Intel Core i9 7980XE / 7960X review: Intel met 18 cores terug aan kop

110 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Specificaties: hoge TDP, lage kloksnelheid
  3. 3. Skylake in 18-core variant
  4. 4. X299: het zou moeten werken
  5. 5. Hoe test Hardware.Info processors?
  6. 6. Benchmarks: content creation (Adobe Lightroom, Photoshop en Premiere)
  7. 7. Benchmarks: video- en audio-encoding (x264, x265 en Flac)
  8. 8. Benchmarks: 3D-rendering (Cinebench / Blender)
  9. 9. Benchmarks: data-compressie en -encryptie
  10. 10. Benchmarks: web-browsing en Microsoft Office (Word en Excel 2016) 
  11. 11. Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Battlefield 1 (DX12)
  12. 12. Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Doom (Vulkan)
  13. 13. Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): GTA V
  14. 14. Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Prey
  15. 15. Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Rise of the Tomb Raider (DX12)
  16. 16. Stroomverbruik
  17. 17. Overklokken
  18. 18. Conclusie 
  19. 19. Besproken producten
  20. 20. Reacties

Inleiding

Ze waren al aangekondigd en sinds vandaag moeten ze officieel verkrijgbaar zijn: de Intel Skylake-X processors met 12 tot en met 18 cores. Intel maakt hiermee in de high end consumentenmarkt een sprong vooruit die een jaar geleden ondenkbaar was geweest, in elk geval op papier. Wij testten de 16- en 18-core modellen om te kijken hoe ze presteerden - en of Intel zijn oude positie kan heroveren, die na de introductie van Threadripper toch wel een flinke schok had gekregen.

Update, 25-10: Helaas zijn we tot de constatering gekomen dat de testresultaten van een aantal Intel 'Skylake-X' socket 2066 processors niet klopten, doordat de turbomodus op het moment van testen niet correcte werkte. Die resultaten waren ook in deze review opgenomen. We hebben de grafieken bijgewerkt met nieuwe resultaten. De prestaties en onderlinge verhoudingen in de grafieken kunnen hierdoor licht afwijken van de in de tekst genoemde prestaties en verhoudingen.

Want auw, dat moet pijn hebben gedaan: AMD's introductie op 10 augustus van haar Threadripper high-end desktop processors betekende dat voor het eerst sinds jaren niet langer Intel, maar AMD bovenaan stond in veel van de CPU-benchmarks op tech sites, waaronder Hardware.Info. De AMD Threadripper 1950X met 16 cores bleek in moderne, multi-threaded workloads duidelijk sneller dan het nieuwe topmodel dat Intel een aantal weken eerder had gelanceerd, de 10-core Core i9 7900X uit de Skylake-X familie.

Al bij de aankondiging van Skylake-X had Intel duidelijk gemaakt dat het niet bij 10 cores zou blijven: er kwamen ook varianten met 12, 14, 16 en zelfs 18 cores. Dat moment is vandaag aangebroken: voor deze review testten we de 18-core Core i9 7980XE en 16-core Core i9 7960X. De grote vraag is natuurlijk: mag AMD haar koppositie weer inleveren?

Reactie op concurrentie

De vandaag geïntroduceerde processors met 12 tot 18 cores zijn overduidelijk een reactie op de concurrentie van AMD. Op oorspronkelijke roadmaps van Intel waren deze CPU's niet terug te vinden; niets wees erop dat Intel voor de desktop meer dan maximaal 10 cores zou bieden. Daar had het ook geen reden voor: dit was meer dan voldoende om de standaard 8-core Ryzen processors op ruime afstand te houden. Bovendien was er het risico dat desktop-chips met nog meer cores de verkoop van de duurdere Xeon workstations- en serverprocessors zou kannibaliseren.

Threadripper, waarin AMD heel slim twee 8-core Ryzen chips in één CPU combineert, zal voor Intel op zijn minst een verrassing zijn geweest. Heel veel moeite hoefde het bedrijf echter niet te doen om een weerwoord te formuleren. Zoals bekend zijn Intels high-end desktop processors altijd afgeleid van de Xeon servermodellen; in het geval van Skylake-X CPU's hebben we het dan over de Xeon Platinum Skylake-SP chips (klik hier voor onze review). Voor deze Xeon-chips ontwikkelde Intel drie chipvarianten, met respectievelijk maximaal 28, 18 en 10 cores. Oorspronkelijk was het doel om enkel de LCC (Low Core Count) variant te gebruiken op de desktop. Deze chip vormt dan ook de basis voor de al geïntroduceerde Core i7 7800X, i7 7820X en i9 7900X. De chips die Intel vandaag introduceert zijn gebaseerd op de HCC (High Core Count) chip en bieden zodoende tot 18 cores. Voor de duidelijkheid; in tegenstelling tot bij AMD Threadripper praten we hier over monolithische CPU's, met alle cores en alle caches in één chip. Overigens wie de hoop heeft dat Intel op een gegeven moment ook nog Skylake-X processors met maximaal 28 cores op de markt gaat brengen op basis van de zogenaamde XCC (eXtreme Core Count) die; stop maar met hopen, deze XCC-die is echt exclusief voor het serverplatform.

Het gevaar van kanibalisatie van de Xeon-lijn blijft natuurlijk bestaan, om welke reden Intel ervoor heeft gekozen om werkelijk exorbitante bedragen te vragen voor de nieuwe CPU's. Het 18-core topmodel Core i9 7980XE heeft een adviesprijs van - houd je vast - $ 1999 en zal in Europa ruim 2000 euro gaan kosten. Ook de andere varianten zijn niet bepaald goedkoop, met prijzen van $ 1199 tot $ 1699. Ter vergelijking: AMD's 16-core topmodel Threadripper 1950X processor kost de helft van Intels 18-core topmodel.

