Firstlook 2015: virtual-reality, gamen met je ogen en hardware!

14 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Overklokken bij MSI
  3. 3. Overklokken bij ASUS
  4. 4. Ubisoft: The Division
  5. 5. Microsoft: Rise of the Tomb Raider
  6. 6. 2K Games: Battleborn
  7. 7. Sony PlayStation VR
  8. 8. ASUS
  9. 9. MSI
  10. 10. SteelSeries
  11. 11. Cooler Master
  12. 12. Besproken producten
  13. 13. Reacties

Inleiding

De achtste editie van Firstlook werd dit weekend gehouden in de Jaarbeurs te Utrecht. Het Hardware.Info Pro OC-team was aanwezig op de stands van ASUS en MSI, maar daarnaast was er ook genoeg nieuwe hardware te zien. Uiteindelijk is het natuurlijk een gamebeurs, dus hebben we een aantal titels die op de PC uitkomen gespeeld en er een kleine preview van geschreven.


Qua games hebben we demo's gehad van Ubisofts The Division, dat in maart 2016 verschijnt, Microsofts Rise of the Tomb Raider, dat op 13 november voor de Xbox en in de eerste helft van 2016 voor de PC uitkomt, en Battleborn van 2K Games, dat op 9 februari volgend jaar in de winkels ligt.

Voorgaande jaren was Alternate aanwezig met een stand vol aanbiedingen, maar deze editie is die rol overgenomen door Media Markt. Veel verschillende games en gaming-hardware van verschillende merken, zoals Logitech en Trust, gingen weg met flinke kortingen. Daarnaast stonden ASUS, MSI, SteelSeries, Sony en Cooler Master op de beurs, waar we allemaal even langs zijn gegaan. MSI toonde een laptop die je met je ogen kon besturen en bij Sony testten we PlayStation VR, de nieuwe naam van Project Morpheus, dus lees zeker verder!

Dit artikel is tot stand gekomen met bijdragen van nieuwsredacteur Richard Wemmenhove.

Overklokken bij MSI

Zoals gezegd waren de teamleden verspreid over twee stands. Op de booth van MSI was Joost 'Rsnubje' aanwezig, op zaterdag samen met MSI-huisoverklokker Martijn 't!n0'. Er werd overgeklokt met een Intel Core i7 6700K, uiteraard gekoeld met vloeibare stikstof, op een MSI Z170A XPower Gaming Titanium Edition-moederbord met 8 GB DDR4-geheugen van G.Skill. Op het bord pronkte een MSI GeForce GTX 980 Ti Lightning-videokaart, die nog maar een paar dagen op de markt is.

De planning was om op de eerste dag processorafhankelijke 2D-benchmarks te draaien, zoals oude 3DMarks en Cinebench. Dat liep redelijk soepel, met de processor in 3DMark06 zelfs op 6.120 MHz. Ten opzichte van de referentiesnelheid is dat een overklok van 53%!

Op dag twee zou de 980 Ti Lightning ook onder LN2 gaan om de kaart volledig tot zijn recht te laten komen, maar problemen met het geheugen staken daar een stokje voor. Ook zaterdagmiddag kwam het overklokken vroegtijdig tot een einde door vocht in de geheugensloten.

De beste scores:

Overklokken bij ASUS

Bij ASUS liep het op zaterdag wat minder vloeiend, want de temperaturen liepen zelfs met vloeibare stikstof op tot boven nul onder load. De Skylake-processor schreeuwde om een delid en gelukkig was de Letse overklokker TaPaKaH ook aanwezig, want zelfs voor de professionele overklokkers Albrecht 'Leeghoofd' en Roger 'Oldscarface' blijft dat een riskant klusje. Voor de Let was het routine en nog voor het middaguur lag de heatspreader eraf en zat er veel betere, vloeibare koelpasta onder het kapje. Geplaagd door bluescreens kwamen de overklokkers die dag niet veel verder, maar zondag zat dat wel anders.

Naast de Skylake Core i7 6700K-processor bestond de setup bij ASUS uit een Z170 Maximus VIII Extreme-moederbord en een ASUS GeForce GTX 980 Matrix-videokaart.

Hoewel Joost bij MSI eerst de betere CPU leek te hebben, die tot zo'n 6,1 GHz ging, kwamen Albrecht en Roger bij ASUS de tweede dag verder. Aquamark werd bijvoorbeeld voltooid op 6,2 GHz, met 6 GHz voor de uncore. Voor de rest van de benchmarks schommelde de klokfrequentie tussen de 5,9 en 6,1 GHz.

De beste scores:

Echte topscores worden tijdens dit soort events niet vaak gehaald, omdat daar veel concentratie en finetuning voor nodig is. Op Firstlook is echter ook alle ruimte om met de Pro OC'ers te praten en vragen te stellen - dat gebeurde dan ook vrijwel de hele dag.

