De TV trends van de CES: 4K, Quantum Dots en HDR

Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Quantum dot technologie
  3. 3. Quantum dots in de praktijk
  4. 4. Wanneer komt wide color gamut content?
  5. 5. HDR in televisies
  6. 6. Panasonic
  7. 7. Samsung
  8. 8. Sharp
  9. 9. LG
  10. 10. Sony
  11. 11. Philips
  12. 12. Conclusie
  13. 13. Reacties

Inleiding

De CES beurs in Las Vegas is traditioneel hét evenement waar alle fabrikanten van televisies hun nieuwe modellen introduceren en waar de trend voor het jaar wordt gezet. Tijdens in de IFA in september willen we nog wel eens wat kleine updates in de line-ups zien, maar het gros van het televisienieuws komt ook begin januari op de CES. Dit jaar is dat niet anders en alle belangrijke fabrikanten waaronder LG, Panasonic, Samsung, Sony en Sharp tonen hun nieuwe modellen aan het beurspubliek.

TP Vision, dat in Europa verantwoordelijk is voor de ontwikkeling en verkoop van Philips televisies, heeft die rechten niet voor de Amerikaanse markt en is dus minder prominent aanwezig. Wij wisten echter toch een afspraak met TP Vision te maken, zodat we ook alvast een tipje van de sluier kunnen oplichten als het om Philips televisies gaat.


Ook dit jaar grepen fabrikanten de CES aan om nieuwe televisies en technologieën te introduceren.

Kijken we in helicopter drone view naar de markt, dan zien we drie duidelijke trends voor 2015. Ten eerste - en geheel volgens verwachting - zien we dat 4k ultra hd steeds meer gemeengoed wordt. Waren vorig jaar alleen de high-end televisies voorzien van ultra hd panels, zullen we die technologie dit jaar ook naar het middensegment zien door druppelen. Verwacht van alle grote fabrikanten ultra hd televisies met adviesprijzen vanaf zo'n 1000 euro, en in sommige gevallen zelfs ruim daaronder.

Twee andere ontwikkelingen zijn nieuwer. Ten eerste zien we dat steeds meer fabrikanten quantum dots toepassen in hun backlights. Deze speciale filters zorgen voor een grotere kleurbereik, wat samen met de hogere resolutie onderdeel is van de Rec.2020 norm voor ultra hd televisies. Een laatste ontwikkeling waar vrijwel alle fabrikanten op inzetten is high dynamic range ofwel HDR, een technologie die het mogelijk moet maken om heldere delen in het beeld, zoals zonlicht en lampen, ook écht beduidend helderder weer te geven.

Tijd voor ons om uit te leggen wat je aan deze nieuwe technologieën hebt, en welke producten we de komende maanden van alle grote fabrikanten kunnen verwachten.

Quantum dot technologie

Zowel quantum dots als HDR zijn technologieën die wat uitgebreidere uitleg verdienen. Quantum dots zijn nanokristallen die licht op een heel specifieke manier doorlaten. Afhankelijk van de grootte van de kristallen veranderen ze de kleur van een lichtbron in één specifieke kleur, waarbij de mogelijkheden uiteenlopen van paars tot rood en alle kleuren die daar tussenin liggen. 

De reden waarom quantum dots interessant zijn voor toepassing in televisies heeft te maken met de lichtbron die wordt gebruikt bij moderne LCD schermen. Vrijwel zonder uitzondering gaat het hierbij tegenwoordig namelijk om blauwe leds, die voorzien zijn van een gele fosforlaag om zo wit licht uit te zenden. De uiteindelijke kleuring van het beeld wordt verkregen door het witte licht van deze ledverlichting door de rode, groene en blauwe filters van het LCD paneel heen te sturen. Deze filters doen precies wat het woord zegt: ze filteren alle kleuren weg, behalve dat deel van het licht dat ze door moeten laten. De blauwe subpixel filters bijvoorbeeld laten al het rode en groen licht weg en alleen het blauwe deel van het witte licht door. Kleuren die niet in het witte licht van de backlight aanwezig zijn, kunnen echter niet door het LCD paneel toegevoegd worden.


