Intel H81 chipset moederborden test: 4x €50 / 4x €60

28 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. H81 chipset, goedkope optie voor Haswell
  3. 3. Nieuwe tests: VRM-temperatuur en werking PWM
  4. 4. Vier keer € 50 (1)
  5. 5. Vier keer € 50 (2)
  6. 6. Vier keer € 60 (1)
  7. 7. Vier keer € 60 (2)
  8. 8. Benchmarks
  9. 9. Stroomverbruik
  10. 10. Audiokwaliteit
  11. 11. VRM-test
  12. 12. Conclusie 
  13. 13. Besproken producten
  14. 14. Reacties

Inleiding

Wie gewoon een simpel PC'tje wil samenstellen met een willekeurige Intel Haswell CPU, één of twee schijven, niet gaat overklokken en voor de rest ook geen poespas wil, hoeft geen hoge bedragen aan een moederbord uit te geven. Voor deze instapmarkt heeft Intel de H81 chipset ontwikkeld. Wij testten acht moederborden met deze H81 chipset, vier rond de € 50 en vier rond de € 60. Naast onze gebruikelijke tests besteden we deze keer ook extra aandacht aan de CPU-stroomvoorziening.

Directe aanleiding voor deze test is ons oorspronkelijke artikel over Gigabytes revisiebeleid, waarin we tijdens een test uitvonden dat bij revisie 2.0 van de GA-B85M-HD3 de mosfets van de CPU-stroomvoorziening te heet werden, waardoor de CPU ging terugklokken. Gigabyte schoot in de verdediging met een claim dat dit ook bij andere merken kan gebeuren, voorbijgaand aan het feit dat ons primaire punt in dat artikel niet het throttlen was, maar het hergebruik van productcodes. Maar genoeg daarover, de claim dat dit ook bij andere fabrikanten kon gebeuren was voor ons voldoende reden om een nieuwe test van budgetborden op te zetten.

Waar de B85 in principe meer voor zakelijke PC's is bedoeld, is de H81 chipset de variant die Intel heeft bestemd voor goedkope instap consumentenmachines. Zodoende verzochten wij begin januari ASRock, ASUS, Gigabyte en MSI om elk twee H81 borden in te sturen, met een maximum gemiddelde prijs van € 50 en € 60. Door de dollarperikelen zijn de borden in de tussentijd stuk voor stuk wat duurder geworden, maar nog alijd hebben we twee keer vier borden ontvangen die qua prijs vrijwel identiek zijn.

De geteste borden zijn:

€ 50 categorie: € 60 categorie:
ASRock H81M-GL ASRock H81M
ASUS H81M-E ASUS H81M-D Plus
Gigabyte H81M-S2V Gigabyte H81M-HD3
MSI H81M-E34 MSI H81M-E35 V2

ASRock H81M

H81 chipset, goedkope optie voor Haswell

Voor Intel Socket 1150 processors (4de generatie Core, ofwel “Haswell”) kun je onder meer kiezen tussen Z97, H97, B85 en H81 chipsets, waarvan de H81 de goedkoopste optie is. Om de functionaliteit van de H81 in perspectief te plaatsen, lopen we de opties even kort langs. De Z97 is de meest luxe variant en wordt dus ook gebruikt op relatief duurdere moederborden. Uniek is dat met Z97 moederborden de zogenaamde K-processors onbeperkt overklokt kunnen worden en dat de Z97 ondersteuning biedt voor het plaatsen van twee videokaarten in SLI of Crossfire. Voor de rest zijn de eigenschappen identiek aan de H97 en dat betekent onder meer 6x Serial ATA 600 voor SSD’s en harde schijven, 6x USB 3.0 en 8x USB 2.0.

H81 is een echte budget chipset en biedt slechts 2x USB 3.0 en 4x Serial ATA, waarvan 2x Serial ATA 600. De B85 is eigenlijk voor zakelijke toepassingen bedoeld en biedt 4x USB 3.0 en 6x Serial ATA, waarvan 4x Serial ATA 600. 

