MSI Z170A Gaming Pro Carbon review: flink verbeterd

26 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. MSI Z170A Gaming Pro Carbon
  3. 3. USB 3.1 Speed Up: Boost-utility van MSI
  4. 4. Specificaties
  5. 5. Foto's en BIOS-screenshots
  6. 6. Hoe hebben we getest + bClk waardes en BIOS-versies
  7. 7. Benchmarks (CPU)
  8. 8. Benchmarks (geheugen en IGP)
  9. 9. Stroomverbruik
  10. 10. USB 3.1-prestaties
  11. 11. Geluidskwaliteit
  12. 12. Conclusie
  13. 13. Besproken producten
  14. 14. Reacties

Inleiding

We hebben eerder de MSI Z170 Gaming Pro getest, maar het bedrijf heeft er nu ook een zwarte 'Carbon'-variant van op de markt uitgebracht. Naast een koolzwart uiterlijk en RGB-LEDs heeft MSI dit nieuwe moederbord ook bijgewerkt zodat het beter presteert, vooral als het aankomt op USB 3.1. In deze review lees je over alles wat in dit product verbeterd is.

Al enige tijd zien we dat er verschillen bestaan tussen de USB 3.1-prestaties van verschillende moederborden. Deels komt dit doordat wij testen met de C-states zo hoog mogelijk ingesteld. C-states zijn bedoeld om het stroomverbruik van het moederbord terug te dringen, maar leiden soms ook tot slechtere prestaties. Totdat we USB 3.1 prestaties begonnen te testen was dit nooit een probleem geweest, omdat C-states een verwaarloosbare invloed hebben op de andere benchmarks. Dit geldt echter niet voor USB 3.1 tests, waardoor sommige moederborden bar slechte USB 3.1-prestaties leveren.

MSI Z170A Gaming Pro Carbon

Uit USB 3.1 tests is gebleken dat moederborden van ASUS over het algemeen de beste prestaties leveren, terwijl modellen van MSI het slechtst presteren. MSI is hier uiteraard niet blij mee en heeft de afgelopen tijd hard gewerkt aan een oplossing voor deze problemen. De oplossing werd gevonden in BIOS-tweaks en een nieuwe firmware voor de ASMedia ASM1142 USB 3.1-controller die de meeste fabrikanten gebruiken. Deze veranderingen zijn toegepast in de nieuwe MSI Z170A Gaming Pro Carbon, maar voor de rest is hij nagenoeg identiek aan de Z170A Gaming Pro die we eerder hebben getest. Dit is dus een goede mogelijkheid om te kijken naar de verbeteringen die je mag verwachten van deze nieuwere moederborden.

Qua prijs verschilt de Carbon weinig van de gewone Z170A Gaming Pro. Gemiddeld betaal je drie euro extra voor de Carbon, maar de laagste prijs ligt 10 euro hoger. 

MSI Z170A Gaming Pro Carbon

Voor het grootste deel is de MSI Z170A Gaming Pro Carbon identiek aan de Z170A Gaming Pro die we eerder hebben getest. Deze informatie kan je vinden in onze round-up van moederborden met een prijskaartje van rond de 160 euro. Wel heeft het moederbord een zwart kleurprofiel (vandaar de benaming 'carbon') en zijn er RGB-LEDs aanwezig op het bord. Voor de rest zijn er eigenlijk alleen maar heel kleine veranderingen, althans qua specificaties. Zo is het enkele PCI-slot op de Gaming Pro ingewisseld voor een extra PCI-Express 1x slot en heeft de Carbon twee USB 3.0-poorten minder (of "USB 3.1 Gen1", zoals MSI ze helaas nog steeds noemt). 

De veranderingen kan je voornamelijk onder de motorkap vinden. Op twee vlakken heeft MSI zijn best gedaan om de tegenvallende testresultaten bij de eerste Gaming Pro te verbeteren, geluidskwaliteit en USB 3.1-prestaties om precies te zijn.

