29 CPU-koelers review: getest volgens nieuwe methode

53 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Kalibreren
  3. 3. 29 modellen
  4. 4. Kort voorgesteld: Be quiet!, Cooler Master, DeepCool, Gelid
  5. 5. Kort voorgesteld: Noctua, Phanteks, Prolimatech
  6. 6. Kort voorgesteld: Rajintek, Scythe, Thermalright
  7. 7. Testresultaten: Geluidsproductie
  8. 8. Testresultaten: Koeling bij 30 dB(A) @ 10 cm
  9. 9. Testresultaten: Koeling bij 40 dB(A) @ 10 cm
  10. 10. Testresultaten: Koeling bij maximale fansnelheid
  11. 11. Conclusie
  12. 12. Besproken producten
  13. 13. Reacties

Inleiding

Zoveel producten, zoveel testmethodes. Dat geldt ook voor CPU-koelers, die we al sinds jaar en dag regelmatig testen. Met dit artikel introduceren we een nieuwe testmethode, die nog beter in kaart brengt welke modellen de beste verhouding bieden tussen koelprestaties en geluidsproductie. Lees op deze warme dag dus vooral verder over hoe wij koelers nu testen en uiteraard over welke koeler je volgens die tests het best kunt kopen.


 

Al sinds de oprichting van Hardware.Info zo’n 16 jaar geleden doen we ieder jaar minstens één grote vergelijkingstest van CPU-koelers. Die tests doen we uiteraard zo wetenschappelijk verantwoord mogelijk. Andere publicaties plaatsen een CPU-koeler meestal op een echte processor, belasten die met bepaalde software volledig en meten dan de temperatuur. Op die testopzet is naar onze mening veel aan te merken is. Zo kun je bij echte CPU’s nooit garanderen dat de warmte die geproduceerd wordt identiek is van test tot test. Daarnaast zijn de temperatuursensors in processors veel minder nauwkeurig dan uitleessoftware zoals Coretemp en Realtemp doen vermoeden.

Onze eerste generaties CPU-koeler testopstellingen bestonden uit vermogensweerstanden die we op het formaat van gangbare processors hadden afgemeten. Door middel van een variabele voeding konden we deze weerstanden een exacte hoeveelheid vermogen laten opnemen en daarmee een altijd identieke hoeveelheid warmte laten genereren. Aangezien een vermogensweerstand net als een processor geen licht geeft en geen rondjes draait, leert de wet van behoud van energie ons namelijk dat al het opgenomen vermogen per definitie wordt omgezet in warmte.

Sinds enkele jaren gebruiken we officiële CPU-simulators zoals Intel die ontwikkelt voor fabrikanten van CPU-koelers. Op zich zijn dit ook een soort vermogensweerstanden, maar dan verwerkt in een echte CPU-verpakking en volledig gemodelleerd naar de thermische eigenschappen zoals een echte CPU die ook heeft.

Uitersten

Er is echter altijd ruimte voor verbetering. Onze testprocedure tot nu toe was dat we CPU-koelers zowel met de ventilators werkend op 12V als werkend op 7V testen. In de tabellen werd dat respectievelijk hoge snelheid en lage snelheid genoemd. Met beide instellingen voerden we deze tests uit op zowel onze Socket 1155 als onze Socket 2011 CPU-simulator. Tevens maten we op beide instellingen de geluidsproductie in onze geluidsdichte box.

Het leveren van goede koelprestaties is niet zo moeilijk zolang je een bak herrie voor lief neemt. Andersom geldt ook dat een combinatie van slechte koelprestaties en weinig geluid ook niet moeilijk te bewerkstelligen is. Om die redenen berekenden we altijd efficiëntiescores, door temperatuurresultaten te delen op de geluidsproductie. Wel deden we dat met de disclaimer dat wij ons uiteraard ook realiseerden dat het delen van een grootheid op lineaire schaal met een andere grootheid op logaritmische schaal wiskundig gezien twijfelachtig is, terwijl bovendien de eenheden temperatuur en geluidsproductie in feite niets met elkaar te maken hebben.

Dat gezegd hebbende leverden deze efficiëntieberekeningen altijd interessante getallen op, op basis waarvan we conclusies konden trekken over hoe goed een koeler geconstrueerd is. Een probleem is echter dat we metingen deden op twee uiteinden van een schaal (7V en 12V), terwijl de ventilators van CPU-koelers in de praktijk vaak op voltages ergens halverwege werken. Daar komt nog bij dat terwijl je sommige CPU-koelers vanwege de herrie nooit op maximale instelling zal gebruiken, bij andere modellen de ventilator bij 7V vrijwel stil staat, waardoor de efficiëntiescore goed lijkt, maar koeling vrijwel afwezig is. Kortom, de efficiëntiescore had haar zwakke kanten en dus was er ruimte voor verbetering.

