Intel Core i7 7700K / i5 7600K 'Kaby Lake' processors review

88 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. 10-bit decoding, maar geen Adaptive-Sync
  3. 3. Optane en andere aanpassingen
  4. 4. Modellen
  5. 5. Specificaties
  6. 6. Test
  7. 7. Benchmarks (iGPU): 3DMark Cloud Gate
  8. 8. Benchmarks (iGPU): 3DMark Fire Strike
  9. 9. Benchmarks (iGPU): CounterStrike Global Offensive (1920x1080)
  10. 10. Benchmarks (iGPU): MineCraft (1920x1080)
  11. 11. Benchmarks (iGPU): Dota 2 (1920x1080)
  12. 12. Benchmarks: Cinebench 10 (multi, 32-bit)
  13. 13. Benchmarks: Cinebench 15 (single/multi)
  14. 14. Benchmarks: AIDA64
  15. 15. Benchmarks: Adobe Photoshop CC 2015
  16. 16. Benchmarks: Adobe Premiere Pro CC 2015
  17. 17. Benchmarks: Handbrake (x264/x265)
  18. 18. Benchmarks: Microsoft Excel 2016
  19. 19. Benchmarks: Microsoft Word 2016
  20. 20. Benchmarks: Google Chrome - Mozilla Kraken
  21. 21. Benchmarks: 7Zip encoding
  22. 22. Benchmarks: WinRAR 5.20 encoding
  23. 23. Stroomverbruik (iGPU): Cinebench 15 (Max)
  24. 24. Stroomverbruik (iGPU): Idle
  25. 25. Benchmarks (GTX 960/980): F1 2015 (1920x1080 Medium/Ultra)
  26. 26. Benchmarks (GTX 960/980): GTA V (1920x1080 Medium/Ultra)
  27. 27. Benchmarks (GTX 960/980): Mad Max (1920x1080 Medium/Ultra)
  28. 28. Stroomverbruik (GTX 960): Cinebench 15 (Max)
  29. 29. Stroomverbruik (GTX 960): Idle
  30. 30. IPC-test
  31. 31. Performance per watt test
  32. 32. Overkloktest
  33. 33. Conclusie
  34. 34. Besproken producten
  35. 35. Reacties

Inleiding

Deze maand komt Intel met de opvolger van de Skylake-architectuur, bijna anderhalf jaar nadat die voor het eerst op de markt werd gebracht. In tegenstelling tot vorige generaties is hier geen sprake van een vernieuwing, maar is dit een refresh met 'optimalisaties' die voornamelijk gericht zijn op het verbeteren van de performance per watt. We hebben de Kaby Lake Core i5 7600K en Core i7 7700K onder handen genomen en onderzoeken of ze het aankopen waard zijn.

Vorig jaar stapte Intel officieel af van het tick-tock model, het voornemen van het bedrijf om ieder jaar een significante innovatie te introduceren: ofwel een nieuwe architectuur, ofwel een nieuw procedé. Hiervoor was het bedrijf er bijna tien jaar lang in geslaagd om zich hieraan te houden, hoewel de interval in de praktijk eerder neerkwam op 1,25 jaar. Bij de overgang naar het 14nm procedé traden er al problemen op, waardoor er geen desktopversie van Broadwell op de markt kwam in 2014. Toch kwam Skylake zelf netjes twee jaar na Haswell.

Doordat het steeds moeilijker wordt om procedéverkleiningen door te voeren, en hoogstwaarschijnlijk ook omdat Intel momenteel op de x86-markt niets te vrezen heeft, ging het tick-tock model vorig jaar van de baan. Het maakte plaats voor een systeem waarbij er in ieder geval na iedere tick en tock een zogenaamde 'optimalisatie' op de markt komt, waarbij de architectuur niet verandert en de generatie qua procedé op dezelfde node blijft, maar de in de tussentijd opgedane ervaring wordt gebruikt om zo goed mogelijk gebruik te maken van het procedé. Dit leidt in de eerste plaats tot een lager stroomverbruik, waardoor een hogere kloksnelheid (en daarmee betere prestaties) mogelijk wordt binnen de stroombegrenzingen van de processor. Het is nog niet officieel bevestigd, maar volgens uitgelekte slides zal er na Kaby Lake nóg een generatie komen op 14nm (of 14nm+, zoals Intel het geoptimaliseerde procedé noemt), te weten Coffee Lake. Deze zal eveneens gebaseerd zijn op de Skylake-architectuur, maar met wat grotere veranderingen dan enkel een 'optimalisatie': zo zullen er naar verluidt 6-core processors verschijnen voor het mainstream-platform.

In grote lijnen zijn de adviesprijzen van Kaby Lake exact hetzelfde als bij Skylake, maar in het begin zullen de nieuwe modellen ongetwijfeld nog wat duurder zijn dan hun voorgangers. Wil je meer informatie over de 200-serie chipsets en de moederborden die fabrikanten bij deze gelegenheid hebben uitgebracht, dan kan je de bijbehorende Intel Z270 moederborden review doornemen.

