Intel Core i7 6700K / Core i5 6600K Skylake review: 6de generatie Core CPU's getest

143 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Tick-tock: Skylake als opvolger van Broadwell
  3. 3. Core i7 6700K en i5 6600K specificaties
  4. 4. Goed nieuws voor overklokkers
  5. 5. Nieuw platform: Z170 chipset met véél PCIe lanes
  6. 6. Test
  7. 7. Benchmarks (IPC): 8,1% sneller dan Haswell
  8. 8. Benchmarks (iGPU): 3DMark Cloud Gate
  9. 9. Benchmarks (iGPU): 3DMark Fire Strike
  10. 10. Benchmarks (iGPU): Crysis 3 (1920x1080 Low)
  11. 11. Benchmarks (iGPU): Crysis 3 (1920x1080 Medium)
  12. 12. Benchmarks (iGPU): Hitman Absolution (1920x1080 Low)
  13. 13. Benchmarks (iGPU): Hitman Absolution (1920x1080 Medium)
  14. 14. Benchmarks (iGPU): Tomb Raider (1920x1080 Low)
  15. 15. Benchmarks (iGPU): Tomb Raider (1920x1080 Medium)
  16. 16. Benchmarks (iGPU): Adobe Photoshop CS6
  17. 17. Benchmarks (iGPU): Adobe Photoshop CS6 (OpenCL)
  18. 18. Benchmarks (iGPU): Cinebench 11.5
  19. 19. Benchmarks (iGPU): Cinebench 15
  20. 20. Benchmarks (iGPU): Tech Arp x264 HD 5.0.1 Pass 1
  21. 21. Benchmarks (iGPU): Tech Arp x264 HD 5.0.1 Pass 2
  22. 22. Benchmarks (iGPU): Cyberlink Espresso 6.7
  23. 23. Benchmarks (iGPU): Cyberlink Espresso 6.7 (GPGPU/QS)
  24. 24. Benchmarks (iGPU): Cyberlink PowerDirector
  25. 25. Benchmarks (iGPU): Cyberlink PowerDirector (GPGPU/QS)
  26. 26. Benchmarks (iGPU): Microsoft Excel 2013
  27. 27. Benchmarks (iGPU): Microsoft Word 2013
  28. 28. Benchmarks (iGPU): IE10 - Futuremark Peacekeeper 2.0
  29. 29. Benchmarks (iGPU): IE10 - Mozilla Kraken
  30. 30. Benchmarks (iGPU): WinRAR 4.20 (512 MB)
  31. 31. Benchmarks (iGPU): TrueCrypt 7.1 AES
  32. 32. Benchmarks (iGPU): TrueCrypt 7.1 AES (+ AES-NI)
  33. 33. Benchmarks (HD 7970): Hitman Absolution (1920x1080 Medium)
  34. 34. Benchmarks (HD 7970): Hitman Absolution (1920x1080 High)
  35. 35. Benchmarks (HD 7970): Tomb Raider (1920x1080 Medium)
  36. 36. Benchmarks (HD 7970): Tomb Raider (1920x1080 High)
  37. 37. Benchmarks (GTX 960 / 980): Battlefield 4
  38. 38. Benchmarks (GTX 960 / 980): Civilization Beyond Earth
  39. 39. Benchmarks (GTX 960 / 980): Far Cry 4
  40. 40. Benchmarks (GTX 960 / 980): GRID Autosport
  41. 41. Stroomverbruik (iGPU): Cinebench 11.5 (Max)
  42. 42. Stroomverbruik (iGPU): 3DMark Cloud Gate (Gemiddeld)
  43. 43. Stroomverbruik (iGPU): Idle
  44. 44. Overklokken: 4,8 GHz met waterkoeling
  45. 45. Conclusie
  46. 46. Besproken producten
  47. 47. Reacties

Inleiding

Intel introduceert vandaag tijdens de Gamescom beurs in Keulen de Core i7 6700K en Core i5 6600K, de eerste processors uit de 6de generatie Core familie, bij liefhebbers beter bekend onder codenaam Skylake. De beide K-CPU's zijn vooralsnog de enige Skylake CPU's die Intel op de markt brengt, de rest van de familie volgt later. Intel richt zich met deze CPU's meer dan ooit op een doelgroep van gamers en overklokkers. Nieuw zijn onder meer ondersteuning voor DDR4 bij het "mainstream" platform, betere ondersteuning voor PCI-Express SSD's en natuurlijk betere prestaties.


De lancering van de Skylake processors gaat gepaard met een nieuwe generatie moederborden, gebaseerd op de zogenaamde 100-serie chipsets. Een uitgebreide vergelijkingstest van moederborden gebaseerd op de Z170 chipset, de opvolger van de op dit moment populaire Z97, hebben we ook vandaag gepubliceerd.

Zie ook: 9x Intel Z170 Skylake moederborden review

Voor deze review hebben we zowel de Core i7 6700K als de Core i5 6600K uitvoerig getest. Onze dank gaat uit naar onze vrienden van Tones.be die ons voor de lancering de i5 konden toesturen. Verderop in deze review vind je zoals je van ons gewend bent de nodige benchmarks.


Intel gebruikt voor Skylake nieuwe "badges"

Wat we je in deze review nog niet kunnen bieden is een uitgebreide uitleg van de architectuur van Skylake, simpelweg omdat Intel die gegevens nog niet vrij heeft gegeven. Daar hoeven we gelukkig niet lang op te wachten: over twee weken organiseert Intel weer haar jaarlijkse Developer Forum. Daar zullen alle ins en outs van de Skylake architectuur uit de doeken worden gedaan en krijgen we vermoedelijk ook meer te horen over de Skylake-varianten voor laptops.

Voor nu is het dus informatie over de specificaties van de eerste twee CPU's, informatie over het platform en vooral heel veel benchmarks.


Met dank aan Tones.be voor het leveren van de 6600K

Tick-tock: Skylake als opvolger van Broadwell

Skylake, ofwel 6de generatie Core processors zoals Intel de CPU's officieel noemt, is de opvolger van de Broadwell generatie. Aangezien Intel de Broadwell generatie voor desktops vrijwel geheel heeft overgeslagen (op een enkele uitzondering na) is Skylake voor desktop gebruikers in de praktijk de opvolger van Haswell, de 4de generatie Core processors.

Zowel Haswell als Skylake zijn binnen Intels befaamde tick/tock strategie, waarbij men om en om een nieuwe architectuur en een nieuwe productieprocedé introduceert, een zogenaamde tock, ofwel een nieuwe architectuur. Juist over de vernieuwingen in de architectuur heeft Intel zoals op de vorige pagina beschreven echter nog weinig bekendgemaakt, daarvoor moeten we wachten tot het Intel Developer Forum.

De Skylake processors worden geproduceerd middels het 14nm productieprocedé dat werd geïntroduceerd bij Broadwell en waar we in een eerder artikel uitgebreid aandacht aan besteedden. Zoals bekend zorgen kleinere transistors in de regel voor een lager stroomverbruik bij dezelfde klokfrequentie of juist hogere klokfrequenties bij een gelijkblijvend stroomverbruik. 