Kalibreren

Inspiratie voor verbetering vonden we in onze laatste grote vergelijkingstest van casefans, die we vorig jaar uitvoerden. Hierbij stelden we de ventilators in onze geluidsdichte box eerst zo in dat ze exact 30 dB(A) produceren (gemeten op 10 centimeter afstand). Vervolgens maten we bij het daarvoor benodigde voltage hoeveel airflow de ventilators genereerden. Naar onze bescheiden mening was deze nieuwe methode ideaal om een echte appels-met-appels vergelijking te maken. Een paar maanden terug gebruikten we een vergelijkbare methode ook voor CPU-waterkoelers, en nu is het de beurt aan CPU-luchtkoelers.

Bij onze nieuwe testmethode bepalen we in onze geluidsdichte box op welk voltage we de ventilator(s) van de CPU-koelers moeten laten draaien om 30 dB(A), respectievelijk 40 dB(A) geluid te produceren. Om die getallen in perspectief te zetten: 30 dB(A) en lager gemeten op 10 centimeter afstand betekent dat het product (wanneer ingebouwd in een PC-behuizing en op normale luisterafstand) onhoorbaar stil is. Oftewel, de 30 dB(A) tests geven dus aan hoe goed de CPU-koelers kunnen koelen zonder dat je enig geluid hoort. 40 dB(A) gemeten op 10 centimeter is wat ons betreft zo’n beetje de grens tussen stil en duidelijk hoorbaar. Oftewel, de 40 dB(A) meting geeft aan hoe goede modellen kunnen koelen op een geluidsniveau dat nog net “stil” te noemen is. Overigens is een aantal CPU-koelers zo stil, dat ze de 40 dB(A) niet eens halen.

Zowel bij de 30 dB(A) als 40 dB(A) instellingen voerden we een drietal tests uit. Onze Socket 1155 CPU-simulator stelden we in op een warmteproductie van 95W (de TDP van de snelste CPU’s uit dit segment) en op 125W (vergelijkbaar met een Core i5 of i7 met beperkte overklok). Op de Socket 2011-simulator deden we metingen bij 160W warmteproductie, wat overeenkomt met een beperkt overklokte high-end Socket 2011 CPU. Om ook nog een beeld te krijgen van de maximale koelprestaties van de koelers, deden we deze 160W test ook nog een keer met de ventilators draaiend op volle snelheid (12V).

Alle afzonderlijke tests zijn minimaal twee maal uitgevoerd, waarna we hebben bekeken of het verschil tussen de genormaliseerde waardes maximaal 1 graad is. Bij een groter verschil hebben we de test uiteindelijk drie keer of zo nodig nog vaker uitgevoerd. Alle resultaten in de tabel zijn gemiddeldes van onze twee of meer metingen.


De Hardware.Info testopstelling voor CPU-koelers

29 modellen

In deze test hebben we 29 courante CPU-koelers opgenomen. Het merendeel hiervan hebben we eerder al getest met onze oude methode, met een aantal maken we voor het eerst kennis. Koelers uit alle prijsklassen zijn vertegenwoordigd: de gemiddelde prijzen lopen uiteen van zo’n 20 tot 80 euro. De overgrote meerderheid zijn zogenaamde tower-modellen, waarbij de blaasrichting van de ventilator(s) haaks staat op de CPU en daarmee, wanneer ingebouwd in een behuizing, opgewekte warmte linea recta richting de outtake fan wordt geblazen. De test bevat twee top-flow-koelers, waarbij de ventilator naar onderen blaast. De statistieken van onze Prijsvergelijker geven aan dat dergelijke koelers in Nederland en België niet bepaald populair zijn. Niet gek, want tower-koelers presteren doorgaans beter. Toch hebben top-flow-koelers een groot voordeel: ze koelen ook de componenten rondom de socket. Zeker bij goedkopere moederborden en in minder goed geventileerde behuizingen is dat nuttig.

De koelers verschillen op vele fronten, zoals het gewicht, de afmetingen, het aantal heatpipes en het type ventilators. Tot op zeker hoogte geldt size does matter: grotere koelers presteren meestal beter dan kleinere. Toch zijn er uitzonderingen: de testwinnaar van dit artikel is een stuk kleiner dan het grootste model van dezelfde fabrikant, maar weet toch nipt betere prestaties neer te zetten.