10-bit decoding, maar geen Adaptive-Sync

Zoals aangegeven is Kaby Lake een refresh, waarbij er geen veranderingen in de architectuur zijn doorgevoerd. Eigenlijk het enige verschil op hardware-vlak ten opzichte van Skylake zijn de hardwarematige decoder en encoder voor 10-bit H.265-video's, en de decoder voor VP9. Bij Skylake moesten hiervoor nog de cores van de processor en de IGP gebruikt worden, wat veel meer processorkracht (en dus stroomverbruik) vergt dan wanneer er een specifiek deel van de chip opzijgezet is voor dit doel. Vooral voor laptops moeten de nieuwe circuits voordeel opleveren voor de werktijd op een acculading. Volgens Intel is het stroomverbruik hierdoor 6 keer lager, wat moet resulteren in een 2,6 keer zo lange werktijd tijdens videoweergave. Uiteraard kan je hier alleen van profiteren als je geen losse videokaart in het systeem hebt zitten, want anders wordt de IGP uitgeschakeld en kan je de speciale mogelijkheden dus niet meer gebruiken.

De CPU-belasting tijdens het afspelen van een 4K H.265-video bij Skylake en Kaby Lake. Bron: Intel.

Een nieuwe feature voor de GPU waar door sommigen veel meer naar werd uitgekeken, namelijk ondersteuning voor Adaptive-Sync, zit uiteindelijk niet in Kaby Lake. In de GPU-markt is een duidelijke tweesplitsing: Nvidia ondersteunt alleen het propriëtaire en dure G-Sync, terwijl AMD het gratis te implementeren Freesync propageert. Freesync is door de lage kosten veel populairder bij monitorfabrikanten en is al een tijdje onderdeel van een additionele DisplayPort-standaard, die niet verplicht is voor fabrikanten.

Door ondersteuning voor DisplayPort Adaptive-Sync oftewel Freesync te implementeren, had Intel de markt het zetje kunnen geven dat nodig is om volledig voor één standaard te gaan. De verwachting van velen is dat ook Nvidia dat uiteindelijk overstag was gegaan. Bovendien is deze techniek voor variabele refreshrates in het bijzonder interessant voor wie een geïntegreerde GPU gebruikt, waar deze Intel-processors natuurlijk over beschikken. Juist bij lage framerates kan zo'n techniek het verschil maken tussen speelbaar en onspeelbaar. Op z'n minst voor nu heeft Intel helaas niet besloten om Adaptive-Sync te implementeren, wat zowel de monitorenmarkt als de potentiële kopers van een Kaby Lake-CPU teleur zal stellen.

Optane en andere aanpassingen

Nieuw is ook de mogelijkheid om Intel Optane geheugen te gebruiken, Optane is gebaseerd op de 3D XPoint technologie van Micron en Intel, die veel sneller zou moeten zijn dan traditionele NAND-gebaseerde SSD's. Optane komt als SSD en DIMM-geheugen op de markt, en we hebben ons een tijdje afgevraagd waarom je Kaby Lake nodig zou hebben voor een gewone M.2 SSD die intern alleen wat anders is dan andere SSD's. Inmiddels is gebleken dat je Optane SSD's gewoon in oudere systemen kan gebruiken, maar dat er voor het gebruiken van Optane geheugen (dus in DIMM form factor) wel een Kaby Lake processor en platform benodigd is. Intel beweert dat programma's met gebruik van Optane-geheugen veel sneller geladen kunnen worden. Het is niet duidelijk hoe deze snelheidsverbetering gerealiseerd zou kunnen worden, maar een mogelijke theorie zou zijn dat het komt doordat Optane niet 'volatile' is en de data ook zonder stroom kan vasthouden. Niettemin heeft het bedrijf in eerdere presentaties duidelijk aangegeven dat Optane stukken langzamer zal zijn dan DRAM, dus we zullen nog moeten zien wat het prestatie-effect in de praktijk zal zijn op het moment dat het daadwerkelijk op de markt verschijnt.

Het 3D XPoint-geheugen moet de voordelen van werkgeheugen en NAND-opslag combineren.

Verder is het productieprocedé van Kaby Lake volgens Intel geoptimaliseerd, waardoor de processors op dezelfde kloksnelheid minder stroom zouden verbruiken. Deze extra ruimte is door het bedrijf benut om de kloksnelheid te verhogen, wat mogelijk was binnen de beperkingen van het door Intel gewenste stroomverbruik.

Al sinds Ivy Bridge gebruikt Intel geen soldeermateriaal meer om de geleiding tussen de CPU en de IHS (Integrated Heat-Spreader) te realiseren. In plaats daarvan wordt er goedkoper TIM (Thermal Interface Material) gebruikt. Dit is bij Kaby Lake niet anders: naar verluidt kunnen de temperaturen door het delidden en zo het vervangen van de TIM sterk omlaag gebracht worden.

Gezien het beperkte aantal vernieuwingen is Kaby Lake het beste te vergelijken met Haswell Refresh: hoger geklokte processors en niet veel meer dan dat. Bij Haswell Refresh sprak Intel echter niet van een nieuwe generatie, terwijl dit bij Kaby Lake wel het geval is. Niet alleen is er een nieuwe naam, maar ook heeft het bedrijf het over de 'zevende generatie' Core i-processors (waardoor de processors ook hogere modelnummers hebben). 