MSI Z170A Gaming Pro Carbon

Allereerst de geluidskwaliteit. De MSI Z170A Gaming Pro had de goede Realtek ALC1150 audiocodec aan boord, maar presteerde nogal teleurstellend in onze test van geluidskwaliteit. In de gevallen dat een moederbord met een goede audiocodec niettemin slechte geluidskwaliteit heeft, komt dit door ofwel een slechte fysieke implementatie, of door softwareproblemen. In het eerste geval is een nieuwe revisie van het moederbord noodzakelijk om het probleem op te lossen, maar softwareproblemen kunnen met een simpele BIOS-flash opgelost worden. Het is ons niet duidelijk welke van de twee het issue was met de Z170A Gaming Pro, maar volgens MSI zou dit nieuwe exemplaar veel betere geluidskwaliteit moeten hebben.

Tegenvallende USB 3.1-prestaties waren een ander probleem bij de Z170A Pro Gaming. In de eerder genoemde test van vier mid-range Z170 moederborden kwam hij ook in deze test helemaal onderaan te staan. MSI heeft dit op meerdere vlakken aangepakt. Allereerst zijn de C-states aangepast. Bij ons model meten we nog C0 (Package) en C7/C8 (Core), maar MSI geeft aan dat nieuwere modellen moeten overgaan op C0/C0. Dit moet leiden tot betere prestaties.

Ten tweede heeft MSI de moederborden voorzien van een nieuwe firmware voor de ASMedia ASM1142 USB 3.1-controller, waardoor de prestaties aanzienlijk beter zouden moeten worden. Moederborden die na december 2015 zijn verkocht zouden voorzien moeten zijn van deze nieuwere firmware.

Tot slot heeft MSI een "Speed Up" utility ontwikkeld, die net zoals de "Boost"-driver van ASUS de USB 3.1-prestaties zou moeten opkrikken. Hier zullen we op de volgende pagina iets meer aandacht aan besteden.

USB 3.1 Speed Up: Boost-utility van MSI

De meeste fabrikanten leveren alleen standaard drivers voor de USB 3.1-controller. ASUS levert echter ook nog een Boost-utility mee, die de snelheden aanzienlijk verhoogde. In onze benchmarks zagen we dat ASUS qua USB 3.1-prestaties hierdoor vrijwel altijd bovenaan de grafieken kwam te staan.

MSI zal binnenkort echter een soortgelijke driver uitbrengen, die het bedrijf "Speed Up" noemt. Speed Up heeft een heel simpele interface met enkel een optie om de utility uit te schakelen en waarop wordt aangegeven wat de snelheid is. Hieronder zie je een screenshot van hoe de interface van het programma eruit ziet:

De utility lijkt als volgt te werken: op het moment dat de USB 3.1-poort gebruikt wordt voor storage, zorgt hij ervoor dat de processor volledig benut wordt ter verbetering van de USB 3.1-prestaties. De snelheid hangt dan dus niet langer af van de instellingen voor stroombesparing die je hebt ingesteld in de BIOS, terwijl je hier nog wel van profiteert wanneer het systeem idle is.

Het stroomverbruik bij USB 3.1-belasting is wel significant hoger: ruim twee keer zo hoog als met de utility uitgeschakeld. Wij vinden dit echter een prima oplossing. Er is immers alleen maar sprake van hoger stroomverbruik als je de prestaties nodig hebt, en je hoeft geen instellingen meer te gebruiken die altijd aan staan (en dus leiden tot een stroomverbruik dat altijd hoger is). De utility is ook slim genoeg om het extra stroomverbruik alleen in te laten gaan wanneer er daadwerkelijk een USB 3.1-apparaat is aangesloten. Bij een USB-stick of zelfs een snelle Samsung T3 externe SSD is er geen verschil qua stroomverbruik, ook wanneer we hem in de USB 3.1-poort doen.