Ubisoft: The Division

Ook Ubisoft was dit jaar weer van de partij. De uitgever pakte dit jaar groter uit dan normaal: in plaats van vier keer drie demoschermen waren er ditmaal extra demopods beschikbaar gesteld voor Tom Clancy’s The Division. Ook Assassin’s Creed: Syndicate, Rainbow Six: Siege en Just Dance 2015 waren speelbaar op de stand.

In de demo van Assassin’s Creed: Syndicate was het mogelijk om een singleplayermissie te doorlopen. Bij Rainbow Six: Siege zat dat anders: hier kon samen de multiplayer gespeeld worden, iets wat gamers onlangs ook al konden doen in de beta van deze titel. Dat mocht de interesse overigens niet drukken: ook bij deze games stonden bijzonder lange rijen. Het nieuwe VIP-ticketsysteem wist dit niet te vermijden.

Hierdoor waren wij ook genoodzaakt om deze titels over te slaan, en aan te sluiten bij waar vermoedelijk de langste rij van de dag voor stond: The Division. Op de stand was de multiplayer van deze shooter te spelen, waarbij drie teams van drie personen tegen elkaar – en tegen de AI – streden.

Deze demo was speelbaar op Firstlook.

Tijdens de demo konden we enkel de multiplayer proberen, wat overigens naadloos is geïntegreerd in de singleplayer van de game. In de singleplayer-spelwereld zal je namelijk toegang vinden tot de Dark Zone, een gebied waar je de meest zeldzame en krachtige wapens kunt vinden. Om deze echter mee terug te kunnen nemen naar de verhaallijn, zal je deze loot succesvol naar het extraction point moeten brengen. Dit wordt bemoeilijkt door computergestuurde vijanden, maar ook door de twee andere teams: zij hebben hetzelfde doel, en zullen uiteindelijk hetzelfde extraction point moeten gebruiken om hun loot te mogen behouden. Eerlijk samenwerken is een optie, maar het uitschakelen van je tegenstander loont ook.

Onze speelsessie begon dan ook eigenlijk in de singleplayerwereld, maar na enkele stappen zaten we al in de Dark Zone. Hier vallen direct de animaties op van de characters op het scherm: erg gedetailleerd en realistisch. De user interface ziet er strak en modern uit en ook het coversysteem is mooi uitgewerkt: coverposities lichten oranje op, waarna je eenvoudig met één druk op de knop kan doorlopen.

Als eerste dien je dus, in samenwerking met je team, de loot te verzamelen. Enkele computergestuurde vijanden proberen dat plan te dwarsbomen. Als team is het handig om je eerst goed op te stellen, en daarna tegelijkertijd ten aanval te gaan – maar direct op alles schieten wat beweegt is natuurlijk ook een optie. Vermoedelijk is het zelfs mogelijk om volledig stealth langs enkele bewakingsmensen langs te komen, maar dit hebben we niet getest. Samenwerking met je teamleden kan erg handig zijn hier.

Uiteindelijk kwamen we bij de loot uit, die uit een kist gehaald dient te worden. Terwijl je dit doet, kunnen je teamleden eventuele vijanden nog uitschakelen. Overigens is het handig om hier gebruik te maken van enkele perks: het opzetten van een volautomatische turret kan helpen om de stroom vijanden tegen te gaan. Ook kunnen teamleden je weer reviven wanneer je dood bent, zodat je niet (lang) hoeft te wachten totdat je weer teruggeplaatst wordt in de spelwereld.

De laatste fase van de multiplayer is het afgeven van de loot. Hier is echter één probleem: ook de andere teams zullen rond dezelfde tijd bij dit zogenaamde extraction point aankomen, en ook zij willen gebruik maken van dezelfde afgeeflocatie. Wanneer één van de teams dit gebied overneemt, zullen zij moeten proberen dit gebied 90 seconden vast te houden. De tegenstander kan proberen hier jouw loot te veroveren, waarna de rollen zijn omgedraaid.

Grafisch kwam de alpha-versie van de game nog niet overeen met wat Ubisoft eerder heeft vertoond op E3, al ziet de game er alsnog erg goed uit. Voornamelijk het gebrek aan anti-aliasing en de framerate van 30 fps viel ons tegen, al zou dat waarschijnlijk enkel bij de consoleversie van de game het geval zijn. Specificaties van de PC-versie zijn nog niet bekend. Het was ons overigens niet bekend op wat voor machine de demo draaide; er zat in ieder geval een Xbox One-controller op aangesloten.

De gespeelde demo voldoet aan de verwachtingen. Hij was gevarieerd, door de verschillende fasen die een multiplayerrondje bevat. Er zijn verschillende keuzes te maken (eerlijk samenwerken of niet) waardoor een potje er vermoedelijk steeds anders uit kan zien. Fans van co-op zullen veel plezier beleven aan deze game, doordat goede samenwerking met je team ook echt nut zal hebben in het verloop van een multiplayerronde. De demo speelde al behoorlijk vloeiend en grafisch ziet de game er al vrij goed uit.

