17 mini-PC's review: klein, kleiner, kleinst

42 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. NUC en USFF
  3. 3. HTPC
  4. 4. Acer Revo One I6010 NL
  5. 5. ASRock Beebox N3000-4G128S
  6. 6. ASUS Vivo Mini UN42
  7. 7. ASUS Vivo PC VM42
  8. 8. ECS Liva X2 Mini PC
  9. 9. Gigabyte Brix BXCE-3205
  10. 10. Intel NUC5CPYH
  11. 11. Intel NUC5I7RYHR
  12. 12. Intel Compute Stick 32GB Windows
  13. 13. Lenovo IdeaCentre Stick 300-01IBY
  14. 14. MSI Cubi-008BEU
  15. 15. MSI Cubi-018EU
  16. 16. Nexxt PC Stick
  17. 17. Shuttle NC01U
  18. 18. Shuttle Slim PC XH97V
  19. 19. Shuttle SH97R6
  20. 20. Zotac Zbox CI321 NANO Plus
  21. 21. Testresultaten CPU
  22. 22. Testresultaten GPU
  23. 23. Testresultaten systeem
  24. 24. Testresultaten energieverbruik
  25. 25. Testresultaten geluid
  26. 26. Conclusie
  27. 27. Besproken producten
  28. 28. Reacties

Inleiding

Desktops zijn terug en kleiner dan ooit. Dat laten de 17 barebones en systemen in deze test wel zien. We keken wat je nu precies krijgt voor je geld en bespreken voor welke toepassingen je zo’n systeem zou kunnen inzetten.


De desktop is dood – dat is het refrein als je beschouwingen over de staat van de PC-markt leest. Een beetje Hardware.Info lezer heeft daar toch een wat andere mening over, want wie de nieuwste games wil spelen, 3D rendering of foto- en videobewerking wil doen, krijgt heel wat meer rekenkracht in een ‘ouderwetse’ PC kast dan er past in een modieus dun notebookje. Toch is het ontegenzeggelijk zo dat de meerderheid van de consumenten de voorkeur geeft aan draagbare computers met een ingebouwd scherm en een accu. Waarom dan toch nog een desktop?

Afgezien van de genoemde veeleisende toepassingen zijn er genoeg scenario’s denkbaar waar een laptop niet per se de beste ervaring biedt. Denk alleen al aan het beeldscherm, dat bij laptops zelden een hoogwaardig exemplaar is en nooit een prettig groot formaat heeft. Als je wilt werken met twee grote schermen, kom je bij de meeste notebooks al helemaal van een koude kermis thuis. Voor elke toepassing waar je overzicht wilt of waar je wat langer mee bezig bent, biedt een bureau-PC meestal een betere ervaring.

Dat wil niet zeggen dat je dan maar meteen een joekel van een kast in huis moet halen. Naast de bekende opties van micro-ATX en mini-ITX kan het nog véél kleiner. Dat laten de modellen in deze test wel zien. Naast specialisten als Shuttle en Zotac, sinds jaar en dag actief met kleinere-dan-standaard PC’s, zien we dat heel wat merken zich op deze markt geworpen hebben.

Niet goedkoop

Het valt op dat de meeste mini-PC’s eigenlijk niet heel goedkoop zijn; je koopt een laptop met vergelijkbare prestaties voor hetzelfde bedrag, maar dan heb je er dus een accu en scherm bij. De reden zal deels zijn dat er laptoponderdelen zijn gebruikt, maar toch valt het wat tegen. Dat geldt ook voor de prestaties: de –U en –Y processors zijn net zoals de Atom-modellen geen hardlopers vergeleken met ‘echte’ desktop-CPU’s. Mini-PC’s zijn dus echt een compromis; barebones als de Shuttle XH97V en de SH97R6 laten zien dat als je iets meer ruimte ter beschikking hebt, je aanmerkelijk hogere prestaties kunt verwachten.

Niet alle modellen in deze review zijn nog in exact dezelfde uitvoering te koop, maar via onze Prijsvergelijker vind je eenvoudig exemplaren die op een kleine wijziging na identiek zullen zijn.

NUC en USFF

Zeer kleine pc's zijn er al een tijdje, maar het werd plotseling allemaal een stuk interessanter toen Intel met de ‘Next Unit of Computing’ oftewel de NUC, op de proppen kwam. De NUC gaat tegenwoordig overigens door het leven als ‘Ultra Small Form Factor’, USFF. Een moederbordje van 10x10 cm met een daarop gesoldeerde processor met geïntegreerde videokaart, alle benodigde aansluitingen en een externe voeding. Fabrikanten kunnen naar believen versies als systeem of als barebone op de markt brengen – dat laatste is voor de Hardware.Info lezer natuurlijk het leukste, want dan kan je tenminste zelf bepalen hoeveel en welk geheugen en opslag je plaatst.

Onna-stick

Het kan nog kleiner en wel in de vorm van een ‘HDMI stick’. Deze form factor kenden we al uit de Android wereld, maar Intel wil duidelijk niet achterblijven bij de ARM-concurrentie en introduceerde onlangs de ‘Compute Stick’. Ook deze form factor maakte het beschikbaar voor de diverse fabrikanten, een aantal van wiens eigen versies al in deze test vertegenwoordigd is. Het aardige van zo’n stick is dat je hiermee elke monitor of televisie in een PC kunt veranderen, al zijn er wel enige kanttekeningen.

Zo is het gebruikte Bay Trail platform niet meer het nieuwste en lijkt het beperkt tot een 32-bits besturingssysteem. De prestaties zijn verre van vlot te noemen; de kleine hoeveelheid geheugen (2GB) en trage opslag (32 GB eMMC), een beperking om de voordelige Windows Bing licentie te mogen gebruiken, helpen daar niet bij. Ook qua aansluitingen is het behelpen met een, hooguit twee USB-poorten en de toegepaste wifi- annex Bluetooth-chip is van betreurenswaardige kwaliteit. Een stick is weliswaar duidelijk goedkoper dan zelfs de goedkoopste NUC-systeempjes, maar je levert wel érg veel in.

