat de andere fabrikanten doen.

Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi

Benchmarks: CPU

We testen alle X470-moederborden met een AMD Ryzen 7 2700X, 16 GB G.Skill Trident Z-geheugen geklokt op 2933 MHz met CL14, een Samsung 850 Evo 500GB-ssd en een Seasonic Prime 650W 80Plus Titanium voeding. Voor de koeling van de processor gebruiken we een Cooler Master MasterLiquid Lite 120 gebruikt. Als losse videokaart gebruikten we de MSI GeForce GTX 1050 Ti. Alle tests voeren we uit op de standaardinstellingen van de moederborden.

In de cpu-tests zijn de prestaties van de verschillende X470-moederborden zeer vergelijkbaar - we zien nooit verschillen van meer dan een paar procent. Alleen de RoG Strix X470-F Gaming doet het consistent net wat beter dan de rest. We vermoeden dat er daar een klein beetje wordt valsgespeeld, want je zult straks ook zien dat het stroomverbruik onder belasting van dat ene bord wat hoger is - dat wijst op een lichte overklok.

  • Cinebench R15
  • TechArp x264 Pass 1
  • TechArp x264 Pass 2
  • CPUMark

Benchmarks: geheugen

Ook de geheugenprestaties zijn zeer vergelijkbaar, al presteren de twee ITX-borden op dit gebied wat minder.

Benchmarks: USB 3.1

In de usb 3.1-prestaties zien we relatief grote verschillen. Aan de ene kant doen moederborden waarbij er een externe usb 3.1-controller is geplaatst het gemiddeld wat beter, maar de scores van de luxere Gigabyte-borden vallen hier bijvoorbeeld eveneens tegen. Ook de RoG Strix X470-F Gaming doet het in deze test wat minder goed.

  • Usb 3.1 read
  • Usb 3.1 write

Stroomverbruik

Het stroomverbruik hebben we gemeten in twee standen: idle (waarbij we een gemiddelde van 5 minuten bepalen) en onder belasting bij het maximale verbruik tijdens Cinebench 15.

In idle verschilt het verbruik van de moederborden niet heel veel, al zijn het doorgaans de wat luxere borden die iets meer verbruiken. Dat is ook logisch, want extra controllers voor meer functionaliteit verbruiken natuurlijk ook stroom. Onder belasting zien we eenzelfde beeld, al gaan juist de relatief simpele MSI X470 Gaming Plus en de Asus RoG Strix X470-F Gaming als enige over de 200 watt heen. Bij die laatste vermoedden we dat al, gezien de benchmarkscores een lichte standaardoverklok insinueerden.

  • Idle (gem. 5 min.)
  • Cinebench (max)

Geluidskwaliteit

De geluidskwaliteit van moederborden testen we met behulp van de loopback test van Rightmark Audio Analyzer. Let wel: we testen dus tegelijkertijd de kwaliteit van de uitgang en de ingang van de onboard geluidskaarten. De "zwakste schakel" bepaalt het resultaat.

De dynamic range en noise level tests zijn erg vergelijkbaar en tonen ook vrijwel identieke resultaten. De dynamic range test meet het verschil in volume tussen het hardste en zachtste weer te nemen signaal, de noise level test meet het verschil tussen het hardste geluid en het ruisniveau. De stereo crosstalk test in hoeverre geluid voor het ene kanaal (links of rechts) doorklinkt op het andere kanaal. Ten slotte meten we met RMAA de total harmonic distortion, in feite een gemiddelde van de vervorming in het frequentiedomein.

Om de getallen even in perspectief te plaatsen: de hoogste dynamic range c.q. noise level die met 16-bit geluid in theorie mogelijk is, is 96 dB. 99,9% van het geluid dat je beluistert op je PC (CD's, MP3's, YouTube, games, ...) is 16-bit en de grafieken bewijzen dus dat de hardware in vrijwel alle gevallen geen enkele beperking is. De hogere scores kunnen we enkel behalen door met 24-bit audio te testen. We kunnen ons overigens niet voorstellen dat er ook maar iemand is die het verschil tussen 100 dB en 115 dB signaal/ruis-verhouding daadwerkelijk kan horen.

Vaste lezers weten dat de ALC1220-audiocodec vrijwel een garantie is voor een goede geluidskwaliteit, maar fabrikanten kunnen zich met een goede implementatie daarvan toch nog onderscheiden. Onder meer de ASRock X470 Taichi, Asus RoG Crosshair VII Hero en Gigabyte X470 Aorus Gaming 5 doen het echt uitstekend, maar ook de andere borden laten allemaal een zeer groot dynamisch bereik en juist een erg laag ruisniveau noteren. Opvallend is dat de MSI X470 Gaming Pro Carbon het ondanks zijn op papier goede audiocodec relatief slecht doet - ondanks herhaalde pogingen kregen we dat niet beter.

