AMD FreeSync review: eerste schermen van Acer en BenQ getest

51 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Technologie: GPU en monitor synchroniseren (1)
  3. 3. Technologie: GPU en monitor synchroniseren (2)
  4. 4. Verschil tussen AMD FreeSync en Nvidia G-Sync
  5. 5. Geschikte hardware voor FreeSync
  6. 6. Acer XG270U en BenQ XL2730Z
  7. 7. Ervaringen
  8. 8. Conclusie
  9. 9. Besproken producten
  10. 10. Reacties

Inleiding

Na ruim een jaar komen eindelijk de eerste schermen met ondersteuning voor AMD FreeSync op de markt, de technologie die AMD vorig jaar als reactie op Nvidia's G-Sync aankondigde. Net als die techniek moet het er voor zorgen dat de beeldopbouw van een monitor volledig gesynchroniseerd wordt met de verwerkingssnelheid van de videokaart. Wij gingen aan de slag met twee van de eerste FreeSync monitoren, de Acer XG270HU en de BenQ XL2730Z, twee 27" WQHD monitoren.

Als we de Nvidia G-Sync en AMD FreeSync technologieën in één zin moeten beschrijven, dan zorgen deze technieken ervoor dat monitor en videokaart het weergeven van beelden beter op elkaar afstemmen. Het grote voordeel daarvan zie je bij weergave van content met een variabele framerate, ofwel: games. Deze moet je volledig soepel kunnen spelen met deze technieken, ook wanneer de videokaart slechts een kleiner aantal frames per seconde kan berekenen.

Waar je met een normale monitor als vuistregel kunt aanhouden dat een videokaart in een game gemiddeld minimaal 60 fps moet halen voor een soepele game-ervaring, heb je met een G-Sync of FreeSync monitor een even soepele ervaring als de kaart gemiddeld niet verder komt dan bijvoorbeeld 45 fps. Dat mes snijdt aan twee kanten: je kan zowel soepeler gamen met een minder snelle videokaart, of juist de mogelijkheid met een hogere beeldkwaliteit/resolutie bij snellere kaarten (ten koste van de framerate).

AMD's marketing rondom FreeSync is slim. Nvidia maakte bij introductie van G-Sync duidelijk dat monitorfabrikanten een speciale, door Nvidia ontwikkelde chip zouden moeten gebruiken in hun schermen, wat vooralsnog een meerprijs van 100 euro of meer betekent. AMD baseerde FreeSync echter op een open standaard (DisplayPort Adaptivesync) en moest voornamelijk ontwikkelaars van monitoraanstuurchips ('scalers') overtuigen om deze standaard daadwerkelijk te implementeren, naast het geschikt maken van de eigen drivers. Dat eerste is overigens niet zo eenvoudig als het klinkt: er zijn maar drie grote fabrikanten van scaler chips en die zijn zelden genegen extra functionaliteit toe te voegen als daar geen goede reden voor is. De monitorenmarkt is een prijsvechtersmarkt, waar de leveranciers van componenten bovenal de goedkoopste willen zijn.

Echter, dat kost meer tijd dan geld en zo was de naam "FreeSync" snel geboren: AMD zou in tegenstelling tot Nvidia geen licentiekomsten gaan vragen. Dat laatste klopt, maar de impliciete belofte dat een FreeSync monitor geen meerprijs heeft boven een verder gelijkaardig niet-FreeSync scherm moet nog ingelost worden. Want is het niet AMD dat er aan verdient, dan zijn het wel de fabrikanten van de scaler-chips of simpelweg de monitorfabrikanten die in de nieuwe technologie een kans zien om hun winstmarge op schermen iets te verhogen. De twee schermen waar we voor deze review mee aan de slag zijn gegaan kosten 'respectievelijk zo'n 550 en 700 euro. Nu zijn er geen 27" WQHD 144 Hz schermen zonder G-Sync of FreeSync om de prijs mee te vergelijken, maar een "normaal" 60 Hz WQHD 27" TN-scherm koop je al vanaf zo'n 300 euro

Voordat we gaan kijken naar de specifieke eigenschappen van AMD FreeSync en de ervaringen met de twee monitoren, doen we eerst nog eens uitgebreid uit de doeken wat nu precies het probleem is dat door G-Sync en FreeSync wordt opgelost.

Technologie: GPU en monitor synchroniseren (1)

Een woord vooraf: de afbeeldingen op deze pagina komen uit Nvidia's presentatie van de G-Sync technologie. Aangezien AMD FreeSync in de basis hetzelfde doet, kan de technologie aan de hand van dezelfde afbeeldingen uitgelegd worden. Belangrijker is dat we de afbeeldingen van Nvidia's presentatie net even wat duidelijker vinden dan die van AMD.