Links: Traditionele backlight met blauw led en gele forforlaag zendt wit licht met beperkt spectrum uit.
Rechts: blauwe led met quantum rode en grote quantum dots zendt RGB gemengd wit licht met breed spectrum uit.

Nu is het probleem met traditionele witte leds zoals die gebruikt worden in backlights, dat deze niet het complete zichtbare lichtspectrum uitzenden, waardoor automatisch dus ook het beschikbare spectrum dat door het LCD-scherm getoond kan worden beperkingen kent. Quantum dots kunnen helpen om dit probleem op te lossen. Door ongefilterde blauwe leds - die slechts een beperkt kleurspectrum uitzenden - te gebruiken als backlight en deze te voorzien van rode en groene quantum dots, ontstaat verlichting met een zeer breed kleurenspectrum. Dit komt omdat quantum dots niet als traditionele filters werken, maar de golflengte van het licht dat ze doorlaten daadwerkelijk aanpassen. Op die manier is het mogelijk om het licht van een blauwe led, dat weinig of geen rood en groen kleurspectrum bevat, door middel van quantum dots toch in écht rood en groen licht om te zetten.

Quantum dots in de praktijk

Tot zover de theorie, belangrijker is natuurlijk wat dat in de praktijk betekent. Heel kort komt het erop neer dat televisies met een quantom dot led (QD-LED) backlight roder rood, groener groen en blauwer blauw kunnen weergeven dan met standaard witte led technologie mogelijk is. De eerste fabrikant die gebruik maakte van quantum dots is Sony. In 2013 introduceerde Sony namelijk een aantal high-end modellen dit type backlight, maar liet quantum dot in 2014 weer vallen.

De reden dat Sony tot nu toe alleen stond in het gebruik van quantum dots, is dat er eigenlijk geen noodzaak was om deze toe te passen. Alle videobeelden die we tot op vandaag bekijken via internet, dvd, blu-ray en digitale televisie maken namelijk gebruik van een beperkte kleurruimte. In de meeste gevallen maken videosignalen gebruik van de Rec.709 standaard voor HDTV. Het kleurbereik dat door deze standaard wordt gedefinieerd kan makkelijk bereikt wordt met standaard witte led backlights.


De nieuwe Rec.2020 kleurruimte (zwart) kan meer kleuren laten zien dan de bestaande Rec.709 norm (geel).

De komst van 4k ultra hd gaat echter samen met de introductie van een nieuwe standaard voor video, genaamd Rec.2020. Deze standaard omvat meerdere factoren, waaronder een aanzienlijk groter kleurbereik. Om (bijna) alle kleuren binnen dit grotere bereik weer te kunnen geven, volstaan standaard witte led backlights niet langer, maar is het gebruik van RGB leds of quantum dots vereist. Quantum dots zijn hierbij de beste optie, omdat RGB led backlights relatief duur zijn, en er bovendien verschillen zijn in het verouderingsproces van rode, groene en blauwe leds, wat gedurende de levensduur van een scherm kan leiden tot sterke veranderingen in de kleurweergave. Bij quantum dots bestaat dit probleem niet. Overigens lukt het zelfs met quantum dot backlights (nog) niet om het volledige Rec.2020 kleurbereik geheel weer te geven, maar het komt dicht in de buurt.

Wanneer komt wide color gamut content?

Zoals gezegd is (vrijwel) alle video content die nu te bekijken is voorzien van beelden die gecodeerd zijn volgens de Rec.709 standaard, waarbij het grotere kleurbereik helemaal niet gebruikt wordt. Toch is het nu al mogelijk om beelden met een groter kleurbereik te maken en te bekijken. Sony zet niet alleen met haar Triluminos televisies, maar ook met haar camcorders al langere tijd in op het gebruik van een groter kleurspectrum. Veel Sony camcorders ondersteunen namelijk de grotere xvYCC kleurruimte, een functie die Sony 'x.v.Color' noemt. Hierbij wordt extra kleurinformatie opgeslagen die niet door normale Rec.709 schermen kan worden weergegeven, terwijl normale schermen xvYCC beelden wél natuurgetrouw kunnen weergeven, zij het zonder de extra kleurinformatie. Ook het beperkte aanbod van Sony's 'Mastered in 4K' Blu-ray films maakt gebruik van x.v.Color en deze bevatten daarmee méér kleurinformatie dan standaard Blu-ray discs. Om deze terugwaartse compatibiliteit mogelijk te maken, kent xvYCC echter ook een aantal beperkingen qua kleurbereik en kleurresolutie, zodat xvYCC in de toekomst waarschijnlijk niet meer gebruikt zal worden.