De drie moederborden met een lager gepositioneerde audiochip presteren op dit vlak duidelijk minder goed.

  • Dynamic range
  • Noise level
  • Stereo crosstalk
  • Total harmonic distortion

Conclusie

Aangezien de meeste AMD X470-moederborden niet noemenswaardig duurder zijn dan de oude X370-modellen, combineer je een Ryzen 2-processor het liefst met zo'n nieuw moederbord. Je weet zeker dat je direct aan de slag kan zonder gehannes met bios-updates waar je een oudere cpu voor nodig hebt en pikt bovendien alle moederbordontwikkelingen van het afgelopen jaar mee.

Dat laatste merk je vooral in betere ondersteuning voor snel geheugen, uitgebreidere rgb-mogelijkheden en steeds vaker een meegeleverde koeler voor een m.2-ssd. Ook zaken als de bios zijn toch weer wat verfijnder dan bij de eerste generatie.

AMD X470-moederborden met het meeste waar voor je geld

Het AMD X470-moederbord met de beste prijs-prestatieverhouding is ongetwijfeld de Gigabyte X470 Aorus Ultra Gaming. Dit betaalbare moederbord is opvallend rijk uitgerust, met netwerk- en audiochips van hoge kwaliteit en alle features die je wil hebben. Alleen als je serieus wil gaan overklokken wil je wellicht kijken naar een model met een wat zwaardere stroomvoorziening.

Gigabyte X470 Aorus Ultra Gaming
De Gigabyte X470 Aorus Ultra Gaming biedt bijzonder veel features voor zijn prijs.

Veel modellen die vergelijkbaar of zelfs aanmerkelijk hoger zijn geprijsd, zijn eigenlijk niet of nauwelijks beter dan Gigabyte's prijsbreker. Het eerste model dat wat ons betreft weer duidelijk meerwaarde biedt is de Asus RoG Strix X470-F Gaming, voornamelijk door de zwaardere stroomvoorziening en het geïntegreerde I/O-shield. Dat eerste maakt hem beter geschikt voor overklokkers en het tweede zien we bij deze generatie voor het eerst bij een RoG Strix-model, oftewel Asus' semi-betaalbare RoG-subserie. Wat ons betreft mag die trend doorzetten, want het is niet alleen handiger dan een los I/O-shield in je behuizing plaatsen en alles correct uitlijnen, maar het ziet er ook nog eens veel gelikter uit.

Asus RoG Strix X470-F Gaming
De Asus RoG Strix X470-F Gaming heeft een wat zwaardere stroomvoorziening en ziet er gelikter uit.

Socket AM4 op mini-ITX

Bij de mini-ITX-bordjes op basis van de X470-chipset hebben we een probleem: we kunnen eigenlijk niet kiezen. De ASRock X470 Gaming ITX/AC en Asus RoG Strix X470-I Gaming zijn qua gebruikte componenten en geboden features allebei top-notch, met uitstekende audio, goede netwerkchips, ondersteuning voor hdmi 2.0 en usb 3.1 aan boord.

Asus is 30 euro duurder dan de ASRock, dus dan moet je vooral die laatste kopen, denk je wellicht. Toch zijn er subtiele verschillen die dat prijsverschil voor sommige potentiële kopers meer dan goed zullen maken. Asus heeft bijvoorbeeld gekozen voor een zwaardere stroomvoorziening en biedt op bijzonder vernuftige wijze plaats aan een m.2-ssd aan de voorkant, die veel beter wordt gekoeld dan het ssd-slot op de achterkant. Bovendien zijn alle usb-poorten bij de Asus versie 3.0 of hoger, bij ASRock moet je het nog doen met twee usb 2.0-poorten. Daar staat dan weer tegenover dat ASRock een modernere wifi-chip toepast.

ASRock X470 Gaming-ITX/AC Asus RoG Strix X470-I Gaming
Beide mini-ITX X470-bordjes zijn voor hun prijs een goede koop.

High-end X470: gelikt, maar niet extreem

We zijn gewend dat er voor Intels mid-range socket ook moederborden vijf-, zeshonderd euro verschijnen, maar bij AM4 stopt het high-end segment al bij zo'n 300 euro. Echt extreme moederborden zitten er dan ook niet tussen, al kun je zeker wel een luxe rn rijk uitgerust AMD X470-moederbord kopen. Qua uiterlijk onderscheiden deze duurdere borden zich met uitgebreide rgb-verlichting en een geïntegreerd I/O-shield - dat laatste is behalve mooi ook erg handig. Bovendien zijn overklokfeatures als een foutcode-display en on-board knoppen hier standaard.

Eén van de moederborden uit het high-end segment die ons het meest aanspreekt is de Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi. Ten opzichte van de goedkopere modellen krijg je een veel zwaardere stroomvoorziening, uitstekende audio inclusief een koptelefoonversterker en niet te vergeten een high-end wifi-chip, inclusief ondersteuning voor Bluetooth 5.0.

Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi
De Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi is één van de meest
begerenswaardige AMD X470-moederborden.

Het high-end model van Asus, de RoG Crosshair VII Hero WiFi, is al snel 50 euro duurder. De voornaamste meerwaarde van dit moederbord is de enorme sloot usb-poorten (12 stuks!) aan de achterzijde; alleen sommige Threadripper-gebaseerde moederborden hebben er nog meer. Bovendien kun je met dit moederbord een tweede PCIe 3.0 x4-ssd gebruiken (al snoept dat wel lanes af van je videokaart) en is ook de bios, inclusief vooringestelde OC-profielen, ideaal voor overklokkers. De enige smet op het blazoen van de nieuwe Hero is de wat oudere wifi-chip, maar dat zien we voor nu door de vingers - het zal bovendien niet voor iedereen belangrijk zijn.

Asus RoG Crosshair VII Hero WiFi
De Asus Crosshair VII Hero WiFi is de enige juiste keuzes voor wie usb-apparaten spaart.

Uiteindelijk gaan de Asus RoG Strix X470-F Gaming, Gigabyte X470 Aorus Ultra Gaming en beide ITX-moederborden van Asus en ASRock met een Excellent Choice award naar huis. De Ultimate Product awards gaan naar de Asus RoG Crosshair VII Hero WiFi (overigens ook verkrijgbaar zonder wifi, voor wie dat niet hoeft) en de Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi.

Ben je op zoek naar een betaalbaarder socket AM4-moederbord? Dan kan het nog de moeite waard zijn om te wachten op de AMD B450-moederborden, die naar verwachting eind deze maand uitkomen.


ASRock X470 Gaming ITX/AC
Asus RoG Strix X470-F Gaming
Asus RoG Strix X470-I Gaming
Gigabyte X470 Aorus Ultra Gaming


Asus RoG Crosshair VII Hero WiFi
Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Excellent ASRock X470 Gaming-ITX/AC

ASRock X470 Gaming-ITX/AC

  • Mini ITX
  • Socket AM4
  • AMD X470
  • DDR4

€ 172,95

10 winkels
ASRock X470 Gaming K4

ASRock X470 Gaming K4

  • ATX
  • Socket AM4
  • AMD X470
  • DDR4

€ 167,45

10 winkels
ASRock X470 Master SLI

ASRock X470 Master SLI

  • ATX
  • Socket AM4
  • AMD X470
  • DDR4

€ 130,00

12 winkels
ASRock X470 Taichi

ASRock X470 Taichi

  • ATX
  • Socket AM4
  • AMD X470
  • DDR4

€ 208,95

11 winkels
Ultimate Asus RoG Crosshair VII Hero WiFi

Asus RoG Crosshair VII Hero WiFi

  • ATX
  • Socket AM4
  • AMD X470
  • DDR4

€ 293,22

14 winkels
Excellent Asus RoG Strix X470-F Gaming

Asus RoG Strix X470-F Gaming

  • ATX
  • Socket AM4
  • AMD X470
  • DDR4

€ 193,95

19 winkels
Excellent Asus RoG Strix X470-I Gaming

Asus RoG Strix X470-I Gaming

  • Mini ITX
  • Socket AM4
  • AMD X470
  • DDR4

€ 198,95

14 winkels
Asus TUF X470-Plus Gaming

Asus TUF X470-Plus Gaming

  • ATX
  • Socket AM4
  • AMD X470
  • DDR4

€ 139,99

18 winkels
Gigabyte X470 Aorus Gaming 5 WiFi

Gigabyte X470 Aorus Gaming 5 WiFi

  • ATX
  • Socket AM4
  • AMD X470
  • DDR4

€ 190,45

16 winkels
Ultimate Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi

Gigabyte X470 Aorus Gaming 7 WiFi

  • ATX
  • Socket AM4
  • AMD X470
  • DDR4

€ 210,00

16 winkels
Excellent Gigabyte X470 Aorus Ultra Gaming

Gigabyte X470 Aorus Ultra Gaming

  • ATX
  • Socket AM4
  • AMD X470
  • DDR4

€ 138,95

16 winkels
MSI X470 Gaming M7 AC

MSI X470 Gaming M7 AC

  • ATX
  • Socket AM4
  • AMD X470
  • DDR4

€ 317,95

3 winkels
MSI X470 Gaming Plus

MSI X470 Gaming Plus

  • ATX
  • Socket AM4
  • AMD X470
  • DDR4

€ 114,89

18 winkels
MSI X470 Gaming Pro Carbon AC

MSI X470 Gaming Pro Carbon AC

  • ATX
  • Socket AM4
  • AMD X470
  • DDR4

€ 261,06

1 winkel
0
*