Binnen de tick-tock strategie zou Skylake volgend jaar weer opgevuld moeten worden door een tick, een nieuw procedé dus. Dat lijkt echter niet te gebeuren. Kort geleden kondigde Intel aan dat de overstap naar 10nm dusdanig veel voeten in aarde heeft, dat men de introductie van het eerstvolgende procedé een jaar gaat uitstellen tot 2017. Het maakt dat we volgend jaar een "refresh" krijgen, vermoedelijk een getunede Skylake op 14nm, met codenaam Kaby Lake

Architectuur CPU's Tick/Tock Procedé Introductie
Presler/Cedar Mill Pentium 4 / D Tick 65 nm 2006
Conroe/Merom Core 2 Duo/Quad Tock 65 nm 2006
Penryn Core 2 Duo/Quad Tick 45 nm 2007
Nehalem Core i Tock 45 nm 2008
Westmere Core i Tick 32 nm 2010
Sandy Bridge Core i 2xxx Tock 32 nm 2011
Ivy Bridge Core i 3xxx Tick 22 nm 2012
Haswell Core i 4xxx Tock 22 nm 2013
Broadwell Core i 5xxx Tick 14 nm 2014
(2015 desktops)
Skylake Core i 6xxx Tock 14 nm 2015
Kaby Lake Core i 7xxx? Refresh 14 nm 2H 2016
Icy Lake Core i 8xxx? Tick 10 nm 2H 2017

Op basis van gegevens die Intel al op een eerder moment bekend heeft gemaakt, weten we dat Skylake een aantal nieuwe instructieset uitbreidingen krijgen, waaronder MPX (Memory Protection Extensions) en ADX (Multi-Precision Add-Carry Instruction Extensions). Of deze instructieset extensies in de desktop varianten aanwezig zijn, is ons nog niet bekend. Skylake krijgt verder een 512-bit uitvoering van de AVX vector-instructiesetuitbreiding, maar daarvan is wel al bekend dat deze enkel naar de server varianten komt.

Van de geïntegreerde GPU weten we ook nog niet veel, op een paar belangrijke details na. Zo is de GPU geschikt voor DirectX 12 feature level 12_0. De ingebouwde video-decoder ondersteunt nu ook hardwarematige verwerking van H.265 / HEVC video, naast H.264. Hardwarematige HEVC decoding werkt al uitstekend, zo zagen we met onze 6700K en 6600K samples. Video in Ultra HD resolutie wordt ook prima ondersteund. HDMI ondersteuning is helaas beperkt tot HDMI 1.4, een Ultra HD televisie met 60 Hz aansturen is dus lastig, maar via DisplayPort 1.2 is het voor monitoren geen probleem. 

Core i7 6700K en i5 6600K specificaties

Intel introduceert vandaag twee modellen in de Skylake range, de Core i7 6700K en 6600K. Beide zijn zogenaamde K-modellen, ofwel voorzien van een unlocked multiplier en daarmee zeer geschikt voor overklokkers. Sowieso heeft Intel bij Skylake goed nieuws voor overklokkers, meer daarover op de volgende pagina.

Beide CPU's zijn gebaseerd op de Skylake-S processorvariant. Deze chip bevat vier cores met 256 kB L2-cache per core en 8 MB gedeelde L3-cache. De chip heeft verder een PCI-Express 3.0 controller met 20 lanes. Zestien daarvan zijn primair bestemd voor de aansturing van een losse videokaart (of videokaarten) de overige vier worden gebruikt voor de verbinding met de chipset. Deze dus op PCI-Express 3.0 x4 gebaseerde verbinding noemt Intel "DMI 3.0".

De geïntegreerde videokaart is van het zogenaamde GT2 type en luistert bij beide chips naar de officiële naam Intel HD Graphics 530

Eén van de grootste veranderingen zien we bij de in Skylake-S geïntegreerde geheugencontroller: die ondersteunt zowel DDR3 als het nieuwe DDR4. Officieel wordt DDR4 ondersteund tot 2133 MHz en DDR3 tot 1600 MHz, maar voor beide geheugenstandaarden zijn veel hogere klokfrequenties mogelijk, waarover meer op de volgende pagina. Moederbordfabrikanten hebben de keuze om hun Skylake borden te voorzien van DDR4-sloten, DDR3-sloten of beide. Het gelijktijdig gebruiken van beide geheugensoorten wordt op z'n minst officieel niet ondersteund.

De chips maken gebruik van een nieuwe processorvoet, Socket 1151. Die nieuwe socket was niet alleen nodig vanwege de ondersteuning voor DDR4, maar vooral ook omdat Intel de sinds de Haswell generatie geïntegreerde voltage controller weer uit de CPU heeft gehaald. Dat is goed nieuws voor overklokkers.

De Intel Core i7 6700K is het topmodel en is voorzien van zowel een Turbo-modus als HyperThreading, waardoor de vier cores voor het besturingssysteem worden gezien als 8 cores. Bij deze chip is de volledige 8MB L3-cache ingeschakeld. Standaard werkt de chip op 4,0 GHz met een maximale turbo-klokfrequentie van 4,2 GHz. De chip heeft een inkoopprijs van $ 350, 11 dollar meer dan de inkoopprijs van de Core i7 4790K. Op basis daarvan verwachten wij dat de CPU gemiddeld zo'n € 390 zal gaan kosten in winkels in de Benelux.

De Intel Core i5 6600K is tevens een quad-core model met Turbo, maar zoals gebruikelijk bij Core i5's is HyperThreading uitgeschakeld. Daarnaast is van de L3-cache 2 MB uitgeschakeld, waardoor 6 MB overblijft. De klokfrequenties zijn ook wat lager: 3,5 GHz standaard met een maximale turbo-klokfrequentie van 3,9 GHz. De i5 variant is wel aanzienlijk goedkoop: de inkoopprijs bedraag $ 243, op een dollar na gelijk aan de inkoopprijs van voorloper Core i5 4690K. Zodoende mag je ervan uitgaan dat deze CPU gemiddeld zo'n € 260 gaat kosten in de Benelux.

Beide chips hebben een TDP van 91W. 

In onderstaande tabel vind je de eigenschappen van beide CPU's nog eens uitvoerig terug:

Algemeen
 
MerkIntelIntel
ProductnaamCore i5 6600K BoxedCore i7 6700K Boxed
ProductcodeBX80662I56600KBX80662I76700K
DetailsProductinfoProductinfo
Processor
ProcessorserieCore i5Core i7
CPU-coreSkylakeSkylake
CPU-socketSocket 1151Socket 1151
Klokfrequentie3.5 GHz4 GHz
Max. turbo klokfrequentie3.9 GHz4.2 GHz
Aantal cores4 cores4 cores
Aantal threads48
HyperThreading / SMT
Multiplier3540
Multiplier unlocked
BustypeDirect Media InterfaceDirect Media Interface
Bussnelheid / bClk100 MHz100 MHz
Geïntegreerde geheugencontrollerDDR4-2133 / DDR3L-1600 (Dual Channel)DDR4-2133 / DDR3L-1600 (Dual Channel)
Thermal design power95 W95 W
Productie-procedé14 nm14 nm
Aantal PCIe lanes1616
UitvoeringBoxedBoxed
Koeler meegeleverd
Geheugencontroller
Geïntegreerde geheugencontroller
GeheugentypeDDR4DDR4
Geheugensnelheid2133 MHz2133 MHz
Geheugenkanalen22
Video
Geïntegreerde GPU
GPU typeIntel HD Graphics 530Intel HD Graphics 530
GPU klokfrequentie350 MHz350 MHz
GPU turbo klokfrequentie1150 MHz1150 MHz
Aantal rekenkernen24
DirectX versieDirectX 12DirectX 12
Intel Quick Sync
Cache
L2-cache1024 kB1024 kB
L3-cache6 MB8 MB
Instructieset
IA-64
MMX
SSE
SSE2
SSE3
SSE4A
SSE4.1
SSE4.2
x86-64
XD-bit
AVX
AVX2
AVX-512
AES-NI

Goed nieuws voor overklokkers

Er is goed nieuws voor overklokkers bij de nieuwe K-CPU's. Zoals bij alle K-modellen is de multiplier zoals gebruikelijk unlocked, zodat je op dat vlak alle vrijheid hebt. Volgens Intel is er ook geen maximale multiplier meer - toegegeven, een issue waar alleen de beste overklokkers ter wereld tegenaan liepen, maar toch.

