Dolby Atmos, DTS:X en Auro 3D: Geluid gaat de hoogte in

61 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Surroundformaten en geluidsverwerking
  3. 3. Verwerkingsalgoritmen in receivers
  4. 4. 3D geluidsformaten - wie gaat er winnen?
  5. 5. Luidsprekeropstellingen
  6. 6. In de praktijk - Dolby Atmos Enabled luidsprekers
  7. 7. In de praktijk - echte hoogte-luidsprekers
  8. 8. Conclusie
  9. 9. Reacties

Inleiding

Dolby Atmos en Auro 3D beloven '3D-geluid'. Om dat uit te zoeken, gingen wij aan de slag met speciale luidsprekers van Definitive Technology en een Marantz SR7009 home cinema receiver, een apparaat dat zowel ondersteuning biedt voor Dolby Atmos als Auro 3D. In dit artikel delen we onze ervaringen en zoeken we uit of 3D geluid echt iets toevoegt.


De ontwikkeling voor (thuis-)bioscoopgeluid heeft de afgelopen decennia een gestage ontwikkeling doorgemaakt. Van stereo, via analoog Dolby Surround, naar échte 5.1 en 7.1 weergave met Dolby Digital en DTS in de jaren negentig. Recent kwam daar high-res audio op Blu-ray bij in de vorm van Dolby TrueHD en DTS HD Master Audio. Allemaal evoluties die méér kanalen en betere geluidskwaliteit brachten, maar allemaal geluid weergaven in één plat vlak. Daar is nu verandering in gekomen. Zowel Dolby als het Belgische Auro hebben geluidsformaten geïntroduceerd die geluid 3D maken, middels extra hoogtekanalen. Dolby stapt met haar Atmos systeem bovendien af van een vaste kanaalindeling, en maakt in plaats daarvan gebruik van losse objecten die voorzien zijn van coördinaten met betrekking tot hun plaatsing.


Maar liefst drie 3D-audio geluidformaten strijden om de gunst van de consument

DTS heeft onlangs haar nieuwe DTS:X systeem voor 3D audio geïntroduceerd. De nieuwe geluidservaring is niet alleen in de bioscoop beschikbaar, maar wordt inmiddels ook door veel nieuwe receivers voor thuisgebruik ondersteund. En voor wie het niet ziet zitten om heel zijn plafond vol te hangen met luidsprekers, is er ook een slim systeem bedacht dat gebruikmaakt van luidsprekers die geluid via het plafond laten reflecteren.

Wij gingen aan de slag met een set Dolby Atmos luidsprekers van Definitive Technology, in combinatie met de Marantz SR7009 home cinema receiver, een apparaat dat zowel ondersteuning biedt voor Dolby Atmos als Auro 3D. Op de volgende pagina's lees je over onze ervaringen.

 
De Marantz SR7009 ondersteunt zowel Dolby Atmos als Auro 3D.

Surroundformaten en geluidsverwerking

Wie een moderne receiver of home cinemaset koopt, zal het al snel duizelen van de audiotermen die je daarbij tegenkomt. Belangrijk is om te begrijpen dat er een onderscheid is tussen geluidsformaten, zoals die bijvoorbeeld op DVD en Blu-ray opgeslagen zijn, en verwerkingsalgoritmen die in versterkers worden ingebouwd. Voordat we beginnen over 3D geluid, is het belangrijk om even op een rijtje te zetten hoe deze formaten en algoritmen zich tot elkaar verhouden, met een (beperkte) opsomming en uitleg.

Geluidformaten

Linear PCM (LPCM) is ongecomprimeerd geluid. Het kan mono, stereo of surround zijn, met 16 of 24 bits bemonstering en samplerates variërend van 44.1 tot 192 kHz. Lineair PCM wordt onder andere gebruikt op Audio CD's, maar wordt ook ondersteund door DVD en Blu-ray.

Dolby Stereo is de 'oerversie' van Dolby's ruimtelijke geluidsysteem. Het maakt gebruik van een analoog of digitaal stereo geluidsspoor waar middels faseverschuiving een één of twee surroundkanalen aan zijn toegevoegd. Dit betekent dat het surroundsignaal in zowel het linker als het rechter stereokanaal is opgenomen, maar verschoven in 180 graden faseverschil. Zogenaamde matrix-decoders kunnen deze signalen extraheren en via een los surroundkamaal weergeven.