Later in de review zullen we beschrijven wat voor prestaties je mag verwachten met deze utility. We kunnen alvast verklappen dat je heel erg blij kan zijn met de resultaten.

Specificaties

In de onderstaande tabel zie je de specificaties van de MSI Z170A Gaming Pro Carbon.

Algemeen
 
MerkMSI
ProductnaamZ170A Gaming Pro Carbon
Productcode7A12-003R
DetailsProductinfo
Processor / Chipset
FormaatATX
Ondersteunde processor(s)Intel Core i3 / i5 / i7
CPU socketSocket 1151
Aantal sockets1
Intel Coffee Lake compatible
ChipsetIntel Z170
Geheugen
Type geheugenDDR4
Type modulesDIMM
ECC ondersteuning
Hoogst instelbare geheugensnelheidDDR4-4133
Aantal geheugenkanalen2
Aantal geheugensloten4
Intel XMP compatible
Maximum intern geheugen64 GB
DDR3 SODIMM-sloten0
DDR3 DIMM-sloten0
DDR4 DIMM-sloten4
DDR4 SODIMM-sloten0
Uitbreidingssloten
PCI-Express x16 sloten3
PCI-Express x8 sloten0
PCI-Express x4 sloten0
PCI-Express x1 sloten4
Totaal aantal lanes alle PCI-Express x16 sloten20
PCI-Express versie3.0
Mini PCI-Express aansluitingen0
PCI-sloten0
Multi-GPU
Nvidia SLI compatible
Nvidia SLI (2-way)
Nvidia SLI (3-way)
Nvidia SLI (4-way)
AMD CrossFire compatible
AMD CrossFire (2-way)
AMD CrossFire (3-way)
AMD CrossFire (4-way)
Connectiviteit
USB 2.0 - Totaal8
USB 2.0 - extern4
USB 3.0 (USB 3.1 Gen 1) - Totaal6
USB 3.0 (USB 3.1 Gen 1) - extern2
USB 3.1 (USB 3.1 Gen 2) - Totaal2
USB 3.1 (USB 3.1 Gen 2) - Type-C poorten1
USB 3.1 (USB 3.1 Gen 2) - extern (type-a + type-c)2
IEEE 1394 controller
IEEE 1394 - Aansluitingen achterzijde0
Thunderbolt
Thunderbolt 3
Storage
Serial ATA aansluitingen (totaal)6
Serial ATA 300 aansluitingen0
Serial ATA 600 aansluitingen6
Serial ATA Express aansluitingen1
eSATA aansluitingen0
mSATA aansluitingen0
M.2 aansluitingen1
M.2 slot 1 typePCIe 3.0 x4 (4 GB/s)
U.2 aansluitingen0
Extra SATA (RAID) controller
RAID 0 ondersteuning
RAID 1 ondersteuning
RAID 5 ondersteuning
RAID 10 ondersteuning
Video
D-Sub (VGA) uitgang
DVI uitgang
HDMI uitgang
Aantal HDMI uitgangen1
DisplayPort uitgang
Audio
Onboard audio - Kanalen7.1
Onboard audio - Codec chipRealtek ALC1150
Onboard audio - Codec typeHDA
S/PDIF ingang
S/PDIF uitgang
Dolby Digital Live
DTS Connect
Bijgevoegde audiosoftwareCreative X-Fi MB5
Netwerk
Aantal netwerkaansluitingen1
LAN - ChipIntel WG-I219V
LAN - Snelheid1000 Mbit/s
Bluetooth
Stroomcircuit
Totaal aantal chokes8
Koeling / Overklokken
Fan aansluitingen (totaal)5
Fan aansluitingen (4-pin)5
Fan aansluitingen (PWM)2
Fan snelheid afhankelijk van temperatuur
VRM koelingPassief
Chipset koelerPassief
Maximale FSB/bClk frequentie341 MHz
Max. CPU voltage1.55 V
Max. VCCIO voltage2 V
Max. VCCSA voltage2 V
Max. geheugen voltage1.8 V
CPU PLL voltage tweaking (maximaal)2 V
North bridge / PCH 1.05V/1.09V voltage tweaking (maximaal)2 V
Windows software voor overklokken meegeleverd
Multiplier instelbaar
Heatsinks op cpu stroomvoorziening
CPU Turbo Modus uitschakelbaar
HyperThreading/SMT uitschakelbaar
Cores uitschakelbaar
PCI-Express sloten hardwarematig uitschakelbaar
Voltage meetpunten op moederbord
Bevestiging koelblokkenSchroeven
bClk aanpasbaar
Overig
Onboard speaker
100% Solid Condensators
BIOS typeEFI
Dual BIOS
Boot-menu in BIOS
Flash-programma in BIOS
BIOS profielen
Probleem diagnose
On-board Power / Reset switch
On-board Clear CMOS switch
Trusted Platform Module
BIOS-chip(s) vervangbaar
Lucid VirtuMVP software
Direct-naar-BIOS knop
Intel turbo spec