HTPC

Wellicht denk je aan gebruik als HTPC van een mini-PC’tje zoals besproken op deze pagina’s. Daarbij is het wel goed om rekening te houden met de mogelijkheden en beperkingen van de diverse platformen.

Als je Ultra HD/4K wilt afspelen, loop je er tegenaan dat geen enkel van de geteste modellen beschikt over een HDMI 2.0-uitgang. 60Hz UHD-beelden zijn dan dus niet mogelijk, want televisies met DisplayPort 1.2 zijn er de facto niet. Een tweede beperking voor het weergeven van Ultra HD-beelden is de processor. Modellen met een Braswell (Celeron N3xxx) of Haswell-Y (Celeron 2xxxY) kunnen geen 60 fps UHD produceren; Celeron systemen op basis van Broadwell-U (Celeron 3xxxU) kunnen dat ook niet – vanaf Core iX 5xxxU lukt het met Broadwell-U wel.

Daarnaast hebben alleen de nieuwste generaties processors hardware-ondersteuning voor de rekenintensieve H.265-codec, specifiek Brasswell/Cherry Trail en Skylake. Daarnaast kunnen Haswell en Broadwell CPU’s H.265 redelijk goed decoderen via de GPU, mits je een recente driver gebruikt.

Dit alles neemt niet weg dat je met de meeste van de besproken systemen een relatief goedkope HTPC voor Full HD-weergave kunt maken. Zeker Braswell in combinatie met Kodi is daar een heel interessante optie voor.


De combinatie van een Braswell barebone en Kodi resulteert in een voordelige en veelzijdige mediaplayer PC.

Acer Revo One I6010 NL

Met een gemiddelde prijs van ruim 600 euro is de Acer Revo One I6010 direct een van de duurdere mini-PC’s in deze test. Gelukkig is dat niet het enige waarmee dit leuke kastje zich onderscheidt. Acer heeft haar mini-PC’tje vriendelijk vormgegeven, in glanzend wit plastic. Qua breedte en hoogte is het een van de kleinste in de test, qua hoogte steekt hij er wat bovenuit. Voor de connectiviteit maakt dat weinig uit, we treffen alleen het hoogstnoodzakelijke op de Revo One. Frontaansluitingen ontbreken bovendien geheel. Voor de interne ruimte maakt de hoogte wel een verschil, want naast de meegeleverde 128GB SSD kan je nóg twee 2,5” apparaten kwijt in het kastje. Dat is meer dan bij de meeste concurrenten.

Acer Revo One I6010 NL

Ook qua rekenkracht vermag hij wat meer. De Intel Core i5 5200U is een relatief krachtig ULV-model, werkend op 2,2 GHz met een turbo naar 2,7 GHz en HyperThreading voor een nog wat efficiëntere werking. Ook de geïntegreerde Intel HD Graphics 5500 zijn wat potenter dan gangbaar. Het levert nette testresultaten op; bovendien werkt hij lekker stil, ook onder belasting is hij amper hoorbaar. De prijs is stevig, maar gerechtvaardigd. Een (in deze test niet meegenomen) Intel NUC5i5RYH kost zo’n 200 euro minder, maar die mist naast de ruimte voor een tweede 2,5” schijf geheugen, opslag, een besturingssysteem, toetsenbord en muis. Tellen we die kosten bij elkaar op, dan komen we op een vergelijkbaar bedrag uit.

Acer Revo One I6010 NL

ASRock Beebox N3000-4G128S

De Beebox van ASRock, die we eerder al uitgebreid apart bespraken, is als systeem getest, maar je kunt hem ook als barebone kopen. Dat is qua prijs net wat minder gunstig, maar dan heb je wel vrije keuze qua geheugen en opslag. Er zijn daarnaast meerdere uitvoeringen. Die bepalen welke versie van de ‘Braswell’ SoC je aan boord krijgt. Dat is hoe dan ook een interessante chip vanwege met name de videomogelijkheden. Eigenlijk is de Celeron N3000 bestemd voor mobiele apparaten, maar ASRock wilde kennelijk niet wachten op de ‘Cherry Trail’ Z-serie SoC’s voor desktops. In de praktijk maakt het weinig uit. Aardig aan de Beebox is de aanwezigheid van een Type-C USB 3.0-aansluiting, al zal het nog even duren eer daar veel toepassingen voor zijn. Eveneens vermeldenswaard zijn de drie video-uitgangen (2x HDMI en 1x DP), al is het de vraag of je in de praktijk snel drie schermen zal aansluiten. Wel echt nuttig is de mogelijkheid nog een 2,5” opslagmedium in het kastje te stoppen.

ASRock Beebox N3000-4G128S Black

Verwacht geen wonderen van de prestaties, dit platform is niet bestemd voor zware taken. Als basis voor een HTPC is dit volledig stille, passief gekoelde doosje echter een prima keuze, dankzij de infraroodontvanger en bijbehorende afstandsbediening, alsmede de optisch digitale uitgang (gecombineerd met de analoge stereo-aansluiting). Bovendien kan hij dankzij het platform video in H.265-formaat decoderen, inclusief deinterlacing. Ook 4K-weergave is mogelijk, al moet daarvoor wel dual-channel geheugen aanwezig zijn. Bovendien is 4K/UHD beperkt tot 30 fps en loopt H.265 alleen soepel op lagere resoluties dan 4K.

ASRock Beebox N3000-4G128S Black

 

ASUS Vivo Mini UN42

De Vivo Mini van ASUS is een fraai doosje dat door zijn vormgeving net wat groter is dan de meeste NUC-gebaseerde concurrenten. De uitvoering die wij ontvingen wijkt marginaal af van de versie die op moment van schrijven te koop is, de UN42-M006V die Windows 8.1 met Bing en 4GB aan boord heeft. Die combinatie mag niet meer van Microsoft, vandaar dat de opvolger slechts 2GB werkgeheugen heeft en een niet nader gespecificeerde Windows 10 tegenhanger van 8.1 met Bing. ASUS laat front-aansluitingen weg, maar plaatst wel een geheugenkaartlezer en twee USB 3.0-poorten aan de linkerzijkant. Achterop treffen we HDMI en DisplayPort, plus nog twee keer USB 3.0, gigabit ethernet en een gecombineerde audio in- en uitgang.