Dolby Digital is een compleet digitaal geluidsformaat dat maximaal zes audiokanalen bevat en gebruikmaakt van lossy compressie, waarbij een deel van de geluidskwaliteit verloren gaat. Dolby Digital maakt hiervoor gebruik van het AC-3 codec. Dolby Digital is geschikt voor samplerates tot 48 KHz, met bitrates die voor DVD beperkt zijn tot 448 kbps en voor Blu-ray tot 640 kbps.

Dolby Digital Surround EX is technisch gelijk aan Dolby digital, maar maakt gebruik van een extra center-back kanaal, dat middels matrix-encoding aan de surroundkanalen is toegevoegd. Met geschikte decoders kan dit extra kanaal hersteld worden, terwijl het ook backwards compatible is met normale Dolby Digital decoders.

Dolby Digital Plus maakt gebruik van het verbeterde E-AC-3 codec, waardoor het betere resultaten levert bij lage bitrates. Dolby Digital Plus is bovendien geschikt voor meer kanalen (13.1) dan Dolby Digital, en de maximale bitrate is met 6 mbit/s ook aanzienlijk hoger. Dolby Digital Plus wordt onder andere gebruikt door Netflix.

Dolby TrueHD deed zijn intrede bij de introductie van de Blu-ray disc, en is een verbeterde versie van Dolby Digital. Dolby TrueHD maakt gebruik van Meridian Lossless Packing, een compressietechnologie waarbij geen geluidskwaliteit verloren gaat. Dolby TrueHD biedt bovendien ondersteuning voor maximaal 16 discrete kanalen en bit/samplerates tot 24bit / 192KHz. Dolby TrueHD maakt dankzij de lossless compressie gebruik van variabele bitrates.

Dolby Atmos is een objectgebaseerd geluidssysteem dat tot 128 'tracks' met verschillende geluiden kan bevatten, waarvan maximaal 9.1 'bed' tracks. Die beds kan je zien als normale kanalen, toegewezen aan de basisluidsprekers. De overige tracks zijn voorzien van metadata die de locatie van het geluid in de ruimte beschrijft. De Dolby Atmos decoder in de bioscoop bepaalt aan de hand van deze informatie via welke luidspreker(s) een track moet worden weergegeven. Dolby Atmos maakt naast luidsprekers rond de luisterpositie ook gebruik van luidsprekers aan het plafond. Dolby Atmos in de bioscoop kan tot maximaal 64 verschillende luidsprekerkanalen aansturen. Voor thuisgebruik wordt een versimpelde versie gebruikt die wordt toegevoegd aan een Dolby TrueHD of Dolby Digital Plus signaal.

DTS is zowel de naam van het bedrijf Digital Theater Systems Inc, als ook van een surroundformaat dat in 1994 als tegenhanger van Dolby Digital op de markt is gebracht. DTS maakt gebruik van maximaal zes kanalen. DTS kan gebruikmaken van hogere bitrates dan Dolby Digital, tot 1509 kbps, waardoor het bij gebruik op DVD betere geluidskwaliteit kan leveren.

DTS-ES maakt gebruik van zeven kanalen, waarbij net zoals bij Dolby Digital Surround EX een extra center-achter kanaal aan de 5.1 mix wordt toegevoegd. DTS-ES is zowel beschikbaar in een matrix variant, als in discrete versie. Bij die eerste is het centerkanaal in een zeskanaals digitaal signaal is opgenomen, terwijl bij de discrete versie écht zeven digitale kanalen bevat. DTS-ES wordt sporadisch gebruikt op DVD's.

DTS 96/24 maakt het mogelijk om 5.1 kanaals 24 bit, 96KHz audio te gebruiken bij DVD video discs.DTS 96/24 is terugwaards compatible met normale DTS decoders.

DTS-HD High Resolution Audio maakt gebruik van maximaal 7.1 kanalen bij 24bit, 96KHz en maakt gebruik van lossy compressie, waarbij een deel van de geluidskwaliteit verloren gaat door de compressie. DTS HRA is bedoeld voor Blu-ray, met een maximale bitrate van 6 mbps, maar het kan ook bij (veel) lagere bitrates gebruikt worden.

DTS-HD Master Audio is een directe tegenhanger van Dolby TrueHD. Het maakt gebruik van maximaal 8 audiokanalen bij 24 bit, 192 kHz en gebruik van lossless compressie.