Intel chipsetZ97H97B85H81
CPU's Socket 1150 Socket 1150 Socket 1150 Socket 1150
Overklokken Ja - - -
SLI / Crossfire Ja - - -
Serial ATA 600 6 6 4 2
Serial ATA 300 - - 2 2
USB 3.0 6 6 4 2
USB 2.0 8 8 8 8
M.2 ondersteuning Ja Ja - -

Juist omdat de H81 chipset een budgetoplossing is, vouwen moederbordfabrikanten er in de regel ook relatief goedkope borden omheen. Lees: weinig tot geen extra toeters en bellen. We zullen dan ook zien dat de uitrusting van de moederborden zoals we die op de volgende pagina's beschrijven grotendeels identiek is. Zo komen we telkens twee DDR3-sloten en vier SATA-aansluitingen tegen. Waarmee gevarieerd wordt zijn onder meer het aantal USB 3.0 aansluitingen (te verhogen met extra controllers), de beschikbare monitoraansluitingen en minder "zichtbare" zaken zoals de opbouw van de CPU-stroomvoorziening.

De uitrusting van de H81 mag dan in vergelijking met Z97 en H97 als karig worden bestempeld, zoals we al schreven is het voor simpele instap PC'tjes meer dan voldoende. Nogmaals: als je een Haswell CPU wil combineren met één of twee schijven en verder geen poespas heb je eigenlijk niet veel meer nodig.

Nieuwe tests: VRM-temperatuur en werking PWM

We hebben de nieuwe moederborden op dezelfde manier getest als de eerder geteste Haswell moederborden. We testen de borden in combinatie met een Intel Core i7 4770K processor, 2x 4 GB Corsair Vengeance Pro DDR3-1600 geheugen, integrated graphics, een OCZ Vertex 4 128 GB SSD, een Corsair CX750M voeding en Windows 8 Pro x64 als besturingssysteem. 

We testen alle borden op hun standaardinstellingen, zoals ze uit de doos komen. Vanzelfsprekend zijn prestaties en stroomverbruik afhankelijk van de standaard tuning. Vroeger speelden moederbordfabrikanten geregeld vals door de bClk stiekem standaard een kleine beetje te verhogen. Wij en andere reviewsites waren daar nooit echt van gediend en de verschillende fabrikanten lijken hun leven te hebben gebeterd. Geen van de borden heeft een afwijkende bClk. De Gigabyte GA-H81M-HD3 heeft wel standaard een agressieve turbo waardoor de out-of-the-box prestaties beter zijn, waarover verderop meer.

Naast onze gebruikelijke tests voor prestaties, stroomverbruik en geluidskwaliteit, hebben we deze keer ook extra tests gedaan: we meten de VRM-temperatuur en controleren op throttling en daarnaast hebben we gecontroleerd of 4-pin fanaansluitingen daadwerkelijk PWM ondersteunen...

VRM-temperatuur en throttling

Goedkope bordjes als in deze test hebben in de regel een beperkt aantal fases voor de CPU-stroomvoorziening en hebben geen koelblok op de mosfets. Het maakt dat die erg heet kunnen worden bij een zware CPU-belasting en in sommige gevallen zelfs té heet, waardoor de CPU moet gaan terugklokken (throttlen), zoals we zagen bij de Gigabyte GA-B85M-HD3 rev. 2.0. 

Wij testen de borden zoals geschreven met een Core i7 4770K, op de 4790K na de zwaarste CPU die je op een Haswell-moederbord kunt plaatsen. Als extra test laten we de borden vanaf nu 10 minuten lang aan H.264 video-encoding doen, wat een zware CPU-belasting veroorzaakt. Tijdens deze test controleren we of de CPU-frequentie op enig moment terugschaalt (throttling) en meten we met de maximale temperatuur van de aanwezige mosfets. Zolang die temperatuur onder de pak 'm beet 80 graden blijft is het twee duimen omhoog. Tussen de 80 en 90 is al relatief hoog en boven de 90 komen de borden langzaam in de gevarenzone.