Foto's en BIOS-screenshots

Hieronder zie je de foto's en BIOS-screenshots die we hebben gemaakt van de MSI Z170A Gaming Pro Carbon.

Hoe hebben we getest + bClk waardes en BIOS-versies

We testen alle Skylake-borden in combinatie met een Intel Core i7 6700K processor, 8 GB Corsair Vengeance DDR4-geheugen (geklokt op 2133 13-13-13-36-2T), een OCZ Arc 240 GB SSD, en een Corsair CX750M voeding. Alle tests voeren we uit onder Windows 8.1 x64.

Alle borden worden op hun standaardinstellingen getest, zoals ze uit de doos komen, met uitzondering van Intel EIST en C-States, die we aan zetten. Vanzelfsprekend zijn prestaties en stroomverbruik afhankelijk van de standaard tuning. Vroeger speelden moederbordfabrikanten geregeld vals door de bClk stiekem standaard een klein beetje te verhogen. Wij en andere reviewsites waren daar nooit echt van gediend en de verschillende fabrikanten hebben hun leven gebeterd. Zoals te zien in onderstaande grafiek is de maximale afwijking die we kunnen vinden 0,5%.

Een trucje dat veel fabrikanten wel toepassen is het standaard agressiever maken van de Turbo-modus dan de Intel standaard voorschrijft. Zo behoort (volgens Intel dan) de maximale Turbo-stand van 4,2 GHz bij de 6700K enkel plaats te vinden wanneer slechts één core in gebruik is. Het gros van de borden heeft echter wat wij noemen een "agressieve Turbo" en schaalt ook wanneer alle cores in gebruik zijn op naar de maximale waarde. Dat zien we duidelijk terug in de CPU-benchmarks op de volgende pagina. Uiteraard is het altijd mogelijk om zelf een agressieve Turbo in te stellen.

We hebben het moederbord getest met BIOS-versie 1.33.

De volgende grafiek toont de standaard bClk-waardes. In de grafieken kun je de MSI Z170A Gaming Pro Carbon herkennen aan de rode balkjes. We hebben drie moederborden in een dezelfde prijsklasse opgenomen als vergelijkingsmateriaal, en daarnaast hebben we de oude MSI Z170A Gaming Pro meegenomen om te kunnen zien of de nieuwe revisie verbeterd is, en zo ja, in hoeverre.

Benchmarks (CPU)

We hebben een aantal benchmarks gedraaid die primair CPU-prestaties en de daarmee gepaard gaande tuning meten. Allereerst Cinebench 11.5, de bekende 3D-rendering benchmark die vrijwel uitsluitend schaalt met CPU-prestaties en vrijwel niet met geheugenprestaties en andere zaken.

