35 LED casefans review: licht in de duisternis

41 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Een of meer kleuren
  3. 3. Testprocedure
  4. 4. Testresultaten: de beste koelende casefans
  5. 5. Testresultaten: de stilste casefans
  6. 6. Testresultaten: de meest efficiëntie casefans
  7. 7. Conclusie
  8. 8. Besproken producten
  9. 9. Reacties

Inleiding

Casefans met led-verlichting zijn al de nodige tijd op de markt, en sinds enige tijd zien we ook steeds geavanceerdere exemplaren, met rgb-verlichting of in elk geval de mogelijkheid meerdere kleuren weer te geven. Ook aparte controllers zijn in opkomst. Waren fans met leds lange tijd een beetje een gimmick, inmiddels zien we dus dat deze producten serieuzer - en kostbaarder - worden. In deze review vergelijken we alle led-casefans die we getest hebben en zetten we alles op een rijtje.

De led-hype zien we overal terug in de PC-wereld: een beetje moederbord wordt tegenwoordig uitgerust met led-lichtjes en rgb led-headers, muizen en toetsenborden komen steeds vaker met leds en er zijn al zelfs muismatten met rgb-verlichting uitgebracht. Zo ook met casefans, waar er ook meer en meer exemplaren verschijnen met leds die meer mogelijkheden bieden.

Corsair Air Series HD120 RGB LED 3-pack + LED-controller
De Corsair HD120 heeft 12 leds die zeven verschillende kleuren kunnen tonen.

Als je geïnteresseerd bent in led-verlichting, dan zijn casefans een eenvoudige en relatief goedkope manier om dit aan je systeem toe te voegen. Tenzij je een modern moederbord hebt met rgb led-headers, is een casefan eigenlijk de enige manier om led-verlichting te introduceren zonder hier een fikse som voor neer te leggen.

Niet alle leds zijn echter hetzelfde, en zelfs als een product in de naam aangeeft dat het rgb led ondersteunt, zegt dit niet noodzakelijkerwijs wat je zou denken. Op de volgende pagina zullen we kort uitleggen wat voor keuzes je hebt als je op zoek bent naar een led-casefans.

Een of meer kleuren

Allereerst heb je casefans die leds met een enkele kleur hebben. Dit is het overgrote deel van de selectie hier: meer dan 90%. De kleur wordt vaak in de naam aangegeven en fabrikanten brengen van dezelfde serie meerdere varianten uit, zodat ze kopers verschillende kleuren kunnen aanbieden. Er zijn echter ook modellen die verschillende kleuren kunnen weergeven. Aangezien dit er maar drie zijn, zullen we deze apart bespreken op deze pagina.

Enermax T.B. Vegas Quad

Om te beginnen de Enermax T.B. Vegas Quad 120mm. De quad verwijst naar het aantal kleuren dat hij kan weergeven, dat zijn er namelijk vier. Op het moment dat hij draait, zien de fanbladen er als volgt uit: 

Enermax T.B.Vegas Quad 120mm

Je kan verschillende patronen kiezen, zoals 'all-on' of 'propellor', waarbij er steeds verschillende leds worden aangezet om het gewenste patroon te creëren. Daar blijft het dan ook bij. Het zelf kiezen van de kleuren is niet mogelijk, aangezien dit geen echte rgb-leds zijn, maar losse R, G en B leds. Met een gemiddelde prijs van 23 euro (hoewel hij helaas nauwelijks leverbaar meer is), is hij ook niet extreem duur voor een led casefan.

Corsair SP120 en HD120

De twee andere meerkleurige casefans komen van Corsair af, namelijk de SP120 en HD120. Ze zijn tot op zekere hoogte instelbaar, met behulp van een controller. Vanwege deze controller worden ze niet alleen los verkocht, maar ook in een 3-pack inclusief de benodigde controller - waarmee je de controller voor een iets lagere prijs koopt dan wanneer je de enkele variant met de controller neemt. Deze controller wordt gevoed met een SATA-stroomaansluiting en kan in beide gevallen maximaal zes casefans aansturen. Overigens werken beide controllers alleen met hun eigen fans: het is dus niet mogelijk om een SP120 controller te gebruiken om een HD120 op aan te sluiten.