Voordat we de resultaten bekijken bespreken we de 29 koelers zeer kort, merk voor merk. De belangrijkste specificaties vind je in deze grote vergelijkingstabel. 

Kort voorgesteld: Be quiet!, Cooler Master, DeepCool, Gelid

Het Duitse Be quiet! is vertegenwoordigd door maar liefst vier koelers. De Dark Rock 3 en Dark Rock Pro 3 zijn high-end modellen, die direct opvallen door hun uitstekende afwerking zwarte uiterlijk. Wanneer je uiterlijk minstens zo belangrijk vindt als prestaties zullen deze koelers op de shortlist staan. De Dark Rock 3 heeft een koelblok met zes heatpipes en maakt gebruik van een 135mm SilentWings PWM ventilator met fluid dynamic bearing (FDB). Bij de aanzienlijk grotere Pro 3 bestaat het koelblok uit twee gedeeltes, waartussen een tweede (120mm) ventilator is geplaatst. Ook hier zijn de gebruikte ventilators van het SilentWings type. De Shadow Rock 2 is Be quiets model in het populaire 40-eurosegment en verschilt qua afmetingen weinig van de Dark Rock Pro 3. Ook deze koeler is opvallend netjes afwerkt, maar niet zwart gespoten. Hij heeft “slechts” vier heatpipes een 120mm ventilator met rifle bearing, een opgeleukt glijlager dus. De Pure Rock ten slotte is Be quiets instapper met een wat kleiner koelblok, zij het wel met eveneens vier heatpipes en een standaard fan met glijlager.

Be quiet! Dark Rock 3 foto's:

Be quiet! Dark Rock Pro 3 foto's:

Be quiet! Pure Rock foto's:

Ook Cooler Master is met vier koelers vertegenwoordigd. De Hyper TX3 Evo is een simpel instapkoelertje met 92mm ventilator en 3 heatpipes. Je koopt de TX3 al voor minder dan 20 euro en hoewel de koelprestaties zich niet kunnen meten met duurdere exemplaren, toonden we eerder al aan dat zelfs deze koeler een flinke stap vooruit is ten opzichte van boxed koelers. De Hyper 212 Evo, Hyper 412S en Hyper 612 v2 zijn alle tower-koelers met een enkele 12 cm ventilator, waarbij het koelblok telkens groter wordt. De 212 Evo en 412S hebben vier heatpipes, de 612 heeft er zes. De ventilator op de eerste twee heeft een glijlager, op de 612S zit een variant met een rifle bearing. Deze en de 412S en 612 v2 kwamen in onze eerdere tests goed uit de bus.

Cooler Master Hyper TX3 foto's:

Cooler Master Hyper 212 Evo foto's:

Cooler Master Hyper 412S foto's:

Cooler Master Hyper 612 Ver. 2 foto's:

Van DeepCool nemen we de Gamerstorm Lucifer mee, een aardig uit de kluiten gewassen koeler van bijna 900 gram met zes heatpipes en een 14 cm ventilator met een onbekende lagersoort. DeepCools voormalige importeur voor de Benelux is op het moment van schrijven de laatste voorraad aan het “dumpen”, waardoor de koeler voornamelijk vanwege zijn lage prijs van circa 30 euro opvalt.

DeepCool Gamer Storm Lucifer foto's:

Van Gelid hebben we de inmiddels al meermaals besproken Tranquillo Rev. 2 en opvolger Tranquillo Rev. 3 getest. Beide koelers hebben een identieke gemiddelde prijs van zo’n 28 euro. In een test op onze website toonden we aan dat de Rev. 2 een betere koeler is dan de Rev. 3, reden voor Gelid om het oude model in productie te houden. Deze tower-koelers kenmerken zich door bescheiden afmetingen, een viertal heatpipes en een ventilator met Hydro Dynamic Bearing.