Specificaties: hoge TDP, lage kloksnelheid

Onderstaande tabel toont de specificaties van alle Intel Skylake-X processors, waarbij de Core i9 7920X, 7940X, 7960X en 7980XE dus de vandaag geïntroduceerde nieuwe topmodellen zijn. Net als de al bekende CPU's uit de serie maken ze gebruik van de Socket 2066 processorvoet en dienen ze gecombineerd te worden met een moederbord met Intel X299 chipset. Ze hebben een quad-channel DDR4-2666 geheugencontroller aan boord, alsmede een geïntegreerde PCI-Express 3.0 controller met 44 lanes, voldoende om meerdere videokaarten en PCIe SSD's aan te sturen.


Links de 16-core Core i9 7860X, rechts de 18-core Core i9 7980XE.

Wat opvalt in de tabel is dat de drie topmodellen een relatief hoge TDP hebben; 165W zagen we eerder nog niet bij Intel desktop processors. Wat ook opvalt zijn de basisklokfrequenties van de vier high-end CPU's, want die zijn relatief laag. Dat is niet vreemd: 12, 14, 16 of zelfs 18 cores tegelijkertijd actief hebben kost erg veel stroom; een relatief lage klokfrequentie is dan nodig om binnen de TDP te blijven. Intel Turbo Boost 2.0 en 3.0 zorgen ervoor dat bij workloads waar slechts één of enkele cores belast worden, toch hoge klokfrequenties behaald kunnen worden.

Zoals we weten van de Skylake-X architectuur is er per ingeschakelde core 1 MB L2-cache en 1,375 MB door alles cores gedeelde L3-cache beschikbaar. Het topmodel heeft zodoende 18 MB L2-cache en 24,75 MB L3-cache, hoeveelheden waarvan je je een paar jaar geleden echt niet kon voorstellen dat ze binnen afzienbare tijd in desktop CPU's beschikbaar zouden komen.

  Klokfr. Max Turbo 2.0/3.0 All Core Turbo Cores / threads L3-cache PCIe 3.0 Geheugen TDP Advies-
prijs
Core i9 7980XE 2,6 GHz 4,2/4,4
GHz
3,4
GHz
18/36 24,75
MB
44 Quad-channel
DDR4-2666
165 W $1999
Core i9 7960X 2,8 GHz 4,2/4,4
GHz
3,6
GHz
16/32 22
MB
44 Quad-channel
DDR4-2666
165 W $1699
Core i9 7940X 3,1 GHz 4,3/4,4
GHz
3,8
GHz
14/28 19,75
MB
44 Quad-channel
DDR4-2666
165 W $1399
Core i9 7920X 2,9 GHz 4,3/4,4
GHz
3,8
GHz
12/24 16,5
MB
44 Quad-channel
DDR4-2666
140 W $1199
Core i9 7900X 3,3 GHz 4,3/4,5
GHz
4,0
GHz
10/20 13,75
MB
44 Quad-channel
DDR4-2666
140 W $999
Core i7 7820X 3,6 GHz 4,3/4,5
GHz
4,0
GHz
8/16 11
MB
28 Quad-channel
DDR4-2666
140 W $599
Core i7 7800X 3,5 GHz 4,0
GHz
4,0
GHz
6/12 8,25
MB
28 Quad-channel
DDR4-2666
140 W $389
Core i7 7740X 4,3 GHz 4,5
GHz
4,5
GHz
4/8 8
MB
16 Dual-channel
DDR4-2666
112 W $339
Core i5 7640X 4,0 GHz 4,2 GHz 4,0
GHz
4/4 6
MB
16 Dual-channel
DDR4-2666
112 W $242

Intel richt zich ook met deze nieuwe high-end Skylake-X processors enerzijds op een doelgroep van de meest veeleisende gamers en anderzijds op een doelgroep van (semi-)professionele content-creators. Uiteraard hebben we allerhande gaming tests op de CPU's gedraaid, maar de fabel dat de nieuwe CPU's een ideale keuze zijn voor gamers kunnen we zonder het bekijken van ook maar één benchmark verwerpen. Als gamer doe je er echt beter aan om een véél goedkopere CPU te kiezen en (een gedeelte van) het prijsverschil te investeren in een snellere videokaart. Voor (semi-)professionele content creators is de komst van deze CPU's zeker goed nieuws: voor wie in de weer is met Ultra HD video, complexere 3D-rendering, of welke andere zware taak dan ook, kan een PC soms niet snel genoeg zijn. Het idee van maximaal 18 cores zal een dergelijke doelgroep toejuichen. 

De vraag is natuurlijk, hoe snel zijn de nieuwe Intel processors precies en hoe verhouden ze zich tot de AMD Threadrippers. Die vragen zullen we in deze review beantwoorden.

Skylake in 18-core variant

De architectuur van de high-end Skylake-processors hebben we al uitgebreid uit de doeken gedaan in onze Intel Core i9 7900X review als ook in onze Intel Xeon Platinum 8180 review. Het gaat wat ver om alle ins en outs van de architectuur opnieuw te herhalen, dus mocht je het niet gedaan hebben, lees de gelinkte reviews zeker even terug.