Modellen

Vandaag introduceert Intel niet alleen nieuwe processors voor desktops, maar vernieuwt het ook zijn CPU-series voor notebooks. In totaal worden er ruim veertig nieuwe modellen op de markt gebracht. Vandaag besteden we voornamelijk aandacht aan Kaby Lake-S, de codenaam voor alle socket 1151-processors. Onderaan deze pagina vind je ook informatie over Kaby Lake-H voor high-performance laptops, Kaby Lake-U voor ultraportables en Kaby Lake-Y voor (fanless) 2-in-1-apparaten en bijvoorbeeld de Compute Stick.

In de onderstaande tabel vind je alle nieuwe modellen voor socket 1151. Het topmodel is uiteraard de Core i7 7700K, met een standaard kloksnelheid van 4,2 GHz en een maximale turbo naar 4,5 GHz. Deze quadcore beschikt over HyperThreading en heeft de volledige 8 MB aan L3-cache. De inkoopprijs is met 339 dollar exact gelijk aan die van de i7 6700K, maar het nieuwe model zal aanvankelijk ongetwijfeld nog wat duurder uitvallen.

De line-up is dus grotendeels voorspelbaar, maar er is toch wat nieuws te ontwaren: met Kaby Lake komt er ook een Core i3-processor op de markt met ondersteuning voor overklokken met gebruik van de multiplier. Deze Core i3-7350K heeft een kloksnelheid van 4,2 GHz, dus exact even hoog als de turbofrequentie van de Core i7 6700K en de standaard snelheid van de nieuwe i7 7700K. Voor gamers die goedkoper uit willen zijn zou dit potentieel interessant kunnen zijn, maar houd er rekening mee dat een Core i5 in vrijwel alle games betere prestaties zal neerzetten. Ook voor overklokkers zou deze i3 interessant kunnen zijn, aangezien hij goedkoper zal zijn dan de unlocked i5 en i7-processors, terwijl de twee ingeschakelde cores betekenen dat je een hogere overklok kan behalen.

  Cores/Threads Kloksnelheid Max. turbo IGP L3 TDP Inkoopprijs
i7 7700K 4/8 4,2 GHz 4,5 GHz HD 630 8 MB 91 W $339
i7 7700 4/8 3,6 GHz 4,2 GHz HD 630 8 MB 65 W $303
i7 7700T 4/8 2,9 GHz 3,8 GHz HD 630 8 MB 35 W $303
i5 7600K 4/4 3,8 GHz 4,2 GHz HD 630 6 MB 91 W $242
i5 7600 4/4 3,5 GHz 4,1 GHz HD 630 6 MB 65 W $213
i5 7600T 4/4 2,8 GHz 3,7 GHz HD 630 6 MB 35 W $213
i5 7500 4/4 3,4 GHz 3,8 GHz HD 630 6 MB 65 W $192
i5 7500T 4/4 2,7 GHz 3,3 GHz HD 630 6 MB 35 W $192
i5 7400 4/4 3 GHz 3,5 GHz HD 630 6 MB 65 W $182
i5 7400T 4/4 2,4 GHz 3 GHz HD 630 6 MB 35 W $182
i3 7350K 2/4 4,2 GHz n.v.t. HD 630 4 MB 60 W $168
i3 7320 2/4 4,1 GHz n.v.t. HD 630 4 MB 51 W $149
i3 7300 2/4 4,0 GHz n.v.t. HD 630 4 MB 51 W $138
i3 7300T 2/4 3,5 GHz n.v.t. HD 630 4 MB 35 W $138
i3 7100 2/4 3,9 GHz n.v.t. HD 630 3 MB 51 W $117
i3 7100T 2/4 3,4 GHz n.v.t. HD 630 3 MB 35 W $117

Hieronder hebben we nog eens alle nieuwe mobiele SKU's opgesomd, oftewel de processors die je het komende jaar veelvuldig in laptops en 2-in-1-apparaten tegen zult gaan komen. Weinig verrassingen, maar het is het vermelden waard dat Iris Plus de GT3e-versie met on-chip eDRAM betreft. De 18W-processors met langzamere GPU maar wel vier in plaats van twee cores, waarover lange tijd geruchten gingen, schitteren door afwezigheid. Naar verluidt zijn ze uitgesteld tot na de zomer.