We doen de test zowel met een Intel boxed cooler als met een Cooler Master Hyper 212. Dat doen we niet voor niets: de boxed koeler is natuurlijk een zogenaamd top-flow model, wat daardoor ook airflow op de mosfets genereert. Een tower-model, popualir als upgrade om CPU-koeling te verbeteren, blaast lucht direct naar achteren en genereert dus geen extra airflow en is daarmee dus een worst case scenario met borden waar de VRM's erg heet worden.

PWM verificatie

Een andere nieuwe test die we doen is of de 4-pin fan-aansluitingen op moederborden wel echt als PWM werken. Wij kregen namelijk een tip dat sommige moederbordfabrikanten 4-pin aansluitingen niet altijd even netjes implementeren.

Even kort wat uitleg: bij een 3-pin fan-aansluiting wordt de draaisnelheid van de ventilator geregeld met het voltage. Tussen pin 1 en 2 staat een variabele spanning van maximaal 12V; hoe lager de toegeleverde spanning, des te langzamer de fan gaat draaien. De derde pin wordt gebruikt om het toerental uit te lezen. Bij een PWM-fan staat er op de eerste twee pinnen altijd 12V en wordt er op de vierde pin een blok-signaal gegeven, op basis waarvan de fan zelf de draaisnelheid kan regelen. Het mooie van PWM is dat de draaisnelheid veel nauwkeuriger en lineair geregeld kan worden.

Het is echter prima mogelijk om een "neppe" 4-pin aansluiting te maken waarbij pin 4 niks doet en de fan alsnog via voltage geregeld wordt. Om dat te testen hebben we een slim verloopkabeltje uitgedokterd, waarmee we een PWM-fan aansluiten op het moederbord, maar de 12V spanning van een externe bron pakken en puur de RPM-meting en het PWM-signaal van het moederbord halen. Wanneer de aansluiting écht PWM is, wordt de ventilator alsnog keurig geregeld door het moederbord. Bij een "nepaansluiting" gaat de fan op volle snelheid draaien, omdat hij dan puur de 12V van de externe bron heeft en geen extra regeling. 

Zoals we verderop zullen zien hebben enkel de twee Gigabyte borden één 4-pin connector die niet via PWM-werkt. We moeten daar wel direct bij zeggen dat Gigabyte in haar handleiding ook geen melding maakt van PWM voor de tweede aansluiting, maar helemaal netjes is het niet aangezien men met de plaatsing van een 4-pin connector op z'n minst de suggestie wekt dat er PWM-functionaliteit is.

Vier keer € 50 (1)

Vier van de geteste bordjes hebben een gemiddelde prijs die net boven de € 50 ligt. De ASRock H81M-GL en Gigabyte H81M-S2V zijn het goedkoopst met een gemiddelde prijs rond de € 53. De MSI H81M-E34 is gemiddeld een euro duurder en de ASUS H81M-E is gemiddeld twee euro duurder. Zoals te verwachten hebben de vier bordjes meer overeenkomsten dan verschillen.

Klik hier voor een vergelijkingstabel van de vier € 50 moederborden.

ASRock H81M-GL Asus H81M-E

Gigabyte H81M-S2V MSI H81M-E34

ASRock H81M-GL (linksboven)
ASUS H81M-E (rechtsboven)
Gigabyte H81M-S2V (linksonder)
MSI H81M-E34 (rechtsonder)
(klik voor vergroting)

Vanzelfsprekend hebben we van doen met vier borden in Micro ATX-formaat, al zijn de borden stuk voor stuk wat kleiner dan de maximale afmetingen die de Micro ATX-standaard mogelijk maakt. Vooral de Gigabyte H81M-S2V valt op: dit bord heeft slechts twee uitbreidingssloten en is duidelijk kleiner dan de andere drie modellen.