Voor overklokkers zijn er twee zeer belangrijke wijzigingen bij Skylake, allereerst het verdwijnen van de geïntegreerde voltage controller (de zogenaamde FIVR ofwel Fully Integrated Voltage Regulator) en anderzijds het ontkoppelen van I/O-klokfrequentie van de bClk.

Om met dat eerste te beginnen. Bij Haswell integreerde Intel voor het eerst de voltage controller in de CPU, een taak die traditiegetrouw door een losse controller op moederborden werd gedaan. Hiervoor kregen Haswell CPU's één door het moederbord geleverd ingangsvoltage, de zogenaamde VCCIN, en werden de overige benodigde voltages - Vcore voor de cores, Vring voor de ringbus, Vgpu voor de geïntegreerde GPU en VIOA, VIOD en VSA voor de IO- en geheugencontrollers - binnen de chip bepaald. Enkel het voltage voor de geheugenmodules, de zogenaamde VDDQ, werd nog extern aangeleverd. De reden waarom Intel de voltage controller integreerde was primair met laptops in het achterhoofd: een geïntegreerde controller kan in potentie efficiënter werken, maar doordat Intel exact weet hoe en hoe snel de controller kan schakelen, kan men met een geïntegreerde voltage controller ook efficiënter en sneller tussen Turbo-standen schakelen. Echter, de FIVR was niet bepaald geoptimaliseerd voor overklokkers en dus was de integratie voor deze doelgroep geen succes.

In ieder geval bij de Skylake-S chip, waar de quad-core desktop CPU's op gebaseerd zijn, is de FIVR verdwenen. Waarom is ons niet duidelijk: van Intel krijgen we daar vooralsnog geen duidelijk antwoord op. Wat de reden ook is, de Vcore, Vring, Vgpu, VIOA, VIOD en VSA worden nu alle weer extern vanuit het moederbord aangeleverd. En moederbordfabrikanten hebben alle vrijheid om daar eigen implementaties op los te laten. In potentie biedt dat betere mogelijkheden voor overklokkers.


Bij Haswell integreerde Intel de voltage controller. Bij Skylake is dat weer ongedaan gemaakt, in ieder geval bij de Skylake-S gebaseerde chips.

Belangrijker nieuws is dat Intel de IO-klokfrequenties, bijvoorbeeld die van de PCI-Express bus, heeft losgekoppeld van de bClk. Tot en met Haswell was zo'n koppeling er wel: verhoogde je de bClk met 5% dan ging de PCI-Express bus ook mee. En juist bij de IO zat de bottleneck, waardoor het verhogen van de bClk bij de laatste Intel CPU-generaties beperkt bleef tot zo'n 5%. Nu IO ontkoppeld is en altijd op standaard frequentie blijf werken, heb je ineens weer alle vrijheid om de bClk te verhogen. In combinatie met de vrije CPU-multiplier zijn daarmee dus zo'n beetje alle klokfrequenties mogelijk!

De overstap naar DDR4 is verder ook goed nieuws voor overklokkers, want de nieuwe geheugenstandaard biedt de mogelijkheid om veel hogere klokfrequenties te behalen. Voor DDR3 bieden de CPU's multipliers tot DDR3-2667. Voor DDR4 zijn er multipliers beschikbaar tot DDR4-4133. En vergeet niet: de geheugenklokfrequentie schaalt mee met de bClk en aangezien die nu ook in feite "oneindig" verhoogd kan worden in stappen van 1 MHz, kun je voor geheugen ook nóg hogere klokfrequenties behalen - mits je modules hebt die dat kunnen uiteraard. De werking van de geheugenmulitplier is verder ook verbeterd: gingen die bij Haswell in stappen van 200 of 266 MHz, is dat bij Skylake gehalveerd naar 100 / 133 MHz. Ofwel: ook zonder de bClk aan te passen heb je veel meer instellingsmogelijkheden voor geheugen. 

Ten slotte is de binnen de CPU gebruikte thermische geleiding hetzelfde goedje als gebruikt bij de Core i7 4790K 'Devil's Canyon' processor. Er is dus niet gesoldeerd. 

Onze eerste overklokervaringen met Skylake vind je verderop in dit artikel.

Nieuw platform: Z170 chipset met véél PCIe lanes

Mede door de komst van ondersteuning voor DDR4-geheugen en het wegvallen van de geïntegreerde voltage controller heeft Skylake een nieuwe generatie moederborden nodig en daarom heeft Intel ook een nieuwe processorvoet ontwikkeld, Socket 1151. Dat pinnetje meer ten opzichte van de Socket 1150 van Haswell zal geen effect hebben, het is er voornamelijk om het onderscheid duidelijk te maken. 

Intel introduceert vandaag één chipset in combinatie met de K-CPU's, de Z170. Deze chipset is de opvolger van Z97. Uiteindelijk zal er wel een volledige line-up aan wat "100 serie chipsets" gaat heten komen. Zo komt er een H170 als opvolger van H97, een B150 als opvolger van B85 en zo verder.

De Z170 staat via DMI 3.0 in verbinding met de processor. Dat is in feite een PCI-Express 3.0 x4 verbinding, met een maximale doorvoersnelheid van 32 Gigabit/s ofwel 4 Gigabyte/s dus.

In de basis biedt de Z170 ondersteuning voor 6x SATA600, de Intel Rapid Storage Technology voor zowel SATA als PCIe SSD's, tot 10x USB 3.0 en tot 20 PCI-Express 3.0 lanes voor extra controllers en extra uitbreidingssloten. 

Intel Core i7 6700K Boxed

De Z170 is een flinke stap vooruit ten opzichte van de Z97, vanwege de veel flexibeler I/O-mogelijkheden en een veel groter beschikbare aantal PCI-Express lanes die ook nog eens allemaal PCI-Express 3.0 zijn ten opzichte van PCI-Express 2.0 bij de vorige generatie chipsets.

Om het verschil duidelijk te maken zie je in onderstaande afbeeldingen allereerst de Flexible IO configuaties zoals mogelijk bij de Z97 chipset. Zoals te zien heeft deze chipset 18 "uitgangen", waarvan vier altijd USB 3.0, zes altijd PCI-Express 2.0 en vier altijd Serial ATA 600. Uitgangen 5 en 6 kunnen ofwel USB 3.0 ofwel PCI-Express 2.0 zijn terwijl uitgangen 13 en 14 ofwel SATA600 ofwel PCI-Express 2.0 kunnen zijn, waarbij aangetekend moet worden dat van deze vier er maximaal twee als PCIe geconfigureerd gaan worden. Het biedt een aantal verschillende configuratiemogelijkheden. De meest gebruikte: 6x Serial ATA 600, 8x PCI-Express 2.0 en 4x USB 3.0.