DTS:X is de naam van het nieuwe 3D audio formaat dat DTS onlangs heeft geïntroduceerd. DTS:X maakt gebruik van object gebaseerde audio, net als Dolby Atmos. Voor thuisgebruik zal DTS:X gebruikt worden als een extensie bij DTS-HD Master Audio signalen op Blu-ray disk, waar extra objecten aan toegevoegd zijn die door een DTS:X decoder naar de juiste luidsprekers gestuurd kan worden.

Auro 3D is een surroundformaat dat gebruik maakt van maximaal 11.1 kanalen in de bioscoop, en 9.1, 10.1, 11.1 of 13.1 kanalen voor thuisgebruik. Naast een normale 5.1 opstelling wordt bij Auro 3D gebruik gemaakt van vier extra luidsprekers direct boven de normale voorluidsprekers en surroundloudsprekers en een 'voice of god' kanaal dat via het plafond recht boven de luisterpositie naar beneden is gericht. Het Auro 3D codec maakt gebruik van een standaard 5.1 PCM stream, aangevuld met extra metadata. De 5.1 PCM stream is compatible met alle Blu-ray spelers en receivers.

Verwerkingsalgoritmen in receivers

Versterkers en receivers die de hiervoor omschreven geluidsformaten ontvangen, bijvoorbeeld van een DVD of Blu-ray disc, kunnen deze signalen in veel gevallen zonder verdere verwerking weergeven via twee of meerdere speakers. Vrijwel alle receivers zijn echter ook voorzien van verwerkingsalgoritmen die de geluidskwaliteit proberen te verbeteren, gematrixte signalen decoderen en extra kanalen toevoegen. Hieronder bespreken we de meest gangbare.

Dolby Surround is de naam van het eerste surround decoderingssysteem van Dolby Laboratories. De eerste generatie Dolby Surround decoders was in staat het matrix-gecodeerde Dolby Stereo signaal om te zetten naar 3.0 kanalen, bestaande uit links, rechts en surround.

Dolby Pro Logic decoders kunnen gezien worden als de opvolgers van Dolby Surround decoders, en worden gebruikt om Dolby Stereo signalen om te zetten naar individuele links, center, rechts en surround (4.0) kanalen. 

Dolby Pro Logic II decoders kunnen twee surroundkanalen extraheren uit Dolby Stereo signalen, mits deze met een Dolby Pro Logic II encoder in het bronmateriaal zijn opgenomen, om zo te komen tot 5.0 kanalen. Deze stereo-surround encoding van een Dolby Stereo signaal wordt onder andere toegepast door spelcomputers als de Sony Playstation 2 en Nintendo GameCube.

Dolby Pro Logic IIx kan gebruikt worden om Dolby Stereo en Dolby Digital of DTS 5.1 signalen op te waarderen naar 6.1 of 7.1 weergave. Voor deze extra kanalen is geen informatie in het bronmateriaal opgenomen, de decoder interpoleert deze zelf.

Dolby Pro Logic IIz is een uitbreiding op Dolby Pro Logic IIx en kan tot 9.1 kanalen aansturen, waaronder twee kanalen met pseudo-hoogteinformatie. Dolby Pro Logic IIz wordt gebruikt in receivers die extra hoogtekanalen kunnen aansturen.


Dolby Pro Logic IIZ is een algoritme dat 5.1 audio 'opwaardeert' naar 7.1 of zelfs 9.1

Dolby Atmos Upmixing is een mogelijkheid van versterker en receivers die geschikt zijn voor Dolby Atmos signalen. Met Dolby Atmos Upmixing kunnen deze ook normale 5.1 of 7.1 bronnen omzetten naar 3D geluid, en zo gebruikmaken van de extra Dolby Atmos luidsprekers. Dolby Atmos Upmixing is daarmee de opvolger van Pro Logic IIx en IIz.

DTS Neo:6 is een tegenhanger van Dolby Pro Logic IIx en kan gebruikt worden om Dolby Digital en DTS 5.1 en 6.1 signalen op te waarderen naar 7.1.

DTS Neo:X kan standaard Dolby en DTS surroundsignalen met 6.1, 6.1 en 7.1 kanalen omzetten naar maximaal 11.1 kanalen, met gebruik van extra hoogte kanalen boven de voorluidsprekers, en/of breedte kanalen naast de voorluidsprekers. Via matrix-encoding is het ook mogelijk om extra kanalen te mixen in een discreet 7.1 signaal, dat door de Neo:X decoder kan worden gedecodeerd.