De basisuitrusting bestaat bij alle vier natuurlijk uit een Socket 1150 processorvoet, de Intel H81 chipset en twee DDR3-geheugensloten. Alle borden hebben uiteraard een PCI-Express x16 slot voor een optionele losse videokaart. ASUS en MSI bieden daarnaast twee PCI-Express x1 sloten. ASRock biedt één PCI-Express x1 slot aangevuld met een normaal PCI-slot en Gigabyte heeft - zoals we al schreven - slechts één extra uitbreidingsslot, enkel PCI-Express x1.

Alle vier de borden bieden, zoals te verwachten in deze prijsklasse, enkel de Serial ATA aansluitingen die door de H81-chipset verzorgd worden, ofwel 2x SATA600 en 2x SATA300. De borden van ASRock, ASUS en Gigabyte bieden 2x USB 3.0, enkel MSI zag binnen het budget de mogelijkheid om een extra 4-poorts USB 3.0 controller te plaatsen, waardoor het totaal aantal op 6 komt. Daardoor is MSI ook de enige die een interne USB 3.0 header heeft, wat weer een vereiste is voor behuizingen met USB 3.0 frontpanel connectors. USB 2.0 bieden ASRock en ASUS acht keer en Gigabyte en MSI zes keer.

De borden maken op ASRock na gebruik van de wat oudere Realtek ALC887 audio-codec. ASRock gebruikt een nog antiekere Realtek ALC662 die slechts 5.1 in plaats van 7.1 geluid biedt. Geen groot gemis op een bord van deze prijs durven we te stellen. Enkel Gigabyte heeft een digitale (SPDIF) audio-uitgang. Over de keuze qua netwerkchip is er eensgezindheid: allen hebben een Realtek RTL8111G.

Qua monitoraansluitingen biedt ASRock enkel VGA en dat is wat ons betreft toch echt té karig, aangezien er dan geen mogelijkheid is om een monitor digitaal aan te sturen. ASUS en Gigabyte bieden naast VGA ook DVI en alleen MSI biedt VGA, DVI en HDMI. Dat maakt dat het alleen bij MSI mogelijk is om twee schermen digitaal aan te sluiten. 

Vier keer € 50 (2)

De borden van ASUS, Gigabyte en MSI hebben elk slechts twee fanaansluitingen, beide uitgevoerd als 4-pin. Wij hebben deze aansluitingen getest en het blijkt dat bij ASUS en MSI beide aansluitingen daadwerkelijk via PWM aangestuurd worden. De vierde pin op de tweede aansluiting bij Gigabyte zit er voor de show, want deze connector werkt niet via PWM en heeft dus dezelfde werking als een drie-pin connector. Gigabytes handleiding claimt ook niet dat het een PWM-connector is, maar toch neigt het wat ons betreft naar misleiding. ASRock heeft als enige vijf (!!) fan-aansluitingen, waarvan twee stuks 4-pin, die ook beide netjes met PWM werken.

Kijken we naar de CPU-stroomvoorziening dan heeft enkel ASRock een vier-fase ontwerp met twee mosfets per fase. ASUS, Gigabyte en MSI hebben elk een drie-fase ontwerp, waarbij ASUS en Gigabyte twee mosfets per fase gebruiken en MSI drie. In geen van de gevallen zit er een koelblok op de CPU-stroomvoorziening. Extra hardwarematige features hebben de borden niet.

De EFI BIOS'en van de vier borden zijn relatief kaal, maar bieden stuk voor stuk handige opties als een bootmenu, een geïntegreerd flashprogramma en de mogelijkheid tot het maken van profielen. Voor overklokken zijn de borden uiteraard niet bedoeld. Enkel het MSI bord heeft geen ondersteuning voor XMP, dus wanneer je extra snelle geheugenmodules plaatst, moet je daar zelf de instellingen voor doen. Maar heel eerlijk: wij kunnen ons niet voorstellen dat je DDR3-1866+ modules op een bordje van € 50 zet. 