Flexible IO bij Z97:

Met de opkomst van op PCI-Express gebaseerde SSD's is er bij de Z97 een nijpend tekort aan PCI-Express lanes. De snelste PCIe SSD's gebruiken vier lanes en dat is al de helft van wat de chipset maximaal beschikbaar heeft. Als je bedenkt dat er ook nog lanes beschikbaar moeten zijn voor netwerkcontroller, USB 3.1 controller, extra uitgebreidingssloten en ga zo maar door, dan kom je al snel in de knoei. Daar komt dus nog bij dat de PCI-Express lanes bij Z97 alle nog van de 2.0 generatie waren. Als Z97 moederborden al een M.2 slot voor een SSD hadden, had dat in de regel maar twee lanes, met een maximale doorvoersnelheid van 1 GB/s dus. Een snel M.2 slot met vier PCI-Express 3.0 lanes komt bij Z97 borden niet vaak voor en is enkel mogelijk door voor de videokaart bestemde lanes uit de processor weg te snoepen. En Z97 moederborden met meer dan één M.2 slot voor SSD's zijn er al helemaal niet.

Dan de Z170. Deze chipset bevat maar liefst 26 "uitgangen", 8 meer dan de vorige generatie, die ook nog eens veel flexibeler in te delen zijn met veel meer PCI-Express lanes, die ook nog eens alle PCI-Express 3.0 zijn, ofwel 1 GByte/s per lane. Van de 26 uitgangen zijn er zes vast voor USB 3.0, waarvan twee gebruikt kunnen worden voor de op USB 3.0 gebaseerde Super Speed Inter-Chip interface, een techniek om onboard controllers via een USB-achtige interface te besturen. De overige 20 uitgangen zijn in potentie alle als PCI-Express 3.0 lane te gebruiken, waarmee het maximum aantal PCIe lanes dus 2,5x hoger is dan bij Z97. Vier van de uitgangen zijn naar wens door de moederbordfabrikant nog te gebruiken voor vier extra USB 3.0 poorten en tot zes van de uitgangen zijn configureerbaar als Serial ATA 600. Voor twaalf PCI-Express uitgangen, die gedeeld zijn met de SATA-controllers, wordt Rapid Storage Technology voor PCIe SSD's mogelijk.

Flexible IO bij Z170

Het is aan de moederbordenfabrikant om te bepalen hoe de chipset functionaliteit exact wordt geïmplementeerd. Het mooie van het flexible IO systeem is echter dat het ook zo geïmplementeerd kan worden dat er geschakeld wordt afhankelijk van welke apparaten worden verbonden. Zo kunnen twee uitgangen worden verbonden met een SATA Express aansluiting, die afhankelijk van het aangesloten device schakelt tussen PCIe x2 en 2x SATA600. Maar het is bijvoorbeeld ook prima mogelijkheid om een tweede (of derde...) M.2 slot te plaatsen, dat indien gebruikt de SATA-poorten van een moederbord onbruikbaar maakt.

Het gigantische aantal uitgangen biedt moederbordfabrikanten de mogelijkheid om veel meer functionaliteit dan voorheen op borden te plaatsen, zeker wanneer het aankomt op SATA Express, M.2 of U.2 aansluitingen voor PCI-Express SSD's. Z170 moederborden met twee of zelfs drie M.2 sloten die elk tot vier PCIe lanes hebben, zijn geen uitzondering. Toch geldt dat ook met 26 lanes er altijd een tekort is en dat dus bij vrijwel alle Z170 borden verschillende aansluitingen en connectors niet gelijktijdig gebruikt kunnen worden. En juist vanwege de complexe configuratie is het bij de meeste moederborden vrijwel ondoenlijk om precies te achterhalen welke functionaliteit niet tegelijkertijd beschikbaar is.

Als voorbeeld zie je hieronder een schema dat de technische staf van MSI Benelux maakte ter verduidelijking van hun Z170A Gaming M7 (waarvoor complimenten!). Zo zie je bijvoorbeeld dat wanneer je het tweede M.2 slot gebruikt, SATA-poorten 1 en 2 onbruikbaar worden. En wanneer je in het 7de PCI-Express slot een kaart met vier lanes stopt (bijvoorbeeld een moderne als uitbreidingskaart uitgevoerde SSD) dat PCI-Express x1 sloten PCIE_3 en PCIE_^worden uitgeschakeld. En wanneer je in het eerste M.2 slot een SSD met vier lanes plaatst, bijvoorbeeld de Samsung SM951, dat de twee SATA Express connectors, daarmee ook SATA 5&6 én PCI-Express x1 PCIE_4 worden uitgeschakeld.

Gelukkig zorgen de meeste moederbordfabrikanten ervoor dat de meest voor de hand liggende combinaties van hardware prima werken. Tenzij je een extreme power user met een zeer groot aantal PCIe SSD's bent, zal je niet tegen uitdagingen aanlopen.

Nu de PCI-Express lanes vanuit de chipset ook PCI-Express 3.0 zijn en in grotere getale aanwezig zijn, zijn deze in potentie ook meer geschikt voor videokaarten. Intel geeft aantal dat PCI-Express sloten die voorzien zijn van lanes vanuit de Z170 chipset inderdaad gebruikt kunnen worden voor videokaarten, maar raadt dat niet direct aan vanwege de extra latency. Daarbij moet je je natuurlijk ook nog eens realiseren dat de chipset als geheel wordt aangestuurd via de op PCI-Express 3.0 x4 gebaseerde DMI 3.0 verbinding. Ofwel: alle op de USB, SATA en PCIe poorten aangesloten devices kunnen tegelijkertijd maximaal 20 GB/s aan data verwerken.

Gelukkig biedt de Z170 net als zijn voorlopers de mogelijkheid om de 16 voor videokaarten bestemde PCI-Express 3.0 uit de CPU op te delen naar 2x 8 lanes en zelfs 8/4/4 lanes. Dat eerste is en blijft de beste optie voor SLI en Crossfire en zodoende zien we ook dat bij alle Z170 moederborden dat als er twee of meer PCI-Express x16 sloten zijn, twee daarvan zijn verbonden met de CPU en schakelen tussen 16/0 en 8/8 lanes. 3-way of 4-way SLI/Crossfire is en blijft geen goed idee op een mid-range platform, daarvoor kun je echter beter naar X99 kijken.

Check vooral ook onze Z170 moederborden vergelijkingstest, waarin we de eerste Z170 moederborden onder de loep nemen.

Test

We hebben de Intel Core i7 6700K en Core i5 6600K processors op dezelfde manier getest als bij onze recente roundup van 57 desktopprocessors.

Alle tests zijn uitgevoerd onder Windows 8 Professional 64-bit. We hebben overigens gevalideerd dat er geen significante prestatieverschillen zijn tussen Windows 10 en Windows 8 bij de gebruikte benchmarks. De verschillende processors hebben we uiteraard op verschillende moederborden getest, een compleet overzicht vind je hieronder. Alle CPU's zijn voorzien van 8 GB Corsair Vengeance geheugen, ingesteld op de maximale snelheid die door de processors officieel wordt ondersteund. Voor processors met triple- of quad-channel geheugencontroller is de capaciteit verhoogd naar 12 GB en 16 GB, waarbij we ons ervan hebben vergewist dat geen van onze benchmarks daadwerkelijk meer dan 8 GB gebruikt. Het gros van de benchmarks is gedraaid met geïntegreerde GPU. Voor processors zonder geïntegreerde GPU hebben we een AMD Radeon HD 7750 videokaartje geplaatst. Daarnaast hebben we op alle processors ook een aantal (game) benchmarks gedraaid in combinatie met een AMD Radeon HD 7970 GHz Edition videokaart. Voor deze 7970 gebruikten we AMD Catalyst driver versie 13.2 beta 7. Alle testsystemen hebben we voorzien van een OCZ Vertex 4 128GB SSD en een Corsair CX750M 750W voeding. De stroommetingen zijn gedaan met professionele EMU 1.X4 stroommeter.