De Corsair Air Series SP120 rgb led heeft vier rgb leds die in het midden van de fan zitten en naar buiten schijnen. De kleur is instelbaar, maar doordat je de controller moet gebruiken hiervoor ben je hierin wel beperkt: je kan kiezen uit wit, rood, oranje, geel, groen, blauw en violet, en daar blijft het dan ook bij. Er zijn met deze kleuren echter wel erg veel effecten mogelijk, zoals ademen en flikkeren. Vergeleken met de wat we gewend zijn van sommige andere rgb leds, de mogelijkheid om elke willekeurige kleur in te stellen, valt het misschien een beetje tegen, maar voor een casefan is dit nog aardig wat. De bundel met drie fans en een controller kost gemiddeld 65 euro, maar bij sommige winkels is hij al aan te schaffen voor 59 euro.

Tot slot de Corsair Air Series HD120 rgb led. Hij heeft twaalf leds aan de binnenkant van het fanframe, die naar het midden schijnen. Ook deze casefan kan exact dezelfde kleuren weergeven, maar door  het grote aantal leds krijg je 'tussenkleuren' wanneer je modi selecteert waarbij een kleur opgaat in een andere. Dit ziet er vrij aardig uit, maar door de grote hoeveelheid licht die hij geeft is het effect niet bijzonder subtiel. Het overweldigt de rest van je kast en eventuele andere leds die je hebt. Gemiddeld betaal je 86 euro voor een setje HD120 casefans, fors meer dan voor de SP120. Per casefan kom je uit op op bijna 30 euro, de prijs van een ultieme casefan zonder led.

PWM

Sommige van de fans in deze test ondersteunen PWM (Pulse Width Modulation), andere weer niet. Bij PWM wordt het voltage zelf niet verlaagd, maar wordt de geleverde stroom en daarmee de fansnelheid verminderd door ‘pulsen’ met stroom minder vaak te leveren. PWM biedt twee voordelen. Allereerst kan de fansnelheid lager ingesteld worden dan met controle via het voltage (voltage control). Een voordeel voor led-casefans is dat bij regulatie door het voltage het licht soms verzwakt wanneer de fan minder stroom aangeleverd krijgt, terwijl dit bij PWM niet het geval is.

Tegelijkertijd hebben de meeste moederborden bijzonder weinig PWM-fanaansluitingen. Op dit moment heeft alleen ASUS er op vrijwel elk moederbord een behoorlijk aantal. Bij andere fabrikanten zijn het er vaak twee of soms zelfs slechts een (alleen de fanaansluiting voor de CPU). Het is daarom belangrijk om voor het aanschaffen van een fan te kijken naar of je moederbord dit daadwerkelijk ondersteunt, om je keuzevrijheid niet onnodig veel te beperken. We voeren alle tests uit met Voltage Control, zodat we alle fans op dezelfde manier kunnen testen.

Testprocedure

Het is niet eenvoudig om casefans te testen, maar in overleg met professionals hebben we in 2014 een representatieve, reproduceerbare testprocedure ontwikkeld. 

Deze werkt als volgt: we plaatsen een casefan aan het einde van een lange buis van circa twee meter lang. De casefan laten we naar buiten blazen. Halverwege hebben we de buis compleet gevuld met rietjes, zodat die een soort honingraatstructuur vormen. De rietjes zorgen ervoor dat de door de buis aangezogen lucht wordt “rechtgetrokken” en dat de luchtsnelheid dus tussen de rietjes en ventilator op alle punten in de doorsnede van de buis even hoog is. Halverwege de rietjes en de fan hebben we een luchtsnelheidsmeter geplaatst, een zogenaamde anemometer. Omdat de luchtsnelheid over de gehele oppervlakte (vrijwel) identiek is, kunnen we daarna de luchtverplaatsing bepalen door de snelheid te vermenigvuldigen met de oppervlakte (π x r²). In nette SI-eenheden kom je dan uit op een waarde in m³ per seconde, maar dat hebben we omgerekend naar cubic feet per minute, oftewel de bij casefans veel gebruikte cfm-waarde.

Als je een fan direct op een ander object plaatst, neemt de airflow af. Dit heet statische druk en het is iets wat wij helaas niet direct kunnen meten. Het is echter van belang om te weten of de toegenomen luchtweerstand de fan niet al te veel afremt wanneer je een casefan op een CPU-koeler of radiator plaatst. Hoewel we de statische druk zelf dus niet kunnen meten, kunnen we wel de resterende airflow meten, wanneer we de fan op een radiator plaatsen. We hebben daarom de casefans op de radiator van een NZXT Kraken X41 waterkoelset geplaatst en daarmee ook de tests uitgevoerd. Let op: waar de andere testresultaten vergelijkbaar zijn met die van de eerder geteste 120mm fans, geldt dat niet voor de metingen met radiator, aangezien we voor 120mm fans de radiator van een Corsair H80 gebruikten.