Kijken we naar de prestaties dan conformeren alle vier de borden duidelijk aan de Intel Turbo-specificaties, waardoor de benchmarks erg dicht bij elkaar liggen. De ASRock en MSI borden zijn gemiddeld het snelst, maar de verschillen zijn zo miniscuul dat het eigenlijk geen naam mag hebben.

Kijken we naar het stroomverbruik, dan pakt MSI overduidelijk de winst. Idle meten we met dit bord voor ons complete testsysteem duidelijk het minst, al komt ASUS er vlak achter. Het Gigabyte bord verbruikt idle duidelijk meer stroom en het verschil tussen MSI en ASRock is zelfs ruim 13W! Onder load is de ASRock wel relatief zuinig, maar blijft MSI de beste.

Doordat de borden gebruikmaken van dezelfde audio-codec chip liggen de resultaten van de geluidstest dicht bij elkaar. Bij ASRock is de signaal/ruis-verhouding een tikkeltje lager dan bij de andere twee borden, maar de H81M-GL heeft daarentegen wel juist weer een tikkeltje lagere vervorming. Het mag allemaal geen naam hebben.

Wanneer we kijken naar onze load-test dan komt ASRock daar dankzij de vier-fase CPU-stroomvoorziening duidelijk het best uit. Met de Cooler Master tower-koeler, waarmee de mosfets dus weinig tot geen airflow krijgen, meten we na 10 minuten H.264 encoderen een mosfet temperatuur van zo'n 63 graden. ASUS en Gigabyte zitten dan wat ons betreft in een kritieke fase met 96 en 95 graden. MSI blijft daar met 86 graden net onder.

Vier keer € 60 (1)

Ook de vier iets luxere moederborden verschillen qua prijs maximaal drie euro. De ASRock H81M kost op het moment van schrijven gemiddeld € 61, de ASUS H81M-D Plus kost gemiddeld € 62, de Gigabyte H81M-HD3 is het goedkoopst gaat over de toonbank voor gemiddeld € 59 en de MSI H81M-E35 V2 kost gemiddeld € 61.

Een woord vooraf over de Gigabyte H81M-HD3, want het bord dat wij toegestuurd kregen is revisie 1.0, terwijl er van dit bord ook een revisie 2.0 bestaat. Uiteraard hebben we Gigabyte om opheldering gevraagd en zij lieten ons weten dat rev. 2.0 enkel in Azië in de winkel ligt. Wij hebben het gechecked met een drietal Nederlandse online shops en ieder daarvan heeft inderdaad revisie 1 in het magazijn liggen. Puur afgaand op de foto's lijkt enkel de implementatie van de onboard audio veranderd - en vermoedelijk zelfs verbeterd - bij revisie 2. De werking van de CPU-stroomvoorziening is niet veranderd. 

Het geteste MSI bord is ook een versie 2.0, maar MSI geeft haar borden bij nieuwe versies ook nieuwe productcodes en streepjescodes, zodat het bord ook afzonderlijk in onze (en andere) prijsvergelijkers te vinden is.

Klik hier voor een vergelijkingstabel van de vier € 60 moederborden.

ASRock H81M Asus H81M-D Plus

Gigabyte H81M-HD3 MSI H81M-E35 V2

ASRock H81M (linksboven)
ASUS H81M-D Plus (rechtsboven)
Gigabyte H81M-HD3 (linksonder)
MSI H81M-E35 V2 (rechtsonder)
(klik voor vergroting)

Ook deze borden zijn alle Micro-ATX en voorzien van twee DDR3-geheugensloten. Waar ASUS, Gigabyte en MSI elk één PCI-Express x16 slot bieden, heeft ASRock er twee. Let wel: die tweede is voorzien van vier PCI-Express 2.0 lanes vanuit de chipset en hoewel geschikt voor AMD Crossfire, zouden we dat wegens de beperkte bandbreedte echt afraden. Het slot kan bijvoorbeeld wel gebruikt worden voor een USB 3.1 uitbreidingskaart of een PCI-Express SSD. 