Een aantal nieuwe, extra game tests - die we overigens slechts op een beperkt aantal CPU's hebben gedraaid - zijn gedraaid in combinatie met zowel een GeForce GTX 960 als een GeForce GTX 980 en Nvidia GeForce driver versie 350.12.

Type processor

Socket 1151 Socket 1150 Socket 2011-3 Socket AM3+ Socket FM2+
Moederbord MSI Z170A GamingM7 Gigabyte Z87X-UD3H
(ASUS Z97 Pro-Gamer voor Broadwell)
MSI X99S SLI Plus ASUS M5A99X Evo ASUS A88X-Pro
Chipset Intel Z170 Intel Z87
(Intel Z97 voor Broadwell)
Intel X99 AMD 990X AMD A88X
Geheugen Corsair Vengeance 16GB DDR4-2133 Corsair Vengeance 16GB DDR3-1600/1866 Corsair Dominator 16GB DDR4-2133  Corsair Vengeance 8GB DDR3-1866 Corsair Vengeance 8GB DDR3-2133
SSD OCZ Vertex 4 128GB OCZ Vertex 4 128GB OCZ Vertex 4 128GB OCZ Vertex 4 128GB OCZ Vertex 4 128GB
Voeding Corsair CX750M 750W Corsair CX750M 750W Corsair CX750M 750W Corsair CX750M 750W Corsair CX750M 750W
Videokaart (IGP tests) - - AMD Radeon HD 7750 AMD Radeon HD 7750 -
Videokaart (overige tests) AMD Radeon HD 7970 GHz Edition AMD Radeon HD 7970 GHz Edition AMD Radeon HD 7970 GHz Edition AMD Radeon HD 7970 GHz Edition AMD Radeon HD 7970 GHz Edition
Videokaart (nieuwe games) Nvidia GeForce GTX 960
Nvidia GeForce GTX 980
Nvidia GeForce GTX 960
Nvidia GeForce GTX 980
Nvidia GeForce GTX 960
Nvidia GeForce GTX 980
Nvidia GeForce GTX 960
Nvidia GeForce GTX 980
Nvidia GeForce GTX 960
Nvidia GeForce GTX 980
OS Windows 8 Professional x64 Windows 8 Professional x64 Windows 8 Professional x64 Windows 8 Professional x64 Windows 8 Professional x64

In de grafieken zijn de Skylake processors te herkennen aan rode balkjes. Andere Intel processors zijn blauw en AMD processors zijn groen.

Bovenaan de langere grafieken met veel vergelijkingsmateriaal, hebben we ook telkens grafieken gezet van de Core i7 6700K met zijn directe voorlopers (4790K, 4770K, 3770K, 2600K en 875K) en de 6600K met zijn directe voorlopers (4690K, 4670K, 3670K, 2500K en 750).

Naast de standaard benchmarks, hebben we ook onze IPC-test uitgevoerd. 

Benchmarks (IPC): 8,1% sneller dan Haswell

Voordat we gaan kijken naar de prestaties van de Core i7 6700K en Core i5 6600K eerst even een korte blik op de (vooralsnog onbekende) verbeteringen in de Skylake architectuur. Daartoe hebben we onze recent uitgevoerde IPC-test opnieuw uitgevoerd met Skylake. Hiertoe hebben we Intel quad-core processors van de laatste generaties ingesteld op exact 3,0 GHz met geheugen op 1600 MHz, met turbo uitgeschakeld en HyperThreading eveneens uitgeschakeld. Op die manier krijgen we een beeld van de prestatiewinst op identieke klokfrequentie. 

We hebben twee benchmarks gedraaid, Cinebench 15 en de Tech Arp x264 encoding test. Beide hebben we zowel single-threaded als multi-threaed gedraaid. In onderstaande vier grafieken vind je de resultaten:

Gemiddeld zien we in deze benchmarks een verschil van 5,7% klok-voor-klok ten opzichte van Broadwell en gemiddeld 8,1% ten opzichte van Haswell. Het zijn IPC-prestatiewinsten waar we de laatste generaties gewend aan zijn geraakt: op dit vlak maakt Intel de afgelopen jaren geen grote stappen meer. Maar het moet gezegd; bij de vorige tock, ofwel Haswell ten opzichte van Ivy Bridge, zagen we grotere verschillen.

Dat betekent niet dat processors niet sneller worden, die prestaties worden namelijk door meer bepaald dan de IPC van de architectuur, maar bijvoorbeeld ook door het aantal cores, de werking van de turbo-modus, de klokfrequenties, en zo verder.

Hoeveel sneller de nieuwe CPU's zijn dan hun voorlopers zien we op de volgende pagina's.

Benchmarks (iGPU): 3DMark Cloud Gate

Cloud Gate is onderdeel van de nieuwe 3DMark en een 3D-benchmark gebaseerd op DirectX 10 code, primair bedoeld voor videokaarten met het prestatieniveau van geïntegreerde GPU's.

De Core i7 6700K komt op 9848 punten, duidelijk meer dan de Core i7 4790K. Dat de op Broadwell-gebaseerde Core i7 5775C, met GT3 GPU en 128MB L4-cache, niet wordt verslagen, mag geen wonder heten. Met de i5 komen we op 8318 punten, eveneens een mooie stap vooruit ten opzichte van de vorige generatie. 

De bovenste grafieken tonen mooi hoe Intel de afgelopen generaties is opgeschoten op grafisch vlak.

Benchmarks (iGPU): 3DMark Fire Strike

Fire Strike is het DirectX 11 onderdeel van de nieuwe 3DMark. Deze benchmark is primair bedoeld voor losse videokaarten, maar kan uiteraard ook gebruikt worden voor het vergelijken van prestaties van geïntegreerde GPU's met DirectX 11 ondersteuning.

Hier komt de Core i7 6700K op 1105 punten, ruim 20% sneller dan de i7 4790K en ruwweg het prestatieniveau van AMD's A10 processors uit de vorige generatie. Ten opzichte van de 3770K van drie jaar terug is de score bijna verdubbeld. Bij de i5 6600K zien we een vergelijkbaar prestatieniveau. 

Benchmarks (iGPU): Crysis 3 (1920x1080 Low)

3DMark is een handige tool om relatieve prestatieverschillen vast te stellen, maar voor prestaties in de echte wereld moeten we kijken naar echte games. Ofwel: does it run Crysis? Crysis 3 draaien we in DirectX 11 modus en op 1920x1080 resolutie. We gebruiken twee instellingen: Low en Medium.

In Low zien we een flinke stap vooruit ten opzichte van Haswell; met 19,3 fps schaart Intel zich tussen de AMD APU's. De 6600K komt op 17,5 fps.

Benchmarks (iGPU): Crysis 3 (1920x1080 Medium)

Crysis 3 draaien we in DirectX 11 modus en op 1920x1080 resolutie. We gebruiken twee instellingen: Low en Medium.

Ook met Medium settings is er een winst van zo'n 50% ten opzichte van de 4790K en komt Intel net onder het niveau van AMD A10's van de huidige generatie. Ook bij de i5 zien we een flinke stap vooruit ten opzichte van de vorige generatie.

Benchmarks (iGPU): Hitman Absolution (1920x1080 Low)

Hitman Absolution draaien we in DirectX 11 modus en op 1920x1080 resolutie. We gebruiken twee instellingen: Low en Medium.

Hier blijkt de i7 6700K zo'n 25% sneller dan directe voorloper i7 4790K en ook bij de i5 generatie op generatie een mooie winst.