Asus Vivo Mini UN42

Intern heeft ASUS naast de genoemde 2GB opslag een 32GB eMMC-module geplaatst en een Qualcomm wifi-kaartje. Het kloppend hart is een Intel Celeron 2957U, een Haswell-generatie chip die dankzij een driver update van Intel ook in staat is om H.265 af te spelen. De dual-core 1,4 GHz processor is verder bepaald geen hardloper, al is hij wel duidelijk sneller dan Atom SoC’s. Feitelijk is het de voorloper van de Broadwell-generatie 3205U, die we ook in diverse systeempjes aantreffen, en die met name qua GPU duidelijk vlotter is. 

Asus Vivo Mini UN42

ASUS Vivo PC VM42

Het tweede model van ASUS in deze test heet Vivo PC in plaats van Vivo Mini. De VM42-S044V-NL zoals hij voluit heet is een van de vele verschillende uitvoeringen die het Taiwanese bedrijf in de aanbieding heeft. Bijzonder aan deze lijn is de mogelijkheid een grote en relatief goedkope 3,5” hardeschijf te monteren. Dat is ook het geval in de uitvoering die wij bekeken. Aan de buitenkant is de VM42 ook opvallend, de vormgeving is duidelijk onderscheidend, met een mooie geborsteld aluminium bovenzijde. Hoewel natuurlijk wat groter, ziet het PC’tje er hierdoor toch elegant uit.

Asus Vivo PC VM42-S044V-NL

Het strakke uiterlijk heeft wel consequenties voor de aanwezigheid van frontaansluitingen: die zijn er niet. Alle poorten zitten achterop, inclusief een geheugenkaartlezer. Ook treffen we daar een optisch digitale audio-uitgang, gescheiden analoge audio in- en uitgangen en niet minder dan zes USB-poorten, waarvan vier van het snelle 3.0-type. Intern zit een 500GB harde schijf; ook al is het een 7200rpm exemplaar, echt snelle opslag is dit natuurlijk bepaald niet. Daaronder zitten onder een klepje twee geheugensloten, waarvan een gevuld is met een 4GB module. De processor is dezelfde Celeron 2957U als in de UN42. Ook op de Vivo Mini staat Windows 8.1 met Bing, maar dit model is dus ook uitlopend. Door de harde schijf maakt de VM42 wat meer geluid dan de kleinere broer, maar echt luidruchtig kunnen we hem niet noemen.

Asus Vivo PC VM42-S044V-NL

 

ECS Liva X2 Mini PC

De Liva X2 is alweer de tweede mini die we van het merk testten; deze Liva volgt de eerdere op en heeft als belangrijkste onderscheid een Braswell-SoC in plaats van een Bay Trail exemplaar. Deze tweede editie ziet er ook wat fraaier uit, al is de basisvorm hetzelfde. Het is een langwerpig ontwerp met maar liefst drie USB-frontaansluitingen, waaronder een oplaadpoort. Ook bij de aansluitingen aan de achterkant zien we wat opmerkelijks, namelijk een VGA-aansluiting, bijna een unicum in deze test.

ECS Liva X2 Mini PC

Intern zijn er meer uitzonderlijkheden. Zo zijn de uitbreidingsmogelijkheden spartaans. Er is een mini-pcI-e slot waarin een Azurewave wifi-kaartje is geplaatst; onderop het bordje treffen we nog een vrij M.2 slot voor optionele extra opslag. Er is 32GB eMMC opslag en 2GB DDR3L geheugen op het bord gesoldeerd. Het geheugen uitbreiden is niet mogelijk en voor meer opslag ben je beperkt tot momenteel nog relatief prijzige m.2 SSD’s. Daar staat tegenover dat de Liva X2 niet heel duur is en compleet met Windows 8.1 met Bing wordt geleverd. Ook al is de Celeron N3050 op papier wat krachtiger dan die in de Beebox, volgens onze test is laatstgenoemde sneller. Wel is de Liva X2 ook volledig stil, en érg zuinig. Al bij al is het een interessante optie als je zo min mogelijk wilt uitgeven, maar je moet je wel bewust zijn van de beperkingen van de hardware.

ECS Liva X2 Mini PC

Gigabyte Brix BXCE-3205

Gigabyte heeft een groot aantal mini-PC barebones onder de Brix-merknaam. Helaas had het merk echter maar een model beschikbaar voor deze test, de BXCE-3205. Dit exemplaar op basis van een Intel Celeron 3205U processor is een interessante optie als je iets zoekt dat wat sneller is dan een Atom-gebaseerd systeem. De dual-core 3205U is gebouwd op basis van de Broadwell-architectuur en ongeveer 1,5 keer sneller dan de N30x0 SoC’s; de interne GPU is zelfs bijna twee keer zo snel. Gigabyte heeft de BXCE-3205 van de noodzakelijke aansluitingen voorzien, maar extra’s als IR-ontvangers, digitale audio-uitgangen of een geheugenkaartlezer zitten er niet op. Het zeer compacte ontwerp betekent bovendien dat er intern geen ruimte is voor een 2,5” opslagmedium, dus je bent aangewezen op mSATA. Overigens heeft Gigabyte voor twee tientjes meer ook een versie die wat hoger is, de eerder besproken BXCEH-3205, die wel ruimte heeft voor een 2,5” station.

Gigabyte Brix BXCE-3205

Zoals gezegd is dit platform duidelijk sneller dan Atom-SoC’s, maar dat zien we ook terug in het verbruik, dat ligt een ordegrootte hoger. Voor HTPC-doeleinden is Broadwell een prima keuze, maar het kastje van Gigabyte is er niet echt op toegespitst. De prijs is vergelijkbaar met die van concurrenten op dezelfde basis, maar de Brix is van alle modellen met 3205U wel de stilste. Het geproduceerde geluid van de koeling is meetbaar, maar niet merkbaar. Als je dus kunt leven zonder extra 2,5” apparaat, is het in deze klasse de beste keuze.