Het belangrijkste verschil met de bestaande Skylake-X modellen is zoals geschreven dat Intel voor de Core i9 7920X tot 7980XE gebruik maakt van de HCC-variant van de Skylake-SP chips. Zoals je al kon lezen is Intel bij de nieuwe high-end CPU's overgestapt van een ringbus indeling naar een mesh architectuur, waarbij alle cores in een matrix, in feite een soort schaakbord-indeling aan elkaar zijn geplakt. Horizontaal en verticaal zijn er communicatielijnen waarmee de cores in verbinding staan met de caches gekoppeld aan andere cores en gedeelde chiponderdelen als de geheugen- en PCI-Express controllers. Bij de 10-core LCC-chip zitten de cores in een 4x3 matrix, waarbij twee spots worden opgenomen door de geheugencontroller. Bij de 18-core HCC-chip zitten de cores in een 4x5 matrix. Alle Skylake-X chips zijn gebaseerd op één van deze twee chiptypes, waar bij modellen met minder cores er een aantal cores is uitgeschakeld. 

In het onderstaande schema zie je overigens in totaal zes geheugenkanalen. In de Xeon-processors waarin deze chips gebruikt worden zijn die allemaal beschikbaar, bij de Socket 2066 Skylake-X desktop processors zijn "slechts" vier geheugenkanalen beschikbaar. Iets dergelijks geldt ook bij de PCI-Express 3.0 controller: er zijn 48 lanes in de chip beschikbaar, maar bij Skylake-X kunnen er daarvan 44 gebruikt worden.

Meer L2 cache en AVX512

Zoals je in onze eerdere reviews al kon lezen zijn de cores binnen de Skylake-X / Skylake-SP processors gebaseerd op de cores die we al geruime tijd kennen van de "normale" Skylake processors, beter bekend als de 6e generatie Core Socket 1151 CPU's. Aan die cores zijn echter twee belangrijke zaken toegevoegd. Allereerst meer cache-geheugen: waar Intel cores traditioneel 256 kB eigen L2-cache hebben, is dat bij Skylake-X verhoogd tot 1 MB. Daarnaast is de instructieset uitgebreid met AVX-512, waardoor bepaalde instructies op 512 bits tegelijkertijd kunnen worden uitgevoerd. Hiertoe kunnen twee bestaande 256-bit floating point execution units gecombineerd worden en is er een extra 512-bit execution unit toegevoegd. Let wel, om van AVX-512 te profiteren moet software daardoor geschikt gemaakt zijn en zodra er AVX-512 instructies in programmacode voorbij komen gaat de CPU vanwege het hiermee gepaard gaande hoge stroomverbruik op een wat lagere klokfrequentie werken. Op het moment van schrijven is ons nog geen AVX-512 consumentensoftware bekend, maar dat is vermoedelijk een kwestie van tijd. Meer over AVX-512 lees je in onze Xeon review.

Van inclusive naar exclusive

Ook belangrijk om nogmaals bij stil te staan is de aangepaste cache-indeling bij Skylake-X / Skylake-SP, waar we op de vorige pagina ook al kort aan refereerden. Traditiegetrouw hadden de Xeon-processors, en daarmee de afgeleide high-end desktop CPU's, per core 256 kB eigen L2-cache en 2,5 MB gedeelde L3-cache. De L2-cache per core is verviervoudigd van 256 kB naar 1 MB per core. Daar staat tegenover dat de gedeelde L3-cache is ingeperkt tot 1,375 MB per core. 

Deze L3-cache was tot aan de vorige generatie inclusive, wat betekent dat alle data die in de per core specifieke L2-cache werd geplaatst, ook in L3 moest staan. Het voordeel van die opzet is dat wanneer core A data nodig heeft van core B, deze altijd direct is terug te vinden in de gedeelde cache. Er hoeft dus niet eerst een verzoek te worden doorgestuurd om de data van de eigen L2-cache naar de gedeelde L3-cache te kopiëren. Een ander voordeel is dat het coherent houden van caches eenvoudig is. Wanneer meerdere cores werken aan dezelfde data en één ervan doet een aanpassing, wordt die direct in L3 verwerkt. Op basis daarvan kunnen de andere cores heel snel bepalen of zij wellicht data in hun eigen L2-cache hebben staan die niet meer up-to-date is. Een nadeel van een inclusive cache is echter dat de totale hoeveelheid data die gecached kan worden kleiner is: van de 25 MB L3-cache bij het 19-core topmodel Core i7 6950X processor was altijd 2,5 MB een kopie van de data in de 10 256 kB L2-cache segmenten. Bij Skylake is de cache echter niet langer inclusive, zodat niet langer een gedeelte verloren gaat aan het opslaan van een kopie van alle data in L2-caches. Dat betekent dat de volle 13,75 MB gebruikt kan worden voor data uitwisseling tussen cores, met als prijs dat de caching-algoritmes door de exclusive opzet wel een stuk ingewikkelder zijn geworden.

Laat wel duidelijk zijn; deze nieuwe cache-indeling is primair bedacht voor servers. Een van de achterliggende gedachten is vermoedelijk dat krachtige Xeon CPU’s meer en meer voor virtualisatie worden toegepast, waarbij er meerdere software-installaties op één CPU draaien, die elk gebruik maken van enkele ‘eigen’ cores. Het uitwisselen van data tussen cores is in een dergelijke situatie minder van belang, terwijl het versnellen van single-core performance een flink voordeel kan bieden. Dat laatste is natuurlijk ook een voordeel op de desktop, al kan de nieuwe opzet in bepaalde workloads ook weer een nadeel hebben. In onze Core i9 7900X zagen we al workloads die beter en slechter dan verwacht schaalden, vermoedelijk als gevolg van deze aanpassingen.