Benchmarks (iGPU): Hitman Absolution (1920x1080 Medium)

Hitman Absolution draaien we in DirectX 11 modus en op 1920x1080 resolutie. We gebruiken twee instellingen: Low en Medium.

Ook bij Medium settings zien we een duidelijke prestatiewinst ten opzichte van Haswell en voegt Intel zich bij de AMD APU's.

Benchmarks (iGPU): Tomb Raider (1920x1080 Low)

Tomb Raider draaien we in DirectX 11 modus en op 1920x1080 resolutie. We gebruiken twee instellingen: Low en Medium.

Met 44,9 fps zit de Core i7 6700K hier op het niveau van de AMD A10-7870K terwijl de i5 6600K op het niveau van een A8-7650K komt.

Benchmarks (iGPU): Tomb Raider (1920x1080 Medium)

Tomb Raider draaien we in DirectX 11 modus en op 1920x1080 resolutie. We gebruiken twee instellingen: Low en Medium.

Ook in deze laatste iGPU test zien we een flinke stap vooruit ten opzichte van de vorige generatie. 

Benchmarks (iGPU): Adobe Photoshop CS6

In onze Adobe Photoshop CS6 benchmark voeren we achter elkaar een groot aantal veel gebruikte bewerkingen uit op een 25 Megapixel foto. Het resultaat is de totale verwerkingstijd van alle bewerkingen.

Met een resultaat van 20 seconden scoort de i7 6700K een fractie beter dan z'n directe voorloper. De i5 6600K zit op hetzelfde niveau als zijn voorganger. 

Benchmarks (iGPU): Adobe Photoshop CS6 (OpenCL)

In een tweede Photoshop CS6 test hebben we wel enkele effecten opgenomen die door OpenCL versneld worden. Dat zijn er overigens maar een handje vol en in de praktijk zul je ze slechts af en toe gebruiken. Onderstaande grafiek geeft dus zeker geen goed beeld van de algemene prestaties van Photoshop CS6, maar het geeft wel aan wat OpenCL kan bijdragen. 

Hier zien we dat de GPU, die gebruikt wordt voor OpenCL, meer versneld is dan de CPU. Het verschil tussen de nieuwe en vorige generatie is in deze test groter dan op de vorige pagina. 57 seconden voor de i7 6700K is een nieuwe topscore.

Benchmarks (iGPU): Cinebench 11.5

Cinebench 11.5 is een benchmark gebaseerd op de Maxon Cinema 4D professionele 3D-rendering software. Cinebench is volledig multi-threaded en schaalt dus uitstekend op multi-core processors. 

Met een score van 9,70 punten blijkt de Core i7 6700K zo'n 7% sneller dan de Core i7 4790K. Ten opzichte van een 3770K van drie jaar terug is de prestatiewinst bijna 28%. Met een score van 7,02 punten is de i5 6600K zo'n 6% sneller dan voorloper 4690K. De i5 is zo'n 18% sneller dan de i5 van drie jaar terug.

Benchmarks (iGPU): Cinebench 15

Cinebench 15 is een benchmark gebaseerd op de nieuwste versie van de Maxon Cinema 4D professionele 3D-rendering software. Cinebench is volledig multi-threaded en schaalt dus uitstekend op multi-core processors. 

Cinebench 15 draaien we nog niet zo lang en zodoende hebben we bij deze benchmark minder vergelijkingsmateriaal. We komen bij de 6700K uit op een score van 885 punten en bij de 6600K komen we op 608 punten.

Benchmarks (iGPU): Tech Arp x264 HD 5.0.1 Pass 1

De Tech Arp x264 benchmark encodeert 1080p video middels de veel gebruikte open-source x264 encoder. De benchmark gebruikt revisie 2200 van deze encoder en voert 2-pass encoding uit. De tweede pass is het zwaarst en duurt dus het langst, maar schaalt ook het best op meerdere cores. Eerst kijken we echter naar Pass 1.

Daar komen we uit op 74,5 fps voor de 6700K, een stap vooruit van 6,7% ten opzichte van de 4790K en zo'n 29% ten opzichte van de 3770K. De i5 6600K komt op 50,1 fps. 

Benchmarks (iGPU): Tech Arp x264 HD 5.0.1 Pass 2

In deze grafiek zie je de snelheid bij de complexere tweede pass.

Hier komen we voor de i7 6700K uit op 19,6 fps, een verbetering van 6,5% ten opzichte van de 4790K en 35% ten opzichte van de drie jaar oude 3770K. De i5 6600K scoort zowaar een tikkeltje minder dan de 4690K. 

In Cyberlink MediaShow Espresso 6.7 converteren we 30 minuten video in Full HD resolutie naar een 4 Mbps H.264 MP4-bestand met 720p resolutie (1280x720). Bij deze  test hebben we GPU-acceleratie volledig uitgeschakeld, zowel voor decoding als encoding. Dat betekent dat de CPU-cores hier al het werk verrichten.

Met een verwerkingstijd van 347 seconden zit de 6700K ruim onder de zes minuten en is er zeker ten opzichte van de 4770K van twee jaar terug een significante prestatiewinst. Bij de i5 is de prestatiewinst ten opzichte van Haswell opnieuw wat kleiner.

In Cyberlink MediaShow Espresso 6.7 converteren we 30 minuten video in Full HD resolutie naar een 4 Mbps H.264 MP4-bestand met 720p resolutie (1280x720). In deze tweede test hebben we harde acceleratie ingeschakeld, zowel voor decoding als encoding. Hardwarematige video-encoders, zoals Intel Quick Sync, hebben we voor deze test indien aanwezig ook ingeschakeld.

We komen hier uit op een score van 93 seconden voor de 6700K en 98 seconden voor de 6600K, aanzienlijk hoger dan Haswell. Hier hebben we nog geen verklaring voor gevonden. Wellicht dat Intel de QuickSync algoritmes heeft aangepast om een hogere kwaliteit te bieden. We zullen hier spoedig nader onderzoek naar doen. Let wel, een half uur video omzetten in anderhalve minuut blijft bloedsnel.

In Cyberlink PowerDirector exporteren we een videobewerkingsproject van 1 minuut, voorzien van diverse effecten, titels en overgangen, naar 1080p H.264 video. Bij deze test hebben we GPU-acceleratie volledig uitgeschakeld.

Met een verwerkingstijd van 114 seconden maakt de Core i7 6700K het gat tussen Intels mid-range en high-end platform weer een stukje kleiner. De 124 seconden van de i5 is ook een moore score.

In Cyberlink PowerDirector exporteren we een videobewerkingsproject van 1 minuut, voorzien van diverse effecten, titels en overgangen, naar 1080p H.264 video. Bij deze tweede run hebben we GPU-acceleratie voor het berekenen van bepaalde effecten wel ingeschakeld. 

Met GPU-acceleratie en QuickSync ingeschakeld zijn de 6700K en 6600K in feite net zo snel als hun directe voorlopers. Het feit dat er geen winst behaald is komt vermoedelijk door de wat langzamere QuickSync implementatie, die de snelheidwinst van de CPU- en GPU-workloads compenseert.

Benchmarks (iGPU): Microsoft Excel 2013

In de grafiek vind je de tijd die nodig is om de formules in een zeer complexe Excel-file met financiële berekeningen volgens het Monte Carlo algoritme door te rekenen in Microsoft Excel 2013. Excel werkt in de laatste versies volledig multi-threaded.

Met 3,5 seconden is de 6700K zoals te verwachten weer wat sneller dan zijn voorlopers. Bij de i5 6600K komen we op het niveau van de i5 4690K.