The Division verschijnt op 8 maart 2016. In december zal een gesloten bèta speelbaar zijn voor gamers die het spel pre-orderen of in het bezit zijn van een bèta key.

De andere Ubisoft-titels die op Firstlook te spelen waren, komen wat eerder uit. Assassin’s Creed Syndicate komt op 19 november uit voor de PC, terwijl Rainbow Six: Siege vanaf 1 december te spelen is.

Microsoft: Rise of the Tomb Raider

Op de groene Microsoft-stand waren vijf titels speelbaar, alle op de Xbox One-console. Drie games daarvan zijn inmiddels al verkrijgbaar: FIFA 16, Forza Motorsport 6 en Gears of War: Ultimate Collection. Overigens zal die laatste game ook nog voor Windows gaan verschijnen, al is een precieze releasedatum onbekend.

De twee andere speelbare games zijn de nieuwe Naruto-game (Naruto Shippuden: Ultimate Ninja Storm 4) en Rise of the Tomb Raider. De Xbox One-exclusive Halo 5 was enkel in het Firstlook theater te aanschouwen.

Let op: dit zijn geen screenshots, maar onze eigen foto's van de demo-schermen.

De nieuwe Tomb Raider-game trok daarbij de meeste aandacht. De game, die overigens over een maand beschikbaar zal zijn voor de Xbox One en Xbox 360, komt overigens ook naar andere platformen toe. De titel is volgens een Microsoft-medewerker één jaar Microsoft-exclusive, en zal eerder dan ook niet voor de Playstation 4 verschijnen. Een Windows-versie wordt aankomend voorjaar verwacht. De aankomende Windows-release was ook de voornaamste reden waarom wij Rise of the Tomb Raider wel eens aan de tand wouden voelen, al moet ook gezegd worden dat we enorm veel plezier hebben beleefd met de voorganger van deze game.

In 2013 kwam Tomb Raider uit, waarmee de Lara Croft-serie een reboot kreeg. De game bracht Tomb Raider meer richting het action adventure-genre, terwijl de puzzel-tombes meer optioneel werden. Deze aanpassing viel bij veel gamers goed in de smaak, getuige de goede review- en verkoopcijfers van Tomb Raider. Toch vonden veel gamers het jammer dat veel puzzels nu optioneel waren gemaakt, en ingeruild waren voor shootouts met vijanden.

En daar lijkt ontwikkelaar Crystal Dynamics naar geluisterd te hebben: de demo speelde zich af in een tombe, waar Lara puzzels moet oplossen om verder te komen. Tijdens de vijftien minuten speeltijd zijn we geen vijanden tegengekomen, maar des te meer breinbrekers. Hoe representatief dit is voor de uiteindelijke game zal later moeten blijken, maar we gaan er vanuit dat we niet voor niks dit level mochten spelen.

Tijdens de demo viel direct op hoe geweldig de game eruit ziet. De game draaide op de Xbox One, zonder dat er grafisch ingeleverd leek te zijn. Lara’s haar ziet er in Rise of the Tomb Raider beter uit dan in zijn 2013-voorganger, met AMD’s TressFX-techniek. Textures zagen er scherp en duidelijk uit, terwijl de game stikte van de kleine details, zoals een voorwerp dat van een plank valt waar Lara zich net aan vast probeert te grijpen. Ten slotte moet ook het water genoemd worden: het ziet er zeer realistisch uit.

Het water was ook een van de belangrijkste elementen van de puzzels. Om hoger in de spelwereld te kunnen komen, was het nodig om een waterbron los te wrikken, waarna het waterpeil steeg. Ook het losschieten van touwen en verbindingspunten wist ons verder te brengen in de spelwereld. Dit werd gecombineerd met actie en quick-time-events, wat de spanning goed in de game wist te houden.

Al met al zijn we behoorlijk positief over de korte demo van Rise of the Tomb Raider: wat we hebben gezien, was goed. Maar daarbij moet wel gezegd worden dat we veel te kort hebben gespeeld om een goed oordeel te kunnen vellen. Wij keren in ieder geval graag zo snel mogelijk weer terug in Rise of the Tomb Raider; laten we hopen dat de PC-port niet te lang op zich laat wachten.

Rise of the Tomb Raider verschijnt 13 november voor de Xbox One en Xbox 360. Halo 5 komt enkel uit voor de Xbox One, en ligt 27 oktober in de winkels. De nieuwste Naruto-game komt op 5 februari naar Xbox One, Playstation 4 en PC.

2K Games: Battleborn

Uitgever 2K Games legt begin 2016 een nieuwe IP in de winkel: Battleborn. In een grote witte stand konden geïnteresseerde gamers dit weekend alvast een voorproefje nemen op deze ‘Hero Shooter’ van ontwikkelaar Gearbox Software. En die kans konden we natuurlijk niet laten schieten.