Turbo Boost 3.0

Ten slotte nog van belang om te herhalen is Turbo Boost 3.0, wat we al kennen van de Broadwell-E high-end desktop CPU’s. Na productie bepaalt Intel met interne tests voor iedere Skylake-X CPU die van de band rolt wat de twee “beste” cores zijn. Wanneer slechts een of twee cores in gebruik zijn, zal de CPU altijd proberen de workload naar die twee cores te verplaatsen, waarna de maximale turbo-klokfrequentie verder verhoogd wordt. De nieuwe 12- tot 18-core varianten hebben voor willekeurige cores bij single- en dual-threaded applicaties een maximale turbo-klokfrequentie van 4,2 GHz. Dankzij Turbo Boost 3.0 wordt dat verhoogd naar 4,4 GHz wanneer de workload op de juiste cores zit. Een extra driver is niet meer nodig, sinds de Windows 10 Anniversary Edition zit ondersteuning voor Turbo Boost 3.0 in Windows 10 ingebakken.

Onderstaande tabel toont alle Turbo-klokfrequenties voor de Skylake-X en Kaby Lake-X processors. We zien dat de 7980XE met één of twee actieve cores op 4,2 GHz werkt (4,4 GHz met Turbo Boost 3.0), met 3 of meer cores actief op 4,0 GHz, met 5 of meer cores actief op 3,9 GHz, met 13 of meer cores actief op 3,5 GHz en met 17 of 18 cores actief op 3,4 GHz. Bij de 7960X variëren de Turbo-waardes van 4,2 GHz tot 3,6 GHz.  

X299: het zou moeten werken

De nieuwe 12- tot 18-core Core i9 processors doen hun werk op dezelfde Socket 2066 moederborden als de bestaande Skylake-X processors. We hebben het dan dus over moederborden met Intel X299 chipset. Toch houden wij een beetje ons hart vast, aangezien bij verschillende X299 borden zelfs bij gebruik van een 10-core CPU de spanningsstabilisatoren extreem heet worden. In juni publiceerden we al een artikel over een moederbord waarbij we met een Core i9 7900X overklokt tot 4,5 GHz VRM-temperaturen boven de 100 graden maten. Het is dan maar de vraag wat er gebeurt als je een CPU met nog eens dubbel zoveel cores gaat plaatsen.

Intel geeft echter zonder voorbehoud aan dat alle Intel X299 moederborden geschikt zouden moeten zijn voor de nieuwe CPU's. Gezien het feit dat wij onze testprocessors pas afgelopen vrijdag in ons testlab ontvingen, hebben we nog geen uitgebreide verificatietests kunnen doen. Wat we wel weten is dat Intel een tijdje terug al nieuwe microcode voor CPU's beschikbaar heeft gesteld (verwerkt in de nieuwste BIOS-versies van de meeste X299 borden) die zeker het idle-verbruik van de chips aanzienlijk heeft verlaagd. Toch zagen fabrikanten vermoedelijk de bui al hangen: verschillende merken hebben vlak na de lancering van Skylake-X al refreshes van hun X299-borden uitgebracht met betere koeling op de VRM's. Zo werd de ASUS ROG Strix X299-E Gaming al snel vervangen door de ASUS ROG Strix X299-XE Gaming.

Hoe dan ook, wil je aan de slag met een Skylake-X CPU met veel cores en die ook gaan overklokken, dan is het naar onze stellige overtuiging geen overbodige luxe om een bord te kiezen met een bovengemiddeld goede stroomvoorziening en dus niet één van de goedkoopste X299-borden. Als je 2000 euro uitgeeft aan een processor, kan een wat duurder moederbord er ook wel vanaf.

Belangrijk nog om te vermelden is dat X299-moederborden geen ondersteuning bieden voor ECC-geheugen (met geïntegreerde foutcorrectie). Bij Intel blijft dit voorbehouden aan de Xeon server- en workstationplatforms. AMD Threadripper ondersteunt daarentegen wel ECC. 

Een flinke vergelijkingstest van Intel X299 chipset moederborden vind je in Hardware.Info Magazine #4/2017. Recent besteedden we er in Hardware.Info TV ook uitgebreid aandacht aan.


In de aanloop naar de nieuwe high-core Skylake-X processors brachten moederbordfabrikanten al vernieuwde versies van hun Socket 2066 borden uit, voorzien van betere VRM-koeling.

Hoe test Hardware.Info processors?

Per juni 2017 zijn we bij Hardware.Info overgestapt naar een geheel vernieuwd testprotocol voor processors met een set nieuwe, up-to-date benchmarks.

Alle processors testen we onder Windows 10 Creators Update met energieprofiel op High Performance (tenzij anders aangegeven). Het gros van onze benchmarks draaien we met de in processors geïntegreerde GPU, waarbij we processor zonder iGPU (zoals bijvoorbeeld Intel Skylake-X of AMD Ryzen) voorzien van een GeForce GTX 1050 Ti. 

Alle game benchmarks draaien we in combinatie met een GeForce GTX 1080 Ti in Full HD resolutie met medium en ultra settings. We kiezen juist voor de relatief lage Full HD resolutie om zo een instelling te pakken waar zo mogelijk niet de GPU, maar de CPU de bottleneck is. In de eerste twee grafieken vind je het gemiddelde aantal beelden per seconde (FPS) dat berekend wordt.