Gigabyte Brix BXCE-3205

Intel NUC5CPYH

Intel is de uitvinder van de NUC en heeft dan ook een flink aanbod, waar het ons twee vertegenwoordigers van stuurde. De eerste is de NUC5CPYH, gebaseerd op hetzelfde Braswell-platform als de Beebox en de Liva X2 en wel in de vorm van een Celeron N3050 SoC. Extern heeft Intel vier USB 3.0-poorten beschikbaar, waaronder een oplaadpoort aan de voorzijde. Bovendien is dit een van de weinige mini-PC’s met zowel aan de voor- als achterzijde een audio-aansluiting. Die aan de achterkant kan doubleren als optisch digitale uitgang. Verder treffen we aan de achterzijde een VGA-poort (naast HDMI, gelukkig). Een geheugenkaartlezer zit aan de linkerzijkant.

Intel BOXNUC5CPYH

De basis ziet er dus goed uit, maar we hebben ook wat kanttekeningen. Intel biedt intern namelijk maar één geheugenslot, en slechts een enkele SATA600-aansluiting. De SoC kan dus niet profiteren van dual-channel geheugen en de uitbreidingsmogelijkheden qua opslag zijn beperkt. Ook is de geïntegreerde wifi-module, een Intel Wireless-AC 3160, geen hoogvlieger – maar dat geldt voor meer modellen in deze test. De prestaties liggen min of meer in lijn met die van de andere twee geteste Braswell-systeempjes, maar verbruik en geluidsproductie liggen beide duidelijk hoger.

 

Intel BOXNUC5CPYH

Intel NUC5I7RYHR

Intels tweede inzending is een heel ander beestje. De NUCi7RYHR kost kaal al ruim 500 euro, maar is dan ook voorzien van een Core i7 5557U processor, werkend op 3,1 GHz met een Turbo naar 3,4 GHz, 4MB cache en HyperThreading. Ook de interne GPU is bovengemiddeld: de Intel Iris Graphics 6100 is de één na krachtigste variant van Intels Broadwell-platform, met 48 execution units.

Intel NUC5I7RYHR

Qua aansluitingen biedt deze i7 NUC min of meer hetzelfde als het veel goedkopere hiervoor besproken model, minus de VGA-aansluiting, de geheugenkaartlezer en de tweede audio-connector, maar met een mini-DisplayPort-connector en intern een tweede geheugenslot en een M.2-sleuf.

Intel NUC5I7RYHR

De prestaties liggen het hoogste van alle NUC formfactor modellen in deze test, maar vol in bedrijf verstookt het kastje dan ook heel wat meer energie én maakt het duidelijk meer lawaai. Overigens is het CPU-gedeelte van deze ULV i7 ongeveer net zo snel als een gewone Core i3. Dat is wel iets om in het achterhoofd te houden en het zorgt ervoor dat we deze combinatie van processor en behuizing niet zo snel zouden aanraden.

Intel NUC5I7RYHR

Intel Compute Stick 32GB Windows

Het derde product van Intel is een heel ander soort mini-PC en werd ons ter beschikking gesteld door 4Launch. Voor wie een NUC-form factor nog niet klein genoeg is, heeft de processorgigant sinds enige tijd ook een ‘stick-PC’, de Compute Stick. Deze is gebaseerd op het Bay Trail platform en combineert een Z3735F Atom SoC met 2 GB werkgeheugen en 32 GB eMMC opslag. Er is welgeteld één Type-A USB-aansluiting beschikbaar, naast een micro-SD sleufje, een audio-uitgang en een micro-USB voedingaansluiting. Meer zit er niet op, behalve de HDMI-plug waarmee je het apparaat aansluit op een monitor of TV. Een klein fannetje zorgt voor de koeling, maar dat is niet hoorbaar (door de aparte formfactor konden we de geluidsproductie niet testen).

Intel Compute Stick Windows 8.1

Qua snelheid moet je uiteraard geen wonderen verwachten van dit platform, maar een beetje websurfen en YouTube video’s bekijken kan uiteraard. Ook full hd H.264 video’s bekijken kan, waarmee het ook een redelijke mediaspeler is. De ingebouwde wifi- annex Bluetooth-module is helaas dramatisch slecht; in de praktijk heb je een USB hub nodig om een ontvanger voor een draadloze toetsenbord en muis aan te sluiten, evenals een betere wifi-adapter en eventuele opslagapparaten met mediabestanden. Je bent er dus nog niet met deze stick alleen. Je kunt hem ook kopen in een Linux-uitvoering, met een kwart van de opslagruimte en een paar tientjes lagere prijs. Heel duur is deze versie met Windows 8.1 met Bing ook al niet, maar het is wel echt een eerste-generatie-product.

Intel Compute Stick Windows 8.1

Lenovo IdeaCentre Stick 300-01IBY

Lenovo stuurde eveneens een ‘stick-PC’ in en wel de IdeaCentre Stick 300. Eigenlijk kunnen we er heel kort over zijn, want het is exact hetzelfde product als dat van Intel, met dezelfde aansluitingen op exact dezelfde plaats, eveneens een kleine ventilator in het binnenwerk en dezelfde SoC, hoeveelheid geheugen en opslagruimte. De prijs ligt een paar euro lager en het design is net wat anders, maar dit is gewoon hetzelfde product. Ook Lenovo levert Windows 8.1 met Bing mee.

Lenovo IdeaCentre Stick 300-01IBY

De prestaties van de Lenovo IdeaCentre Stick zijn vergelijkbaar met die van de Intel Compute Stick. De variatie die we zien is toe te schrijven aan de onnauwkeurigheid van de benchmark, maar we kunnen ons ook niet aan de indruk onttrekken dat de koeling van de Lenovo Stick iets effectiever is, terwijl het gebruikte eMMC geheugen wat minder vlot lijkt. Onder de streep maakt het naar onze mening weinig uit, want de verderop besproken Nexxt PC Stick is naar onze mening net wat interessanter dan de modellen van Intel en Lenovo.