 

Inmiddels is namelijk duidelijk dat de update van de Blu-ray specificatie die eind dit jaar verwacht wordt, ook officieel ondersteuning zal gaan bieden aan de grotere kleurruimte van de Rec.2020 norm, in samenwerking 10-bits kleurcodering. Ook de VP9 codec die door Google gebruikt wordt voor ultra hd video op Youtube biedt inmiddels ondersteuning voor de Rec.2020 kleurruimte, net als DivX265 en de DNxHD codec van Avid. De verwachting is dan ook dat er in de loop van dit jaar content beschikbaar gaat komen die gebruik maakt van dit grotere kleurbereik, zeker nu televisiemakers en masse overstappen op QD-LED technologie.

HDR in televisies

HDR is een term die we de laatste jaren steeds vaker zien, niet alleen bij beeldschermen, maar vooral ook bij fotografie. High Dynamic Range is erop gericht om een grotere variëteit aan helderheidsniveaus te kunnen vastleggen en weergeven. Camera en beeldschermtechnologie is per definitie beperkter dan het menselijk zicht op dit punt. Maak je op een zonnige dag een foto van een interieur waarop ook ramen met het buitenlicht zichtbaar zijn, dan heb je de keuze om ofwel het interieur goed te belichten, waarbij het licht buiten de ramen sterk overbelicht is, of om juist het beeld dat door de ramen zichtbaar is correct te belichten, met als resultaat een sterk onderbelicht interieur. Bij HDR fotografie wordt meestal gebruik gemaakt van meerdere foto's met verschillende belichtingen, die worden samengevoegd tot één beeld. Om deze vervolgens op een normale televisie of monitor weer te geven moeten echter trucs uitgehaald worden, want ook beeldschermen hebben een beperkt dynamisch bereik. Het resultaat is meestal een beeld dat er ofwel heel flets en contrastloos uitziet, of een surrealistische weergave die weinig overeenkomsten met de werkelijkheid vertoont. 

Moderne digitale videocamera's hebben echter - ook zonder het samenvoegen van meerdere beelden met verschillende belichtingen - vaak sowieso al een veel groter dynamisch bereik dan televisies en monitoren. Om normale videobeelden correct weer te kunnen geven, wordt het signaal in veel gevallen dus al 'afgeknepen', met als resultaat dat het beeld aan impact inboet.


Vrijwel alle fabrikanten komen met HDR televisies. Let op: Het HDR effect is op een normale monitor niet (goed) zichtbaar.

Reflecties en bijvoorbeeld zonlicht dat door een raam naar binnenvalt, worden hierbij lang niet zo helder weergegeven als in het echt. En hoewel ook HDR-schermen absoluut niet de intensiteit van zonlicht evenaren, kunnen ze zogenaamde highlights wel véél helderder weergeven dan normale beeldschermen, zonder dat de gemiddelde helderheid van het scherm per definitie veel hoger is. Het is dus niet zo dat je bij een HDR-scherm standaard met een zonnebril voor de televisie moet gaan zitten, de extra helderheid wordt puur gebruikt om de highlights helderder weer te geven. Er komt feitelijk een extra stuk helderheid beschikbaar bóven dat wat we van normale schermen gewend zijn.