De twee moederborden van MSI hebben een agressieve turbo, waardoor ze in deze test bovenaan komen te staan. 

Benchmarks (geheugen en IGP)

Via de Passmark 8 MemoryMark benchmark bepalen we de prestaties van het geheugen. In 3DMark Vantage testen we juist de geïntegreerde GPU. Hier zien we weinig verschillen tussen de verschillende moederborden. De geheugenprestaties zijn nagenoeg identiek, en de IGP presteert bij de MSI Z170A Gaming Pro Carbon iets beter, omdat hij standaard overklokt is.

Stroomverbruik

Het stroomverbruik hebben we gemeten in drie standen: idle (waarbij we een gemiddelde van 5 minuten bepalen), het maximale verbruik tijdens Cinebench 11.5 en het gemiddelde verbruik tijdens 3DMark. Pas wel op, want sommige fabrikanten klokken de IGP van de processor sinds kort standaard onder, om in dit soort tests beter uit de bus te komen. Daarnaast testen we de moederborden niet zoals ze uit de doos komen, we zetten de C-states van zowel Package als Core op C8 - en dit heeft negatieve effecten op prestatievlak, vooral als het aankomt op storage (SSD's en USB 3.1).

De MSI Z170A Gaming Pro Carbon is aanzienlijk zuiniger dan de vorige revisie. In idle verbruikt hij vier watt minder, terwijl hij onder load ruim 15 watt zuiniger is. Vooral dit laatste is een indrukwekkende prestatie, aangezien hij ondanks zijn agressieve turbo nu bijna even zuinig is als de Gigabyte met standaard turbo. Het stroomverbruik in 3DMark Vantage is echter nogal hoog en kan niet enkel verklaard worden door het feit dat de IGP overklokt is, aangezien dit bij de aanzienlijk zuinigere ASUS ook het geval is.

USB 3.1-prestaties

Omdat USB 3.1 nog geen onderdeel is van de chipset, moeten de moederbordfabrikanten gebruikmaken van extra controllerchips om de nieuwe interface te kunnen bieden. We testen de USB 3.1-aansluitingen met een externe SSD-behuizing van ASUS, die we ook gebruikten bij onze eerste kennismaking met het nieuwe protocol. Daarin zitten twee Samsung 840 Evo-SSD's van 500 GB, die werken in een RAID-0-configuratie. 

ASUS levert bij zijn Z170-moederborden een USB 3.1 "Boost"-driver, die zijn werk duidelijk doet. Zoals eerder in dit artikel aangegeven, komt MSI nu ook met een "Speed Up"-driver, die de USB 3.1-snelheden moet verhogen. De resultaten hiervan zijn indrukwekkend. Terwijl MSI in de vorige test het moederbord met de slechtste USB 3.1-prestaties had, streeft hij nu zelfs de ASUS voorbij. 

De Speed Up-driver van MSI verbruikt dan wel aanzienlijk meer stroom (tot wel twee keer zoveel), maar het slimme hieraan is dat dit alleen het geval is als je gebruikmaakt van een USB 3.1-apparaat (en je dus de prestaties nodig hebt). Op alle andere momenten blijft het systeem zuinig, en het stroomverbruik is eigenlijk alleen een zorg in het ongebruikelijke gebruiksscenario van een USB 3.1-apparaat dat de hele tijd wordt gebruikt.

Geluidskwaliteit

De geluidskwaliteit van moederborden testen we met behulp van de loopback test van Rightmark Audio Analyzer. Let wel: we testen dus tegelijkertijd de kwaliteit van de uitgang en de ingang van de onboard geluidskaarten. De "zwakste schakel" bepaalt het resultaat.

De dynamic range en noise level tests zijn erg vergelijkbaar en tonen ook vrijwel identiek resultaten. De dynamic range test meet het verschil in volume tussen het hardste en zachtste weer te nemen signaal, de noise level test meet het verschil tussen het hardste geluid en het ruisniveau.