Lenovo IdeaCentre Stick 300-01IBY

MSI Cubi-008BEU

Ook bij MSI kan je terecht voor een mini-PC in USFF-formaat. De Cubi’s levert het bedrijf zowel als barebone en als systeem. Voor deze test stelde het van beide er een beschikbaar. Om te beginnen met de barebone: de Cubi-08BEU is een mooi vormgegeven apparaat met een speelse aflopende hoek, die dient als aan/uitknop. Voorop bevinden zich netjes twee USB-aansluitingen en een gecombineerde audio in- en uitgang. Wie de foto’s goed bekijkt denkt wellicht dat er ook een IR-ontvanger op de Cubi zit, maar dan kom je bedrogen uit. Het transparante stukje plastic bedekt niets dan lucht, de vereiste ontvanger is intern niet aanwezig. Ook een geheugenkaartlezer is niet van de partij. Wel vinden we aan de achterkant nog twee USB 3.0-poorten en een HDMI en mini-DP-uitgang.

MSI Cubi-008BEU-B3205UXX

MSI heeft voor deze Cubi gebruik gemaakt van een Celeron 3205U, dezelfde Broadwell-processor als we aantreffen in de Gigabyte Brix en de Shuttle NC01U. De prestaties zijn dan ook vergelijkbaar met die modellen. Wel valt op dat de MSI duidelijk meer stroom verbruikt, zowel in rust als actief. Hij is produceert wat meer geluid dan de Brix, maar is nog wel als onhoorbaar stil te kwalificeren. De wifi-voorziening is geregeld door een Intel Wireless-AC 3160, een instapmodel kaartje met een enkele antenne voor 2,4 en 5 GHz.

MSI Cubi-008BEU-B3205UXX

MSI Cubi-018EU

De Cubi-018EU is een voorbeeld van een systeemuitvoering van MSI’s mini-PC’tje. Deze is in wit in plaats van zwart uitgevoerd, maar is verder uiterlijk geheel hetzelfde. Ook hier zien we een ‘oogje’  aan de voorzijde waar zich geen IR-ontvanger achter bevindt. Intern zijn er ook veel overeenkomsten, maar de basis is toch anders. De gebruikte processor is namelijk een Intel Core i3 5005U. Dat is toch een wat potenter model dan de Celeron tegenhanger. Ook dit is een Broadwell-generatie model, maar dan draaiend op 2 GHz, voorzien van HyperThreading en met 3MB in plaats van 2MB cache. Het voornaamste voordeel zijn de wat vlottere geïntegreerde Intel HD Graphics 5500. Om het systeem af te maken monteert MSI een 4GB DDR3-module in een van de twee aanwezige sleuven, een 128GB Transcend SSD in de mSATA-poort en dezelfde Intel Wireless-AC 3160 die we ook in de barebone tegenhanger vonden.

MSI Cubi-018EU

Voor het geheel vraagt MSI ruim 520 euro en dat is toch een kleine 150 euro meer dan voor de ‘kale’ Cubi, zelfs nadat we die uitrusten met evenveel geheugen en opslag, plus Windows. Nu is de i3-5005U wel iets vlotter, maar het is de vraag of je veel van dit verschil zou merken. De pakweg 30% hogere prijs levert iets minder dan 30% hogere prestaties op, maar de geluidsproductie is ook hoger, evenals met name het verbruik in rust.

MSI Cubi-018EU

Nexxt PC Stick

Nexxxt is een nieuw merk van importeur en distributeur IBDL, wellicht bekender als leverancier van mediaspelers. De Nexxxt PC stick is een mini-PC met dezelfde formfactor als de modellen van Intel en Lenovo. Sterker, het is net zozeer een kloon van de Intel Compute Stick als het model van Lenovo. Toch is het net even anders, waardoor het nipt onze favoriete stick-PC in deze test is. In de eerste plaats is de Nexxt PC Stick passief gekoeld; de buitenkant fungeert kennelijk als koellichaam, maar er is dus geen klein ventilatortje dat na verloop van tijd kan stuk gaan of lawaai kan gaan maken. Daarnaast heeft Nexxt een extra USB-poort weten te ontsluiten. Weliswaar een micro-USB type-B exemplaar (verwarrend genoeg zit er aan de andere kant ook een voor de voeding), maar toch, een extra aansluitmogelijkheid. Ten slotte is de antenne van de Nexxt extern uitgevoerd. De gebruikte wifi-kaart blijft een van de slechtere, maar in elk geval is de ontvangst iets beter dankzij deze constructie.

Nexxt PC Stick

De afwezige ventilator zorgt voor een duidelijk lager stroomverbruik, met minder dan 5W is dit echt een extreem zuinige PC. Nexxt levert al standaard Windows 10 mee in plaats van 8.1 met Bing; aangezien upgraden met zo’n kleine hoeveelheid opslag geen pretje is, is dat beslist een voordeel. De prestaties ten slotte liggen in lijn met die van de andere sticks: aardig voor incidenteel gebruik en lichte taken, maar niet voldoende als serieuze werk-PC.

Nexxt PC Stick

Shuttle NC01U

Shuttle’s NC01U NUC is wat groter dan de concurrenten, met afmetingen van 14x14 cm. Daar staat tegenover dat hij met 3 cm hoogte wel lekker plat is. De voorzijde bevat twee keer USB 3.0 en een geheugenkaartlezer, de achterkant voegt er twee USB 2.0-poorten, HDMI en mini-DP aan toe. Aan de zijkant vinden we een RS232 seriële poort – Shuttle richt zich als vanouds wat meer op de zakelijke toepassingen, waar zo’n aansluiting nog goed van pas kan komen. Toch ligt de prijs van de NC01U niet bijzonder hoog, vergelijkbaar met de andere modellen met een Celeron 3205U.