Uiteraard geldt ook hier weer dat die highlights dan wel correct in het beeldsignaal verwerkt moeten zijn. Zou je een normaal niet-HDR signaal zonder bewerking op een HDR-scherm weergeven, dan krijg je immers wél een beeld dat over de gehele linie gewoon een stuk helderder is, in veel gevallen zelfs véél te helder voor de gemiddelde huiskamer. Ook hier biedt de Rec.2020 standaard wederom een oplossing, aangezien deze officieel ondersteuning biedt voor HDR. Het resultaat zijn beelden waarvan de helderheid gelijk kan zijn aan wat we nu kennen, alleen dan voorzien van veel hogere pieken.

Geen eenduidige standaard

De 4K Blu-ray standaard die aan dit jaar verwacht wordt zal ondersteuning gaan bieden voor HDR-beelden, en ook Netflix heeft inmiddels laten weten dat het met HDR-materiaal zal gaan komen. Volgens welke standaard dat precies zal gebeuren is nog niet duidelijk. Er zijn verschillende partijen waaronder Dolby, de BBC, Philips (niet TP-Vision), Fox Innovation Lab en Technicolor die elk eigen implementaties van HDR voor televisies ontwikkeld of in ontwikkeling hebben en daarnaast is er ook nog een Open HDR protocol. Onduidelijk is vooralsnog of de televisies die nu op de CES zijn aangekondigd écht compatibel zijn met één of meerdere van deze standaarden, en of compatibiliteit later middels firmware updates kan worden toegevoegd. Koop je nu een TV met HDR, dan is helaas dus niet helemaal zeker of deze aan de toekomstige standaard(en) voldoet. 

Panasonic

Panasonic heeft een lastig jaar achter de rug. Begin 2014 stopte het Japanse merk met het leveren van plasmaschermen, een segment waar het juist heer en meester was. Hoewel deze schermen qua beeldkwaliteit érg hoog aangeschreven staan, is het ook voor Panasonic niet langer rendabel om in de relatief dure schermtechnologie te blijven investeren terwijl LCD steeds goedkoper wordt. Om het gat aan de bovenkant van haar line-up op te vullen introduceerde Panasonic begin 2014 de AX800 4K LCD televisie en later in het jaar de AX900. Beide modellen leverden goede beeldkwaliteit, maar schoten vooral qua zwartweergave tekort, zeker in vergelijking met de plasmamodellen die ze vervingen. Dat kwam omdat Panasonic voor beide modellen een IPS LCD paneel inzette. Dit type schermen heeft zeer goede kleurweergave en laat vrijwel geen kleurverandering zien wanneer het scherm onder een hoek bekeken wordt, maar zwartweergave is geen sterk punt van IPS LCD panelen.

Panasonic's nieuwe 4K televisies maken gebruik van VA LCD schermen

Voor 2015 stapt Panasonic daarom over op VA LCD panelen. Deze laten aanzienlijk betere zwartwaarden noteren, maar boeten ten opzichte van IPS schermen wel wat in qua kijkhoek. Hoe dat in de praktijk zal uitvallen kunnen we pas beoordelen als we de nieuwe schermen in ons testlab aan te tand kunnen voelen. De CX-serie modellen zoals Panasonic die op de CES liet zien zijn bedoeld voor de Amerikaanse markt en komen niet naar Europa, maar we zullen hier wel modellen met vergelijkbare specificaties krijgen. Dat betekent dat we dus een complete line-up kunnen verwachten met VA-LCD panelen. In het topsegment zal Panasonic hierbij full led backlight met local dimming toepassen waarbij (een beperkte variant van) HDR weergave ondersteund zal worden.

Later dit jaar zal Panasonic bovendien ook haar eerste OLED televisie op de markt brengen. Op de CES werd bekendgemaakt dat er voor dit jaar in ieder geval een curved 65 inch 4K OLED scherm in de planning staat.

Firefox OS

Panasonic is de afgelopen jaren druk aan het experimenteren geweest met haar Smart TV platform en ondanks het feit dat het goede stappen heeft gemaakt, was Panasonic's systeem zeker niet zo goed als dat van bijvoorbeeld Samsung, LG of Philips. Dit jaar gooit Panasonic het over een nieuwe boeg, met de introductie van Firefox OS op haar high-end modellen. Volgens Panasonic zou het gebruik van Firefox OS het voor ontwikkelaars makkelijker moeten maken om apps te ontwikkelen.