Benchmarks (iGPU): Microsoft Word 2013

In deze grafiek vind je de tijd die nodig is om een Word-bestand van 1000 pagina's tekst te converteren naar een PDF-document middels Microsoft Word 2013.

Ook hier opnieuw een kleine winst ten opzichte van de vorige generatie. HyperThreading en de hogere klokfrequentie van de i7 bieden hier geen toegevoegde waarde.

Benchmarks (iGPU): IE10 - Futuremark Peacekeeper 2.0

De Futuremark Peacekeeper browser benchmark test de zowel de grafische verwerkingskracht als JavaScript verwerkingssnelheid. Wij draaien de benchmark in Internet Explorer 10, de standaard browser van Windows 8.

We komen uit op 4427 punten voor de Core i7 6700K en 4152 voor de i5 6600K en dat is duidelijk meer dan de scores van de Haswell gebaseerde i7's en zeker in vergelijking met oudere generaties zijn flinke stappen gemaakt.

Benchmarks (iGPU): IE10 - Mozilla Kraken

De Mozilla Kraken browser benchmark voert diverse complexe berekeningen uit op JavaScript niveau en schaalt dus goed met snellere processors. Wij draaien de benchmark in Internet Explorer 10, de standaard browser van Windows 8.

Voor de extreem goede scores van 1481 ms van de 6700K en 1629 ms van de 6600K hebben we vooralsnog geen verklaring.

Benchmarks (iGPU): WinRAR 4.20 (512 MB)

In WinRAR 4.20 meten we hoe lang het duurt om een uit willekeurige data bestaand bestand van exact 512 MB in te pakken.

Met 16 seconden is de 6700K een seconde sneller dan zijn voorloper in deze test. De 6600K komt afgerond op hetzelfde niveau als zijn directe voorloper. 

Benchmarks (iGPU): TrueCrypt 7.1 AES

Met behulp van de ingebakken benchmark van TrueCrypt 7.1 bepalen we hoe snel de processors AES-encryptieberekeningen uit kunnen voeren. Deze worden op veel plekke gebruikt, bijvoorbeeld voor het versturen van data over beveiligde internetverbindingen (HTTPS/SSL). Bij deze test zijn de AES-NI instructies die AES-berekeningen versnellen niet ingeschakeld.

We komen voor de 6700K op een prestatieniveau van 997 MB/s, 6,4% sneller dan de 4790K en ruim 35% sneller dan de drie jaar oude 3770K. De 6600K komt op 740 MB/s, 3,3% erbij ten opzichte van vorig jaar en 17% ten opzichte van drie jaar terug.

Benchmarks (iGPU): TrueCrypt 7.1 AES (+ AES-NI)

Met behulp van de ingebakken benchmark van TrueCrypt 7.1 bepalen we hoe snel de processors AES-encryptieberekeningen uit kunnen voeren. Deze worden op veel plekke gebruikt, bijvoorbeeld voor het versturen van data over beveiligde internetverbindingen (HTTPS/SSL). Voor deze tweede run hebben we AES-NI voor processors die het ondersteunen ingeschakeld.

Met AES-NI ingeschakeld komen we voor de i7 6700K op 4,9 GB/s, gelijk aan de 4790K. De 6600K komt op 3,2 GB/s.

Benchmarks (HD 7970): Hitman Absolution (1920x1080 Medium)

We kijken ook nog even naar de prestaties in combinatie met een losse videokaart. Hitman Absolution in combinatie met de AMD Radeon HD 7970 GHz Edition draaien we in DirectX 11 modus en op 1920x1080 resolutie. We gebruiken twee instellingen: Medium en High.

Met Medium-settings komen we ruim boven de 90 fps uit met de 6700K, uitstekend. Ook de i5 zet een stapje vooruit.

Benchmarks (HD 7970): Hitman Absolution (1920x1080 High)

Hitman Absolution in combinatie met de AMD Radeon HD 7970 GHz Edition draaien we in DirectX 11 modus en op 1920x1080 resolutie. We gebruiken twee instellingen: Medium en High.

Hier presteren de Skylake CPU's duidelijk beter dan hun voorlopers.

Benchmarks (HD 7970): Tomb Raider (1920x1080 Medium)

Tomb Raider in combinatie met de AMD Radeon HD 7970 GHz Edition draaien we in DirectX 11 modus en op 1920x1080 resolutie. We gebruiken twee instellingen: Medium en High.

Tomb Raider is duidelijk GPU-gelimiteerd: alle scores boven de circa 185 fps zijn vrijwel willekeurig. Het maakt dat we van Skylake in dit scenario ook geen betere scores dan Haswell mogen verwachten. 

Benchmarks (HD 7970): Tomb Raider (1920x1080 High)

Tomb Raider in combinatie met de AMD Radeon HD 7970 GHz Edition draaien we in DirectX 11 modus en op 1920x1080 resolutie. We gebruiken twee instellingen: Medium en High.

Ook hier is er een duidelijke GPU-bottleneck, al weet het Skylake systeem die grens net wat hoger te leggen. 

Benchmarks (GTX 960 / 980): Battlefield 4

Battlefield 4 hebben we getest in combinatie met een GeForce GTX 960 en GTX 980, in Full HD resolutie met zoals medium als Ultra settings. Deze extra game-test hebben we slechts op een beperkt aantal CPU's uitgevoerd.

Met een GTX 960 zit de i7 6700K op hetzelfde niveau als de 4790K, een duidelijke CPU-bottleneck. Met de GTX 980 is die bottleneck wat minder, maar zijn er ook geen significante verschillen met de vorige generatie. 

GeForce GTX 960

GeForce GTX 980

Benchmarks (GTX 960 / 980): Civilization Beyond Earth

Civilization Beyond Earth hebben we getest in combinatie met een GeForce GTX 960 en GTX 980, in Full HD resolutie met zoals medium als Ultra settings. Deze extra game-test hebben we slechts op een beperkt aantal CPU's uitgevoerd.

Ook hier loop je met een Haswell CPU al tegen een GPU-bottleneck aan en loont de overstap op Skylake dus niet. Bij de i5 en de GTX 980 in Medium settings zien we wel een CPU-bottleneck en zijn de prestaties met Skylake duidelijk beter dan met Haswell. Met Ultra settings is ook hier de CPU niet de limitterende factor.

GeForce GTX 960

GeForce GTX 980

Benchmarks (GTX 960 / 980): Far Cry 4

Far Cry 4 hebben we getest in combinatie met een GeForce GTX 960 en GTX 980, in Full HD resolutie met zoals medium als Ultra settings. Deze extra game-test hebben we slechts op een beperkt aantal CPU's uitgevoerd.

Ook in Far Cry 4 meten we geen significante verschillen tussen een 4790K en een 6700K, noch met de GTX 960 noch met de GTX 980. 

GeForce GTX 960

GeForce GTX 980

Benchmarks (GTX 960 / 980): GRID Autosport

GRID Autosport hebben we getest in combinatie met een GeForce GTX 960 en GTX 980, in Full HD resolutie met zoals medium als Ultra settings. Deze extra game-test hebben we slechts op een beperkt aantal CPU's uitgevoerd.

Van de vier games die we met de GTX 960 en GTX 980 testen is dit de enige waar er geen GPU-bottleneck is en waar we duidelijk meetbaar verschil tussen de 6700K en 4790K meten.  Voor de i5 is dat er voornamelijk bij de GTX 980 en Medium settings, de situatie waar de CPU het snelst de bottleneck is.