Nog interessanter is de 99ste percentiel frametijd, te zien in de laatste twee grafieken. Dit is de tijd waarbinnen 99% van alle beelden in de test berekend kon worden. Een lagere 99ste percentiel frametijd betekent een lagere maximale vertraging bij het berekenen van een nieuw frame. Het is een betere methode om de worst case prestaties van een CPU/GPU-combinatie in kaart te brengen dan de minimale FPS die veel andere publicaties tonen. Vergeet niet: minimum FPS is het laagste aantal frames binnen ieder gemeten tijdbestek van een seconde, maar zet weinig over negatieve pieken die minder dan een seconde duren. Op veler verzoek rekenen we de 99ste percentiel frametijd vanaf deze review wel weer om naar een minimum FPS-waarde, zodat ook wie de achterliggende techniek niet snapt de grafieken begrijpelijk zijn.

Alle testsystemen zijn verder voorzien van 8 GB geheugen per kanaal (16 GB bij dual-channel en 32 GB bij quad-channel) werkend op de hoogste officieel door de processors ondersteunde klokfrequentie. Verder gebruiken we Samsung 850 Evo SSD's en Seasonic Prime Titanium 750W voedingen.

Alle stroommetingen zijn gedaan met een professionele EMU 1.X4 stroommeter. 

Een lijst van gebruikte benchmarks:

  • Contentcreatie
    • Abobe Lightroom 6
    • Adobe Photoshop CC 2017 - Fotobewerking
    • Adobe Photoshop CC 2017 - Panorama
    • Adobe Premiere Pro 2017 - 4K Hardware.Info TV export
  • Video- en audio-encoding
    • x264 encoding
    • H.264 QuickSync / VCE encoding
    • x265 encoding
    • FLAC encoding
  • 3D-rendering
    • Blender 2.78c
    • Cinebench 15 (single en multi threaded)
  • Data-compressie en -encryptie
    • 7-Zip
    • WinRAR
    • AIDA64 - Zlib
    • AIDA64 - AES
    • AIDA64 - Hashing
  • Web-browsing en Microsoft Office
    • Chrome 58 - Jetstream
    • Microsoft Word 2016 - 1000 pagina's naar PDF
    • Microsoft Excel 2016 - Monte Carlo aandelen analyse
  • Geïntegreerde GPU benchmarks
    • 3DMark Skydiver
    • Counterstrike: GO
    • Minecraft
    • Dota 2
  • Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti)
    • Battlefield 1
    • Doom
    • GTA V
    • Prey
    • Rise of the Tomb Raider
  • Stroomverbruik
    • Cinebench 15
    • 3DMark Skydiver (iGPU)
    • Adobe Premiere
    • Idle

Onderstaande tabel toont de specificaties van onze testsystemen. Let wel; de Core i9 7980XE hebben we getest op een Gigabyte Aorus X299 Gaming 7 in plaats van de ASUS Prime X299-A. Het ASUS bord had met deze CPU wat moeite en liet de chip op verkeerde Turbo-waardes werken. Het zal vermoedelijk een BIOS-issue zijn dat snel wordt verholpen. De 7960X werkte wel feilloos op de ASUS Prime. De Gaming 7 functioneerde prima met de 7980XE. 

Platform LGA1151 LGA2011-3 LGA2066 Socket AM4 Socket TR4
Moederbord ASUS Maximus VIII Ranger MSI X99A SLI Plus ASUS Prime X299-A ASUS Crosshair VI Hero ASUS Zenith Extreme
Chipset Intel Z170 Intel X99 Intel X299 AMD X370 AMD X399
Geheugen G.Skill
16GB DDR4-2400
G.Skill
32GB DDR4-2400
G.Skill
32GB DDR4-2666
G.Skill
16GB DDR4-2666
G.Skill
32GB DDR4-2666
SSD Samsung 850 Evo 500GB Samsung 850 Evo 500GB Samsung 850 Evo 500GB Samsung 850 Evo 500GB Samsung 850 Evo 500GB
Voeding Seasonic Prime Titanium 650W Seasonic Prime Titanium 650W Seasonic Prime Titanium 650W Seasonic Prime Titanium 650W Seasonic Prime Titanium 650W
Videokaart (IGP tests) - Nvidia GeForce GTX 1050 Ti Nvidia GeForce GTX 1050 Ti Nvidia GeForce GTX 1050 Ti Nvidia GeForce GTX 1050 Ti
Videokaart (overige tests) Nvidia GeForce GTX 1080 Ti Nvidia GeForce GTX 1080 Ti Nvidia GeForce GTX 1080 Ti Nvidia GeForce GTX 1080 Ti Nvidia GeForce GTX 1080 Ti
OS Windows 10 x64 Creators Update Windows 10 x64 Creators Update Windows 10 x64 Creators Update Windows 10 x64 Creators Update Windows 10 x64 Creators Update

Hieronder vind je CPU-Z screenshot van zowel de Core i9 7980XE als de Core i9 7960X onder load als idle (klik voor vergroting):

Benchmarks: content creation (Adobe Lightroom, Photoshop en Premiere)

Om de prestaties van de processors voor content creatie te analyseren, doen we diverse tests met Adobe software.