Om het nut van Nvidia G-Sync en AMD FreeSync te begrijpen moeten we even een duik in de techniek nemen. Monitoren werken in de regel op een vaste verversingsfrequentie, meestal 60 Hz, al zijn er ook moderne gaming-schermen die met 120 Hz of 144 Hz werken. Een 60 Hz scherm leest 60 keer per seconde gedurende 16,7 ms (1/60ste seconde) de zogenaamde framebuffer van de videokaart uit. Die framebuffer is een gedeelte van het geheugen van de videokaart waar voltooide berekende beelden die dus klaar zijn om getoond te worden in worden geopslagen. Die framebuffer wordt gedurende de refreshperiode (16,7 ms dus bij een 60 Hz scherm) uitgelezen en beeldlijn voor beeldlijn op het scherm gezet.

Wanneer V-sync in ingeschakeld in de videokaartdrivers en in de settings van de 3D-game die je speelt, zorgt de videokaart er voor dat op ieder moment het laatst gerenderde volledige beeld in de framebuffer staat. Om met V-sync ingeschakeld een soepel beeld te krijgen moet er, in het geval van een 60 Hz monitor, ook daadwerkelijk iedere 16,7 ms een nieuw beeld berekend zijn. Dat kan echter niet gegarandeerd worden...

De snelheid waarop een GPU in games nieuwe beelden kan berekenen is immers zeer variabel en afhankelijk van de hoeveelheid : ieder beeld heeft een andere verwerkingstijd en in de framerate van een videokaart kunnen hoge pieken en dalen zitten. Lukt het in een complexe scene niet om het volgende beeld binnen 16,7 ms te berekenen, dan blijft het vorige beeld in de framebuffer staan en laat de monitor dus twee keer achter elkaar hetzelfde beeld zijn. Het resultaat is dat waar je normaal na 16,7 ms een nieuw beeld ziet dat soms pas na 2 x 16,7 ms = 33,3 ms gebeurt. Omgerekend betekent dit dat de prestaties zodoende kortstondig terugvallen van 60 fps naar 30 fps. Je merkt dat als een hickup in de gameplay, stuttering in jargon.


V-sync zorgt ervoor dat een scherm het laatste berekende volledige beeld toont. Als er niet snel genoeg een nieuw beeld gerenderd kan worden wordt het vorige beeld opnieuw getoond. Het resultaat is een schok, ofwel stuttering

Om stuttering tegen te gaan kun je als gamer V-sync uitschakelen. De videokaart berekent dan gewoon zo snel mogelijk nieuwe beelden en plaatst die direct zodra ze klaar zijn in de frame buffer. De monitor blijft op vaste snelheid beeldlijn voor beeldlijn die framebuffer uitlezen. Het zal dan echter (vrijwel) altijd zo zijn dat ergens halverwege het uitlezen van de frame buffer daar de data van het volgende beeld in wordt geplaatst. Het resultaat is dat een gedeelte van de monitor het vorige frame toont en een andere gedeelte het volgende frame. Dit vervelende artefact genaamd tearing heeft een negatieve invloed op de beeldkwaliteit, maar dat nemen de meeste fps-gamers op de koop toe.


V-sync uitschakelen zorgt ervoor dat data van nieuwe frames zo snel mogelijk naar het scherm gaat...


... maar introduceert tearing artefacten.

Technologie: GPU en monitor synchroniseren (2)

Met een conventionele monitor heb je dus - tenzij je videokaart snel genoeg is om altijd binnen 16,7 ms een beeld te berekenen ofwel altijd meer dan 60 fps kan verwerken - de keuze uit twee ongewenste effecten: kans op stuttering óf tearing. Veel FPS gamers kiezen in een strijd van leven en dood maar voor de tearing, aangezien er dan minder vertraging is, maar wel dus met duidelijke artefacten als gevolg. V-Sync geeft optisch de betere beeldkwaliteit, maar dus met kans op schokken. Met de komst van Nvidia G-Sync en nu AMD FreeSync hoeft die keuze uit twee kwaden niet langer gemaakt te worden.

Bij G-Sync en FreeSync werkt de monitor niet langer op een vaste verversingsfrequentie, maar bepaalt de videokaart wanneer de monitor een nieuwe beeld mag ophalen en verwerken. Direct nadat de GPU een nieuw frame heeft berekend gaat er een signaal naar de monitor die dan direct de data kan binnenhalen en verwerken. Dankzij G-Sync / FreeSync gaat de monitor in feite dus ook op een variabele snelheid werken, maar aangezien deze volledig synchroon is met de videokaart is het resultaat een volledig soepele gameplay: geen stuttering en geen tearing. Omdat de monitor direct na het voltooien van een frame aan de slag kan, wordt de gemiddelde lag - de vertraging tussen het berekenen van een beeld en het moment dat de monitor het toont - ook verminderd.


Bij G-Sync worden GPU en monitor gesynchroniseerd. Een nieuw beeld wordt opgehaal zodra het klaar is.

Het resultaat is dus dat wanneer je videokaart bij een bepaalde game en door jouw gekozen instellingen gemiddeld zo'n 40 fps haalt, dat dit vroeger (lees: met V-Sync) als "schokkerig" werd ervaren, omdat de videokaart de facto schakelde tussen 60 fps en 30 fps, maar nu geheel vloeiend overkomt. We schreven het al: voor mensen met een langzamere videokaart zijn G-Sync en FreeSync om die reden een uitkomst, maar vooral ook voor mensen met een high-end systeem. Als jij een kaart hebt die bij  WQHD met Ultra settings bijvoorbeeld slechts rond de 45 fps weet te berekenen, kun je zo'n optimale beeldkwaliteit dankzij G-Sync en FreeSync toch prima gebruiken.