Bij binnenkomst van de stand kregen we eerst een uitleg te zien. In de video wordt uitgelegd dat het heelal bijna vergaan is: alle sterren zijn uitgedoofd, op één ster na. Er zijn nog 25 Heroes die het einde van het einde kunnen voorkomen, en jij mag één van deze personages spelen. Het verhaal wordt humoristisch neergezet, zoals we dat gewend zijn van Gearbox Software. Spelers van Borderlands zullen de manier van vertellen samen met de grafische stijl van de beelden goed herkennen.

Maar hoe speelt het dan? Het genre van Battleborn is enigszins lastig uit te leggen. Als eerste doet de game je denken aan een first-person shooter, maar qua werking toont de game ook gelijkenissen met MOBA-titels. Ten slotte is er een uitgebreid RPG-achtig levelsysteem aanwezig. Battleborn valt redelijk goed samen te vatten als een combinatie van verschillende typen games. En laten we dan maar gelijk verklappen dat deze mix goed geslaagd is.

Na de video mochten we in een team van vijf personen de game spelen, wat begon bij het kiezen van één van de 25 Heroes. Ieder character heeft zijn eigen abilities, wapens en speciale aanvallen. Ondergetekende koos voor een grote en krachtige Hero, maar daar tegenover stond dat hij bijzonder traag was. Iedere speler zal een eigen voorkeur hebben, en gelukkig is er veel om uit te kiezen.

Met het team van vijf begonnen we vervolgens in co-op de campaign door te lopen. Je loopt dan met vijf verschillende heroes door de spelwereld heen, en komt onderweg verscheidene computergestuurde vijanden tegen. Iedere vijand is weer anders, en bij sterkere vijanden kan een goede samenwerking essentieel zijn. Voor iedere hit krijg je punten, evenals iedere kill. Naar verloop van tijd zal je in levels stijgen, waarna je telkens uit twee upgrades mag kiezen. Aan het einde van een potje vervalt zo’n upgrade echter weer, waardoor je dus ook ieder potje telkens nieuwe keuzes kan maken, afhankelijk van wat je nodig hebt in het level.

Het level wat we speelden was vrij chaotisch (dat is overigens positief) en er waren genoeg vijanden om te bevechten, waarbij het allerbelangrijkste is dat je er plezier in hebt. En daar slaagde Battleborn tijdens de demo zeker in: het is leuk om samenwerkend met je team de grote zwermen vijanden neer te schieten. De ‘eindbazen’ bieden de nodige uitdaging, waarbij samenwerking extra belangrijk is.

De demo die we speelden, omvatte enkel één level van de campaign, die we speelden in co-op met een team van vijf personen. De campaign valt ook alleen te doorlopen, en daarnaast is er ook een multiplayer modus aanwezig.

Zijn we dan alleen maar positief over Battleborn? Niet helemaal: er moet gezegd worden dat de bèta-versie van de game niet lekker draaide op de beursvloer. Grafisch zag de game er goed uit, maar de framerate dook regelmatig onder de 30 fps. We vermoeden dat het aan de gebruikte hardware ligt, al weten we niet welke specificaties de demosystemen hadden. We hopen in ieder geval dat de game op release gewoon op een vloeiende 60 fps te spelen is.

Battleborn ligt 9 februari 2016 in de winkels.

Sony PlayStation VR

Vorig jaar was er voor het eerst iets merkbaar van de virtual reality-revolutie op Nederlands grootste game-event, toen Cooler Master de Oculus Rift met Project Cars naar Firstlook bracht. In de tussentijd hebben we ook de Vive van HTC en Valve uitgebreid getest, waarmee het lijstje van ‘grote’ VR-projecten die we nog niet hadden geprobeerd tot één werd teruggebracht: PlayStation VR, voorheen bekend onder de codenaam Project Morpheus. Laat Sony nou net aanwezig zijn op Firstlook, met een 3-vs-3-opstelling van de demo-game Rigs.

Rigs is ontwikkeld door de Nederlandse studio Guerilla Games, onderdeel van Sony.

Sony gaf ons eerst uitleg over het spel, voordat we konden beginnen. Rigs is ontwikkeld door Guerilla Games, de Amsterdamse studio die ook achter Killzone zit. De multiplayer-game werd door een medewerker omschreven als ‘basketbal met geweren’, omdat je voor het scoren van punten met je robot door een ring in het midden van de arena moet springen. Dat kun je echter pas nádat je in overdrive bent: je moet hiervoor voldoende power-ups (‘orbs’) verzamelen of kills maken. Voorkomen dat de tegenstander scoort kan natuurlijk door hem te doden, waarvoor je per karakter verschillende wapens hebt. Je mikt met je kijkrichting, wat eigenlijk de enige toepassing van VR in dit spel is.