ASRock biedt verder nog twee PCI-sloten. ASUS biedt 2x PCI-Express x1, MSI biedt 2x PCI-Express x1 plus 1x PCI en Gigabyte 1x PCI-Express x1 plus 2x PCI. Op dit vlak valt er dus wat te kiezen.

Ook deze borden bieden stuk voor stuk puur de vier Serial ATA aansluitingen vanuit de chipset, 2x SATA600 en 2x SATA300. Extra USB 3.0 poorten is in deze prijsklasse gelukkig wél gebruikelijk. ASRock en ASUS bieden 4x USB 3.0, Gigabyte en MSI zelfs 6x. In alle gevallen zijn twee poorten uitgevoerd door middel van een interne header. 

Waar ASUS en MSI ook op deze iets duurdere H81 borden kiezen voor een Realtek ALC887 audio-codec, vinden we bij ASRock en Gigabyte een Realtek ALC892. Het zijn ook juist deze borden die een digitale audio-uitgang hebben. ASUS, Gigabyte en MSI implementeren Gigabit LAN dankzij een Realtek-chip, enkel ASRock kiest voor een Qualcomm Atheros controller.

Qua monitoren is de aanwezigheid van VGA én DVI gelukkig standaard in deze prijsklasse. Met ASUS als enige uitzondering voegt ook iedereen HDMI toe. Gigabyte heeft als enige ook een DisplayPort aansluiting, top!

Vier keer € 60 (2)

ASUS en Gigabyte bieden twee 4-pin fan-aansluitingen op het bord. Opnieuw doet Gigabyte een beetje aan misleiding, want de vierde pin van de tweede connector doet niks, zodat deze connector dus niet PWM is. MSI en ASRock bieden drie en zelfs vijf fan-aansluitingen, waarvan in beide gevallen twee stuks 4-pins (en PWM geschikt).

Wederom is ASRock de enige met een vier-fase CPU-stroomvoorziening, waar de andere drie voor drie fasen kiezen. Gigabyte en MSI hebben drie mosfets per fase, ASRock en ASUS twee.

Voor de BIOS'en geldt in feite hetzelfde als bij de borden op de vorige pagina: stuk voor stuk relatief kaal, maar zeker functioneel en alle belangrijke opties zijn voorhanden. Gigabyte heeft het bord voorzien van Dual-BIOS. Opnieuw ondersteunen alle borden XMP, behalve MSI. 

De Gigabyte GA-H81M-HD3 maakt standaard gebruik van wat wij noemen een agressieve turbo, wat betekent dat Gigabyte bij workloads die alle cores belasten de klokfrequenties laat oplopen tot het niveau wat Intel heeft bepaald als maximale single-core Turbo. Daardoor is het Gigabyte bord out-of-the box wat sneller, wat duidelijk te zien is in de Cinebench score. In de 3DMark test wint MSI echter juist. De agressieve turbo heeft zoals te verwachten uiteraard een negatief effect op het stroomverbruik onder load. De borden van ASUS en MSI zijn zowel idle als onder load het zuinigst, Gigabyte is het minst zuinig, ASRock hangt er tussenin. De implementaties van de onboard audio is bij Gigabyte en MSI het best, maar de resultaten liggen zo extreem dicht bij elkaar dat het geen naam mag hebben. 

Kijken we naar de Throttle test, dan valt op dat Gigabyte ondanks de agressieve Turbo en dus hogere CPU-belasting tijdens deze test de temperaturen keurig in de hand weet te houden: we meten slechts 73 graden na 10 minuten. Ook het ASRock bord doet het zeer goed. ASUS zit met 98 graden juist in de gevarenzone.