De geluidsproductie testen we bij 7 en 12 volt, maar daarnaast testen we ook bij welke instelling de ventilators 30 dB(A) op 10 centimeter produceren. Deze grens van 30 dB(A) is niet arbitrair: dit is het punt waaronder geluid op normale afstand onder normale omstandigheden (een stille kamer) niet hoorbaar is. Hierdoor zijn de fans eenvoudiger met elkaar te vergelijken.

35 modellen

We hebben de belangrijkste testresultaten opgenomen in verschillende grafieken. Hierin zijn de 120mm fans blauw, terwijl de 140mm fans rood zijn. In de complete vergelijkingstabel vind je uitgebreidere specificaties, benchmarkresultaten, up-to-date prijzen en kun je doorklikken naar grotere foto’s.

Testresultaten: de beste koelende casefans

Voor overklokkers is het vooral belangrijk dat een fan zoveel mogelijk airflow genereert en doet de luidruchtigheid minder ter zake. De Corsair ML120 Pro led White doet het hier het beste, met een luchtverplaatsing van 44,3 cfm, gevolgd door de 140mm Enermax UCCLA14P 140mm met een luchtverplaatsing van 40,1 cfm. Op zich zijn dit geen slechte waardes, maar casefans zonder leds bieden vaak genoeg veel meer luchtverplaatsing. Daar kom je in sommige gevallen boven de 100 cfm uit.

Bovendien is de ML120 behoorlijk luidruchtig, zoals je op de volgende pagina kan zien. De Enermax UCCLA14P doet het daar beduidend beter, al kan het nog wel wat stiller.

Hieronder zie je de geluidsproductie op 12V:

Testresultaten: de stilste casefans

Voor wie een zo stil mogelijk systeem wil, hebben we metingen bij 7V ingangsspanning gedaan. De Lepa Chopper Series 120mm Red en de Enermax T.B. Appolish 140mm Blue hebben beide een geluidsproductie van iets onder de 19 dB(A) - nauwelijks meetbaar, laat staan hoorbaar.

Er is echter een groot verschil in hoe goed deze twee casefans koelen: de Enermax verliest veel minder aan statische druk dan de Lepa. Zo komt de luchtverplaatsing met nagenoeg dezelfde geluidsproductie uit op 4,4 cfm voor de Lepa en 10 cfm voor de Enermax. Dit heeft er mede mee te maken dat 140mm casefans in het algemeen minder airflow verliezen in combinatie met een radiator, of dit nou inherent is aan grotere afmetingen of aan de radiator.

De Bitfenix Spectre Pro led 120mm Red haalt als 120mm casefan dezelfde luchtverplaatsing als de Enermax, maar dan wel met een iets hogere geluidsproductie van 24,5 dB(A). Nog altijd verre van hoorbaar. Een 140mm fan met een goede verhouding van stilte en luchtverplaatsing is de Aerocool Dead Silence 140mm, die in rood en blauw wordt uitgebracht. Deze fans bereiken met een geluidsproductie van 24,2 dB(A) een aanzienlijke luchtverplaatsing van 20,5 cfm. Deze fan is stil genoeg dat je er meerdere van kan combineren zonder dat het totaalresultaat hoorbaar is.

Hieronder zie je hoeveel luchtverplaatsing de fans creëren bij deze geluidsproductie.

Testresultaten: de meest efficiëntie casefans

Het belangrijkste testresultaat is hoe efficiënt casefans zijn, aangezien dit door het constant houden van een van de variabelen het veel makkelijker maakt om de casefans met elkaar te vergelijken. Dit testen we door te kijken hoeveel airflow de producten kunnen creëren bij een vaste geluidsproductie van 30 dB(A). De meeste mensen willen niet alleen stilte of koeling, maar een combinatie van de twee, en dat maakt dit testresultaat een van de zinnigere.

De Aerocool Dead Silence 140mm komt opnieuw als een van de betere casefans uit de test. De luchtverplaatsing bij de vaste geluidsproductie is 32,4 cfm: niet veel minder dan de casefans zonder leds. In de review van 140mm fans kwam hij daarom ook als een van de betere producten uit de test. Hierna volgen twee 120mm Enermax fans, waarvan de Twister Cluster Advance 120mm het beste leverbaar is. Deze casefan verplaatst 28,7 cfm aan lucht, eveneens respectabel.  

Conclusie

Zoals gewoonlijk beoordelen we producten enkel op basis van objectieve testcriteria. Of bepaalde casefans met leds al dan niet mooi zijn is een esthetische overweging, en die zullen we niet meenemen in de beoordeling van de producten. 