Gelid Tranquillo Rev. 2 foto's:

Gelid Tranquillo Rev. 3 foto's:

Kort voorgesteld: Noctua, Phanteks, Prolimatech

Het Oostenrijkse Noctua heeft vier koelers in deze test. De NH-D9L en NH-U9S zijn tower-koelers gericht op systemen met beperkte afmetingen, waarbij wel optimale koeling gewenst is. Bij de U9S is er een 92mm ventilator voorop een koelblok met 5 heatpipes, bij de U9L zit een zelfde 92mm ventilator tussen twee kleinere koelblokken, die met vier heatpipes met de baseplate zijn verbonden. Qua prijs en afmetingen verschillen deze twee weinig. De NH-D15 is een oude bekende en de grootste, zwaarste én duurste koeler uit de test. Dit ruim 1,3 kilo wegende model heeft twee 140mm ventilators en twee koelblokken die middels zes heatpipes in verbinding staan met de baseplate. De NH-U14S is zoals we verderop zullen zien echter interessanterer: deze heeft ook zes heatpipes, maar dan verwerkt in één koelblok van beperkte diepte, dat wordt gekoeld door een enkele 14cm ventilator. De U14S ziet er wellicht wat minder bruut uit dan de D15, je komt er ook minder mee in de knoei bij de plaatsing van je geheugenmodules.

Noctua NH-D9L foto's:

Noctua NH-U9S foto's:

Noctua NH-D15 foto's:

Noctua NH-U14S foto's:

Phanteks stuurde ons drie koelers die alle zijn uitgevoerd in zwart/wit. Dat is anno 2015 zeker een pre: mede dankzij ASUS’ nieuwste generatie moederborden, MSI’s Krait edition borden en de verschillende witte behuizingen die onder meer Corsair op de markt heeft zien we steeds meer builds met een zwart/wit kleurenschema. De PH-TC12DX is een tower-koeler met vier heatpipes en twee 12cm ventilators aan weerszijden van het koelblok. De gebruikte lager is ons bij de Phanteks koelers onbekend. De PH-TC14CS is een gigantische top-flow-koeler met boven en onder het zwarte koelblok twee 14 centimeter ventilators. In deze koeler zijn vijf heatpipes verwerkt. De TC14S is qua afmetingen juist relatief beperkt. Deze tower-koeler heeft een 14cm ventilator tussen twee vrij smalle koelbokken, die met zes heatpipes zijn verbonden met de baseplate.

Phanteks PH-TC12DX foto's:

Phanteks PH-TC14CS foto's:

Phanteks PH-TC14S foto's:

Via distributeur Caseking ontvingen we ook drie Prolimatech koelers. De Basic 81 is de enige die kant-en-klaar, ofwel inclusief ventilator wordt verkocht. De naam klinkt alsof het een AH Huismerk koeler is, maar de prijs is bovengemiddeld. Op het oog is het een vrij simpele tower-koeler met 12cm ventilator, maar er zitten wel zes heatpipes in verwerkt. Ook het vermelden waard: de ventilator maakt gebruik van een dubbele kogellager. Dat type maakt in de regel iets meer lawaai, maar staat wel bekend om de lange levensduur. De Genesis en Red Series Megahalems worden beide zonder ventilators geleverd, die moet je dus nog los kopen. De Genesis is een apart gevaarte met zowel een koelblok dat rechtop staat als een koelblok in topflow-positie, dat zo is gepositioneerd dat het low-profile geheugenmodules kan koelen. Op aanraden van Prolimatech zelf testten we de Genesis met twee Prolimatech Blue Vortex 14 ventilators. De Megahalems die we testten is een rode tower-koeler die voor de liefhebbers ook in andere kleuren verkrijgbaar is. Het rood staat mooi bij de vele gaming moederborden die tegenwoordig bij alle merken in die kleur zijn uitgevoerd. Het relatief prijzige koelblok bevat zes heatpipes. Wij testten de koeler met twee eveneens rode Vortex fans van hetzelfde merk.

Prolimatech Basic 81 foto's:

Prolimatech Gesis foto's:

Prolimatech Red Series Megahalems foto's:

Kort voorgesteld: Rajintek, Scythe, Thermalright

Van Rajintek testten we de kleine Aidos, een relatief simpel tower koelertje met 92mm ventilator en vier heatpipes. De wit-rode ventilator zal het goed doen bij gaming moederborden. Met een prijs van minder dan 20 euro is de Aidos een concurrent voor de Cooler Master Hyper TX3.

Raijintek Aidos foto's:

De Scythe Mugen 4 PCGH Edition was de testwinnaar van onze vorige grote vergelijkingstest, waarbij de koeler opviel vanwege een prima combinatie van goede koelprestaties, lage geluidsproductie en een vriendelijk prijskaartje. Deze PCGH Edition is een combinatie van het originele Mugen 4 koelblok met zes heatpipes en twee zeer stille 120mm ventilators. De Mugen Max is een relatief nieuw model dat we een tijdje geleden al online reviewden. Het is een extra grote Mugen-variant met een groot koelblok met zes heatpipes en een enkele 14cm ventilator. De afwerking is erg mooi, zonder bovenop uitstekende heatpipes. De Tatsumi is juist een kleinere tower-koeler met drie heatpipes, een 92mm ventilator en een prijs vergelijkbaar met de Gelid Tranquillo.