Benchmarks

Zoals geschreven is de Gigabyte GA-H81M-HD3 het enige bord met wat wij noemen een agressieve turbo-instelling, wat betekent dat bij multi-threaded workloads alle cores opschakelen naar de maximale klokfrequentie. In de benchmarks die primair leunen op CPU-prestaties is dat duidelijk te zien. In Cinebench 11.5 scoort het Gigabyte bord 8,5 punten, de rest komt op 8,1 of 8,2. Ook in Passmark 8 CPUmark zien we de HD3 aan kop en zijn de scores van de overige borden vrijwel identiek.

Ook onze overige benchmarks blijkt dat de prestaties van de H81 borden extreem dicht bij elkaar liggen en dat het prestatieniveau eigenlijk geen factor kan zijn in de aankoopbeslissing.

Stroomverbruik

Bij het stroomverbruik zien we veel grotere verschillen. Voor de duidelijkheid: het gemeten verbruik is van het complete testsysteem. 

Idle zijn de MSI en ASUS borden duidelijk het zuinigst. Het idle verbruik van de Gigabyte H81M-HD3 en zeker dat van de ASRock H81M-GL is wat ons betreft echt te hoog. Dat het maximale verbruik tijdens Cinebench 11.5 bij de Gigabyte H81M-HD3 zo hoog is komt natuurlijk door de agressievere Turbo en het hogere prestatieniveau. Kijken we naar het gemiddelde verbruik tijdens een run van 3DMark Vantage, waarin zowel de CPU- als GPU-cores worden belast, dan zijn de verschillen niet bijster groot, maar is MSI het zuinigst.

Audiokwaliteit

Over kwaliteit van de onboard audio-oplossingen kunnen we kort zijn. De resultaten liggen zo dicht bij elkaar dat het eigenlijk geen factor kan zijn bij de aankoopbeslissing.

VRM-test

De resultaten van onze VRM-test vind je in onderstaande tabel. Zoals we al schreven op pagina 3 is het de maximaal gemeten temperatuur tijdens een 10 minuten durende H.264 video-encoding workload. We hebben de test zowel met een Intel boxed koeler als ook met een Cooler Master Hyper 212 Evo towerkoeler uitgevoerd. Temperaturen boven de 90 °C zijn wat ons betreft in de kritieke zone en hebben we rood gemaakt. Waardes onder de 80 °C zijn daarentegen juist uitstekend en zijn groen.

Het goede nieuws is dat geen van de moederbord throttelt, zoals we eerder zagen bij de B85M-HD3. Tegelijkertijd zien we dat de drie moederborden met drie fases en twee mosfets per fase (de twee ASUS borden en de Gigabyte H81M-S2V) met een tower-koeler wel in de gevarenzone zitten. Het zou ons niets verbazen dat die wél gaan throttlen vanwege te hete VRM's als je veel langer dan 10 minuten een zware CPU-load hebt. 

We zien ook dat de keuze van ASRock om de H81 een stroomvoorziening met vier fases te geven, effect heeft. De temperaturen van de mosfets blijven in alle gevallen zeer laag. Waardering is er ook voor de Gigabyte H81M-HD3. Dit bord heeft als enige een enhanced turbo en wordt dus zwaarder belast tijdens deze test en toch zijn de temperaturen lager. Hier wordt duidelijk van betere componenten en/of een slimmere aansturing van de fases gebruikgemaakt.

MoederbordVRM Temp.Throttle?VRM Temp.Throttle?
Koeler Intel Boxed koeler  Cooler Master Hyper 212 Evo 
ASRock H81M-GL 59 °C Nee 63 °C Nee
ASRock H81M 64 °C Nee 78 °C Nee
Asus H81M-E 80 °C Nee 96 °C Nee
Asus H81M-D Plus 81 °C Nee 98 °C Nee
Gigabyte H81M-S2V 76 °C Nee 95 °C Nee
Gigabyte H81M-HD3 * 66 °C Nee 73 °C Nee
MSI H81M-E34 76 °C Nee 86 °C Nee
MSI H81M-E35 V2 85 °C Nee 88 °C Nee

* De Gigabyte H81M-HD3 heeft als enige een enhanced turbo en wordt dus zwaarder belast tijdens deze test.