Relatie tot 120 Hz / 144 Hz monitoren

In theorie is G-Sync en FreeSync vooral ideaal als het tegen geen of een geringe meerprijs toegevoegd zou kunnen worden aan een relatief goedkoop 60 Hz scherm. De realiteit nu is echter dat zowel G-Sync als FreeSync voornamelijk beschikbaar is op relatief luxe (lees: dure) monitoren met een 120 Hz of 144 Hz paneel. Juist bij dergelijke schermen is het positieve effect van de technologieën veel minder groot.

Om weer even terug te gaan naar de uitleg van de vorige pagina. Stel dat de videokaart bij bepaalde settings zo'n 40 fps te berekenen. Dat betekent dat er bij een nieuwe refresh geregeld nog geen nieuw beeld klaar is en het bestaande frame herhaald moet worden. Bij een 60 Hz scherm duurt het opbouwen van een beeld (maximaal) 16,7 ms. Is na 16,7 ms geen nieuw beeld klaar, dan zie je (met V-Sync ingeschakeld) de volgende 16,7 ms opnieuw hetzelfde beeld, in totaal dus 33,3 ms. Omgerekend betekent dit dat je schippert tussen 60 fps en 30 fps, wat je duidelijk als schokken ervaart.

Een moderne 144 Hz gaming monitor doet er echter 1000/144 = (maximaal) 6,9 ms over om een compleet beeld te verwerken en weer te geven. Ofwel: iedere 6,9 ms wordt een nieuwe beeld uit de framebuffer opgevraagd.  Als bij een 144 Hz scherm hetzelfde beeld nogmaals getoond moet worden omdat er nog geen nieuw klaar is, wordt het oude beeld in eerste instantie slechts 6,9 ms opnieuw getoond, voor een totale weergave van 13,8 ms; de kans is groot dat daarna wel een nieuw beeld klaar is en de effectieve verversingsfrequentie is dan nog altijd ruimschoots boven de 60 Hz.

Met V-Sync ingeschakeld schippert een 60 Hz scherm omgerekend tussen de 60 Hz, 30 Hz en, in extreme gevallen, 20 Hz . Bij een 144 Hz scherm is dat 144 Hz, 72 Hz, 48 Hz en 24 Hz. Hierdoor zijn met V-Sync ingeschakeld de stutter-effecten op een 120 of 144 Hz veel minder aanwezig/merkbaar, óók als je videokaart bij lange na niet in de buurt komt van het berekenen van 120 of 144 fps.

Verschil tussen AMD FreeSync en Nvidia G-Sync

Om heel eerlijk te zijn: eigenlijk zijn Nvidia G-Sync en AMD FreeSync compleet inwisselbare technologieën, die exact hetzelfde doen. Met dien verstande dat je voor Nvidia G-Sync natuurlijk een Nvidia GPU en G-sync compatible scherm nodig hebt en voor AMD FreeSync een AMD GPU en een FreeSync-compatible scherm. Maar buiten dat doen beide technologieën hetzelfde en bewerkstelligen ze hetzelfde effect. Beide zijn ook gebaseerd op extra signalering over een DisplayPort kabel - en werken dus uitdrukkelijk niet met HDMI of DVI.

AMD doet in haar officiële presentatie goed haar best om FreeSync beter te laten lijken dan G-Sync, maar de aangedragen argumenten zijn naar onze bescheiden mening niet bijster sterk. Allereerst geeft AMD aan dat het inschakelen van G-Sync een prestatiedrop van zo'n 1,5% voor wat betreft de gemiddelde framerate kan hebben. Dat is zo'n klein en onmerkbaar verschil, dat het wat ons betreft niet het vermelden waard is. Laten we eerlijk zijn: degene die het verschil ziet tussen gemiddeld 50,0 fps en gemiddeld 49,3 fps mag z'n hand op steken.

Een tweede belangrijke verschil is dat Nvidia G-Sync werkt tussen de 30 en 144 Hz. Voorals die ondergrens is van belang: zodra een videokaart minder dan 30 fps berekent, kan de synchronisatie geen standhouden en moeten beelden alsnog dubbel getoond worden. AMD roept trots dat FreeSync geschikt is voor 9 tot en met 240 Hz. Echter, als je in de kleine lettertjes duikt, zie je dat dat de limieten zijn voor de standaard, maar dat iedere implementatie ervan anders zal zijn. Aan de bovenkant van het spectrum betekent het dat beeldschermen met een refreshrate van meer dan 144 Hz vooralsnog simpelweg niet bestaan. Aan de onderkant van het spectrum geeft AMD stilletjes toe dat de panelen die op dit moment gebruikt worden in FreeSync-schermen beperkt zijn tot circa 40 Hz voor het vasthouden van beelden. Ofwel: de 9-240 Hz is in de praktijk momenteel eigenlijk 40-144 Hz.