De overstap op Firefox OS betekent sowieso ook dat de interface van de televisies is aangepast, met een 'pin' functie die gebruikers favoriete kanalen, apparaten, apps en webpagina's op het hoofdscherm laat vastzetten zodat deze gemakkelijk bereikbaar zijn. Een andere nieuwigheid is de 'Xumo Guide', een televisiegids die belooft om content uit verschillende bronnen samen te brengen om zo goede suggesties te geven op basis van kijkgeschiedenis.

Panasonic belooft dat de eerste 2015 televisies in maart op de markt zullen komen. Dit zullen naar alle waarschijnlijkheid niet meteen de topmodellen zijn, die worden iets later verwacht. 

Samsung

Samsung greep de CES dit jaar aan om samen naast een aantal technologische verbeteringen, vooral ook een nieuwe marketingnaam te introduceren, namelijk SUHD. Wat ons betreft is dat erg jammer, omdat fabrikanten nu al de termen Ultra HD, UHD en 4K door elkaar gebruiken en deze extra afkorting het alleen nog maar onduidelijker maakt voor de consument.

Samsung's SUHD lijkt als je naar de naam kijkt een super-versie van Ultra HD te beloven, maar maakt dat in de praktijk maar deels waar. De SUHD modellen die op de CES getoond werden, maken gewoon gebruik van een LCD paneel dat 3840x2160 beeldpunten telt, net als elke andere ultra hd televisie dus. Wat wél nieuw is bij de SUHD modellen is het gebruik van quantum dot technologie voor de backlight, en ondersteuning voor HDR. Dat laatste wordt mogelijk gemaakt door een full led backlight te gebruiken, met local dimming. Volgens Samsung zou de gemiddelde helderheid van de schermen rond de 600 cd/m² liggen, terwijl lokale pieken zelfs tot 1000 cd/m² gaan. Daarnaast draaien de nieuwe modellen op Samsung's Tizen besturingssysteem voor smart tv. Voor Samsung waren deze veranderingen kennelijk reden om de term SUHD in het leven te roepen, terwijl andere fabrikanten die dit jaar vergelijkbare verbeteringen in hun televisies inbouwen daar geen nieuwe overkoepelende naam aan gekoppeld hebben.

Samsung claimt daar haar SUHD schermen '64 keer meer kleuren' kunnen weergeven dan conventionele televisies. Hiermee doelt het waarschijnlijk op de 10-bits panelen en paneelaansturing die bij deze televisies wordt gebruikt. Het voordeel hiervan is dat kleurgradaties kleiner worden en overgangen nauwkeuriger en zonder 'banding' kunnen worden weergegeven. In combinatie met het grotere kleurbereik van de quantum dot backlight - Samsung spreekt zelf overigens over 'nanokristallen' - is die nauwkeurige panelaansturing zeker toe te juichen. De schermen die Samsung op de CES toonde zagen er érg goed uit qua kleurweergave en ook de local dimming functie lijkt erg goed te werken, want de schermen lieten zeer contrastrijke beelden zien.

Geen OLED, wel Tizen

Iets wat we juist niet zagen bij Samsung was OLED. Vorig jaar heeft Samsung besloten om de productie van OLED televisies in de ijskast te zetten, nadat duidelijk werd dat het de race met LG op dit vlak niet kon winnen. LG's WRGB OLED technologie blijkt in de praktijk aanzienlijk goedkoper te produceren dan Samsung's RGB OLED schermen, waardoor Samsung haar eerste OLED televisies alleen met verlies kon verkopen. Dit jaar dus geen OLED bij Samsung, en de boodschap was dat de nieuwe SUHD LCD schermen zó goed zijn dat je als consument eigenlijk ook helemaal geen OLED nodig hebt. De nieuwe JS-serie televisies wordt verwacht vanaf maart. Net als vorig jaar komen ook in 2015 de topmodellen (helaas) alleen als gebogen 'curved' versies beschikbaar.