Shuttle NC01U

Intern biedt de NC01U niet alleen ruimte aan twee SO-DIMM modules en een M.2 wifi-kaart, maar ook aan een M.2 2442 slot voor SSD’s, dat samen met de cardreader op een apart printplaatje met de achterkant van het moederbord is verbonden. Door het wat grotere ontwerp kan je ondanks de beperkte hoogte ook een 2,5” station monteren.

Shuttle NC01U

De prestaties liggen in lijn met de andere twee modellen met dezelfde processor. Wel is het verbruik in rust aanmerkelijk lager dan bij Gigabyte en MSI. Aan de andere kant is de geluidsproductie wanneer vol in bedrijf wat hoger. Al is 35,7 dB(A) op een afstand van15 cm nog altijd niet luidruchtig te noemen, het is wel hoorbaar. Shuttle levert een eigen draadloze oplossing mee, maar dat is eigenlijk gewoon een Realtek kaartje.

Shuttle NC01U

Shuttle Slim PC XH97V

Shuttles tweede deelnemer aan deze test is geen NUC-formaat mini-PC, maar het is nog altijd een kleintje. De XH97V meet ongeveer 20x20 cm en is zo’n 8 cm dik. Er zijn acht (in plaats van vier) USB-aansluitingen, evenveel 2.0 als 3.0. Verder opmerkelijk zijn twee DP-aansluitingen, drie aparte audio-poorten en eSATA en RS232.

Shuttle Slim PC XH97V

Intern is ruimte voor twee 2,5” stations en een slimline optische drive, indien gewenst. Middels een optioneel rack kan je ook een 3,5” disk plaatsen. De XH97V is een van de weinige barebones die niet compleet met een processor wordt geleverd. Shuttle leverde een Core i3 4160 mee, vierde generatie Core processor  die ongeveer 125 euro kost. Een heatpipe koeler is onderdeel van de behuizing. Met 4GB geheugen, een 128GB SSD en een besturingssysteem zou je ongeveer 550 euro kwijt zijn. Daarmee is de prijs vergelijkbaar met de wat rappere USFF-systemen in deze test en het is aardig om te zien wat voor prestaties je kan verwachten met de door Shuttle gekozen CPU.

Shuttle Slim PC XH97V

Die zijn namelijk vergelijkbaar met die van een ULV Core i7 – en aanmerkelijk sneller dan die van de Core i5 en Core i3 ‘U’-processors. De geïntegreerde Intel HD Graphics 4400 kunnen ook aardig meekomen, alleen de Iris Graphics 6100 is nog wat vlotter. Het verbruik ligt uiteraard wat hoger, met zo’n 20W in rust en 50W actief, maar de geluidsproductie is zeer bescheiden. Kortom een zeer interessant alternatief voor een echte mini-PC, als het ook een maatje groter mag.

Shuttle Slim PC XH97V

Shuttle SH97R6

Een maatje groter gaat ook op voor de Shuttle SH97R6, die we meenemen ter illustratie van wat gold als een kleine PC voordat NUCs gemeengoed werden. Shuttle bouwt al sinds jaar en dag dit soort kubusvormige barebones. Ooit had het bedrijf daar nog enige concurrentie in, tegenwoordig is het de enige. Net als de XH97V is ook dit model als barebone en als systeem leverbaar, maar we bespreken het als barebone.

Shuttle SH97R6

Met afmetingen van 22x33x20 cm is het geen mini-PC meer, maar groot kunnen we hem ook niet noemen. Het voordeel van het formaat is naast ruimte voor nog meer aansluitingen bovenal inbouwruimte voor onder meer twee 3,5” disks en een volwaardige dubbelslots videokaart. Qua aansluitingen treffen we extern twee keer DP en HDMI, analoge 7.1 audio, eSATA en 10 USB-poorten, intern 1x PCIe x16, 1x PCIe x4 en twee Mini-PCIe slots voor respectievelijk mSATA en wifi.

Shuttle SH97R6

Shuttle leverde een Core i5 4590 mee, een Haswell CPU van circa 220 euro, en een AMD R9 270X, een videokaart die zo’n 200 euro kost op moment van schrijven. Gecombineerd met 4GB geheugen en een 128GB SSD alsmede Windows zou het hele kastje dan op zo’n 900 euro uitkomen. Daarmee is het duidelijk de duurste, maar ook de krachtigste ‘kleine’ in deze test. De basisprijs van de SH97R6 is niet slecht, want voor 250 euro krijg je een behoorlijk compleet Socket1150 moederbord met H97 chipset, een aluminium behuizing en een krachtige 80Plus Bronze gecertificeerde voeding. Die combinatie zelf voor dat bedrag samenstellen is niet onmogelijk, maar ook niet eenvoudig.

Shuttle SH97R6

Zotac Zbox CI321 NANO Plus

De laatste deelnemer in deze test is de eerder ook los besproken Zotac Zbox CI321 NANO Plus. Dit is een volledig passief gekoeld systeempje, om welke reden Zotac de behuizing wel van de nodige ventilatieopeningen heeft voorzien: het is een beetje een gatenkaas, maar het design sprak ons wel aan. Zotac levert de CI321 als barebone en als systeem; wij ontvingen de laatste variant. Als je het zonder Windows kan stellen zouden we de barebone adviseren, maar iets meer dan 300 euro voor een compleet systeem met 4GB DDR3 en 64GB SSD is geen slechte deal. Van buiten zien we aan de voorkant twee keer USB 3.0, audio in- en uitgangen, een geheugenkaartlezer en een infraroodontvanger. Aan de achterkant treffen we nog eens twee keer USB 3.0, een keer USB 2.0, DisplayPort, HDMI en om onduidelijke redenen twee gigabit netwerkaansluitingen.

Zotac Zbox CI321 NANO Plus

Die lijst voorzieningen maakt hem op het eerste gezicht heel interessant als HTPC en dat is hij ook, maar wel met een flinke proviso: je kunt hiermee geen UHD-bestanden afspelen, de gebruikte Haswell-klasse Celeron 2961Y is daarvoor niet toereikend. De Zotac is onder zware belasting niet de zuinigste in deze test, maar een stroomslurper kunnen we hem niet noemen. Bovendien is hij bijzonder stil.