Dat AMD voor FreeSync geen licentievergoeding vraagt is leuk voor de monitorfabrikanten, maar zolang dat niet doortelt in daadwerkelijk lagere prijzen koop je er als consument weinig voor. 

Wél een belangrijk voordeel van FreeSync is dat de scalers die nu gebruikt worden ondersteuning bieden voor allerhande gebruikelijke monitoraanpassingen. De Nvidia chip die verplicht gebruikt moet worden in G-Sync schermen biedt enkel DisplayPort als ingang en bieden slechte beperkte instellingen voor kleurcorrectie en dergelijke. Voor andere functionaliteit is geheel geen ondersteuning, qua mogelijkheden zijn de G-Sync schermen tot dusverre dan ook universeel karig te noemen.

Eén ding moeten we hier nog aan toevoegen: de Nvidia G-Sync module bevat geheugenchips en het is ons nog steeds niet duidelijk waar die voor dienen. Toen G-Sync werd geïntroduceerde vertelde Nvidia duidelijk dat de technologie mogelijkheden bood die nu nog niet benut werden en dus ook nog niet bekend werden gemaakt. Dat is tot op de dag van vandaag het geval, maar het zou dus zomaar kunnen dat Nvidia ooit nog een konijn uit de G-Sync-hoed tovert... of niet natuurlijk.


AMD's slide over de verschillen tussen FreeSync en G-Sync. Daar zijn zoals geschreven wel wat kanttekeningen bij te plaatsen.

Geschikte hardware voor FreeSync

Om van FreeSync gebruik te maken heb je uiteraard een AMD videokaart nodig. Momenteel zal het Nvidia management niet genegen zijn om DisplayPort Adaptive Sync (de officiële naam voor de technologie) te ondersteunen, maar mocht het AMD lukken om FreeSync-schermen als warme broodjes over de toonbank te laten gaan, dan zou Nvidia best ook nog wel eens overstag kunnen gaan. We hebben het uiteindelijk over een officiële VESA-standaard. Maar goed, daarvoor zullen Freesync-schermen aanmerkelijk goedkoper moeten worden.

Vooralsnog is ook niet iedere AMD kaart geschikt, enkel de nieuwste GPU's gebaseerd op GCN 1.2 architectuur ondersteunen FreeSync. Bij losse videokaarten betekent dat om precies te zijn de Radeon R7 260, R7 260X, R9 285, R9 290, R9 290X en R9 295X2. Ook AMD's APU's uit de Kaveri-reeks bieden ondersteuning voor FreeSync.


Niet alle AMD GPU's zijn geschikt voor FreeSync, enkel de nieuwste modellen.

En dan de schermen: AMD kondigt vandaag een 11-tal FreeSync compatible montioren aan. Let wel: het gaat hier in alle gevallen om luxe schermen, met een hoge resolutie en/of een hoge refresh rate. In hoeverre FreeSync echt "Free" is kun je je dus afvragen. Een vrij simpel 60 Hz Full HD scherm met FreeSync zonder noemenswaardige meerprijs zou de naam wat ons betreft pas écht recht doen.


De door AMD aangekondigde FreeSync monitoren

De twee schermen die we voor dit artikel gebruikten zijn de Acer XG270U en BenQ XL2730Z. In beide gevallen gaat het om 27" WQHD (2560x1440) monitoren met een TN-paneel met een maximale ververingsfrequentie van 144 Hz. Samsung heeft verschillende Ultra HD monitoren met FreeSync aangekondigd. LG heeft twee 21:9 FreeSync monitoren met 2560x1080 resolutie, 75 Hz refreshrate en afmetingen van respectievelijk 29" en 34". De schermen van Acer, BenQ en LG zijn inmiddels in de Hardware.Info Prijsvergelijker terug te vinden. Op de volgende pagina zetten we ze kort naast elkaar, in een toekomstige review zullen we beide in meer detail bespreken.

Acer XG270U en BenQ XL2730Z

In onderstaande tabel zie je de specificaties en testresultaten van de beide schermen. Het laatste gaan we zoals gezegd in een aparte review in detail bespreken, maar laten we even kijken naar de basiseigenschappen en de prijzen.

Acer Predator XG270Huomidpx
Acer XB270Huomidpx

BenQ XL2730Z
BenQ XL2730Z

In beide gevallen gaat het om WQHD-monitoren met een resolutie van 2560x1440 pixels. De gebruikte techniek is TN, net zoals in de al enige maanden beschikbare ASUS RoG 'Swift' PG278Q, een G-Sync monitor - en dus ook met een maximale verversingsfrequentie van 144Hz.

Beide schermen bieden een aardig assortiment aan inputs, met het verschil dat de Acer geen VGA/D-sub heeft en BenQ twee HDMI-ingangen heeft in plaats van één. Voor Freesync is zoals gezegd DisplayPort een vereiste. De Acer is sowieso wat kaler uitgevoerd: geen in hoogte verstelbare voet, geen pivot, geen USB hub. Speakers zijn dan weer wel ingebouwd, die heeft de BenQ niet (BenQ gaat er terecht vanuit dat geen rechtgeaarde gamer die zou gebruiken) - maar alle andere genoemde features zitten wel in de XL2730Z. Die beschikt verder ook over een bedrade "afstandsbediening" om snel tussen presets voor het scherm te wisselen, een handig handvat en een ophangplaats voor een headset.