  Cores/Threads Klokfr. Turbo 1C/2C/4C IGP L3 TDP Inkoopprijs
i7-7920HQ 4/8 3,1 GHz 4,1 / 3,9 / 3,7 GHz HD 630 8 MB 45 W $510
i7-7820HQ 4/8 2,9 GHz 3,9 / 3,7 / 3,5 GHz HD 630 8 MB 45 W $340
i7-7820HK 4/8 2,9 GHz 3,9 / 3,7 / 3,5 GHz HD 630 8 MB 45 W $340
i7-7700HQ 4/8 2,8 GHz 3,8 / 3,6 / 3,5 GHz HD 630 8 MB 45 W $340
i5-7440HQ 4/4 2,8 GHz 3,8 / 3,6 / 3,4 GHz HD 630 6 MB 45 W $225
i5-7300HQ 4/4 2,5 GHz 3,5 / 3,3 / 3,1 GHz HD 630 6 MB 45 W $225
i3-7100H 2/4 3,0 GHz n.v.t. HD 630 3 MB 35 W $210
i7-7567U 2/4 3,5 GHz 4,0 / 3,9 GHz Iris Plus 650 4 MB 28 W $373
i5-7287U 2/4 3,3 GHz 3,7 / 3,7 GHz   Iris Plus 650 4 MB 28 W $273
i5-7267U 2/4 3,1 GHz 3,5 / 3,5 GHz Iris Plus 650 4 MB 28 W $273
i3-7167U 2/4 2,8 GHz n.v.t. Iris Plus 650 3 MB 28 W $273
i7-7660U 2/4 2,5 GHz 4,0 / 3,8 GHz Iris Plus 640 4 MB 15 W $373
i7-7560U 2/4 2,4 GHz 3,8 / 3,7 GHz Iris Plus 640 4 MB 15 W $373
i5-7360U 2/4 2,3 GHz 3,6 / 3,6 GHz Iris Plus 640 4 MB 15 W $273
i5-7260U 2/4 2,2 GHz 3,4 / 3,4 GHz Iris Plus 640 4 MB 15 W $273
i7-7600U 2/4 2,8 GHz 3,9 / 3,9 GHz HD 620 4 MB 15 W $353
i7-7500U 2/4 2,7 GHz 3,5 / 3,5 GHz HD 620 4 MB 15 W $353
i5-7300U 2/4 2,6 GHz 3,5 / 3,5 GHz HD 620 3 MB 15 W $253
i5-7200U 2/4 2,5 GHz 3,1 / 3,1 GHz HD 620 3 MB 15 W $253
i3-7100U 2/4 2,4 GHz n.v.t.  HD 620 3 MB 15 W $253
i7-7Y75 2/4 1,3 GHz 3,6 / 3,4 GHz HD 615 4 MB 4,5 W $353
i5-7Y57 2/4 1,2 GHz 3,3 / 2,9 GHz HD 615 4 MB 4,5 W $253
i5-7Y54 2/4 1,2 GHz 3,2 / 2,8 GHz HD 615 4 MB 4,5 W $253
m3-7Y30 2/4 1,0 GHz 2,6 / 2,4 GHz HD 615 4 MB 4,5 W $253

De maximale turbosnelheid is uiteraard afhankelijk van limieten veroorzaakt door warmte en de configuratie in de BIOS van de laptopfabrikant.

Specificaties

Hieronder zie je de specificaties van de nieuwe Kaby Lake processors.

Algemeen
 
MerkIntelIntel
ProductnaamCore i5 7600K BoxedCore i7 7700K Boxed
ProductcodeBX80677I57600KBX80677I77700K
DetailsProductinfoProductinfo
Processor
ProcessorserieCore i5Core i7
CPU-coreKaby LakeKaby Lake
CPU-socketSocket 1151Socket 1151
Klokfrequentie3.8 GHz4.2 GHz
Max. turbo klokfrequentie4.2 GHz4.5 GHz
Aantal cores4 cores4 cores
Aantal threads48
HyperThreading / SMT
Multiplier3842
Multiplier unlocked
BustypeDirect Media InterfaceDirect Media Interface
Bussnelheid / bClk100 MHz100 MHz
Geïntegreerde geheugencontrollerDDR4-2400 (Dual Channel)DDR4-2400 (Dual Channel)
Thermal design power95 W95 W
Productie-procedé14 nm14 nm
Aantal PCIe lanes1616
UitvoeringBoxedBoxed
Koeler meegeleverd
Geheugencontroller
Geïntegreerde geheugencontroller
GeheugentypeDDR4DDR4
Geheugensnelheid2400 MHz2400 MHz
Geheugenkanalen22
Video
Geïntegreerde GPU
GPU typeIntel HD Graphics 630Intel HD Graphics 630
GPU klokfrequentie350 MHz350 MHz
GPU turbo klokfrequentie1150 MHz1150 MHz
DirectX versieDirectX 12DirectX 12
Intel Quick Sync
Cache
L2-cache1024 kB1024 kB
L3-cache6 MB8 MB
Instructieset
IA-64
MMX
SSE
SSE2
SSE3
SSE4A
SSE4.1
SSE4.2
x86-64
XD-bit
AVX
AVX2
AVX-512
AES-NI

Test

In de grafieken hebben de nieuwe Intel Kaby Lake-processors een rode kleur. Hun directe voorlopers, de Core i7 6700K en de i5 6600K, zijn te herkennen aan de grijze balkjes. Een selectie van de andere geteste CPU's hebben we ter referentie opgenomen en hebben 'gewone' blauwe staven.

Alle CPU's zijn voorzien van 8 GB Corsair Vengeance-geheugen, ingesteld op de maximale snelheid die door de processors officieel wordt ondersteund. Het gros van de benchmarks is gedraaid met geïntegreerde GPU. Voor processors zonder geïntegreerde GPU hebben we een Nvidia GeForce GTX 750 Ti videokaartje geplaatst. Daarnaast hebben we op alle processors ook een aantal gamebenchmarks gedraaid in combinatie met een Nvidia GeForce GTX 960 en GTX 980. Alle testsystemen hebben we voorzien van een OCZ Arc 100 240 GB SSD en een Corsair CX750M 750W voeding. De stroommetingen zijn gedaan met professionele EMU 1.X4 stroommeter. Alle tests zijn uitgevoerd onder Windows 10 Pro 64-bit.