Audyssey DSX is een tegenhanger van Dolby Pro Logic IIz en DTS Neo:X en is bedoeld om Dolby en DTS 5.1, 6,1 en 7.1 geluidsbronnen om te zetten naar maximaal 11.1 kanalen, daarbij gebruik makend van extra hoogte en breedte kanalen boven en naast de voorluidsprekers.

Auro-Matic is de naam van Auro-3D's upmixing technologie die legacay content zoals stereo en normale surroundbronnen omzet naar Auro-3D, waarbij ook de extra hoogte-kanalen worden gebruikt.

3D geluidsformaten - wie gaat er winnen?

Als het je na de opsomming van audioformaten en verwerkingsalgoritmen op de vorige pagina's wat duizelt, dan kunnen we dat goed begrijpen, en vooral sinds de intrede van de verwerkingsalgoritmen die méér dan 7 luidsprekers laten aansturen is het lastig door de bomen het bos nog te zien. Ook nu echte 3D audio zijn intrede doet wordt het er helaas niet eenvoudiger op. Allereerst is er goed nieuws. Alle nieuwe surroundformaten zijn compatible met bestaande blu-ray spelers die beschikken over een HDMI 1.3 of hogere uitgang. Omdat de nieuwe surroundformaten worden verpakt in Dolby TrueHD, DTS HD Master Audio of LPCM streams, heb je er dus geen nieuwe Blu-ray speler voor nodig. Wat je uiteraard wél nodig hebt is een receiver die met de 3D audiosignalen overweg kan. 

Op het moment van schrijven kan je als consument al enige tijd receivers kopen die Dolby Atmos en/of Auro 3D ondersteunen, en sinds kort is daar ook apparatuur met DTS:X bijgekomen. Grote vraag is uiteraard of één of meerdere van deze standaarden echt gaan doorbreken. Op het moment van schrijven zijn er volgens Dolby zelf slechts 14 films met Dolby Atmos geluid beschikbaar op Blu-ray disc.

Het aantal Blu-ray titels met 3D audio valt nog érg tegen.

Het aanbod van Auro-3D content beperkt zich momenteel tot muziekregistraties en een aantal (onbekende) voornamelijk Aziatische films. Over DTS:X kunnen we op dit moment niets zeggen omdat DTS zelf nog geen informatie over filmtitels bekend heeft gemaakt en er tot nu toe alle filmstudio Lionsgate heeft aangekondigd dat het Ex Machine in DTS:X uit zal brengen. In potentie heeft DTS:X echter goede kaarten in handen. Het werkt als een extensie van een DTS-HD Master Audio signaal, en dat formaat is op Blu-ray de meest gebruikte audiostandaard. Een ander potentieel voordeel van DTS:X is dat het ook prima resultaten zou moeten geven met een normale 5.1 luidsprekeropstelling. Waar Dolby en Auro 3D (vooralsnog) altijd vereisen dat je extra hoogte-luidsprekers installeert, claimt DTS:X haar opbjectgebaseerde geluiden meerwaarde te bieden met een normale 5.1 luidsprekerset. Je mist dan uiteraard wél de hoogte-informatie die je met extra luidsprekers wel krijgt.

Luidsprekeropstellingen

Het idee van 3D audio is dat het geluid zich niet alleen rondom je bevindt, maar ook van boven kan komen. Een overvliegende straaljager gaat dan dus echt over je hoofd heen. Nadeel is uiteraard dat je extra luidsprekers nodig hebt om deze ervaring mogelijk te maken. Dat zal voor het gros van de consumenten geen welkome boodschap zijn. Echte 5.1 opstellingen moeten het al jaren afleggen tegen 2.1 en 3.1 setjes, soundbars en soundplates. Het verhaal dat je voor 3D audio behalve een volledige 5.1 opstelling ook nog eens extra speakers hoog aan de muur of zelfs aan het plafond moet hangen, zal niet bij heel veel mensen met gejuich ontvangen worden. Mede om die reden heeft Dolby een manier bedacht om via een licht aangepaste 5.1 opstelling toch ook geluid van boven te kunnen krijgen. Maar hoe het ook zij: wil je 3D geluid dan kom je er (voorlopig) niet onderuit om een uitgebreide luidsprekeropstelling neer te zetten. Wellicht dat er in de toekomst soundbars en soundplates komen die met psycho-akoestische trucjes proberen om ook geluid van boven te laten komen, maar vooralsnog zijn die er niet.


Dolby belooft 3D met 'Atmos Enabled' luidspreker geluid van boven, zonder dat je speakers aan het plafond hoeft te hangen...


