Wij delidden een Intel Core i7 8700K - en dit leverde het op

185 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Delidden: hoe werkt dat & wat heb je nodig?
  3. 3. Stap 1: verwijder de IHS
  4. 4. Stap 2: schoonmaken & nieuwe pasta
  5. 5. Stap 3: lijmen en drogen
  6. 6. Het resultaat: hoeveel koeler?
  7. 7. Conclusie
  8. 8. Besproken producten
  9. 9. Reacties

Inleiding

Bij het overklokken van een Intel-processor loop je al snel tegen warmtebeperkingen op, zo bleek ook in onze recentste overklokworkshop. Dat komt doordat het thermal interface material (TIM) onder het kapje van de cpu's slecht warmte geleidt. Voor wie het maximale uit zijn processor wil halen, is er maar één oplossing: delidding. En dat is precies wat we deden met een Core i7 8700K - in dit artikel lees je wat dat opleverde!

Delidden - kortweg het verwijderen van het kapje (lid) van je cpu om de koelpasta daaronder te vervangen door een beter geleidende substantie - is ontstaan nadat Intel bij de Ivy Bridge-generatie besloot om zijn processors niet meer aan de heatspreader vast te solderen. In plaats daarvan zit er tussen het die (de daadwerkelijke chip) en het metalen kapje een soort koelpasta, die door Intel TIM wordt genoemd en beduidend minder efficiënt is. AMD gebruikt overigens wel nog altijd soldeer bij de Ryzen-cpu's. Alleen voor de Raven Ridge-apu's past AMD wel TIM toe.

Zelfs met de krachtigste waterkoelers zijn overgeklokte Intel-processors dan ook behoorlijke heethoofden geworden. Daar kun je met betere koeling ook weinig aan doen, want de bottleneck voor de warmte-overdracht zit dus daadwerkelijk ín de processor. Het vervangen van Intels TIM door betere pasta of in extreme gevallen zelfs het compleet verwijderen van de IHS is de enige oplossing. Dat scheelt al snel 15 à 20 graden onder volle belasting - flink wat extra headroom om over te klokken.


Onze slachtoffer voor vandaag: een Intel Core i7 8700K.

In 2014 delidden we al eens een Haswell-cpu met behulp van een mesje, maar dat was toen al behoorlijk riskant. Sinds de Skylake-generatie zijn de pcb's van de processors flink dunner en bij een moderne processor zouden we het dan ook helemaal niet meer aanraden. Gelukkig zijn er inmiddels diverse delid-tools beschikbaar, die speciaal voor dit doeleinde zijn ontworpen en waarmee je volledig gecontroleerd je processor kan delidden. Ere wie ere toekomt: de Duitse overklokker Der8auer kwam als eerste met dit idee, maar voor deze workshop maakten we gebruik van een variant van Rockit Cool.

Voor dit artikel wilden we liever niet het leven van onze eigen Core i7 8700K riskeren, maar gelukkig vonden we de ervaren delidder Max 'Shroudster' bereid om een processor te lenen en zijn kunstje met jullie te delen. Hij heeft via Tweakers V&A al meer dan honderd processors van een delid voorzien - mocht je het zelf niet aandurven of het zonde vinden om voor eenmalig gebruik alle benodigde tools aan te schaffen, dan kan je dus bij hem terecht.


De Core i7 8700K zonder heatspreader.

Delidden: hoe werkt dat & wat heb je nodig?

Het delidden van een processor is met de tegenwoordig beschikbare tools een stuk eenvoudiger en minder risicovol dan voorheen, zoals je op de volgende pagina's zult zien. Tegelijkertijd is het populairder dan ooit. Met Coffee Lake is Intel geswitcht naar zes cores voor de Core i5- en i7-modellen en daarmee is het verbruik wanneer overgeklokt fors gestegen. Concreet betekent dat dat je eerder tegen de warmtelimieten aan zult lopen. Voor de high-end Skylake-X-cpu's met veel meer cores geldt dat natuurlijk nog veel harder.

Iets om rekening mee te houden, is dat de garantie op je processor vervalt op het moment dat je hem delidt. Volgens de delidder waarmee we voor dit artikel samenwerken doet Intel daar doorgaans niet moeilijk over, maar formeel heb je in ieder geval nergens meer recht op.


De Rockit Cool-delidtool die wij gebruikten voor het delidden.