Zotac Zbox CI321 NANO Plus

Testresultaten CPU

Voor deze test hebben we alle systemen en barebones een selectie aan tests laten doorlopen om een indicatie van de prestaties te krijgen. Daarnaast hebben we het stroomverbruik gemeten met een gekalibreerde stroommeter en de geluidsproductie gemeten in een geluidsdichte box op 15 cm afstand. Dat laatste was alleen niet mogelijk voor de stick-PC’s. De barebones zijn zoveel mogelijk getest met dezelfde hoeveelheid geheugen (4GB) en een Samsung 850 EVO SSD (120 GB) in mSATA, M.2 of 2,5” formaat (afhankelijk van de voorzieningen van de barebone). 

Omdat barebones en systemen verschillende productcategorieën zijn in onze database, is het niet mogelijk ze een op een met elkaar te vergelijken. Om die reden vind je steeds twee sets grafieken, een met barebones en een met systemen.

Bij de barebones zien we als we kijken naar de Cinebench 10 resultaten dat de Shuttle modellen met een 'echte' Core i3 of Core i5 processor aanmerkelijk beter presteren dan de pc'tjes met een ULV tegenhanger die eigenlijk voor laptops bestemd is. Met name de vergelijking tussen de Core i3 in de Shuttle XH97V en de ULV Core i7 in de Intel NUCi7RYHR is tekenend. Met een verder identieke configuratie is de eerstgenoemde duidelijk goedkoper. Bovendien heeft de Shuttle veel meer aansluitmogelijkheden. De meerprijs voor de nog compactere omvang is dus fors.

Bij de systemen is de MSI Cubi-018EU door de snellere processor duidelijk koploper, gevolgd door de eveneens van een wat snellere CPU voorziene Acer Revo One. De Braswell en Bay Trail modellen vullen de achterhoede.

In de modernere Cinebench R15 benchmark, die niet op alle systemen gedraaid kon worden omdat het een 64-bits benchmark is, en sommige systemen voorzien waren van een 32-bits OS, zijn de desktop Core i3 en de ULV Core i7 wederom identiek qua prestaties. De eerste grafiek zijn barebones...

...en de tweede systemen:

Testresultaten GPU

Als we kijken naar de testresultaten van de geïntegreerde GPU's in de mini-PC's zien we dat de zuinige Core i7 in de Intel NUCi7RYHR wel duidelijk sneller is dan de HD Graphics in de Core i3 in de middenformaat Shuttle. Verder is goed te zien dat de ene HD Graphics de andere niet is: de videokaart van de Celeron Broadwells is duidelijk sneller dan die in Braswell, die weer vlotter is dan in de vorige, Bay Trail generatie. Wederom is de eerste grafiek voor barebones, de tweede voor systemen.

In de zwaardere Cloud gate benchmark worden de verschillen tussen de diverse platforms duidelijker. 

 

 

Testresultaten systeem

Kijken we naar de totale systeemresultaten, dan staan de desktopprocessors duidelijk aan kop. De Intel i7 NUC kan nog goed meekomen, de MSI Cubi-018EU en de Acer Revo One zetten ook redelijke scores neer. Alles eronder is 'instapniveau'.

Testresultaten energieverbruik

Hoe hoger de prestaties, hoe hoger het verbruik - wat dat betreft geen verrassingen. Wel is het verschil in idle-verbruik tussen de Socket 1150 barebones van Shuttle en de geïntegreerde barebones en systemen vrij fors, al vallen drie van de systemen qua verbruik eigenlijk een beetje tegen; de reden voor het hogere verbruik krijgen we niet goed verklaard, al speelt bij de ASUS Vivo PC VM42 allicht de harde schijf een rol.

in gebruik valt op dat de Intel NUCi5RYHR niet eens zo heel zuinig is, de krachtige GPU heeft duidelijk invloed op het verbruik. De MSI Cubi-018EU, ASUS VM42 en de Acer Revo One blijven relatief onzuinig.

Testresultaten geluid

We hebben alle mini-PC's getest op geluidsproductie, in onze geluidsdichte box. Alles met een waarde van 18 db(A) is ondetecteerbaar stil in die omgeving, alles met een waarde tot zo'n 30 dB(A) is onhoorbaar stil in een normale omgeving. De meeste modellen in de test zijn idle erg stil, alleen de Shuttle kubus is duidelijk hoorbaar, en de ASUS VM42 valt ook op, wellicht door de harde schijf.

In bedrijf onder zware belasting neemt de geluidsproductie toe, maar toch blijven de meeste modellen erg stil. Alleen de Intel i7 NUC komt duidelijker als goed hoorbaar naar voren. Opmerkelijk is dat de geluidsproductie van de Shuttle SH97R6 niet verschilt met idle, wat impliceert dat daar met wat aandacht voor de instellingen nog wel een mouw aan te passen is.

Conclusie

Hoewel er op het eerste gezicht veel te kiezen is, valt dat bij nadere inspectie wel mee. De meeste modellen zijn gebaseerd op Intels NUC form factor. Ook qua prijs liggen de meeste behoorlijk bij elkaar; een volledig uitgerust instapmodel mini-PC kost zo rond de 400 euro. Modellen die daar qua prijs onder liggen missen een OS, en/of hebben duidelijk minder (snelle) opslagruimte. Verder valt op dat het prijsverschil tussen Braswell- en Haswell/Broadwell-gebaseerde modellen in het instapsegment de moeite niet waard is. Braswell is een paar tientjes goedkoper, maar ook duidelijk minder vlot. We zouden dan toch voor de tweede optie gaan. Wil je echter echt een goedkoop systeempje, dan is de ECS Liva X2 niet te verslaan en duidelijk sneller dan Bay Trail-gebaseerde stick-PC’s. Een Great Value award is dan ook op zijn plaats.