De exacte specificaties van het gebruikte testsysteem zijn terug te vinden in onderstaande tabel. Voor het exacte testsysteem van de overige processors kun je de reviews van die specifieke CPU's raadplegen.

Platform LGA1151
Moederbord ASUS Maximus VIII Ranger
Chipset Intel Z170
Geheugen 8GB DDR4-2133
SSD OCZ Arc 100 240GB
Voeding Corsair CX750M 750W
Videokaart (IGP tests) -
Videokaart (overige tests) Nvidia GeForce GTX 750 Ti
OS Windows 10 x64

Benchmarks (iGPU): 3DMark Cloud Gate

Cloud Gate is onderdeel van de nieuwste 3DMark en een 3D-benchmark gebaseerd op DirectX 10-code, primair bedoeld voor videokaarten met het prestatieniveau van geïntegreerde GPU's.

Benchmarks (iGPU): 3DMark Fire Strike

Fire Strike is het DirectX 11-onderdeel van de nieuwste 3DMark. Deze benchmark is primair bedoeld voor losse videokaarten, maar kan uiteraard ook gebruikt worden voor het vergelijken van prestaties van geïntegreerde GPU's met DirectX 11 ondersteuning.

Benchmarks (iGPU): CounterStrike Global Offensive (1920x1080)

3DMark is een handige tool om relatieve prestatieverschillen vast te stellen, maar voor prestaties in de echte wereld moeten we kijken naar echte games. CounterStrike Global Offensive draaien we op een resolutie van 1920 bij 1080 pixels. We gebruiken twee instellingen: Low en Medium.

Benchmarks (iGPU): MineCraft (1920x1080)

MineCraft draaien we op een resolutie van 1920 bij 1080 pixels. We gebruiken twee instellingen: Fast en Fancy - settings die respectievelijk meer op prestaties en meer op uiterlijk vertoon zijn toegespitst.

Benchmarks (iGPU): Dota 2 (1920x1080)

Dota 2 draaien we op een resolutie van 1920 bij 1080 pixels. We gebruiken twee instellingen: low en medium.

Benchmarks: Cinebench 10 (multi, 32-bit)

Cinebench 10 is een benchmark gebaseerd op de Maxon Cinema 4D professionele 3D-rendering software. Cinebench is volledig multi-threaded en schaalt dus uitstekend op multi-core processors.

In deze eerste test presteren beide Kaby Lakes een tikkeltje beter dan hun voorgangers. Om precies te zijn is de i7 7700K 9% sneller dan de 6700K, terwijl de i5 7600K 10% beter presteert dan de 6600K. Het gat tussen de duurste 'mid-range CPU' van het socket 1151-platform en de instapper voor socket 2011 (de i7 6800K) wordt daarmee wat kleiner.

Benchmarks: Cinebench 15 (single/multi)

Cinebench 15 is een benchmark gebaseerd op de Maxon Cinema 4D professionele 3D-rendering software. Cinebench is volledig multi-threaded en schaalt dus uitstekend op multi-core processors.

Zowel single-threaded als multi-threaded zien we prestatiewinsten rond de 10% ten opzichte van Skylake.

Benchmarks: AIDA64

AIDA64 biedt een aantal synthetische tests die de theoretische maximale prestaties van het systeem meten. De tests ondersteunen maximaal 32 threads. Kaby Lake is in deze tests opnieuw een stukje sneller dan Skylake, maar omdat de meeste tests goed schalen naar meerdere cores, blijft de i7 6800K ze nog wel voor.

De ZLib-benchmark gebruikt een compressieworkload om de CPU- en geheugenprestaties tijdens het uitvoeren van x86-instructies te testen.

In deze test wordt data versleuteld met de Advanced Encryption Standard. Software als WinZip en 7-zip maar ook Microsoft BitLocker gebruikt deze methode. Standaard wordt er gebruikgemaakt van x86-, MMX- en SSE4.1-instructies, maar op Intel-processors wordt ook AES-NI benut.

Via SHA1 worden hashes gegenereerd in de CPU-hashtest van AIDA64. De code is geschreven in assembly en geoptimaliseerd voor alle courante processors, dankzij onder andere MMX-, SSE- en AVX-instructies.

Deze test voert compressie uit volgens Google's VP8-codec, oftewel WebM. Video in 720p-resolutie wordt in één pass omgezet naar een bitrate van 8 Mb. MMX- en SSE4.1-instructies worden gebruikt, mits de processor ze ondersteunt.

In de Julia-benchmark worden de single-precision floating-point prestaties van een processor getest. Instructies als 3DNow!, SSE, AVX en FMA worden ondersteund.

De Mandel-test is vergelijkbaar met Julia, maar nu worden de double-precision floating-point prestaties gemeten.