Scythe Mugen 4 PCGH foto's:

Scythe Mugen Max foto's:

Scythe Tatsumi foto's:

Ten slotte testten we een viertal koelers van Thermalright. De HR-02 Macho PCGH Edition is net als de Scythe Mugen 4 onder handen genomen door de Duitse collega’s van PC Game Hardware, die hem voorzagen van een extra stille 14cm ventilator. Het achterliggende koelblok is flink van formaat – de naam Macho is niet voor niets – en bevat zes heatpipes. De Silver Arrow IB-E is Thermalrights grootste koeler en qua prijs, formaat en opzet een concurrent voor de Noctua NH-D15. Ook hier hebben we van doen met een tower-koeler met twee koelblokken en twee 140 mm ventilators. In de Silver Arrow is een recordaantal van acht heatpipes verwerkt. De True Spirit Rev. A en True Spirit Power ten slotte zijn twee vrijwel gelijk geprijsde koelers met zes heatpipes en een enkele 140mm ventilator geplaatst. De Enhanced Hyper Flow Bearing zal vermoedelijk gewoon een soort glijlager zijn. Ook deze koelers hebben de tegenwoordige gewilde zwart/witte kleurstelling.

Thermalright HR-02 Macho PCGH Edition foto's:

Thermalright Silver Arrow IB-E foto's:

Thermalright True Spirit 140 BW Rewv. A foto's:

Thermalright True Spirit Power foto's:

Testresultaten: Geluidsproductie

Zoals we weten van eerdere vergelijkingstests van CPU-koelers loopt de geluidsproductie van de verschillende producten flink uiteen. Dat zien we ook nu weer: met de ventilators ingesteld op de maximale spanning van 12V produceert de stilste koeler, de Thermalright HR-02 Macho PCGH, een vrijwel onhoorbare 29 dB(A) en komt de meest luidruchtige, de Phanteks PH-TC12DX, op een oorverdovende 54 dB(A). Al onze geluidsmetingen zijn uitgevoerd op een afstand van 10 cm in een geluidsdichte box met een intern omgevingsgeluid van 18 db(A).

Op de genoemde Thermalright na zijn alle koelers in te stellen op een geluidsniveau van 30 dB(A). Het voltage van de fans van de Mugen 4 PCGH hoeven we daarvoor het minst ver terug te draaien (tot 9,78 V) en dat van de Phanteks PH-TC14CS Black het verst (tot 4,67 V). In deze stand werken dus alle koelers in de test op een draaisnelheid die we bij normale luisterafstand kunnen bestempelen als “onhoorbaar stil”.

Instellen op 40 dB(A) lukt bij 23 van de 29 geteste koelers: de twee Thermalright True Spirit 140 modellen, de Thermalright HR-02 Macho PCGH, de Cooler Master Hyper 412S en Hyper 612 V2 en de Scythe Mugen 4 zijn op maximale draaisnelheid zo stil dat ze niet bij de 40 dB(A) in de buurt komen.

Dat alle CPU-koelers stil kunnen zijn is natuurlijk geen nieuws. De vraag is hoe goed ze nog koelen, wanneer ze hun werk zo stil doen....