Op de vorige pagina noemden we al enkele voorbeelden van delid-tools die het proces vereenvoudigen. Dan blijft nog de vraag over: welke koelpasta kies je om Intels TIM mee te vervangen? Onder overklokkers is vloeibare metaalpasta het populairste, bijvoorbeeld Thermal Grizzly Conductonaut of Coollaboratory Liquid Ultra. De geleiding van deze pasta's is uitstekend en qua temperaturen haal je hiermee dus de beste resultaten, maar aangezien ze ook stroom geleiden moet je wel oppassen dat je niet knoeit en niet te veel pasta gebruikt. Bovendien vreet de pasta aluminium aan - gebruik deze pasta daarom alleen aan de binnenzijde van de cpu!

De pasta kan worden uitgesmeerd over de complete die met een hard wattenstaafje. Ten slotte moet de heatspreader weer terug worden gelijmd op de printplaat, tenzij je besluit om een koeler direct op de die te zetten - maar dat zouden we niet aanraden. Hiervoor gebruik je het beste siliconenlijm.

Stap 1: verwijder de IHS

Het ingewikkeldste deel van het delidden van een processor, is het loskrijgen van de heatspreader aan de bovenzijde van de cpu. Die zit immers stevig vastgelijmd. Voorheen werd daarvoor vaak een mesje of een bankschroef gebruikt, maar dat was niet bepaald risicoloos. Inmiddels zijn er verschillende speciaal hiervoor bedachte tools beschikbaar. Wij gingen aan de slag met een delidtool van Rockit Cool.


Het plaatsen van de processor in de delidtool.

Vrijwel alle delidtools werken echter volgens hetzelfde principe. Je hebt twee hoofddelen waar je de processor tussenin plaatst, om vervolgens vanaf de zijkant een schroef aan te draaien. Op een gegeven moment springt het kapje vanzelf los en kan je hem eraf tillen. Op deze manier is het delidden dus een heel gecontroleerd proces.


Eenmaal gemonteerd draai je de schroef aan totdat het klepje losklikt.


De heatspreader ligt nu los op de cpu.


Zo ziet de processor eruit zonder heatspreader.

Stap 2: schoonmaken & nieuwe pasta

Voordat we nieuwe koelpasta kunnen aanbrengen, is het zaak om de resten van Intels TIM goed te verwijderen. Hiervoor maak je zowel de onderkant van de IHS als het die van de processor zelf schoon, het liefst met een alcoholoplossing als isopropanol.


Maak zowel het die als de IHS vrij van resten van het thermal interface material.

Ook de lijm waarmee de IHS vastzat op de printplaat moet nu worden verwijderd. We gebruiken een prying tool om de lijmresten van de onderzijde van de heatspreader en van de printplaat weg te schrapen. Gebruik bij voorkeur een enigszins zachte tool, zodat je geen krassen maakt op het pcb.


Verwijder de lijmresten van de onderzijde van de heatspreader.

Als de processor helemaal schoon is, is het tijd om de nieuwe koelpasta aan te brengen. Liquid metal-pasta zorgt voor de beste koelprestaties, maar let wel op bij het aanbrengen hiervan. Je hoeft echt maar heel weinig te gebruiken, want je wil absoluut niet dat deze geleidende pasta gaat lekken. Om voor een goede dekking te zorgen, is het handig om de pasta zelf te verspreiden over het die met bijvoorbeeld een hard wattenstaafje.


Breng een klein druppeltje liquid metal-pasta aan en verspreid die over het die.

Stap 3: lijmen en drogen

Nu we de nieuwe pasta hebben aangebracht, moet de processor natuurlijk weer dicht. We plaatsen de Core i7 8700K daartoe opnieuw in de tool en installeren daarbij het witte bracket, zodat de uitlijning precies goed is.


De delidtool komt met een speciaal bracket voor het 'relidden'.

Om de IHS opnieuw vast te zetten, breng je lijm aan langs de randen. Wij gebruiken daarvoor siliconenlijm, die onder meer waterbestendig is. Laat aan een van de kanten een opening over, zodat warme (uitzettende) lucht uit je processor kan ontsnappen.


De IHS moet opnieuw op de cpu worden gelijmd.

Nu de heatspreader op de goede plek zit, draaien we de meegeleverde schroef handvast aan op de processor. Het geheel heeft nu enkele uren nodig om volledig te drogen. Daarna kun je eventueel nog de onder de IHS uit gedrukte lijm verwijderen zodat je cpu er weer als nieuw uitziet.


Dankzij het bracket lijn je de heatspreader perfect uit.


Na het vastschroeven is het een kwestie van wachten...

Het resultaat: hoeveel koeler?