Benchmarks: Adobe Photoshop CC 2015

In onze Adobe Photoshop CC benchmark voeren we achter elkaar een groot aantal veel gebruikte bewerkingen uit op een 25 Megapixel foto. Het resultaat is de totale verwerkingstijd van alle bewerkingen.

Photoshop werkt vooral single-threaded, waardoor de AMD-processors in deze grafiek ver te zoeken zijn. De i7 7700K snoept een seconde van het vorige record af, de i5 7600K is 2 seconden sneller dan zijn voorganger.

Benchmarks: Adobe Premiere Pro CC 2015

In Adobe Premiere Pro CC 2015 laden we een aflevering van Hardware.Info TV in, om die vervolgens te exporteren. Premiere Pro is wel uitstekend multi-threaded, waardoor de i7 6800K veel sneller blijft dan de Kaby Lakes. De prestatiewinst van de nieuwe generatie is wederom zo'n 10 procent.

Benchmarks: Handbrake (x264/x265)

Met de populaire tool Handbrake converteren we dertig minuten 1080p-video naar x264 en x265, twee codecs die gebaseerd zijn op H.264 en HEVC oftewel H.265. Bij de tests hebben we GPU-acceleratie volledig uitgeschakeld, zowel voor decoding als encoding. Dat betekent dat de CPU-cores hier al het werk verrichten.

In de x264-test is de 7700K 8 procent sneller dan de 6700K, terwijl het verschil bij de i5's acht procent bedraagt. In de x265-test gaat de 7700K zelfs nipt over de 6-core 6800K heen.

 

Benchmarks: Microsoft Excel 2016

In de grafiek vind je de tijd die nodig is om de formules in een zeer complexe Excel-file met financiële berekeningen volgens het Monte Carlo-algoritme door te rekenen in Microsoft Excel 2016. Excel werkt in de laatste versies volledig multi-threaded.

De verschillen zijn in absolute zin klein, maar de nieuwe Intels weten hun taak toch weer een procentje of acht sneller te volbrengen.

Benchmarks: Microsoft Word 2016

In deze grafiek vind je de tijd die nodig is om een Word-bestand van 1000 pagina's tekst te converteren naar een PDF-document middels Microsoft Word 2016.

Deze test zet slechts één core aan het werk, waarin de hoogste geklokte CPU's uiteraard excelleren. De i5 7600K haalt zodoende zelfs de i7 van afgelopen generatie in.

Benchmarks: Google Chrome - Mozilla Kraken

De Mozilla Kraken-browserbenchmark voert diverse complexe berekeningen uit op JavaScript niveau en schaalt dus goed met snellere processors. Wij draaien de benchmark in Google Chrome 44.

Aan de resultaten is direct af te lezen dat het om een single-threaded test gaat. De nieuwe Core i5 en i7 zijn respectievelijk vijf en zeven procent sneller dan de Skylakes.

Benchmarks: 7Zip encoding

We gebruiken voor deze test de ingebouwde benchmark van 7Zip. Rarren en zippen gaat uiteraard volledig multi-threaded, waardoor de 6-core Broadwell-E-chip bovenaan eindigt. De Core i5 7600K is maar liefst 15 procent sneller dan de i5 6600K, bij de i7's is het verschil met 8 procent wat beperkter.

Benchmarks: WinRAR 5.20 encoding

Hieronder zie je de resultaten van de ingebouwde benchmark van WinRAR 5.20. Bij WinRAR zien we exact hetzelfde als bij 7Zip.

Stroomverbruik (iGPU): Cinebench 15 (Max)

In onderstaande grafiek zie je het maximale stroomverbruik tijdens de Cinebench 15 benchmark. Let wel: het gaat hier om het stroomverbruik van de complete testsystemen. Enkel bij de CPU's zonder geïntegreerde GPU, zoals de AMD FX-chip en de socket 2011-processors, hebben we er een zuinige Nvidia GeForce GTX 750 Ti bijgeplaatst.

Aangezien er aan de efficiëntie bij de stap naar Kaby Lake niets is veranderd, verbruiken de nieuwe chips meer stroom dan hun voorgangers. De Core i5 verbruikt in ons testsysteem 18 procent meer dan zijn voorloper, bij de Core i7 is het verschil zelfs 19 procent.

Stroomverbruik (iGPU): Idle

In onderstaande grafiek zie je het gemiddelde idle-verbruik, gemeten over een periode van vijf minuten. Let wel: het gaat hier om het stroomverbruik van de complete testsystemen.

Het idle-verbruik van alle moderne Intels is ongeveer gelijk, net iets onder de 30 watt. Met een zuinigere voeding zal het stroomverbruik in deze staat nog lager uitvallen: voor ons moederborden testplatform zijn we al overgestapt naar een moderne 80Plus Titanium-voeding (de Seasonic Prime 650W) en daar zien we dat het idle-verbruik van het zuinigste bord in combinatie met de i7 7700K nog maar zo'n 17 watt is.

Benchmarks (GTX 960/980): F1 2015 (1920x1080 Medium/Ultra)

We kijken ook nog even naar de prestaties in combinatie met redelijk moderne videokaarten, in dit geval de GeForce GTX 960 en GTX 980 van Nvidia. In F1 2015 presteren de Kaby Lake's uitstekend en blijven ze vooralsnog één van de beste keuzes voor gaming.