Samsung maakt voor haar 2015 modellen gebruik van een nieuw Smart TV platform. Hoewel Samsung haar smart tv diensten naar onze mening al erg goed op orde had, met een compleet en snelwerkend ecosysteem, kiest de Koreaanse fabrikant er vanuit strategisch oogpunt voor om met een compleet nieuw platform te komen op basis van haar eigen Tizen besturingssysteem. Samsung gebruikt dit ook voor haar smart watches en bepaalde telefoons. Tizen voor televisies lijkt érg op webOS van LG. De interface lijkt snel te werken en als het in de praktijk net zo slim in elkaar zit als webOS, zien wij het als een positieve stap. De praktijk moet echter uitwijzen of Samsung dit nieuwe ecosysteem meteen al net zo snel en goed gevuld krijgt met apps als het vorige.

Sharp

Sharp liet op de CES een aantal THX 4K UHD modellen zien op haar stand. Daarnaast toonde Sharp ook een 'Beyond 4K' televisie die gebruik maakt van Quattron+ technologie. Hierbij bestaan alle pixels uit vier in plaats van drie subpixels (rood, groen, blauw en geel), en zijn die pixels ook nog eens verticaal in tweeën gesplitst. Hierdoor ontstaat een resolutie van 3840x4320 pixels. In de praktijk bleek de beeldscherpte van het demomodel inderdaad heel goed, maar grote vraag is natuurlijk waarom je een dergelijke televisie zou willen hebben. Onze test van Sharp's Quatron+ full hd televisie liet vorig jaar zien dat deze nieuwe subpixelaansturing niet alleen voordelen heeft. Wellicht dat Sharp dat inmiddels heeft opgelost, maar dan nog blijft de vraag wat je er in de praktijk aan hebt. Content met een resolutie hoger dan 4K is voorlopig toch niet beschikbaar, en als Sharp deze schermen daadwerkelijk op de markt gaat brengen, zal de prijs ongetwijfeld stevig zijn.

De reguliere televisies die Sharp toonde waren allemaal bedoeld voor de Amerikaanse markt. Het merk toonde onder andere 4K modellen met THX certificering en ook quantum dot backlights - Sharp spreekt van 'Spectros' - en HDR komen dit jaar beschikbaar op nieuwe televisies van Sharp. Welke modellen en technologieën we daadwerkelijk in Europa kunnen verwachten is echter nog even de vraag.

LG

Waar Samsung de handdoek (tijdelijk) in de ring heeft gegooid als het om OLED gaat, pakt LG juist stevig door. LG is er vorig jaar in geslaagd de yields van haar WRGB OLED technologie sterk te verbeteren, waardoor het nu daadwerkelijk commercieel interessant is om OLED schermen op te markt te brengen. Op de CES liet LG weten dit jaar ten miste zeven OLED televisies op de markt te brengen. Vanaf maart kunnen we de eerste 2015 modellen daadwerkelijk in de winkels verwachten, waarbij de 4K EG960V in 55 en 65 inch het spits zullen afbijten. Deze curved modellen hebben naar beneden gerichte (onzichtbare) luidsprekers. Voor wie dat liever wil, komen er ook 55 en 65 inch modellen met een plat scherm in EF950V modelserie. Deze apparaten beschikken ook over naar beneden gerichte luidsprekers en zijn voorzien van een quad-core processor.

Het topmodel wordt de EG990V, een 77 inch 4K OLED model dat zowel plat als gebogen gebruikt kan worden. Met een druk op de knop verandert deze 'bendable' televisie namelijk van vorm. De televisie beschikt bovendien over een nieuw soort antireflectiefilter en een 10-core procossor. Zie je zo'n buigbare tv toch niet zitten, dan biedt LG met de EG970V ook een normaal gebogen 77 inch model aan.

Het laatste OLED model dat op de CES werd aangekondigd is de  EG980V 'Art Slim Unibody'. Deze 65 inch televisie beschikt ook over de snelle 10-core processor en wordt geleverd met een externe Harman Kardon soundbar.