Maar ondersteunt ook echte hoogte-luidsprekers die aan het plafond gemonteerd worden.

In de praktijk - Dolby Atmos Enabled luidsprekers

Wij hadden enkele weken de beschikking over een Marantz SR7009 home cinema receiver. Dit apparaat is standaard geschikt voor Dolby Atmos en middels een 149 euro kostende softwareupdate is het apparaat ook geschikt te maken voor Auro 3D. Wij voerden deze upgrade uit bij ons testmodel, een eenvoudig klusje dat binnen een half uurtje geklaard is. We hebben de receiver getest in combinatie met een set van vier Definitive Technology BP8060ST luidsprekers in combinatie met vier speciaal voor deze speakers bedoelde A60 Dolby Atmos speakermodules. Deze worden bovenop de normale luidsprekers geplaatst, en stralen hun geluid schuin omhoog richting het plafond af, waarna het via weerkaatsing bij de luisteraar terecht moet komen. De testset werd verder gecomplementeerd door een Definitive Technology CS-8040HD center speaker en een Definitive Technology Supercube 6000 subwoofer. We testten de het geheel in een rechthoekige ruimte van ongeveer vier bij zeven meter, met gemiddelde demping op de wanden en een hard plafond.


Definitive Technology BP8060ST zuilluidsprekers met daarbovenop de A60 Dolby Atmos units...


... die elk één schuin omhoog gerichte luidspreker bevatten die geluid via het plafond laat reflecteren richting de luisteraar.

Voor onze luistersessies maakten we gebruik van Dolby's officiele Atmos demo Blu-ray disc en van een serie Auro 3D Blu-ray's die ons ter beschikking werden gesteld door Auro 3D. We hebben de clips zowel beluisterd met de extra hoogte-luidsprekers ingeschakeld, als met een normale 5.1 opstelling waarbij we deze extra luidsprekers juist niet gebruikten.

Dolby Atmos

Laten we beginnen met onze ervaringen met Dolby Atmos content. De Atmos demo disc bevat onder andere een aantal indrukwekkende trailers van Dolby zelf, een clip met een Red Bull Formule 1 auto en speciaal geremixte versie van het nummer Bailando van Enrique Egelsias. Dolby's eigen trailers maken gebruik van veel beweging in het geluid, met de A60 luidsprekers ingeschakeld horen we inderdaad ook geluid dat 'hoger' dan de luidsprekers lijkt te zijn. We zeggen expres niet 'dat van boven lijkt te komen', want dat is feitelijk niet het geval. Afhankelijk van hoe dicht je bij de luidsprekers zit, hoor je zelfs best goed waar het geluid écht vandaan komt. Lokalisatie van de hoogtegeluiden is met de door ons geteste opstelling vrijwel onmogelijk: het gereflecteerde geluid van de vier luidsprekers heeft weinig richting en van precieze positionering is eerlijk gezegd geen sprake. Hetzelfde geldt voor de clip met de formule 1 auto die onder andere door een tunnel raast: de extra speakers maken het geluidsbeeld iets hoger, maar het is geen verschil van dag en nacht. 

De receiver herkent het Dolby Atmos geluid en heeft het via alle aangesloten luidsprekers weer.

Wanneer we de receiver terugschakelen naar 5.1 modus, en de A60 Dolby Atmos luidsprekers niet gebruikt worden, is wel duidelijk te horen dat het geluidsbeeld platter is. De extra dimensie is letterlijk verdwenen. Dit geldt ook voor de muziekvideo van Enrique Egelsias. De Dolby Atmos mix voegt hierbij een prettig ruimtelijke ambiance toe, die grotendeels verdwijnt als we hem in normale 5.1 modus afspelen.

Auro 3D

Ook de Auro 3D discs hebben we beluisterd met de Dolby Atmos luidsprekers, als is dat eigenlijk niet helemaal volgens het boekje. Want waar Dolby officieel ondersteuning biedt voor speakers die geluid via het plafond afstralen - en de DSP in de receiver hier rekening mee houdt - is dit bij Auro 3D niet het geval. Auro 3D gaat ervan uit dat je boven de vier normale voor- en surroundluidspreker nog een extra set luidsprekers hebt gemonteerd, vlak bij het plafond. Desondanks was ook het hoogte-effect bij Auro 3D goed merkbaar met de Definitive Technology speakers. De speciale demo's op Auro's eigen demo Blu-ray, maar bijvoorbeeld ook in Auro 3D gemixte muziek van DJ Tiesto klinkt zeer ruimtelijk. Ook hierbij geldt echter dat het met reflecterende luidsprekers niet goed mogelijk is om geluid echt goed te lokaliseren.