Kijken we echter naar de prijzen van de twee, dan zien we dat het scherm van Acer overwegen 200 euro goedkoper is dan dat van BenQ. Op moment van schrijven zien we alleen prijzen in Duitsland bij de Acer, maar de Nederlandse prijs zal daar niet veel van afwijken. Voor circa 500 euro koop je ook een 60Hz WQHD monitor met IPS of VA-paneel. Kleurweergave versus verversingsfrequentie zou je denken dus en tot op zekere hoogte is dat ook zo. Echter, vooruitlopend op onze volledige review van deze schermen, voor TN-panelen zijn deze twee beslist niet slecht. Meer lees je binnenkort op Hardware.Info.

Algemeen
 
MerkAcerBenQ
ProductnaamPredator XG270HuomidpxXL2730Z
ProductcodeUM.HG0EE.0019H.LDCLB.QBE
DetailsProductinfoProductinfo
Paneeleigenschappen
Scherm formaat27 inch27 inch
Resolutie2560x14402560x1440
Pixeldichtheid109 ppi109 ppi
PaneeltechniekTNTN
Gebogen scherm
BacklightLEDLED
Beeldverhouding16:916:9
Pixelgrootte0.23 mm0.23 mm
Ondersteuning voor 3D
Touchscreen
Overdrive optie aanwezig
120 Hz
144 Hz
AMD FreeSync
AMD FreeSync min. freq.40 Hz40 Hz
AMD FreeSync max. freq.144 Hz144 Hz
Nvidia G-Sync
Maximale verversingsfrequentie144 Hz144 Hz
Anti motion blurBenQ Blur Reduction
Aansluitingen & functionaliteit
D-Sub (VGA) ingang
HDCP compatible
DVI ingang
HDMI
Aantal HDMI ingangen12
MHL
DisplayPort
Mini-DisplayPort ingang
Aantal DisplayPort ingangen11
DisplayPort uitgang
Thunderbolt
Picture-in-Picture on-screen
Picture-by-Picture on-screen
3,5mm jack audio uit
3,5mm jack audio in
Geïntegreerde USB HUB
USB versie3.0
Geïntegreerde luidsprekers
Geïntegreerde webcam
Geheugenkaartlezer
Geïntegreerde TV-tuner
Fysieke eigenschappen
Afmeting - Breedte61.5 cm63.4 cm
Afmeting - Hoogte45 cm44.5 cm
Afmeting - Diepte20.5 cm20 cm
In hoogte verstelbaar
Minimum hoogte bovenrand45 cm42.5 cm
Maximum hoogte bovenrand45 cm57 cm
Maximaal in hoogte verstelbaar0 cm14.5 cm
Portretmodus
BeugelbevestigingVesa 100mm
Gewicht4.03 kg7.38 kg
KleurZwart/OranjeZwart
Eigenschappen fabrikantopgave
Aantal kleuren16.7 mln16.7 mln
AdobeRGB
Reactietijd1 ms1 ms
Helderheid350 cd/m²350 cd/m²
Contrastratio1000 : 11000 : 1
Maximale horizontale kijkhoek170 °170 °
Maximale verticale kijkhoek160 °160 °
Flikker reductie
Stroomverbruik (actief)42 W65 W
Stroomverbruik (in standby)0.3 W0.5 W
Garantie
Garantie termijn2 jaar2 jaar
Meegeleverde accessoires
Afstandsbediening
Digitale videokabel meegeleverd
Testresultaten
Native kleurtemperatuur7368 K6825 K
Afwijking van ideale kleurtemperatuur868 K325 K
Helderheid (max.)412 cd/m²380 cd/m²
Helderheid (min.)0.34 cd/m²0.46 cd/m²
Helderheid onder 45° kijkhoek (horizontaal)54 %52 %
Helderheid onder 45° kijkhoek (verticaal - boven)7 %9 %
Helderheid onder 45° kijkhoek (verticaal - onder)9 %8 %
Helderheid uniformiteit82 %84 %
Contrast (max.)1201 : 1818 : 1
Contrast (transverse)970 : 1704 : 1
Contrast (checkerboard)357 : 1297 : 1
Grayscale Gamma2.222.28
Afwijking van ideale greyscale gamma0.020.08
Greyscale tracking2.9 mΔuv2.3 mΔuv
Reactietijden en inputlag
Overdrive standaard aan
Reactietijd (0%-100%)3.2 ms8.8 ms
Reactietijd (100%-0%)1.6 ms0.8 ms
Reactietijd (0%-100%-0%)4.8 ms9.6 ms
Reactietijd (20%-80%)10.1 ms9.2 ms
Reactietijd (80%-20%)3.9 ms5.1 ms
Reactietijd (20%-80%-20%)14 ms14.3 ms
Reactietijd OD max (0%-100%)3.1 ms2.1 ms
Reactietijd OD max (100%-0%)1.1 ms0.9 ms
Reactietijd OD max (0%-100%-0%)4.2 ms3 ms
Reactietijd OD max (20%-80%)1.5 ms1 ms
Reactietijd OD max (80%-20%)1.4 ms1.3 ms
Reactietijd OD max (20%-80%-20%)2.9 ms2.3 ms
Overshoot OD max49 %121 %
Undershoot OD max4 %12 %
Reactietijd OD opt. (0%-100%)3.3 ms8.8 ms
Reactietijd OD opt. (100%-0%)1.1 ms0.8 ms
Reactietijd OD opt. (0%-100%-0%)4.4 ms9.6 ms
Reactietijd OD opt. (20%-80%)5.1 ms9.2 ms
Reactietijd OD opt. (80%-20%)1.9 ms5.1 ms
Reactietijd OD opt. (20%-80%-20%)7 ms14.3 ms
Overshoot OD opt.3 %4 %
Undershoot OD opt.2 %4 %
Naam stand OD opt.NormalOff
Input lag t.o.v. CRT0 ms0 ms
Input lag laag (boven)18 ms
Input lag gemiddeld (midden)22.5
Input lag hoog (onder)26.2 ms
Beeldopbouwtijd8.2 ms
Energieverbruik
Energieverbruik 150 cd/m² (wit)24.1 W
Energieverbruik 150 cd/m² (zwart)23.8 W
Energieverbruik helderheid maximaal (wit)46.8 W45.4 W
Energieverbruik helderheid maximaal (zwart)46.5 W44.8 W
Energieverbruik (standby)0.3 W0.3 W
Energieverbruik (uit)0.2 W0.2 W
sRGB Testresultaten CalMAN i.c.m. X-Rite i1 Display Pro