KoelerMax.Voltage fans
bij 30 dB(A)
Voltage fans
bij 40 dB(A)
Be quiet! Dark Rock 3 41,6 dB(A) 7,71 V 11,11 V
Be quiet! Dark Rock Pro 3 43,2 dB(A) 7,80 V 10,37 V
Be quiet! Pure Rock 43,4 dB(A) 7 V 10,12 V
Be quiet! Shadow Rock 2 45,1 dB(A) 6,80 V 9,83 V
Cooler Master Hyper 212 Evo 42,9 dB(A) 6,78 V 9,94 V
Cooler Master Hyper 412S 37,2 dB(A) 8,26 V n.m.
Cooler Master Hyper 612 Ver. 2 36,4 dB(A) 8,53 V n.m.
Cooler Master Hyper TX3 Evo 46,7 dB(A) 6,76 V 9,60 V
DeepCool Gamer Storm Lucifer 47,1 dB(A) 7 V 9,11 V
Gelid Tranquillo Rev 3 52 dB(A) 7,82 V 8,09 V
Gelid Tranquillo Rev.2 43,6 dB(A) 7,36 V 10,32 V
Noctua NH-D15 48,6 dB(A) 5,98 V 8,60 V
Noctua NH-D9L 47,9 dB(A) 6,17 V 8,65 V
Noctua NH-U14S 44,5 dB(A) 7 V 9,66 V
Noctua NH-U9S 47,6 dB(A) 6,16 V 8,84 V
Phanteks PH-TC12DX Black 54,2 dB(A) 5,23 V 7,02 V
Phanteks PH-TC14CS Black 52 dB(A) 4,67 V 7,01 V
Phanteks PH-TC14S 42,9 dB(A) 7,94 V 10,76 V
Prolimatech Basic 81 50 dB(A) 4,83 V 7,65 V
Prolimatech Genesis 43,9 dB(A) 6,69 V 10,10 V
Prolimatech Red Series Megahalems 40,4 dB(A) 7,50 V 11,97 V
Raijintek Aidos 50,7 dB(A) 5,58 V 8,10 V
Scythe Mugen 4 PCGH Edition 33 dB(A) 9,78 V n.m.
Scythe Mugen Max 49,7 dB(A) 7,80 V 8,82 V
Scythe Tatsumi 47,5 dB(A) 6,59 V 9,07 V
Thermalright HR-02 Macho PCGH-Edition 29,4 dB(A) n.m. n.m.
Thermalright Silver Arrow IB-E 47 dB(A) 6,31 V 9,17 V
Thermalright True Spirit 140 BW Rev. A 38,2 dB(A) 9,10 V n.m.
Thermalright True Spirit 140 Power 38,5 dB(A) 9,11 V n.m.

Testresultaten: Koeling bij 30 dB(A) @ 10 cm

Wanneer we kijken naar de resultaten van onze metingen met de Socket 1155 CPU-simulator met 95W warmteproductie en de CPU-koeler ingesteld op een geluidsproductie van 30 dB(A), dan gaat de Noctua NH-U14S aan kop met een gemeten temperatuur van 36,7 °C. De veel grotere Noctua NH-D15 vinden we op de tweede plek, gevolgd door de even massieve Thermalright Silver Arrow IB-E. In de top 10 vinden we verder de Prolimatech Genesis, Thermalright True Spirit 140 BW en Power, Be quiet! Dark Rock Pro 3, Scythe Mugen 4 PCGH, Scyhte Mugen Max en Thermalright HR-02 Macho PCGH. Kijken we naar de resultaten bij 125W, dan zien we dezelfde top 10, maar zakt de Silver Arrow wel wat weg.

Bij de Socket 2011 CPU-simulator met 160W belasting vinden we met de 30 dB(A) instelling opnieuw de Noctua NH-U14S op de eerste plaats, gevolgd door de NH-D15. De Top 10 bestaat verder opnieuw uit dezelfde koelers.

Testresultaten: Koeling bij 40 dB(A) @ 10 cm

Kijken we naar de 40 dB(A) instelling, dan is de eerste plek bij Socket 1155 95W wederom voor de Noctua NH-U14S, gevolgd door de NH-D15 en door de gigantische Silver Arrow IB-E. De Dark Rock Pro 3 pakt nu de vierde plek en ook de Scythe Mugen Max doet het opvallend goed. De test bij 125W toont een vergelijkbaar rijtje aan de top. Ook bij de Socket 2011 150W test blijven de Noctua NH-U14S, Noctua NH-D15 en Thermalright Silver Arrow IB-E het klassement aanvoeren, maar klimt de Prolimatech Basic 81 opvallend op naar een vijfde plek.

Testresultaten: Koeling bij maximale fansnelheid

Kijken we naar de maximale koelprestaties ongeacht het geluid, ofwel onze Socket 2011 160W test met de ventilators op 12V, dan vinden we de Noctua NH-D15 op de eerste plek, maar de kleinere en goedkopere NH-U14S koelt vrijwel even goed. De Thermalright Silver Arrow IB-E is derde, gevolgd door de relatief betaalbare Prolimatech Basic 81.