In de praktijk - echte hoogte-luidsprekers

Onze tests met de Dolby Atmos luidsprekers die gebruikmaken van reflectie lieten een gemengd gevoel achter. Ja, het geluidsbeeld is ruimtelijker, maar nee, het geluid komt niet echt van boven én is bovendien lastig te positioneren. Daarom besloten we om de set van Definitive Technology te vervangen door onze referentieluidsprekers, een uitgebreide versie van Teufel's System 8 THX Ultra 2 luidsprekerset. Voor onze test maakten we gebruik van vier extra direct afstralende S800FCR luidsprekers. We plaatsen die vier hoogteluidsprekers anderhalve meter hoger, direct boven de normale luidsprekers. Dolby Atmos vereist eigenlijk dat hoogteluidsprekers aan het plafond worden gemonteerd en hun geluid naar beneden afstralen, maar dat was in onze testruimte niet praktisch haalbaar. Onze tweede testopstelling voldoet wél aan de eisen van Auro 3D.

Wij testten 3D audio ook met de Teufel System 8 THX Ultra 2 speakerset, uitgebreid met vier extra luidsprekers.

De resultaten van deze tweede test waren desondanks eenduidig: door echte hoogteluidsprekers toe te passen verdwijnt het wat rommelige geluidsbeeld dat de reflecterende luidsprekers maken, en daarvoor in de plaats krijg je echt het idee dat het geluid van boven komt. Zowel bij Dolby Atmos als bij Auro 3D content zijn geluiden bovendien veel beter te plaatsen. Het verschil tussen luidsprekers die écht hoog worden opgehangen en de reflecterende Dolby Atmos luidsprekers is daarbij een verschil van dag en nacht.


Bij gebruik van échte hoogte luidsprekers stellen we de receiver anders in dan bij gebruik van Atmos Enabled speakers.

Conclusie

3D audio is een mooie toevoeging aan traditionele surroundformaten die tot nu toe altijd tweedimensionaal geluid ten gehore brachten. Demo's van Dolby en Auro 3D laten horen dat extra hoogte-informatie een meerwaarde kan zijn en een rijker geluidsbeeld kunnen genereren.

Helaas moeten we ook de nodige kanttekeningen maken. Ten eerste bevinden we ons nu in een situatie waarbij drie verschillende formaten strijden om de gunst van de consument. Het verleden heeft laten zien dat er niet per se één winnaar hoeft de zijn, verschillende formaten van Dolby en DTS leven immers al jaren naast elkaar. Een belangrijker probleem lijkt de ondersteuning van 3D audio. Er is een aantal interessante audio-titels beschikbaar in Auro 3D en ook een aantal vooral Aziatische films. Hollywood lijkt het formaat echter nog niet te omarmen. Ook Dolby Atmos, dat inmiddels ruim een jaar beschikbaar is voor de home cinema markt, wil nog niet van de grond komen. Tot nu toe zijn er slechts een handjevol speelfilms met Dolby Atmos geluid op Blu-ray uitgebracht. Over de ondersteuning DTS:X kunnen we nog niets zinnigs zeggen, daar is het formaat simpelweg te nieuw voor. Wel is duidelijk dat DTS niet direct bij introductie al een grote lijst met films kon aankondigen, wat wellicht veelzeggend is.

Het feit dat er slechts mondjesmaat content met 3D audio beschikbaar komt, is misschien ook wel logisch. Steeds minder consumenten willen een 5.1 luidsprekeropstelling in hun huiskamers, laat staan dat ze op nóg meer speakers voor extra hoogte-informatie zitten te wachten. Dolby probeert dit probleem te ondervangen met Atmos Enabled speakers die op de normale luidsprekers geplaatst worden, en hun geluid via het plafond richting de luisteraar sturen. Onze luistertests met Dolby Atmos speakers lieten echter geen overtuigende indruk achter. Hoewel het geluidsbeeld ruimtelijker wordt, leveren Atmos Enabled speakers niet écht het idee dat het geluid van boven komt. 

De echte meerwaarde van 3D audio krijg je pas als je bereid bent om een extra set luidsprekers hoog aan de muur of aan het plafond op te hangen. Met zo'n opstelling zijn indrukwekkende resultaten te behalen, maar realistisch gezien is het waarschijnlijk geen oplossing die voor heel veel mensen werkbaar is.

0
*