Kleurtemperatuur7114 K6691 K
Helderheid wit386 cd/m²351 cd/m²
Helderheid zwart0.37 cd/m²0.38 cd/m²
Contrast1043.2 : 1923.7 : 1
Gamma 10%2.162.20
Gamma 20%2.182.22
Gamma 30%2.142.19
Gamma 40%2.152.20
Gamma 50%2.132.20
Gamma 60%2.112.21
Gamma 70%2.062.18
Gamma 80%2.052.21
Gamma 90%2.012.21
Gamma2.112.2
Gamma (afwijking van 2,2)0.090
Gemiddelde grijsafwijking (Delta E 1994)3.82.8
Kleurafwijking rood (Delta E 1994)3.242.57
Kleurafwijking groen (Delta E 1994)3.592.21
Kleurafwijking blauw (Delta E 1994)6.824.85
Kleurafwijking cyaan (Delta E 1994)3.511.64
Kleurafwijking magenta (Delta E 1994)3.311.79
Kleurafwijking geel (Delta E 1994)4.683.49
Gemiddelde kleurafwijking (Delta E 1994)4.22.8
Kleurafwijking rood (Delta E 2000)3.29
Kleurafwijking groen (Delta E 2000)2.04
Kleurafwijking blauw (Delta E 2000)4.73
Kleurafwijking cyaan (Delta E 2000)1.54
Kleurafwijking magenta (Delta E 2000)1.71
Kleurafwijking geel (Delta E 2000)3.46
Gemiddelde kleurafwijking (Delta E 2000)2.8
Gemiddelde grijsafwijking (Delta E 2000)2.82
Standaardweergave helderheid en contrast
Standaardweergave profielinstelling monitoruser
Helderheid minimaal wit92.27 cd/m²
Helderheid maximaal wit382.7 cd/m²
Helderheid maximaal zwart0.38 cd/m²
Contrast maximale helderheid1007.1 : 1
Contrast transverse 150 cd/m²1007 : 1
Contrast checkerboard 150 cd/m²1054 : 1
Fullscreen helderheid wit 150 cd/m²151.82 cd/m²
Fullscreen helderheid zwart 150 cd/m²0.15 cd/m²
Contrast full screen 150 cd/m²1012.1 : 1
Uniformiteit
Laagste t.o.v. hoogste wit84 %
Gemiddelde t.o.v. hoogste wit93 %
Laagste helderheid wit129.13 cd/m²
Hoogste helderheid wit154.40 cd/m²
Laagste t.o.v. hoogste zwart85 %
Gemiddelde t.o.v. hoogste zwart93 %
Laagste helderheid zwart0.12 cd/m²
Hoogste helderheid zwart0.15 cd/m²
Kijkhoeken
45° links rest. helderheid46 %
45° links gem. kleurafwijking ΔE 200016.1
45° links SD kleurafwijking ΔE 20005.0
45° rechts rest. helderheid46 %
45° rechts gem. kleurafwijking ΔE 200015.8
45° rechts SD kleurafwijking ΔE 20004.9
45° boven rest. helderheid7 %
45° boven gem. kleurafwijking ΔE 200032.5
45° boven SD kleurafwijking ΔE 200013.1
45° onder rest. helderheid9 %
45° onder gem. kleurafwijking ΔE 200049.1
45° onder SD kleurafwijking ΔE 200014.1
Standaardmodus kleurweergave
Helderheid wit 150 cd/m²151.12 cd/m²
Helderheid zwart 150 cd/m²0.15 cd/m²
Kleurtemperatuur wit6884 K
Afwijking van ideale kleurtemperatuur384 K
Contrast 150 cd/m² (standaardmodus)1007 : 1
Dekking standaard gamut97 %
Kleurafwijking wit ΔE 20004.6
Kleurafwijking grijs 80 ΔE 20005.1
Kleurafwijking grijs 65 ΔE 20005.07
Kleurafwijking grijs 50 ΔE 20004.87
Kleurafwijking grijs 35 ΔE 20004.53
Kleurafwijking zwart ΔE 20001
Kleurafwijking huid donker ΔE 20004.68
Kleurafwijking huid licht ΔE 20005.9
Kleurafwijking hemelsblauw ΔE 20001.06
Kleurafwijking bladgroen ΔE 20002.85
Kleurafwijking bloemblauw ΔE 20001.14
Kleurafwijking blauwgroen ΔE 20001
Kleurafwijking oranje ΔE 20007.26
Kleurafwijking paars blauw ΔE 20002.47
Kleurafwijking middenrood ΔE 20001.92
Kleurafwijking paars ΔE 20001.54
Kleurafwijking geelgroen ΔE 20003.12
Kleurafwijking oranjegeel ΔE 20003.59
Kleurafwijking blauw ΔE 20003.59
Kleurafwijking groen ΔE 20002.02
Kleurafwijking rood ΔE 20001.71
Kleurafwijking geel ΔE 20006.26
Kleurafwijking magenta ΔE 20001.71
Kleurafwijking cyaan ΔE 20002.5
Kleurafwijking 100% Rood ΔE 20006.67
Kleurafwijking 100% Groen ΔE 20004.76
Kleurafwijking 100% Blauw ΔE 20003.85
Kleurafwijking 100% Cyaan ΔE 20001.78
Kleurafwijking 100% Magenta ΔE 20003.04
Kleurafwijking 100% Geel ΔE 20004.67
SD color checker afwijking ΔE 20001.79
Gem. color checker afwijking ΔE 20003.48
SD kleurafwijking ΔE 20001.82
Gem. kleurafwijking ΔE 20003.3
Gamma 0%2.2
Gamma 10%2.14
Gamma 20%2.17
Gamma 30%2.18
Gamma 40%2.18
Gamma 50%2.18
Gamma 60%2.17
Gamma 70%2.16
Gamma 80%2.15
Gamma 90%2.12
Gamma 100%2.2
SD gamma0.04
Gemiddeld gamma2.16
Gamma (afwijking van 2,2)0.04
Grijsafwijking 0% ΔE 20001.00
Grijsafwijking 10% ΔE 20002.75
Grijsafwijking 20% ΔE 20003.19
Grijsafwijking 30% ΔE 20003.59
Grijsafwijking 40% ΔE 20003.81
Grijsafwijking 50% ΔE 20004.18
Grijsafwijking 60% ΔE 20004.51
Grijsafwijking 70% ΔE 20004.75
Grijsafwijking 80% ΔE 20005.10
Grijsafwijking 90% ΔE 20005.10
Grijsafwijking 100% ΔE 20004.65
SD grijsafwijking ΔE 20001.12
Gem. grijsafwijking ΔE 20003.92