Nu we het hele delidproces door zijn gelopen, zijn we natuurlijk razend benieuwd wat deze operatie ons heeft opgeleverd. Om dat te kunnen meten, hebben we een aantal metingen gedaan vóór en ná het delidden. Daarbij hebben we gekeken naar de maximale snelheden en uiteraard de bijbehorende temperaturen in Cinebench, Intel XTU en Prime95, waarbij we die laatste test 15 minuten lieten lopen. De cpu werd daarbij gekoeld door een EK-MLC Phoenix-waterkoeler.


Het eindresultaat: een veel koelere Intel Core i7 8700K.

Cinebench

Om te beginnen de populaire, uitstekende multi-threaded benchmark Cinebench. Zonder delid kregen we de Intel Core i7 8700K stabiel op 5,1 GHz met een spanning van 1,35 volt. De cpu-temperatuur liep daarbij op tot maximaal 82 graden.

Na de delid was het mogelijk om de spanning op te voeren naar 1,4 volt. Dat was voldoende om 5,2 GHz stabiel te laten draaien. Ondanks het hogere voltage is de maximale temperatuur nu slechts 77 graden.

Intel XTU

De Intel XTU-test is wat zwaarder en duurt net wat langer dan Cinebench. Deze benchmark hebben we om te beginnen zowel voor als na de delid op identieke settings uitgevoerd: 5,1 GHz bij 1,35 volt. Voorafgaand aan de delid werd de warmste core 86 graden, erna was dat slechts 73 graden - een verschil van 13 graden! Na de delid was het tevens mogelijk om 5,2 GHz te draaien met 1,37 volt, waarbij de temperatuur opliep naar 75 graden.

Prime95

Prime95 is veruit de zwaarste test van het stel. We hebben de test zowel gedraaid op reguliere (blend) als 'max heat' settings, steeds voor een duur van 15 minuten. Op de eerder gebruikte standaardinstelling van 5,1 bij 1,35 volt was de chip simpelweg niet stabiel, vandaar dat we de spanning voor deze test hebben opgevoerd naar 1,365 volt. De temperatuur daarbij was maximaal 90 graden. Na de delid daalde dat bij dezelfde instellingen naar 68 graden: maar liefst 22 graden koeler! Op de max heat-setting kregen we de niet-delidded cpu met geen mogelijkheid stabiel, wat na de delid geen probleem meer was, al maten we toen wel alweer een maximale temperatuur van 89 graden. Overigens is Prime95 veel zwaarder dan reguliere workloads (bijvoorbeeld gaming) en is deze test er echt op gericht om de temperatuur zo hoog mogelijk te laten oplopen.


De temperatuur bij dezelfde settings (5,1 GHz op 1,35 volt) in de Prime95 blend-test.
Links: voor de delid, rechts: na de delid. Kolom 3 is de maximale temperatuur.

Conclusie

Het delidden van een Intel Coffee Lake-processor is ongetwijfeld de moeite waard voor wie het maximale uit zijn overgeklokte cpu wil halen. Na de delid meten we tot wel 22 graden lagere temperaturen bij maximale belasting. Tevens blijkt de processor wat verder te overklokken te zijn, waarbij de cpu nog altijd koeler blijft dan voorheen op een lagere snelheid.

Moet iedereen dan massaal zijn cpu gaan delidden? Dat lijkt ons niet verstandig, om meerdere redenen. Ten eerste verlies je je garantie op je gloednieuwe processor. Ten tweede moet je weliswaar een eind kunnen komen met een goede delidtool en deze workshop, maar het blijft een precies werkje, waarbij je goed moet weten waar je mee bezig bent.

Totdat Intel besluit om beter geleidend materiaal in zijn processors te verwerken, blijft delidding echter de enige manier voor de échte enthousiasteling om een overklokbare Intel-cpu tot het uiterste te drijven. Zeker bij veel verbruikende modellen die het snel heet onder de voeten wordt, trekt een delid een fors nieuw blik overklokpotentieel open. Ons advies is echter wel om secuur te werk te gaan en eventueel de hulp van een ervaren delidder in te schakelen - als het fout gaat, gaat het immers vrijwel altijd ook goed fout.


Besproken product

Vergelijk  

Product

Prijs

Ultimate Intel Core i7 8700K Boxed

Intel Core i7 8700K Boxed

  • Socket 1151
  • 3.7 GHz
  • 6 cores
  • 95 W
  • 14 nm
  • Geïntegreerde GPU

€ 388,45

20 winkels
0
*