Alle nieuwe modellen maken gebruik van webOS 2.0, een verbetering van LG's vorig jaar geïntroduceerde webOS besturingssysteem. Ons kritiekpunt op die eerste versie - de traagheid van het systeem - zou nu opgelost moeten zijn. Niet alleen dankzij de snellere processoren in de 2015 modellen, maar ook door optimalisaties aan de software zelf.

Alle nieuwe Ultra HD modellen beschikken bovendien over ondersteuning voor zowel h.265 als VP9, zodat ook Youtube ultra hd materiaal in volle kwaliteit bekeken kan worden. HDR wordt overigens niet ondersteund door de nieuwe OLED modellen, maar LG werkt wel aan OLED schermen die hiervoor geschikt moeten zijn.

LCD bij LG

Uiteraard blijft LG ook gewoon doorontwikkelen op het gebied van LCD televisies, aangezien OLED voorlopig alleen voor het high-end (prijs)segment geschikt is. LG liet dan ook een compleet nieuwe lineup met IPS LCD toestelen zien. In de topmoddellen vinden we ook bij LG quantum dot backlights en ondersteuning voor HDR terug, terwijl enkele andere modellen 'Wide Color LED' backlights gebruiken, waarmee LG een 20% groter kleurbereik belooft dan we van Rec.709 gewend zijn. Wat hier precies het praktisch nut van is ontgaat ons vooralsnog: het kleurbreik is te groot voor Rec.709, maar aan de andere kant is het veel te klein voor het Rec.2020 kleurbereik.

Sony

Waar andere merken dit jaar voor het eerst quantum dots toepassen om een groter kleurbereik te realiseren, deed Sony dat al in 2013. Tot nu toe overigens zonder dat je daar als consument heel veel profijt van had, zoals we eerder in dit artikel al schreven is video content met een groot kleurbereik nog nauwelijks beschikbaar. Dit jaar moet daar verandering in komen en uiteraard maakt Sony ook Sony in 2015 gebruik van een wide color backlight, maar is hiervoor juist afgestapt van quantom dot technologie. In plaats daarvan maakt het gebruik van een eigen wide color fosfor coating over normale leds. Sony doet geen claims met betrekking tot het kleurbereik van haar televisies, dus hoe deze schermen zich precies verhouden ten opzicht van quantum dot modellen is niet duidelijk.

Bij haar nieuwe televisies is het Sony in ieder geval gelukt om het geheel van het LCD paneel en de backlight érg dun te maken. De nieuwe X9005C komt beschikbaar in 55 en 65 inch en heeft een dikte van slechts 4,9 mm, dunner dan een potlood dus. Die dikte geldt overigens niet voor het gehele scherm: aan de onderkant is het toestel dikker omdat hier ook de aansturing, tuners, luidsprekers en aansluitingen zijn ingebouwd.


Ook Sony komt met HDR televisies.

Die X9005C is overigens slechts één van de ultra hd modellen die Sony introduceert. Uiteraard is de televisie voorzien van een wide color backlight, maar HDR wordt niet ondersteund door de X9005C. Een variant daarvan vinden we wel terug in de X9305C (55 en 75 inch) en bij de 75 inch grote X9405C. Die twee modellen zijn minder dun dan de X9005C, maar zijn wel voorzien van kwalitatief goede luidsprekers met ondersteuning voor high-res audio, en moeten volgens Sony ook nog iets betere motion compensation bieden voor vloeiendere beeldweergave. Geen van de modellen die Sony op de CES toonde was curved, maar mogelijk komt Sony later dit jaar alsnog met een nieuw curved model zo hebben wij begrepen.

Onder de nieuwe X9 serie vinden we een drietal X8 modellen, ook allemaal voorzien van een 4K paneel en Sony's nieuwste X1 Processor. Deze processor belooft optimalisaties van kleur, contrast, helderheid in combinatie met een verhoogd dynamisch bereik en Sony's uitstekende 4K X-Reality Pro beeldverwerking. Volgens de specificaties maakt de X8305C, die beschikbaar komt in 43 en 49 inch, gebruik van een gewone led backlight, terwijl de X8505C (55, 65 en 75 inch) over quantum dots beschikken. Sony's X-tended Dynamic Range functie vinden wij echter alleen terug bij de X9-serie. Alle modellen ondersteunen zowel h.265 als VP9.