Ervaringen

Aan de hand van de Acer en BenQ schermen hebben we onze eerste ervaringen met FreeSync opgedaan. We gebruikten daarvoor een AMD Radeon R9 290X op ons standaard videokaarten testsysteem, bestaande uit een Intel Core i7 5960X met 16 GB DDR4-geheugen.

Om van FreeSync gebruik te maken, maakten we gebruik van een pre-release AMD-driver met versienummer 15.3.1. 

Zoals geschreven is het belangrijkste voordeel van de technologie het soepel maken van gameplay bij settings waar de videokaart eigenlijk net niet genoeg beelden per seconde kan berekenen. En bij de WQHD-resolutie is dat niet zo moeilijk te bewerkstelligen: WQHD met Ultra settings en AA is in de regel voldoende om een Radeon R9 290X te laten zweten.

We hebben getest in een aantal games, waaronder Far Cry 4, Battlefield 4, Crysis 3 en Watch Dogs. Met Watch Dogs liepen we tegen wat problemen aan dat de game met FreeSync ingeschakeld ineens op exact 30 fps ging werken, vermoedelijk door een compatibility issue van deze eerste generatie driver. In de overige games bemerkten we gelijkaardig resultaten met beide schermen, die op hun beurt weer vergelijkbaar zijn met wat we kennen van G-Sync.

Wanneer we een 3D-kwaliteit instelling doen waarbij de gemiddelde framerate in de orde grootte van 40-45 fps is, bemerken we met V-Sync inschakeld enige stuttering. Het is allemaal niet verschrikkelijk - sterker nog: als gamer ben je er vermoedelijk al sinds jaar en dag aan gewend - maar het is er zeker. Met FreeSync inschakeld verdwijnt deze stuttering en loop het beeld merkbaar vloeiender. Een mooie situatie waar we dit effect goed konden zien is wanneer je in Far Cry 4 in een auto gaat zitten met auto-pilot. Maar ook in Battlefield 4 en Crysis 3 is er een merkbaar verschil bij een instelling die in een framerate rond de 40 à 50 fps resulteert.