De PlayStation VR bestaat uit een bril met een Full HD OLED-paneel, waardoor je per oog een resolutie van 960 bij 1080 pixels hebt. Daarmee is het beeld iets minder scherp dan dat van de HTC Vive en Oculus Rift, die beide 1.080 bij 1.200 pixels per oog bieden. Ook is de field-of-view met 100 graden iets beperkter dan bij voorgenoemde concurrenten. De refreshrate is met 120 Hz juist hoger dan de 90 Hz van de Vive en de Rift, al hadden we het gevoel dat er niet altijd daadwerkelijk 120 frames per seconde werden gerenderd. Er werd ons verzekerd dat de demo’s op debug-PS4’s werden gedraaid en niet op PC’s, maar de kasten met de hardware erin bleven dicht.

Het apparaat zelf zat fijn op het hoofd en voelde niet zwaar aan. Met een knop aan de onderkant van het brilgedeelte kon je de band afstellen, zodat hij goed paste en het beeld scherp was. Voor brildragers is het gebruiken van de PlayStation VR dan ook geen probleem. Er moest nu nog een aparte hoofdtelefoon worden gebruikt, maar er zullen waarschijnlijk speakers worden geïntegreerd in de band.

De VR-ervaring was redelijk gelijk aan die van de Oculus Rift, maar om eerlijk te zijn vinden we de HTC Vive nog altijd de meest veelbelovende VR-bril. Met die bril wordt vooralsnog het meeste uit het enorme potentieel van virtual-reality gedaan, omdat je daadwerkelijk interactief bezig kunt zijn met wat je ziet, het aan kunt raken en er omheen kunt lopen. Nu zaten we als het ware door een raam naar de VR-wereld te kijken, waarin we wel rond konden kijken, maar waarbij de besturing gewoon via de controller liep.

Rigs is een titel die daadwerkelijk beschikbaar zal komen en ook zonder PlayStation VR gespeeld kan worden, maar eigenlijk hebben we het gevoel dat met de hardware nog veel meer mogelijk is. We moeten echter niet vergeten dat de hardware in de PlayStation 4 zelf een behoorlijke beperkende factor is, gecombineerd met de vereiste van hoge en stabiele framerates voor een fijne VR-ervaring. PlayStation VR komt dan ook voor een ‘consoleprijs’, 300 à 400 euro, in de winkel te liggen. Deze optie spreekt dan waarschijnlijk meer mainstream-gamers dan echte enthousiastelingen aan, net zoals de consoles ten opzichte van de PC.

ASUS

De ASUS-stand bestond uit verschillende delen, waaronder het traditionele hoofdpodium met onder andere League of Legends-wedstrijden. Daarnaast kon de bèta van Rainbow Six Siege worden gespeeld op de aanwezige ROG mini-PC’s, was een delegatie van het Hardware.Info Pro OC-team aanwezig om hun overklokkunsten te tonen en waren allerlei producten, van gaming-laptops tot videokaarten en van de ZenWatch tot moederborden, uitgestald in vitrines.

ASUS organiseert traditioneel een aantal goodiehunts, waarbij de stand steevast propvol staat.

Qua laptops sprong de ASUS GL552 het meest in het oog, een gloednieuw model met een quad-core Skylake Intel Core i7 6700HQ-processor, een 15,6”-scherm met Full HD-resolutie en een IPS-paneel, een Nvidia GeForce GTX 960M 2 GB voor de nodige grafische kracht en 16 GB RAM. Het goedkoopste model, zonder SSD en met minder geheugen, staat in de Prijsvergelijker vanaf 999 euro, maar het model dat tentoon werd gesteld kost zo’n 1299 euro.

De ASUS GL552 is uitgerust met een quad-core Skylake-processor.

De Maximus VIII-reeks, opgetrokken rond Intel Z170-chipset, stond prominent opgesteld. Zaterdagochtend kon je nog een exclusieve review lezen van het nieuwste lid van die familie, de Maximus VIII Impact op Mini-ITX-formaat. Andere verkrijgbare borden zijn natuurlijk de Ranger, Hero, Gene en Extreme.

Een echt nieuw product werd ons achter gesloten deuren getoond, want de op Computex aangekondigde Strix Raid DLX-geluidskaart is in Nederland gearriveerd. De 7.1-kanaals geluidskaart is voorzien van een C-Media DSP en een Sabre 9006A DAC en wordt geleverd met een externe module, die een aantal extra aansluitingen, handige knoppen en een volumeregelaar bevat. De eerste shops hebben de Strix Raid DLX een paar dagen geleden in hun prijslijsten opgenomen, waaruit een adviesprijs rond de 230 euro blijkt. Ook twee goedkopere broertjes, de Strix Raid Pro en de Strix Soar, zullen vanaf deze week verkrijgbaar worden.