In Adobe Lightroom 6 exporteren we een groot aantal RAW-foto's naar JPEG met diverse effecten. In Adobe Photoshop CC 2017 doen we een tweetal tests. Allereerst meten we hoe langt het duurt om via een script een groot aantal veel gebruikte bewerkingen los te laten op een grote afbeelding. In een tweede test meten we hoe lang het duurt om een aantal hoge resolutie foto's om te zetten naar een panorama. In onze Adobe Premiere Pro 2017 benchmarks bepalen we hoe lang het duurt om een fragment van Hardware.Info TV in 4k-resolutie te exporteren. Dit maakt maakt gebruik van vier bronkanalen met elk kleurcorrectie en diverse andere effecten.

Lightroom is slechts bepekrt multi-threaded. De 7980XE en 7960X zetten hier nieuwe recordscores neer, maar het verschil met de CPU's met iets minder cores is zeer beperkt. In de Photoshop benchmark is het verschil zeer aanzienlijk; waar de 7900X bijna een minuut nodig heeft om ons script met bewerkingen te voltooien, doet de 7980XE het in slechts 45 seconden. Het maken van het panorama gaat zowaar op de 7900X juist iets sneller; de iets hogere single-core Turbo zal de reden zijn, al is het verschil opvallend groot - iets waar we op een later moment nog eens induiken. Bij het renderen van Hardware.Info TV ging Threadripper aan kop. En het moet gezegd; de koppositie weet AMD nipt te houden.

Benchmarks: video- en audio-encoding (x264, x265 en Flac)

Door middel van Staxrip zetten we Full HD video om naar H.264 of H.265. Voor beide maken we gebruik van de veel gebruikte x264 en x265 codecs, maar voor de processors met ingebouwde GPU draaien we de tests ook met behulp van de Intel QuickSync en AMD VCE hardwarematige encoders. Daarnaast meten we hoe lang het duurt om een uur ongecomprimeerde audio om te zetten naar Flac.

Bij de x264 codec is Intels 16-core CPU vrijwel net zo snel als AMD's 16-core topmodel. De 18-core Core i9 7980XE zet een nieuw record neer met bijna 200 fps. Bij X265 nemen de nieuwe Skylake-X processors een flinke voorsprong en is de 7980XE zo'n 37% sneller dan de snelste Threadripper. Flac is grotendeeld single-threaded, maar ook hier prima scores voor de nieuwe CPU's.

Benchmarks: 3D-rendering (Cinebench / Blender)

Om de prestaties bij 3D-rendering in kaart te brengen gebruiken we allereerst de officieel meegeleverde benchmarks van de open-source Blender 3D-rendering software. Daarnaast draaien we de bekende Cinebench 15 benchmarks, zowel multi-threaded als single-threaded. Zowel Blender als Cinebench staat erom bekend dat de workloads optimaal schalen bij processors met meerdere cores.

Bij Cinebench 15 berekenen we ook de multi-core schaling. Dat is de multi-threaded score, gedeeld door de single-threaded score, gedeeld door het aantal cores van de processor. Bij optimale schaling zou de multi-threaded scores precies het aantal cores maal de single-threaded score zijn, ofwel schaling 100%. In de praktijk is deze schaling echter lager. HyperThreading / SMT maakt echter dat iedere core weer instructies van twee programmathreads tegelijkertijd kan uitvoeren en dat de schaling daarmee juist boven de 100% uit kan komen. Een agressieve Turbo-modus bij single-threaded workloads kan er juist ook weer voor zorgen dat de schaling daalt. 

Geen workload schaalt zo mooi naar meerdere cores als 3D-rendering. We zien dat Intels 16-core 7960X zowel in Blender als in Cinebench slechts een fractiesneller is dan de Threadripper 1950X. De hogere IPC van de Intel architectuur wordt gecompenseerd door de hogere klokfrequenties van Threadripper. De 7980XE zet in beide gevallen nieuwe records neer. Bij de multi-core schaling zien we lage waardes, te verklaren door het hoge verschil in klokfrequentie tussen wanneer slechts één en wanneer alle 16 of 18 cores acties zijn. Dat doet Threadripper duidelijk beter.

Benchmarks: data-compressie en -encryptie

We draaien een vijftal data-compressie en -encryptie benchmarks. Allereerst comprimeren we 2GB aan data met zowel 7Zip als Winrar. Daarnaast draaien we een drietal onderdelen van de AIDA64 benchmark. Zlib is een populaire compressie methode binnen veel software gebruikt wordt. AES is één van de meest gebruikte encryptie algoritmes en is bijvoorbeeld de basis voor de SSL-encryptie van HTTPS-websites. Met AIDA64 meten we ook hoe snel data gehashed kan worden.

In 7Zip zijn de nieuwe processors een stuk sneller dan de bestaande modellen. Helemaal 100% schalen doen ze niet, want de iets hogere klokfrequentie van de 7960X maakt dat deze chip nipt sneller is dan de 7980XE. WinRAR is slechts beperkt multi-threaded en hier zorgen de relatief lage klokfrequenties er voor dat de scores niet beter zijn dan die van de 7900X, maar nog altijd véél beter dan die van Threadripper. In de AIDA compressietest kunnen de nieuwe chips mee met AMD. In AES encryptie en hashing blijft AMD echter ongeslagen.

Benchmarks: web-browsing en Microsoft Office (Word en Excel 2016) 

In Chrome versie 58 draaien we de Jetstream benchmark om te bepalen hoe snel de processor Javascript-berekeningen kan uitvoeren. Verder draaien we een tweetal tests met Microsoft Office 2016: in Word converteren we 1000 pagina's tellend document naar een PDF-bestand. In Excel draaien berekeningen in een complexe sheet die de toekomstige waarde van een aandelen portefeuille voorspelt op basis van het Monte Carlo algoritme.