In combinatie met een GTX 960

In combinatie met een GTX 980

Benchmarks (GTX 960/980): GTA V (1920x1080 Medium/Ultra)

GTA V draaien we op Full HD-resolutie op medium- en ultra-settings. Die laatste test produceert helaas soms onverklaarbaar lage of hoge resultaten. Meerdere keren hertesten heeft dan geen effect. Waardes die extreem afwijken van wat je zou mogen verwachten, moeten dus genegeerd worden.

Dat gezegd hebbende, presteren de nieuwe processors hetzelfde als of nog beter dan de Skylake-CPU's.

In combinatie met een GTX 960

In combinatie met een GTX 980

Benchmarks (GTX 960/980): Mad Max (1920x1080 Medium/Ultra)

Mad Max draaien we op Full HD-resolutie op medium- en ultra-settings. Zeker met een GTX 960 maakt de gebruikte processor vrijwel niets uit, maar ook met een snellere videokaart is het verschil verwaarloosbaar.

In combinatie met een GTX 960

In combinatie met een GTX 980

Stroomverbruik (GTX 960): Cinebench 15 (Max)

In onderstaande grafiek zie je het maximale stroomverbruik tijdens de Cinebench 15 benchmark wanneer de CPU is gecombineerd met een Nvidia GeForce GTX 960. Hierbij voegen we dus altijd een losse videokaart toe, in tegenstelling tot bij de eerdere test met de iGPU. We doen deze test om een appels-met-appels vergelijking te kunnen maken op dit vlak tussen CPU's met en zonder geïntegreerde GPU. Let wel: het gaat hier om het stroomverbruik van de complete testsystemen.

Wederom zien we dat de nieuwe CPU's meer stroom verbruiken dan de oude garde.

Stroomverbruik (GTX 960): Idle

In onderstaande grafiek zie je het gemiddelde idle-verbruik, gemeten over een periode van vijf minuten. We doen deze test om een appels-met-appels vergelijking te kunnen maken op dit vlak tussen CPU's met en zonder geïntegreerde GPU. Let wel: het gaat hier om het stroomverbruik van de complete testsystemen.

Het idle-stroomverbruik is een tikje lager dan dat van de Skylake-CPU's, maar veel scheelt het niet.

IPC-test

Hoewel er geen veranderingen zijn aangebracht in de architectuur van Kaby Lake, hebben we voor de zekerheid toch een IPC-test uitgevoerd. Hiervoor hebben we alle processors teruggeklokt naar 2,4 GHz. Alle cores en HyperThreading blijven gewoon aan staan. Hier konden we niet de ASUS Maximus VIII Ranger voor gebruiken, aangezien het met dit moederbord niet mogelijk is om de kloksnelheid lager in te stellen dan stock. In plaats daarvan gebruikten we de MSI Z270 SLI Plus.

  i7 6700K i7 7700K
Cinebench 15 R15 ST 105 104
Cinebench 15 R15 MT 539 530

Zoals verwacht is er geen verschil in de IPC tussen Skylake en Kaby Lake. De prestatieverbetering komt uitsluitend door de hogere kloksnelheid van de processors.

Performance per watt test

Daarnaast hebben we de performance per watt getest, om te zien of er überhaupt verschil bestaat tussen Skylake en Kaby Lake. Het is immers prima mogelijk dat de processors geheel identiek zijn. Om dit te testen hebben we een punt genomen dat iets dichterbij de standaard-kloksnelheid van de processors ligt, namelijk 4,5 GHz. Vervolgens hebben we Cinebench 15 uitgevoerd en het stroomverbruik gemeten. Ook hiervoor hebben we de MSI Z270 SLI Plus gebruikt.

  i7 6700K i7 7700K
Cinebench 15 R15 MT 974 976
Stroomverbruik (Cinebench 15) 118W 111W

Het blijkt dat Kaby Lake wel degelijk een iets betere performance per watt heeft dan Skylake. In plaats van 118 watt heeft hij 111 watt nodig om hetzelfde prestatieniveau te leveren. Houd hierbij wel rekening met het feit dat onze Skylake-processors een stuk ouder zijn en dat de kans bestaat dat het resultaat met recenter geproduceerde Skylakes anders zou kunnen zijn, maar de voor de hand liggende verklaring is dat er inderdaad sprake is van procedé-optimalisaties die de processor efficiënter maken.

We hebben twee Skylake-processors en twee Kaby Lake-processors getest, waarbij we steeds hetzelfde resultaat kregen. Hoewel de silicon lottery hier invloed op kan hebben, hebben we er voldoende vertrouwen in dat dit verschil niet komt door verschillen in individuele chips.

Overkloktest

We hebben de Intel i7 7700K ook geprobeerd zo hoog mogelijk over te klokken, in combinatie met een Corsair H110 waterkoeler. Het moederbord dat we hiervoor gebruikten was de MSI Z270 SLI Plus en de gebruikte voeding is de Cooler Master V-Series 550W. De nadruk bij het overklokken lag op het zo hoog mogelijk krijgen van de multiplier.