De ASUS Strix-geluidskaarten zijn vanaf deze week verkrijgbaar.


ASUS heeft gelukkig ook voor een mooie bovenkant gezorgd - daar kijk je immers altijd tegenaan.

We kunnen geen afscheid nemen van de ASUS-stand zonder aandacht te schenken aan de In Win 805-kast die in een hoekje van de booth stond. De stijlvolle kast bestaat voor een groot deel uit verduisterd glas, waar het subtiel oplichtende Strix-logo op de videokaart mooi door te zien was. Door de slechte lichtomstandigheden doen de foto’s helaas absoluut geen recht aan het systeem, maar dat zag er bijzonder strak uit.

Op de booth van ASUS was een mooi Strix-systeem in een luxe In Win-kast te vinden.

MSI

MSI was als vanouds weer aanwezig met een grote stand en flink wat prijzen die je kon winnen, maar wie goed zocht kon ook een aantal erg interessante producten vinden. Zo was het meestal rustig rondom de getoonde GT72-laptop met Tobii eye-tracking-technologie, die we voor het eerst tegenkwamen op CES 2014. Tobii was toen nog volop in ontwikkeling, maar afgelopen Computex maakte MSI bekend het in een gaming-laptop te gaan integreren. Nu werd de technologie voor het eerst in Nederland getoond.

Voordat we met de technologie aan de slag konden, moest de Tobii eerst even gekalibreerd worden. Daarvoor moest je niet te ver van de laptop af staan. Het dragen van een bril is overigens geen probleem. Wat laatste optimalisaties werden gedaan terwijl je bolletjes uit elkaar liet ploffen door ernaar te kijken – een aparte gewaarwording. Toen er werd ge-alt-tabd naar Assassin’s Creed Rogue, selecteerden we met onze ogen zelf het goede venster, zonder het in eerste instantie door te hebben. Onze MSI-begeleider: ‘Merkte je dat je dat zelf deed? Ik klikte nergens op.’

De MSI GT72 met Tobii-technologie was één van de mooiste stukjes technologie op de beurs.

In-game bleek het verrassend vloeiend te werken. De bewegingen werden altijd gedetecteerd, al gingen ze soms wel wat minder snel dan we gewend zijn van een muisbeweging. Rondlopen in de wereld van Assassin’s Creed was geen enkel probleem – daarvoor hoefden we eigenlijk alleen de W ingedrukt te houden om te blijven lopen. Om veilig naar de overkant van een klif te komen over een boomstronk, moesten we simpelweg naar het uiteinde van de stronk blijven kijken. Het voelde heel natuurlijk, maar zodra je moet schieten of een andere actie wil ondernemen, moet je al gauw weer traditioneel aan het gamen gaan: je kunt immers niet klikken met je ogen. Daarom lijkt het lastig toepassingen te vinden waar deze technologie een echt goede en natuurlijke toevoeging is, maar wie weet komt die ‘killer app’ nog. Tot die tijd is de technologie in ieder geval heel vet. Volgend jaar – volgens MSI duurt dat ‘niet al te lang’ – moet de GT72 met Tobii in de verkoop gaan. Qua hardware zal het ongetwijfeld wel goed zitten, want de huidige GT72 kan al worden uitgerust met onder meer een Core i7-processor, GTX 980M-GPU, 75Hz G-Sync-scherm met IPS-paneel en twee NVMe-SSD’s in RAID-0.

MSI voorzag ons achteraf van wat extra technische informatie over de werking van Tobii. Er worden door mini-projectortjes reflectiepatronen op je ogen geprojecteerd, waarvan de weerkaatsing wordt opgevangen door de sensoren onder het scherm. Daarmee wordt niet alleen de exacte positie van je ogen, maar ook de kijkrichting berekend middels ingewikkelde algoritmes. De computer weet dus exact waar je naar kijkt en daarmee kunnen uiteraard compleet nieuwe interface-ideeën in de praktijk worden gebracht.

Een ander nieuwtje was er in de vorm van de GS40 6QE, een lichtgewicht 14”-laptop met krachtige gaming-hardware die dit weekend pas officieel werd aangekondigd. De vergelijking met de in Nederland niet verkrijgbare Razer Blade is natuurlijk snel getrokken, maar de hardware is om je vingers bij af te likken: het scherm heeft een 1080p-resolutie en is gebaseerd op IPS-technologie, de grafische aandrijving gebeurt door een Nvidia GeForce GTX 970M, paardenkracht wordt geleverd door een Intel Skylake Core i7 6700HQ-processor met vier cores bijgestaan door 8 GB uitbreidbaar DDR4-geheugen en de opslag bestaat uit een 128GB-SSD gecombineerd met een 1TB-HDD. De featureset wordt compleet gemaakt door een backlit SteelSeries-keyboard, 802.11ac-WiFi van Killer en een USB 3.1 Type-C-aansluiting. Later deze maand kun je hem kopen voor 1799 euro, maar voor wie dat iets te veel van het goede is, komt er nadien ook nog een goedkopere uitvoering.