Conclusie 

De acht voor dit artikel geteste borden lijken op het eerste gezicht compleet inwisselbare keuzes, maar uit onze inventarisatie en tests blijkt er toch voldoende te kiezen.

Bij de vier goedkoopste borden is het eenvoudig een favoriet aan te wijzen, de MSI H81M-E34. Dit bord biedt als enige twee digitale monitor-aansluitingen en heeft als enige extra USB 3.0 aansluitingen. Het bord is duidelijk zuiniger dan de rest, presteert prima en komt qua VRM-temperaturen bij een zware belasting van de VRM's niet in de gevarenzone. 

De ASUS H81M-E en Gigabyte H81M-S2V komen wel in de gevarenzone en zouden we afraden om te combineren met een snelle Core i5 of i7. Maar buiten dat biedt MSI dus gewoon betere features en prestaties voor hetzelfde geld. Bij ASRock moeten we complimenten maken voor de CPU-stroomvoorziening, maar juist het idle verbruik is bij dit bord veel te hoog. Verder een kleine tik op de vingers bij Gigabyte vanwege de twee 4-pin fan-connector die geen PWM is - al moet nogmaals gezegd dat dat ook nergens geclaimd wordt. 

Een klein tientje meer investeren brengt in de meeste gevallen extra monitoraansluitingen en meer USB 3.0 poorten, al moet gezegd dat juist die functies ook al op de betaalbare MSI H81M-E34 zitten. Binnen MSI's eigen line-up biedt de H81M-E35 V2 voor 99% van de consumenten eigenlijk geen toegevoegde waarde, tenzij je een extra PCI-slot, een derde fan-aansluiting en een pin-header voor parallelle poort van belang vindt.

Van de luxere borden laten de ASRock H81M en Gigabyte H81M-HD3 de beste indruk achter. ASRock onderscheidt zich door het PCI-Express x4 slot (geschikt voor een PCIe SSD of een USB 3.1 kaart), vijf fan-aansluitingen, zonder meer de beste VRM-implementatie dankzij vier fases en een Realtek ALC892 codec, al moet je je bij dat laatste afvragen of het enige verschil (betere ondersteuning voor Blu-ray audio) überhaupt uitmaakt. Bij Gigabyte zorgt de standaard agressieve turbo voor hogere out-of-the box prestaties, terwijl het bord qua VRM-temperaturen niet in de buurt van de gevarenzone komt. Ook positief zijn de aanwezigheid van DisplayPort, dual BIOS en de digitale audio-uitgang. Een nadeel van het bord is wel het relatief hoge stroomverbruik, mede dankzij die agressieve turbo. Vind je het verbruik van belang, dan blijft de MSI H81M-E34 een betere keuze. De ASUS komt opnieuw wel in de gevarenzone en weet zich op andere vlakken niet te onderscheiden. 


MSI H81M-E34
ASRock H81M

Gigabyte GA-H81M-HD3


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Silver Award ASRock H81M

ASRock H81M

  • Micro ATX
  • Socket 1150
  • Intel H81
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
ASRock H81M-GL

ASRock H81M-GL

  • Micro ATX
  • Socket 1150
  • Intel H81
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Asus H81M-D Plus

Asus H81M-D Plus

  • Micro ATX
  • Socket 1150
  • Intel H81
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Asus H81M-E

Asus H81M-E

  • Micro ATX
  • Socket 1150
  • Intel H81
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Silver Award Gigabyte H81M-HD3

Gigabyte H81M-HD3

  • Micro ATX
  • Socket 1150
  • Intel H81
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Gigabyte H81M-S2V

Gigabyte H81M-S2V

  • Micro ATX
  • Socket 1150
  • Intel H81
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Silver Award MSI H81M-E34

MSI H81M-E34

  • Micro ATX
  • Socket 1150
  • Intel H81
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
MSI H81M-E35 V2

MSI H81M-E35 V2

  • Micro ATX
  • Socket 1150
  • Intel H81
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
0
*