Van de casefans met een basis led is de Aerocool Dead Silence 140mm is een prima model. Hij is een goede keuze voor gebruik op 7V vanwege de koeling die de fan levert wanneer we hem in de stille 7V-modus gebruiken. Daarnaast levert hij van de casefans in de test ook de meeste airflow bij een vaste geluidsproductie van 30 dB(A).  Het enige minpunt is dat hij geen PWM ondersteunt, wat zoals aangegeven tot potentiële issues zou kunnen leiden met de leds. Eerder ontving hij al een Excellent Choice Award voor zijn uitstekende prestaties, en die bevestigen we hier.

Aerocool Dead Silence 140mm Blue
De Aerocool Dead Silence 140mm.

Heb je geen ruimte voor een 140mm ventilator, dan zal je het moeten houden bij 120mm. In dat segment komt de Enermax Twister Cluster Advance naar boven drijven als een exemplaar met zeer goede efficiëntie en een heel prettige prijs van zo'n 10 euro. Hij is een stuk beter verkrijgbaar dan de nog iets beter presterende T.B. Vegas Quad van hetzelfde merk. Hij is wel enigszins hoorbaar op korte afstand, maar verre van luidruchtig. Voor de prijs/prestatieverhouding zouden we al een Great Value Award toekennen, maar ook in absolute zin doet hij het prima in dit testveld en dus is een Excellent Choice Award op zijn plaats.

Enermax Twister Cluster Advance 120mm
De Enermax Twister Cluster Advance 120mm.

Wil je wat uitgebreidere mogelijkheden, dan kan je van de door ons geteste modellen aan de slag met de twee casefan series van Corsair: de HD120 en de SP120. De Corsair HD120 rgb led biedt dankzij zijn grote aantal leds effecten die er beter uit zien, maar overweldigt wel de rest van je systeem en is allesbehalve subtiel. De SP120 is subtieler, maar de effecten zijn weer wat minder spectaculair. Bij beide modellen geldt dat de koelefficiëntie niet fantastisch is. Daarnaast heb je een controller nodig voor de aansturing, waar je ook weer extra voor moet betalen. Hoe dan ook vergen deze fans een fikse investering.


Aerocool Dead Silence 140mm
Enermax Twister Cluster Advance 120mm


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Excellent Aerocool Dead Silence 140mm Blue