Conclusie

Kijken we naar de top-10-lijsten, dan blijkt dat voornamelijk Noctua en Thermalright goed uit de bus komen. Beide fabrikanten zijn natuurlijk koelingsexperts bij uitstek, die geen andere producten dan CPU-koelers voeren. De Noctua NH-U14S is volgens onze nieuwe test onbetwist de beste koeler op de markt. De koelprestaties bij 30 dB(A) en 40 dB(A) zijn het best en de koeler is lang niet zo groot als bijvoorbeeld de NH-D15 van hetzelfde merk. Daardoor loop je niet snel tegen problemen aan bij de montage. De prijs van gemiddeld 68 euro is wel fors. Niet zo hoog als die van de NH-D15, maar wel ruim bovengemiddeld. De Noctua NH-U14S is dan ook onze aanrader wanneer het je puur gaat om zo goed mogelijke koelprestaties.

Betaalbare aanraders

Wil je onder de 50 euro blijven, dan zet de Thermalright True Spirit 140 Power de beste efficiëntie neer. Voordeel van deze koeler is dat hij mooi past in de huidige trend van zwart-witte builds.

Wil je nog wat minder uitgeven, dan zijn de Scythe Mugen 4 PCGH (gemiddeld 42 euro), de Gelid Tranquillo Rev. 2 (gemiddeld 28 euro) en Rajintek Aidos (gemiddeld 20 euro) de beste keuzes in hun respectieve prijsklassen. De DeepCool Gamer Storm Lucifer (gemiddeld 30 euro) moet hier ook genoemd worden: deze koeler presteert net wat beter dan de Tranquilo Rev. 2, maar de scherpe prijs voor deze joekel van een koeler is voornamelijk mogelijk doordat de voormalig distrubuteur van DeepCool de oude voorraad aan het “dumpen” is. Geniet ervan zolang het kan, zouden we zeggen.

Kleine behuizingen

Voor wie een wat kleinere behuizing heeft, kan het plaatsen van een koeler met 140mm ventilator potentieel problemen geven. In onze online tabel vind je de hoogte van alle CPU-koelers en bij door ons geteste behuizingen vind je op de site tevens de maximaal ondersteunde hoogte. Halen we de koelers met 140mm ventilator uit het testveld, dan blijven 17 koelers over. Daarvan zet de al genoemde Scythe Mugen 4 PCGH duidelijk de beste prestaties neer. De Prolimatech Basic 81 is een goed alternatief dat een stuk minder diep is, een betere maximale koeling heeft en een ventilator met dubbele kogellager. De Gelid Tranquillo Rev. 2 blijft ook nu de beste keuze als je niet meer dan drie tientjes wilt spenderen.

Kijken we puur naar de koelers met 92mm ventilators voor nóg kleinere (Mini ITX) behuizingen, dan zet de Scythe Tatsumi van de vijf resterende producten duidelijk de beste prestaties neer. Mooi meegenomen: deze koeler kost ook nog eens minder dan de helft van wat je zou moeten betalen voor een Noctua NH-U9S, die een fractie hogere temperaturen laat noteren. Laat wel gezegd zijn: voor hetzelfde geld als de Tatsumi koop je een Gelid Tranquillo Rev. 2 120mm; als die in je kast past heb je daarmee wel duidelijk betere koelprestaties.

Het oog wil ook wat

Over smaak valt uiteraard niet te twisten, maar het is ontegenzeggelijk zo dat testwinnaar Noctua NH-U14S met zijn zilverkleurig koelblok en bruine ventilators niet in iedere build even mooi zal staan. Qua design blijven de compleet in zwart uitgevoerde Be quiet! Dark Rock 3 en Pro 3 koelers wat ons betreft aan kop, waarbij de prijzige Pro-variant nog keurig binnen onze Top 10 variant blijft. Voor zwart-witte builds zijn naast de Thermalright True Spirit koelers ook de modellen van Phanteks het overwegen waard, zeker omdat bij deze producten het koelblok zwart in plaats van zilverkleurig is. De Prolimatech Red Series Megahalems past natuurlijk het mooist bij zwart-rode gaming-moederborden, maar is wel prijzig: het losse koelblok kost al 62 euro en daar moet je dus nog één of twee ventilators bij kopen.