Om de getallen even in perspectief te plaatsen: de hoogste dynamic range c.q. noise level die met 16-bit geluid in theorie mogelijk is, is 96 dB. 99,9% van het geluid dat je beluistert op je PC (CD's, MP3's, YouTube, games, ...) is 16-bit en de grafieken bewijzen dus dat de hardware in vrijwel alle gevallen geen enkele beperking is. De hogere scores kunnen we enkel behalen door met 24-bit audio te testen. We kunnen ons overigens niet voorstellen dat er ook maar iemand is die het verschil tussen 91 dB en 100 dB signaal/ruis-verhouding daadwerkelijk kan horen.

De geluidskwaliteit van de MSI Z170A Gaming Pro Carbon is uitstekend. Terwijl de oorspronkelijke Gaming Pro nogal teleurstellend presteerde en helemaal onderaan eindigde, doet de Carbon-variant het nu beter dan alle andere modellen (hoewel het niet bijzonder veel scheelt). MSI geeft aan dat dezelfde verbeteringen ook zijn aangebracht op de 'gewone' Gaming Pro en dat alle sinds december verkochte modellen zullen moeten profiteren van deze sterk verbeterde geluidskwaliteit.

De stereo crosstalk test in hoeverre geluid voor het ene kanaal (links of rechts) doorklinkt op het andere kanaal. 

Ten slotte meten we met RMAA de total harmonic distortion, in feite een gemiddelde van de vervorming in het frequentiedomein. Hier zijn de verschillen minimaal.

Conclusie

MSI levert met de Z170A Gaming Pro Carbon uitstekend werk af. Waar de testresultaten van de gewone Z170A Gaming Pro een stuk slechter waren dan die van andere moederborden in de prijsklasse, zien we dat deze nieuwe revisie nu vaak bovenaan eindigt in de grafieken. De geluidskwaliteit was teleurstellend, maar is nu uitstekend: de Z170A Gaming Pro Carbon komt bovenaan in zijn prijsklasse. Ook de USB 3.1-prestaties zijn indrukwekkend. Tijdenlang was ASUS heer en meester op dit vlak, maar de Z170A Gaming Pro Carbon weet de ASUS Z170 Pro Gaming ruim te overtreffen. 

De nieuwe "Speed Up"-utility die MSI meelevert om de USB 3.1 prestaties te verbeteren, combineert het beste van twee werelden: een laag stroomverbruik wanneer er geen externe storage wordt gebruikt en goede prestaties wanneer dit wel het geval is. Het stroomverbruik bij het gebruiken van USB 3.1 storage is dan weer significant hoger, maar daar heb je alleen last van als je de hele dag een USB 3.1-apparaat gebruikt. Verder is de Z170A Gaming Pro overall het meest zuinige moederbord in de test. De Gigabyte Z170X-Gaming 3 is in idle net wat zuiniger, maar dan weer een stuk minder zuinig onder load. 

MSI Z170A Gaming Pro Carbon

Eigenlijk het enige nadeel is dat hij minder USB 3.0-poorten heeft dan vergelijkbare moederborden: slechts twee. De andere modellen hebben er tussen de drie en de zes. Dit is opmerkelijk genoeg ook een achteruitgang ten opzichte van de vier die de Z170A Gaming Pro er had. Gezien de uitstekende testresultaten van dit product is dit een beetje jammer. Niettemin verdient hij een Great Value Award.

Overigens is het niet noodzakelijk om de Carbon-variant te nemen als je wilt profiteren van de verbeteringen in de moederborden. Ook de gewone Z170A Gaming Pro borden zullen van de verbeterde variant zijn, mits je ze na december 2015 hebt gekocht.


MSI Z170A Gaming Pro Carbon


Besproken product

Vergelijk  

Product

Prijs

Great Value MSI Z170A Gaming Pro Carbon

MSI Z170A Gaming Pro Carbon

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Z170
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
0
*