Aerocool Dead Silence 140mm Blue

  • 140 mm
  • 1000 rpm

€ 26,61

2 winkels
Excellent Aerocool Dead Silence 140mm Red

Aerocool Dead Silence 140mm Red

  • 140 mm
  • 1000 rpm
Niet verkrijgbaar
Antec TrueQuiet 120 UFO Green

Antec TrueQuiet 120 UFO Green

  • 120 mm
  • 1000 rpm
Niet verkrijgbaar
Silver Award Antec TwoCool 140mm Blue

Antec TwoCool 140mm Blue

  • 140 mm
  • 1200 rpm

€ 25,50

1 winkel
Bitfenix Spectre Extreme LED Red 120mm

Bitfenix Spectre Extreme LED Red 120mm

  • 120 mm
  • 2000 rpm

€ 19,61

4 winkels
Bitfenix Spectre Pro All White Led 120mm

Bitfenix Spectre Pro All White Led 120mm

  • 120 mm
  • 1200 rpm

€ 17,22

2 winkels
Bitfenix Spectre Pro Led 120mm Red

Bitfenix Spectre Pro Led 120mm Red

  • 120 mm
  • 1200 rpm

€ 16,65

8 winkels
Cooltek Silent Fan 120mm Blue Led

Cooltek Silent Fan 120mm Blue Led

  • 120 mm
  • 1200 rpm

€ 8,99

8 winkels
Cooltek Silent Fan 140mm Blue LED

Cooltek Silent Fan 140mm Blue LED

  • 140 mm
  • 900 rpm

€ 9,90

9 winkels
Cooltek Silent Fan LED 120mm Green

Cooltek Silent Fan LED 120mm Green

  • 120 mm
  • 1200 rpm

€ 9,90

7 winkels
Cooltek Silent Fan LED 120mm Red

Cooltek Silent Fan LED 120mm Red

  • 120 mm
  • 1200 rpm

€ 9,48

8 winkels
Corsair AF120 LED Blue Quiet Edition

Corsair AF120 LED Blue Quiet Edition

  • 120 mm
  • 1500 rpm

€ 16,32

11 winkels
Corsair AF120 LED White Quiet Edition

Corsair AF120 LED White Quiet Edition

  • 120 mm
  • 1500 rpm

€ 16,25

8 winkels
Corsair AF140 LED Purple Quiet Edition

Corsair AF140 LED Purple Quiet Edition

  • 140 mm
  • 1200 rpm

€ 15,95

13 winkels
Corsair Air Series HD120 RGB LED

Corsair Air Series HD120 RGB LED

  • 120 mm
  • 1725 rpm

€ 22,89

12 winkels
Corsair Air Series HD120 RGB LED + LED-controller

Corsair Air Series HD120 RGB LED + LED-controller

  • 120 mm
  • 1725 rpm

€ 42,95

6 winkels
Corsair Air Series HD120 RGB LED 3-pack + LED-controller

Corsair Air Series HD120 RGB LED 3-pack + LED-controller

  • 120 mm
  • 1725 rpm

€ 72,99

15 winkels
Corsair Air Series SP120 Purple LED

Corsair Air Series SP120 Purple LED

  • 120 mm
  • 1650 rpm

€ 17,95

9 winkels
Corsair Air Series SP120 Red LED

Corsair Air Series SP120 Red LED

  • 120 mm
  • 1550 rpm

€ 15,48

9 winkels
Corsair Air Series SP120 RGB LED

Corsair Air Series SP120 RGB LED

  • 120 mm
  • 1400 rpm

€ 20,48

12 winkels
Corsair Air Series SP120 RGB LED + LED-controller

Corsair Air Series SP120 RGB LED + LED-controller

  • 120 mm
  • 1400 rpm

€ 29,90

13 winkels
Corsair Air Series SP120 RGB LED 3-pack + LED-controller

Corsair Air Series SP120 RGB LED 3-pack + LED-controller

  • 120 mm
  • 1400 rpm

€ 54,90

14 winkels
Corsair ML120 Pro LED White 120mm

Corsair ML120 Pro LED White 120mm

  • 120 mm
  • 2400 rpm

€ 23,48

15 winkels
Corsair SP140 LED Green

Corsair SP140 LED Green

  • 140 mm
  • 1440 rpm

€ 20,95

9 winkels
Enermax T.B.Apollish 120mm Red

Enermax T.B.Apollish 120mm Red

  • 120 mm
  • 900 rpm

€ 10,51

3 winkels
Enermax T.B.Apollish 140mm Blue

Enermax T.B.Apollish 140mm Blue

  • 140 mm
  • 750 rpm

€ 15,84

9 winkels
Gold Award Enermax T.B.Vegas Quad 120mm

Enermax T.B.Vegas Quad 120mm

  • 120 mm
  • 1800 rpm
Niet verkrijgbaar
Enermax T.B.Vegas Single 120mm Blue

Enermax T.B.Vegas Single 120mm Blue

  • 120 mm
  • 1800 rpm
Niet verkrijgbaar
Excellent Enermax Twister Cluster Advance 120mm

Enermax Twister Cluster Advance 120mm

  • 120 mm
  • 1800 rpm

€ 17,99

6 winkels
Enermax UCCLA14P 140mm

Enermax UCCLA14P 140mm

  • 140 mm
  • 1500 rpm
Niet verkrijgbaar
Gelid Wing 12 PWM UV 120mm Blue

Gelid Wing 12 PWM UV 120mm Blue

  • 120 mm
  • 1800 rpm
Niet verkrijgbaar
Lepa Bol.Quiet 120mm PWM Blue

Lepa Bol.Quiet 120mm PWM Blue

  • 120 mm
  • 1600 rpm

€ 16,90

3 winkels
Lepa Bol.Quiet 120mm PWM Red

Lepa Bol.Quiet 120mm PWM Red

  • 120 mm
  • 1600 rpm

€ 17,88

3 winkels
Lepa Chopper Series 120mm Blue

Lepa Chopper Series 120mm Blue

  • 120 mm
  • 900 rpm

€ 16,90

3 winkels
Lepa Chopper Series 120mm Red

Lepa Chopper Series 120mm Red

  • 120 mm
  • 900 rpm

€ 11,48

8 winkels
NZXT FZ-140 Airflow Fan Series 140mm White LED

NZXT FZ-140 Airflow Fan Series 140mm White LED

  • 140 mm
  • 1000 rpm
Niet verkrijgbaar
Raijintek Boreas Alpha 140mm Black/White

Raijintek Boreas Alpha 140mm Black/White

  • 140 mm
  • 1000 rpm
Niet verkrijgbaar
Spire Air Force 120 PWM Blue

Spire Air Force 120 PWM Blue

  • 120 mm
  • 1500 rpm
Niet verkrijgbaar
Thermaltake Luna 12 LED Blue

Thermaltake Luna 12 LED Blue

  • 120 mm
  • 1200 rpm

€ 14,39

4 winkels
0
*