Noctua NH-U14S


Thermalright True Spirit 140 Power
Scythe Mugen 4 PCGH Edition
Prolimatech Basic 81
Gelid Tranquillo Rev. 2
Scythe Tatsumi


Raijintek Aidos


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Be quiet! Dark Rock 3

Be quiet! Dark Rock 3

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • Socket AM4
  • 954 gram
  • 135 mm
Niet verkrijgbaar
Gold Award Be quiet! Dark Rock Pro 3

Be quiet! Dark Rock Pro 3

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • Socket AM4
  • 1207 gram
  • 135 mm

€ 113,89

1 winkel
Silver Award Be quiet! Pure Rock

Be quiet! Pure Rock

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • Socket AM4
  • 647 gram
  • 120 mm

€ 34,99

20 winkels
Be quiet! Shadow Rock 2

Be quiet! Shadow Rock 2

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • Socket AM4
  • 1108 gram
  • 120 mm

€ 46,90

16 winkels
Cooler Master Hyper 212 Evo

Cooler Master Hyper 212 Evo

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • Socket AM4
  • 574 gram
  • 120 mm

€ 29,88

24 winkels
Gold Award Cooler Master Hyper 412S

Cooler Master Hyper 412S

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • Socket AM4
  • 570 gram
  • 120 mm

€ 41,16

11 winkels
Gold Award Cooler Master Hyper 612 Ver. 2

Cooler Master Hyper 612 Ver. 2

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • 947 gram
  • 120 mm

€ 39,71

13 winkels
Cooler Master Hyper TX3 Evo

Cooler Master Hyper TX3 Evo

  • Socket 115x
  • Socket AM4
  • 394 gram
  • 92 mm

€ 23,94

25 winkels
DeepCool Gamer Storm Lucifer

DeepCool Gamer Storm Lucifer

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • 890 gram
  • 140 mm
Niet verkrijgbaar
Excellent Gelid Tranquillo Rev.2

Gelid Tranquillo Rev.2

  • Socket 115x
  • 651 gram
  • 120 mm
Niet verkrijgbaar
Gelid Tranquillo Rev.3

Gelid Tranquillo Rev.3

  • Socket 115x
  • 592 gram
  • 120 mm
Niet verkrijgbaar
Noctua NH-D9L

Noctua NH-D9L

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • 532 gram
  • 92 mm

€ 53,45

14 winkels
Ultimate Noctua NH-D15

Noctua NH-D15

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • Socket AM4
  • 1304 gram
  • 140 mm

€ 87,89

18 winkels
Noctua NH-U9S

Noctua NH-U9S

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • 615 gram
  • 92 mm

€ 52,95

17 winkels
Ultimate Noctua NH-U14S

Noctua NH-U14S

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • 923 gram
  • 140 mm

€ 64,40

15 winkels
Phanteks PH-TC12DX Black

Phanteks PH-TC12DX Black

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • 880 gram
  • 120 mm
Niet verkrijgbaar
Phanteks PH-TC14CS Black

Phanteks PH-TC14CS Black

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • 983 gram
  • 140 mm
Niet verkrijgbaar
Phanteks PH-TC14S

Phanteks PH-TC14S

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • 727 gram
  • 140 mm

€ 58,72

2 winkels
Excellent Prolimatech Basic 81

Prolimatech Basic 81

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • 883 gram
  • 120 mm
Niet verkrijgbaar
Prolimatech Genesis

Prolimatech Genesis

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • 748 gram

€ 68,06

5 winkels
Prolimatech Red Series Megahalems

Prolimatech Red Series Megahalems

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • 775 gram
Niet verkrijgbaar
Great Value Raijintek Aidos

Raijintek Aidos

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • 423 gram
  • 90 mm

€ 26,50

4 winkels
Excellent Scythe Mugen 4 PCGH Edition

Scythe Mugen 4 PCGH Edition

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • Socket AM4
  • 871 gram
  • 120 mm

€ 87,55

1 winkel
Scythe Mugen Max

Scythe Mugen Max

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • 846 gram
  • 140 mm

€ 42,95

16 winkels
Excellent Scythe Tatsumi

Scythe Tatsumi

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • Socket AM4
  • 448 gram
  • 92 mm
Niet verkrijgbaar
Silver Award Thermalright HR-02 Macho PCGH-Edition

Thermalright HR-02 Macho PCGH-Edition

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • 860 gram
  • 140 mm
Niet verkrijgbaar
Thermalright Silver Arrow IB-E

Thermalright Silver Arrow IB-E

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • 1080 gram
  • 140 mm
Niet verkrijgbaar
Thermalright True Spirit 140 BW Rev. A

Thermalright True Spirit 140 BW Rev. A

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • 790 gram
  • 140 mm
Niet verkrijgbaar
Excellent Thermalright True Spirit 140 Power

Thermalright True Spirit 140 Power

  • Socket 115x
  • Socket 20xx
  • Socket AM4
  • 884 gram
  • 140 mm

€ 57,64

10 winkels
0
*