Chrome en Word zijn niet of nauwelijks multi-threaded. Door de hogere IPC wint Intel het hier van AMD, maar weten de 7980XE en 7960X natuurlijk niet beter te presteren dan de goedkopere Skylake-X chips. De Monte Carlo test in Excel is wel volledig multithreaded; AMD ging aan kop, maar Intel pakt de koppositie weer terug.

Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Battlefield 1 (DX12)

Battlefield 1 staat bekend als een CPU-intensieve game, maar ook grafisch weet hij het maximale uit veel hardware te persen. 

Intel weet in games nog altijd beter te presteren dan AMD. Echter, zoals we in Battlefield 1 en ook de andere games zien: deze CPU's met extreem veel cores bieden voor dit gebruik geen meerwaarde.

99ste percentiel frametimes

Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Doom (Vulkan)

Doom is niet bepaald een processorintensieve game, waardoor de grafieken verre van spannend zijn. Alle courante high-end CPU's halen 200fps, de cap van de game-engine.

99ste percentiel frametimes

Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): GTA V

GTA V bevestigt het beeld, de CPU's met extreem veel cores bieden geen meerwaarde voor gaming.

99ste percentiel frametimes

Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Prey

Prey weet van alle geteste games het best om te gaan met CPU's met extreem veel cores. Nieuwe recordscores, maar de voorsprong is miniem.

99ste percentiel frametimes

Gaming benchmarks (GTX 1080 Ti): Rise of the Tomb Raider (DX12)

Ook in Rise of the Tomb Raider zien we dat je CPU's als de 7980XE of 7960X niet koopt om te gamen.

Stroomverbruik

Ten slotte het stroomverbruik. Dit meten we op verschillende methodes. Let op: in alle gevallen tonen we het verbruik van het complete testsysteem, dus niet enkel de CPU.

Allereerst tonen we het maximale verbruik tijdens de Cinebench 15 benchmark. Verder bepalen we het gemiddelde verbruik tijdens de Adobe Premiere Pro benchmarks. Let op, voor de Cinebench benchmark zijn alle CPU's gecombineerd met GTX 1080 Ti, bij de Premiere benchmark hebben processors met iGPU geen losse videokaart en andere processors, zoals Ryzen en Skylake-X, een zuinige GTX 1050 Ti.

De laatste grafiek toont het idle verbruik, ook alle met GTX 1080 Ti om appels met appels te vergelijken.

Het maximum verbruik in Cinebench 15 toont wel aan dat de extra prestaties niet gratis zijn; de 7960X verbruik een fractie meer dan de AMD Threadripper 1950X, de 7980XE is met 280W voor het hele systeem niet alleen de snelste, maar ook de minst zuinige desktop-CPU door ons getest.

Het gemiddelde verbruik tijdens het renderen van Hardware.Info TV is vrijwel gelijk aan dat van de Threadripper systemen. Maar we zagen dat de prestaties in deze test ook vrijwel gelijk zijn. 

Efficiëntie

Dan de efficiëntie, welke we op twee manieren tonen. De eerste grafiek toont het aantal Cinebench punten per watt. De tweede grafiek toont het totale stroomverbruik dat nodig is om het fragment Hardware.Info TV te renderen in Premiere Pro. Let wel; ook hier zijn alle waardes gebaseerd op het stroomverbruik van de complete testsystemen, dus inclusief moederbord, geheugen, storage, etc.

Deze grafieken zijn echt een opsteker voor AMD. Bij Cinebench blijkt dat de CPU's met veel cores in de regel duidelijk het efficiëntst zijn, maar de Threadripper 1950X wint het van zowel de Core i9 7980XE en de Core i9 7960X. Opvallend is dat bij Premiere Pro het stroomverbruik niet veel verschilt: duurdere CPU's zijn hier sneller, maar zeker niet efficiënter. Ook hier blijkt de Threadripper 1950X efficiënter te werken dan de Core i9 7980XE. 

Overklokken

Ten slotte hebben we geprobeerd zowel de Core i9 7980XE als de Core i9 7960X zo ver mogelijk te overklokken. Voor deze tests moesten we trouwens uitwijken naar het ASUS ROG Rampage VI Apex moederbord, aangezien de stroomcircuits op "normale" X299 borden bij lange na niet opgewassen blijken tegen 16- en 18-core CPU's op maximale overklok. Sterker nog; overklokken op andere X299 borden resulteerde wegen throttling al snel in lagere  in plaats van hogere scores. Voor het overklokken gebruikten we een custom waterkoeling set-up met een EK Supremacy blok en een 480mm radiator.

Bij de 7960X kregen we de CPU met alle cores actief overklokt tot maximaal 4,7 GHz, met een Vcore van 1,2V. Dit resulteert in een Cinebench 15 score van maar liefst 4073 punten, 33,7% hoger dan de standaard score. Het stroomverbruik van het systeem gaat dan wel door het dak: we meten 540 watt voor het hele systeem, tegen 244 watt op standaard klokfrequentie. 2,2x zo veel verbruik voor een derde betere prestaties dus. 

Ook bij the 7980XE hebben we 1,2V Vcore nodig voor het behalen van de maximale klokfrequentie. Vanwege de extra cores blijven we hier steken op 4,6 GHz. Het resulteert in een Cinebench 15 score van 4431 punten, 32,5% hoger dan de standaard score van 3342 punten. Het stroomverbruik? Schrik niet: een slordige 550W voor het hele systeem, tegen 280W op standaard waardes. 