De nieuwe GS40 6QE is dun, krachtig en voorzien van USB Type-C.

Pas sinds twee weken staat de MSI GS60 6QE met Intel Skylake-processors in de Prijsvergelijker, configureerbaar tot een 15,6” 4K-scherm, i7 6700HQ-processor, GTX 970M en 16 GB DDR4. Ook een 1TB-harddisk en 256GB-SSD passen nog in de volgens MSI dunste en lichtste gaming-notebook van dit formaat. Het SteelSeries-toetsenbord is bovendien uitgerust met RGB-verlichting, die je met de bijgeleverde software kunt instellen. Afhankelijk van de configuratie – met of zonder 4K-scherm bijvoorbeeld – betaal je tussen de 1900 en 2200 euro voor deze laptop.


De GS60 6QE is nog geen twee weken op de markt en uit te rusten met een 4K-scherm.

Ten slotte vind je hieronder nog een foto van de GT80 Titan. ‘Huh, maar die hebben jullie in januari toch al getest?’ Ja, dat klopt, maar deze 3500 tot 4500 euro kostende laptop blijkt daadwerkelijk te verkopen en MSI gaat er dan ook mee door. Voor november zou er een update met onder andere de ‘desktop GTX 980 voor notebooks’, die Nvidia vorige maand aankondigde, op stapel staan, waarbij mogelijk zelfs een uitvoering met SLI beschikbaar komt. Hoewel deze peperdure gaming-machine voor vrijwel niemand weggelegd zal blijven, blijft het een imposant apparaat om te zien, met bovendien ongeëvenaarde prestaties.

De GT80 Titan blijft elke keer als je 'm ziet een imposante machine.

Alle pracht en praal op de MSI-stand was niet voor niets, want zondagavond werd bekend dat MSI naar huis gaat met de Firstlook Best Booth Award, waarbij het alle andere aanwezige partijen versloeg.

SteelSeries

SteelSeries was aanwezig met flink wat game-setups en toonde onder meer zijn draadloze headset die nu ook voor consoles beschikbaar is, maar aan PC-gamers werd vooral met trots zijn op Hardware.Info goed beoordeelde Apex M800-toetsenbord gepresenteerd. Ondanks de pittige prijs gaan de keyboards blijkbaar als de spreekwoordelijke warme broodjes over de toonbank, wat gezien de innovatieve, stille switches en prettige aanslag wat ons betreft volledig terecht is.

De SteelSeries Apex M800 werd recentelijk beloond met een Ultimate Product Award.

Waar we in onze review nog niet geheel tevreden waren over de software, heeft SteelSeries daar in de tussentijd hard aan doorgetimmerd en is onder meer GameSense toegevoegd, waarmee je de RGB-LED’s van de toetsen voor nuttige toepassingen kunt gebruiken. Zo kun je alle functietoetsen gebruiken als een soort health-balk, waar de achterste toetsen op zwart gaan op het moment dat je minder dan 100% health over hebt.

Er zijn inmiddels al profielen voor veel verschillende games beschikbaar – en dan niet alleen voor health, maar ook voor bijvoorbeeld ammo, kills, geld en cooldown-timers. Het zal ongetwijfeld even wennen zijn, maar het zag er op het eerste oog handig uit.

Cooler Master

De stand van Cooler Master was aan de compacte kant en stond geheel in het teken van de vers geïntroduceerde MasterCase, waarover je vorige week een review hebt kunnen lezen op Hardware.Info. Verscheidene casemodders maakten hun eigen versie van de MasterCase, waarvan sommige er na de transformatie compleet anders uitzagen.

Het kost enige moeite om in deze rigoureuze casemod nog een MasterCase te herkennen.

Voor Cooler Master betekent de MasterCase een eerste stap in een nieuw ingeslagen richting, die gericht is op de maker-cultuur en het bedrijf weer innovatief moet maken. In het hogere segment had CM al tijden niet echt een aanbod meer, op de zoveelste iteratie van de CM 690 na. Die was zeker nog populair, maar sinds de CM 690 voor het eerst werd geïntroduceerd, hebben merken als Corsair en Phanteks voor flink wat reuring in de markt gezorgd, waardoor wij en veel zelfbouwers van een premium kast anno 2015 eigenlijk meer verwachten.

Aan de Excellent Award te zien is deze poging van Cooler Master goed geslaagd, maar voor veel meer over de MasterCase en de bijbehorende nieuwe visie verwijzen we je graag naar de review.