Van de Celeron 3205U-modellen is de Gigabyte Brix BXCE-3205 onze favoriet: compact, zeer stil, en voldoende prestaties voor standaardtaken. Overigens zouden we de -H uitvoering sterk in overweging geven, vanwege de mogelijkheid een 2,5” opslagmedium te plaatsen. Die mogelijkheid zit ook in de Shuttle NC01U, die bovendien ook een geheugenkaartlezer biedt en standaard lekker zuinig is. De beste HTPC mini-PC is wat ons betreft de ASRock BeeBox, dankzij de vloeiende 4K en H.265-weergave (met de genoemde beperkingen), maar bovenal de IR-afstandsbediening en zeer stille werking. Alle drie ontvangen een Excellent Choice award.

Wil je hogere prestaties, dan kan je kijken naar de Acer Revo One,  de MSI Cubi-018EU en de Intel NUC5i7RUHR. Toch zouden we geen van die drie zonder voorbehoud aanraden, daarvoor zijn de prestaties gewoon niet voldoende in vergelijking met een ‘echte’ desktop-CPU, zelfs als dat een relatief instapmodel als een Core i3-4160 is. Een PC’tje met het formaat van de Shuttle XH97V is dan een betere optie.

Met betrekking tot de stick-PC’s ten slotte: het zijn leuke apparaatjes, maar deze eerste generatie komt nog over als een proof of concept. Modellen op basis van Braswell zullen interessanter zijn. Wil je er toch een, dan is de Nexxt PC Stick wat ons betreft de beste keus.

Sommige van de geteste modellen zijn niet meer in exact dezelfde vorm te koop, maar zeer vergelijkbare zijn dat wel. Binnenkort moeten de eerste Skylake mini-PC's op de markt gaan verschijnen en we zijn dan ook zeer benieuwd wat die gaan brengen.


ASRock BeeBox
Gigabyte Brix BCE-3205(H)
Shuttle NC01U


ECS Liva X2


Besproken producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Acer Revo One I6010 NL

Acer Revo One I6010 NL

  • Mini PC
  • Intel Core i5 5200U
  • 4 GB
  • Intel HD Graphics 5500
  • 128 GB
  • Microsoft Windows 8.1
Niet verkrijgbaar
ASRock Beebox N3000-4G128S Black

ASRock Beebox N3000-4G128S Black

  • Mini PC
  • Intel Celeron N3000
  • 4 GB
  • Intel HD Graphics
  • 128 GB
  • -
Niet verkrijgbaar
Asus Vivo Mini UN42

Asus Vivo Mini UN42

  • Mini PC
  • Intel Celeron 2957U
  • 2 GB
  • Intel HD Graphics
  • 32 GB
  • Windows 8.1 Bing
Niet verkrijgbaar
Asus Vivo PC VM42-S044V-NL

Asus Vivo PC VM42-S044V-NL

  • Mini PC
  • Intel Celeron 2957U
  • 4 GB
  • Intel HD Graphics
  • 500 GB
  • Windows 8.1 Bing
Niet verkrijgbaar
ECS Liva X2 Mini PC

ECS Liva X2 Mini PC

  • Mini PC
  • Intel Celeron N3050
  • 2 GB
  • Intel HD Graphics
  • 32 GB
  • Windows 8.1 Bing
Niet verkrijgbaar
Gigabyte Brix BXCE-3205

Gigabyte Brix BXCE-3205

  • Mini PC
  • Intel Celeron 3205U
  • Socket 1168 BGA
  • Intel Dual Band Wireless-AC 3160
Niet verkrijgbaar
Intel BOXNUC5CPYH

Intel BOXNUC5CPYH

  • Mini PC
  • Intel Celeron N3050
  • Socket 1170 BGA
  • Intel Dual Band Wireless-AC 3165

€ 114,00

23 winkels
Intel Compute Stick Windows 8.1

Intel Compute Stick Windows 8.1

  • Stick PC
  • Intel Atom Z3735F
  • 2 GB
  • Intel HD Graphics
  • 32 GB
  • Windows 8.1 Bing
Niet verkrijgbaar
Intel NUC5I7RYHR

Intel NUC5I7RYHR

  • Mini PC
  • Intel Core i7 5557U
  • Socket 1168 BGA
  • Intel Dual Band Wireless-AC 7265
Niet verkrijgbaar
Lenovo IdeaCentre Stick 300-01IBY

Lenovo IdeaCentre Stick 300-01IBY

  • Stick PC
  • Intel Atom Z3735F
  • 2 GB
  • Intel HD Graphics
  • 32 GB
  • Windows 8.1 Bing
Niet verkrijgbaar
MSI Cubi-008BEU-B3205UXX

MSI Cubi-008BEU-B3205UXX

  • Mini PC
  • Intel Celeron 3205U
  • Socket 1168 BGA
  • Intel Dual Band Wireless-AC 3160
Niet verkrijgbaar
MSI Cubi-018EU

MSI Cubi-018EU

  • Mini PC
  • Intel Core i3 5005U
  • 4 GB
  • Intel HD Graphics 5500
  • 128 GB
  • Microsoft Windows 8.1
Niet verkrijgbaar
Nexxt PC Stick

Nexxt PC Stick

  • Stick PC
  • Intel Atom Z3735F
  • 2 GB
  • Intel HD Graphics
  • 32 GB
  • Microsoft Windows 10 Home
Niet verkrijgbaar
Shuttle NC01U

Shuttle NC01U

  • Mini PC
  • Intel Celeron 3205U
  • Socket 1168 BGA
Niet verkrijgbaar
Shuttle SH97R6

Shuttle SH97R6

  • Cube
  • Socket 1150
  • Realtek RTL8192CE
Niet verkrijgbaar
Shuttle Slim PC XH97V

Shuttle Slim PC XH97V

  • Mini PC
  • Socket 1150
  • Realtek RTL8192CE
Niet verkrijgbaar
Zotac Zbox CI321 NANO Plus

Zotac Zbox CI321 NANO Plus

  • Mini PC
  • Intel Celeron 2961Y
  • 4 GB
  • Intel HD Graphics
  • 64 GB
  • -
Niet verkrijgbaar
0
*