GeForce GTX 960

GeForce GTX 980

Stroomverbruik (iGPU): Cinebench 11.5 (Max)

In onderstaande grafiek zie je het maximale stroomverbruik tijdens de Cinebench 11.5 benchmark. Let wel: het gaat hier om het stroomverbruik van de complete testsystemen. Bij de CPU's zonder geïntegreerde GPU, zoals de AMD FX-chips, hebben we er een zuinige Radeon HD 7550 bijgeplaatst.

Met 103W zit het complete systeem opgebouwd rond de 6700K zo'n 25% lager dan een compleet systeem opgebouwd rond de minder presterende en vrijwel identiek geklokte 4790K. Het is verschil is een niet misselijke 25 watt! Het is een conclusie die we de afgelopen jaren vaker trekken: qua efficiëntie zet Intel grotere stappen dan qua pure prestatiewinst. De i5 6600K zit op 81,5W en dat is bijna 16W minder dan bij het systeem met 4690K.

Stroomverbruik (iGPU): 3DMark Cloud Gate (Gemiddeld)

In onderstaande grafiek zie je het gemiddelde stroomverbruik tijdens het draaien van de 3DMark Cloud Gate benchmark. Let wel: het gaat hier opnieuw om het stroomverbruik van de complete testsystemen.

Deze benchmark wordt bij het 6700K systeem doorlopen met een gemiddeld stroomverbruik van 63W, identiek aan de 4770K. Maar vergeet niet: ten opzichte van die CPU presteerde de 6700K zo'n 32% beter. Dat is dus opnieuw een flinke stap qua efficiëntie. Ook de i6 6600K is qua verbruik vergelijkbaar met de Haswell chip van twee jaar terug, met hier een prestatieverschil van 23%.

Stroomverbruik (iGPU): Idle

In onderstaande grafiek zie je het gemiddelde idle-verbruik, gemeten over een periode van vijf minuten. Let wel: het gaat hier om het stroomverbruik van de complete testsystemen.

Hier doen het 14nm procedé en het nieuwe, zuinige platform wonderen. De gemeten waarde is aanzienlijk lager dan bij de vorige generaties.

Overklokken: 4,8 GHz met waterkoeling

Vanzelfsprekend zijn we ook aan het overklokken geslagen - juist daar zijn de nieuwe Skylake-K CPU's volgens Intel zeer geschikt voor. We gebruikten voor onze OC-pogingen een ASUS Maximus VIII Gene moederbord en zowel een ES als een retail samples van de Core i7 6700K. Verder gebruikten we een G.Skill Ripjaws V 8GB DDR4-3600 17-18-18-38 geheugenkit, die speciaal voor Skylake is geoptimaliseerd. Als koeling gebruikten we een Corsair H100i waterkoeler.

Bij onze overklokpoging gingen we puur op zoek naar de hoogst haalbare CPU-multiplier. We hebben gevalideerd dat bClk overklokken inderdaad probleemloos zonder schijnbare limiet werkt, maar daar hebben we ons verder nog niet aan gewaagd. 

Uiteindelijk bleek de Core i7 6700K retail die we van Intel ontvingen 50 MHz hoger te klokken dan de ES. Met de ES kwamen we tot 4750 MHz, met de retail tot 4800 MHz. Dat zijn prima waardes voor waterkoeling, met de meeste Haswell chips zijn dergelijke klokfrequenties met waterkoeling absoluut niet mogelijk.

Om Cinebench 11.5 stabiel te laten lopen hadden we een core-voltage (Vcore) van 1,4V nodig. Voor Cinebench 15 moesten we dit verder opvoeren naar 1,42V. Al met al resulteerde dit in 11,63 Cinebench 11.5 punten en 1059 Cinebench 15 punten. Hierbij bleef de core-temperatuur onder de 85 graden Celsius.

Intel Core i7 6700K Boxed

Intel Core i7 6700K Boxed

Conclusie

Met de Core i7 6700K en Core i5 6600K introduceert Intel haar eerste 6de generatie Core-processors en de directe opvolgers van de Core i7 4790K en Core i5 4690K. Meer dan ooit te voren richt Intel zich met de K-CPU's op een doelgroep van gamers en overklokkers. De introductie tijdens de Gamescom beurs in Keulen is dan ook zeker geen toeval. Dat Intel overklokkers echt ziet als een serieuze doelgroep blijkt wel uit het feit dat de chip hiervoor specifieke optimalisaties heeft, zoals het ontkoppelen van de IO-klokfrequentie van de bClk.

In haar officiële documentatie belooft Intel voor de Core i7 6700K zo'n 10% betere prestaties dan een PC van één jaar oud (4790K), 20% betere prestaties dan een PC van twee jaar oud (4770K) en 30% betere prestaties ten opzichte van een PC van drie jaar oud (3770K). Ten opzichte van een 4790K komen wij in de regel op wat lagere percentages - zo'n 6 à 7 procent in de meeste goed schalende benchmarks - terwijl het prestatieverschil ten opzichte van drie jaar terug wat ons betreft juist wat hoger is; 35% of meer is geen uitzondering.

Bij de i5 6600K blijft prestatiewinst ten opzichte van de vorige generaties wat kleiner, ruwweg de helft van wat we zien bij de i7's. Toch blijft juist die i5 wegens z'n uitstekende prestaieniveau in absolute zin en aanzienlijk lagere prijs eigenlijk de meest begeerlijke desktop CPU en neemt de 6600K zo het stokje over van de 4690K. Juist deze betaalbare 6600K kunnen we dubbel en dwars aanraden.

Kijken we puur naar de prestatiewinst van de CPU-architectuur, zoals te zien in onze IPC-test, dan valt die tegen. Daar staat tegenover dat de GPU bij Skylake opnieuw een enorme boost lijkt te hebben gekregen, al zal dat juist de kopers van een K-SKU in de regel niet veel kunnen interesseren. Het biedt wel perspectieven voor wanneer Intel met Skylake derivaten voor laptops en mini-PC's komt.

Zoals eigenlijk altijd mogen we concluderen dat een upgrade vanaf de vorige generatie - Haswell of Haswell refresh - eigenlijk zijn geld niet waard is. Voor wie nu echter nog een Ivy Bridge, Sandy Bridge of nog ouder systeem heeft, is Skylake wat ons betreft een mooi moment om weer te upgraden.

Dat laatst is wat ons betreft niet enkel het geval vanwege de betere prestaties of het verbeterde overklokpotentieel. Het belangrijkste nieuws van Skylake is misschien nog wel dat het platform helemaal up-to-date is en dat Skylake daarmee in feite het eerste mainstream platform is dat goed is uitgerust voor PCI-Express SSD's. Z170 biedt veel meer PCI-Express lanes dan voorheen - maximaal 20 ten opzichte van maximaal 8 bij Z97! - die ook nog eens zeer flexibel in te zetten zijn. Het maakt dat Z170 moederborden met meerdere M.2 sloten met vier lanes en andere moderne connectors geen uitzondering zijn. Z97 wordt hiermee ook meteen een stuk minder aantrekkelijk.

Zie ook: 9x Intel Z170 Skylake moederborden review


Intel Core i5 6600K


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Excellent Intel Core i5 6600K Boxed

Intel Core i5 6600K Boxed

  • Socket 1151
  • 3.5 GHz
  • 4 cores
  • 95 W
  • 14 nm
  • Geïntegreerde GPU

€ 207,13

18 winkels
Intel Core i7 6700K Boxed

Intel Core i7 6700K Boxed

  • Socket 1151
  • 4 GHz
  • 4 cores
  • 95 W
  • 14 nm
  • Geïntegreerde GPU

€ 295,00

12 winkels
0
*