Bij onze eerdere test met de i7 6700K kregen we de kloksnelheid op 4,8 GHz, wat al een hele verbetering was ten opzichte van Haswell. Hiermee haalden we 1059 punten in Cinebench 15. Met Kaby Lake gaat het overklokken nog een stapje beter. We krijgen hem met weinig moeite op 5 GHz voor een Cinebench 15 score van 1095.

Om de stabiliteit te verifiëren, hebben we het systeem een volledige Handbrake-test laten doorlopen, die volledig werd afgerond. Ten opzichte van de standaard snelheid ging het transcoderen naar x264 met 142 fps nipt veertien procent sneller, terwijl de x265-test met 44 fps ruim 13 procent sneller werd afgerond.

We kregen de processor ook op 5,2 GHz en konden zelfs succesvol de relatief kortdurige Cinebench 15 test afronden, maar dit was helaas niet stabiel genoeg om Handbrake uit te kunnen voeren.

Conclusie

De nieuwe Kaby Lake-processors bieden een hogere kloksnelheid in combinatie met een iets betere performance per watt, maar daar blijft het dan ook bij. Toegegeven, Intel heeft nooit beweerd dat het anders zou zijn - Kaby Lake is expliciet aangekondigd als een refresh van Skylake - en 'gratis' een procent of acht prestatiewinst is altijd mooi. Dat een iets opgevoerde Skylake het product is van een jaar en vier maanden wachten, zal voor sommigen echter toch enigszins teleurstellend zijn. Skylake was ook niet adembenemend qua prestatieverbetering, maar had als goedmaker wel het enorm verbeterde platform.

Kleinere innovaties zijn er hier en daar: zo is de hardwarematige en/decoder van de IGP verbeterd, maar of gebruikers van de overklokbare K-processors daarom stonden te springen is maar de vraag. Ondanks hardnekkige geruchten blijkt Adaptive-Sync (Freesync) helaas geen onderdeel van de vernieuwingen te zijn. Ook aan het platform is in enige mate gesleuteld - al ontbreekt ingebouwde USB 3.1-ondersteuning, zoals je in onze review van Kaby Lake-moederborden kan lezen. Kaby Lake is kortweg beter en met dezelfde prijs te verkiezen boven Skylake, maar erg enthousiast kan je er niet van worden. Het was misschien eerlijker geweest als Kaby Lake net zoals Haswell Refresh een iets hoger modelnummer had gekregen in dezelfde serie (4790K vs. 4770K), in plaats van te doen alsof dit een echt nieuwe generatie is. Dat laatste is vermoedelijk vooral gedaan om fabrikanten en winkeliers iets 'nieuws' te kunnen laten aanbieden.

Eigenlijk het meest interessante aan de Kaby Lake-generatie is de overklokbare Core i3-processor die vandaag werd aangekondigd. Sommigen kiezen een Core i3-processor voor hun game PC (wat we trouwens niet iedereen zouden aanraden, omdat sommige games veel voordeel hebben van de vier cores van een Core i5), aangezien er genoeg spellen zijn waar dit voldoende voor is en die meer baat hebben bij een hogere kloksnelheid dan meer cores. Ook voor overklok-hobbyisten zou hij interessant kunnen zijn, vanwege zijn lagere prijs dan reguliere K-processors. Op die Core i3 zal je echter nog een paar weken langer moeten wachten.

Het spreekt voor zich dat Kaby Lake niet echt aantrekkelijk is voor wie al een Skylake-processor heeft, tenzij je Intel Optane-geheugen wilt gaan gebruiken - maar dan moet je wel je hele platform upgraden. Dit geldt ook voor bezitters van oudere systemen die Skylake onvoldoende vonden om een upgrade te rechtvaardigen, aangezien Kaby Lake nauwelijks verschilt van zijn voorganger.

Naar verluidt wordt de opvolger van Kaby Lake nog een architectuur op basis van het 14nm-procedé, genaamd Coffee Lake. Aan de ene kant is het jammer dat er weer een architectuur komt op basis van 14nm, maar positief is dat Intel waarschijnlijk processors met meer cores zal uitbrengen voor het mainstream platform. Wat van die geruchten werkelijkheid wordt, is voor nu nog even koffiedik kijken.

Op dit moment is Intel de enige speler op de markt voor mid-range en high-end processors, dus vooralsnog zijn we afhankelijk van wat Intel ons voorschotelt. Met de lancering van de AMD Zen-processors later dit kwartaal bestaat echter de kans dat serieuze concurrentie zal terugkeren in deze marktsegmenten, waardoor Intel wellicht wat meer zijn best zal doen om desktopgebruikers aan te spreken. Daar zullen we snel genoeg achter komen - 2017 wordt een interessant jaar in de CPU-markt!


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Intel Core i5 7600K Boxed

Intel Core i5 7600K Boxed

  • Socket 1151
  • 3.8 GHz
  • 4 cores
  • 95 W
  • 14 nm
  • Geïntegreerde GPU

€ 265,00

8 winkels
Intel Core i7 7700K Boxed

Intel Core i7 7700K Boxed

  • Socket 1151
  • 4.2 GHz
  • 4 cores
  • 95 W
  • 14 nm
  • Geïntegreerde GPU

€ 383,00

19 winkels
0
*