Conclusie 

Bepaald niet onverwacht, maar Intel gaat weer fier aan kop in de meeste multi-threaded CPU-benchmarks. Dat kan ook niet anders: de Core i9 7980XE heeft met 18-cores twee rekenkernen meer dan AMD's topmodel Threadripper 1950X en daarnaast zijn vriend en vijand het er ook wel over eens dat Intels cores überhaupt wat sneller zijn dan die van AMD. Daar komt nog bij dat Skylake-X, hoe je het ook wendt of keert, een eleganter ontwerp is dan Threadripper; tot 18 cores in één chip werkt nu eenmaal efficiënter dan 16 cores verdeeld over twee chips, waarbij onderlinge communicatie voor extra latency zorgt. Met een R&D budget dat vele malen groter is dan dat van AMD en een 99% marktaandeel in de servermarkt zou Intel zich ook wel moeten schamen als ze de koppositie níet hadden teruggepakt.

Toch valt het prestatieverschil tussen de Intel Core i9 7980XE / 7960X en de AMD Threadripper 1950X erg mee. De IPC van Intel is duidelijk hoger, daar is iedereen het over eens, maar AMD weet de CPU met 16 actieve cores op aanzienlijk hogere klokfrequenties te laten draaien dan Intel. Bovendien gaat dat niet ten koste van de efficiëntie; zowel in Cinebench 15 als in onze Premiere Pro test blijkt een AMD Threadripper 1950X uiteindelijk een betere efficiëntie (prestaties per watt) te bieden dan Intel. 

Heikel punt is echter de prijs. Toen de eerste desktop-processors van 1000 euro op de markt kwamen, moesten we daar al even aan wennen. Nu kost het topmodel dus meer dan 2000 euro. Die prijs is eigenlijk alleen te verklaren vanuit Intels eigen perspectief, het is het bedrijf er alles aan gelegen dat de nieuwe Core i9's de winsten die gemaakt worden met de Xeon workstation-processors niet gaan kannibaliseren. Voor eindgebruikers betekent het dat ze voor de hoogste prestaties heel erg diep in de buidel mogen tasten, wat ons betreft zelfs te diep.

Zowel de 7980XE als 7960X zijn in multithreaded workloads sneller dan de AMD Threadripper 1950X, maar de vraag is of het prestatieverschil opweegt tegen een prijsverschil van ruim 1000, respectievelijk 700 euro. De vraag stellen is hem beantwoorden. Als je een CPU zoekt met veel cores voor content creation en nog enigszins je budget in de gaten wilt houden, heb je aan een Threadripper chip in de meeste gevallen een betere keuze.

De nieuwe Intel CPU's zijn puur interessant voor de lucky few. Zij die ofwel zoveel geld hebben dat een recordbedrag aan een CPU uitgeven niks uitmaakt, ofwel diegenen die professioneel met zeer zware workloads bezig zijn en de investering na verloop van tijd kunnen terugverdienen. Daar zullen genoeg voorbeelden van de te bedenken zijn. Voor wie zakelijk bezig is met toepassingen als high-end videoproductie, CAD/CAM design, 3D-rendering of wetenschappelijke simulaties, kan een werkstation op basis van één van de nieuwe CPU's een flinke productiviteitswinst zorgen. Gamers daarentegen moeten zich door Intel niks wijs laten maken: CPU's van dit kaliber zijn extreme overkill. Dat geldt overigens voor zowel Skylake-X als voor Threadripper.

Nu we de introductie van AMD Threadripper en de hele Intel Skylake-X generatie achter de rug hebben, kunnen we als hardwareliefhebbers onder de streep alleen maar blij zijn. Uiteraard valt er genoeg te klagen over hoge prijzen, te snel op de markt gebrachte moederborden, gebrekkige softwareondersteuning en ga zo maar door. Toch is het lang geleden dat het prestatieverschil tussen de snelste processor van dit moment en de snelste processor een jaar geleden zó groot is. In vergelijking met de Core i7 6950X is de Core i9 7980X bijvoorbeeld 79% sneller in Cinebench, 15,5% sneller in x264, 50% sneller in x265, 70% sneller in ZLib en zo kunnen we nog wel even door gaan. De komst van Intel 18-core processors naar de desktop bewijst eens te meer dat concurrentie een groot goed is - dat we afgelopen jaren in de processormarkt danig hebben gemist. 2017 mag wat ons betreft inmiddels al de boeken in als het jaar waarin de processormarkt eindelijk weer leuk en spannend werd!


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Intel Core i9 7920X Boxed

Intel Core i9 7920X Boxed

  • Socket 2066
  • 2.9 GHz
  • 12 cores
  • 140 W
  • 14 nm

€ 699,00

11 winkels
Intel Core i9 7940X Boxed

Intel Core i9 7940X Boxed

  • Socket 2066
  • 3.1 GHz
  • 14 cores
  • 165 W
  • 14 nm

€ 824,00

8 winkels
Intel Core i9 7960X Boxed

Intel Core i9 7960X Boxed

  • Socket 2066
  • 2.8 GHz
  • 16 cores
  • 165 W
  • 14 nm

€ 965,90

8 winkels
Ultimate Intel Core i9 7980XE Boxed

Intel Core i9 7980XE Boxed

  • Socket 2066
  • 2.6 GHz
  • 18 cores
  • 165 W
  • 14 nm

€ 1.052,38

6 winkels
0
*