Let wel: het duidelijk merkbare verschil tussen V-Sync en FreeSync was er eigenlijk puur met de schermen ingesteld op 60 Hz. Zodra we het scherm inschakelen op 144 Hz is het stutter effect met V-Sync ingeschakeld sowieso duidelijk minder en daarmee het verschil tussen V-Sync en FreeSync maar heel erg klein. Zo klein zelfs dat als we een blinde test uitvoeren met mensen in ons lab dat al snel blijkt dat menigeen moet onderkennen eigenlijk geen verschil te zien. Ook hier geldt: dit was bij onze tests van G-Sync niet anders.

Al met al mogen we concluderen dat we met FreeSync precies dezelfde ervaring hebben als met G-Sync, alleen nu dus met AMD-kaarten. We schreven het al: beide technologieën lijken compleet inwisselbaar.

Conclusie

We zijn enthousiast over AMD FreeSync of DisplayPort Adaptive Sync zoals de technologie officieel heet, maar het is zeker niet zo dat de technologie een wereld van verschil maakt. Wanneer je monitor op 60 Hz werkt en je videokaart niet snel genoeg is om op ieder moment meer dan 60 beelden per seconde te berekenen, weet FreeSync net als G-Sync duidelijk stotteringen weg te nemen. Hoewel subtiel is het duidelijk merkbaar.

Een 120 of 144 Hz monitor is echter ook al een adequate oplossing voor dit probleem. En net als bij onze G-Sync review moeten we ook nu concluderen dat we een videokaart met 40-50 fps op een 144 Hz scherm met V-Sync vrijwel net zo soepel vinden als op een 60 Hz scherm met FreeSync. Ofwel: als een monitor de 144 Hz optie biedt, voegt FreeSync eigenlijk niet zo heel veel meer toe. 

Wat ons betreft zullen FreeSync en diens tegenhanger voornamelijk interessant zijn op Ultra HD monitoren. Die zijn er nog niet in 120 Hz of 144 Hz en juist in de Ultra HD resolutie is er een zeer grote kans dat je videokaart niet snel genoeg is om 60+ fps te bewerkstelligen. Hoewel we nog geen Ultra HD FreeSync scherm hebben getest, weten we uit ervaring van Ultra HD G-sync schermen dat daarmee bepaalde videokaart-game-setting combinaties ineens prima speelbaar worden.

Het zijn dan ook de aangekondidge Ultra HD schermen van Samsung waar we het meest naar uitkijken. Op basis van de nu geteste Acer en BenQ schermen is het lastig te bepalen hoe Free de FreeSync technologie nu eenmaal is, aangezien er geen 27" WQHD TN 144 Hz monitoren zonder FreeSync zijn. Echter, de prijs van het BenQ scherm is zeer vergelijkbaar met het WQHD 144Hz G-Sync scherm van ASUS, waarvan we weten dat er een dure FPGA chip in zit. Goed, de introductieprijzen schelen 50 euro, maar ofwel de scalerfabrikant ofwel de monitorfabrikant pakt hier een leuke extra marge. Iets wat in deze markt overigens eerder uitzondering dan regel is.

Bewijs dat FreeSync zonder noemenswaardige meerprijs op een monitor geïmplementeerd kan worden moet wat ons betreft nog geleverd worden. Mocht dat zo zijn, dan zien we naast Ultra HD varianten juist ook graag betaalbare Full HD 60 Hz schermen met deze technologie.


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Acer Predator XG270Huomidpx

Acer Predator XG270Huomidpx

  • 27 inch
  • 2560x1440
  • 109 ppi
  • TN
  • AMD FreeSync
  • 144 Hz
  • HDMI
  • DisplayPort
  • 1 ms
  • 350 cd/m²
  • 1000 : 1
Niet verkrijgbaar
BenQ XL2730Z

BenQ XL2730Z

  • 27 inch
  • 2560x1440
  • 109 ppi
  • TN
  • AMD FreeSync
  • 144 Hz
  • HDMI
  • DisplayPort
  • 1 ms
  • 350 cd/m²
  • 1000 : 1
Niet verkrijgbaar
LG 29UM67

LG 29UM67

  • 29 inch
  • 2560x1080
  • 96 ppi
  • IPS / PLS / AHVA
  • AMD FreeSync
  • 75 Hz
  • HDMI
  • DisplayPort
  • 5 ms
  • 300 cd/m²
  • 1000 : 1
Niet verkrijgbaar
LG 34UM67

LG 34UM67

  • 34 inch
  • 2560x1080
  • 82 ppi
  • IPS / PLS / AHVA
  • AMD FreeSync
  • HDMI
  • DisplayPort
  • 5 ms
  • 320 cd/m²
  • 1000 : 1
Niet verkrijgbaar
0
*