Besproken producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Gold Award Asus GeForce GTX 980 Matrix Platinum 4GB

Asus GeForce GTX 980 Matrix Platinum 4GB

  • Nvidia GeForce GTX 980
  • 1342 MHz
  • 4096 MB
Niet verkrijgbaar
Asus GL552VW-CN104T

Asus GL552VW-CN104T

  • Laptop
  • Qwerty US
  • Intel Core i7 6700HQ
  • 16 GB
  • 15.6 inch
  • 1920x1080
  • Nvidia GeForce GTX 960M
  • 1128 GB
  • 2570 gram
  • Windows
Niet verkrijgbaar
Asus GL552VW-CN108T

Asus GL552VW-CN108T

  • Laptop
  • Intel Core i7 6700HQ
  • 8 GB
  • 15.6 inch
  • 1920x1080
  • Nvidia GeForce GTX 960M
  • 1000 GB
  • 2590 gram
  • Windows
Niet verkrijgbaar
Ultimate Asus Maximus VIII Extreme

Asus Maximus VIII Extreme

  • Extended ATX
  • Socket 1151
  • Intel Z170
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Asus Strix Raid DLX

Asus Strix Raid DLX

  • PCI-Express
  • 7.1

€ 162,96

13 winkels
Excellent Asus Strix Raid Pro

Asus Strix Raid Pro

  • PCI-Express
  • 7.1

€ 109,99

14 winkels
Asus Strix Soar

Asus Strix Soar

  • PCI-Express
  • 7.1

€ 89,90

14 winkels
Battleborn (PC)

Battleborn (PC)

  • PC

€ 8,99

4 winkels
Excellent Cooler Master MasterCase 5

Cooler Master MasterCase 5

  • Tower
  • ATX
  • Zwart
  • 2 fans

€ 103,87

1 winkel
Cooler Master MasterCase Pro 5

Cooler Master MasterCase Pro 5

  • Tower
  • ATX
  • Zwart
  • Venster
  • 3 fans

€ 143,50

9 winkels
Intel Core i7 6700K Boxed

Intel Core i7 6700K Boxed

  • Socket 1151
  • 4 GHz
  • 4 cores
  • 95 W
  • 14 nm
  • Geïntegreerde GPU

€ 295,00

16 winkels
Excellent In Win 805C Red

In Win 805C Red

  • Tower
  • ATX
  • Zwart/Rood
  • Venster
  • 1 fans

€ 134,85

10 winkels
Ultimate MSI GeForce GTX 980 Ti Lightning 6GB

MSI GeForce GTX 980 Ti Lightning 6GB

  • Nvidia GeForce GTX 980 Ti
  • 1304 MHz
  • 6144 MB
Niet verkrijgbaar
MSI GS40 6QE-012NL

MSI GS40 6QE-012NL

  • Laptop
  • Qwerty
  • Intel Core i7 6700HQ
  • 8 GB
  • 14 inch
  • 1920x1080
  • Nvidia GeForce GTX 970M
  • 1000 GB
  • 1600 gram
  • Windows
Niet verkrijgbaar
MSI GS60 6QE-013NL

MSI GS60 6QE-013NL

  • Laptop
  • Intel Core i7 6700HQ
  • 16 GB
  • 15.6 inch
  • 1920x1080
  • Nvidia GeForce GTX 970M
  • 1128 GB
  • 2000 gram
  • Windows
Niet verkrijgbaar
MSI GS60 6QE-029NL

MSI GS60 6QE-029NL

  • Laptop
  • Qwerty
  • Intel Core i7 6700HQ
  • 16 GB
  • 15.6 inch
  • 3840x2160
  • Nvidia GeForce GTX 970M
  • 1256 GB
  • 1995 gram
  • Windows
Niet verkrijgbaar
Gold Award MSI GT80 2QE-030NL

MSI GT80 2QE-030NL

  • Laptop
  • Qwerty
  • Intel Core i7 4980HQ
  • 32 GB
  • 18.4 inch
  • 1920x1080
  • Nvidia GeForce GTX 980M SLI
  • 1512 GB
  • 4850 gram
  • Windows
Niet verkrijgbaar
Excellent MSI Z170A XPower Gaming Titanium

MSI Z170A XPower Gaming Titanium

  • ATX
  • Socket 1151
  • Intel Z170
  • DDR4
Niet verkrijgbaar
Rise of the Tomb Raider (Xbox 360)

Rise of the Tomb Raider (Xbox 360)

  • Xbox 360
  • Avontuur

€ 38,00

2 winkels
Rise of the Tomb Raider (Xbox One)

Rise of the Tomb Raider (Xbox One)

  • Xbox One
  • Avontuur

€ 25,99

2 winkels
Ultimate SteelSeries Apex M800 Black

SteelSeries Apex M800 Black

  • Toetsenbord
  • Qwerty US
  • Mechanisch toetsenbord
Niet verkrijgbaar
Tom Clancy's The Division (PC)

Tom Clancy's The Division (PC)

  • PC
  • Shooter

€ 27,99

2 winkels
0
*