Sony rust haar televisies vanaf dit jaar uit het Google Android TV.

Alle nieuwe 4K ultra hd modellen maken gebruik van Android TV als smart tv platform. Voor zover wij hebben gezien gebruikt Sony een standaardimplementatie van Android TV en is haar eigen Smart TV platform dat tot nu toe gebruikt werd geheel verdwenen. Hier kan echter nog verandering in komen, aangezien de software op de demomodellen duidelijk nog niet klaar was.

Onder de X8 en X9 series ultra hd televisies komt Sony ook met drie series full hd modellen, te weten de R5, W7 en W8. De W7 en W8 serie maken hierbij ook gebruik van Android TV als smart tv platform. Alle full hd televisies worden voorzien van normale backlights zonder HDR. De beeldmaten lopen uiteen van 32 tot 75 inch.

Philips

TP Vision, het bedrijf dat tegenwoordig Philips televisies produceert voor een groot deel van de wereld, was ook op de CES aanwezig, ondanks het feit dat het juist voor Amerika géén licentie heeft om de Philips merknaam te voeren. TP Vision toonde nog geen nieuwe modelseries, maar deed wel duidelijk uit de doeken welke kant het bedrijf op wil. OLED staat - ondanks berichten van tegengestelde aard - voorlopig in de ijskast. Onlangs toonde TP Vision ons tijdens een bezoek aan haar ontwikkelcentrum in het Belgische Gent weliswaar een OLED televisie die er productieklaar uitzag, maar TP Vision vindt de helderheid van OLED schermen voorlopig niet goed genoeg om er daadwerkelijk mee te starten.


Ook Philips komt met HDR televisies met een hogere piek-helderheid (links)

Waar TP Vision / Philips dit jaar zeker wél mee zal komen, zijn televisies met HDR. Demonstaties op de CES en eerder in Gent lieten zien dat TP Vision inmiddels meerdere televisies met een groot dynamisch bereik werkend heeft. Gesprekken met de enigneers leren ons dat ook TP Vision echter met de onduidelijkheid rond de standaardisering in de maag zit. Technisch gezien kunnen de schermen volgens TP Vision met meerdere normen overweg, waaronder Dolby Vision en het HDR systeem van Philips, maar de vraag is vooralsnog welk standaard in de praktijk in de schermen geïmplementeerd zal gaan worden.

Philips liet ons ook weten dat haar 2015 modellen ingebouwde decoders voor h.265 én VP9 zullen hebben. Philips was vorig jaar de enige fabrikant die geen h.265 decoders in haar ultra hd televisies inbouwde, met als gevolg dat Netflix ultra hd video's niet bekeken konden worden. De 2015 modellen zullen dat dus wel kunnen, en zijn dankzij VP9 ook geschikt voor Youtube 4K.

Ook aan de softwarekant verandert er het een en ander bij Philips. Naast Philips' eigen Smart TV platform zullen de nieuwe 2015 televisies ook gebruik maken van een officiële implementatie van Android TV, gebaseerd op Android 5. De 2014 Android televisies van Philips maakten nog gebruik van een eigen implementatie op basis van Android 4.

Conclusie

Het TV nieuws van de CES werd dit jaar gedomineerd door twee thema's: wide color gamut en HDR. Alle fabrikanten toonden LCD modellen met quantum dot LED backlights die een groter kleurbereik mogelijk maken. Voorlopig hebben je daar als consument nog niet veel aan, maar met de komst van 4K blu-ray later dit jaar en verwachte ondersteuning door streamingdiensten als Youtube en Netflix, kan daar snel verandering in komen. Hetzelfde geldt voor HDR, ofwel High Dynamic Range. Ook daarvoor is momenteel nog geen ondersteuning binnen bestaande videostandaarden, maar wederom zullen 4K blu-ray en streamingdiensten hier mogelijk al dit jaar verandering in brengen. Grote probleem met HDR is dat er voorlopig meerdere standaarden zijn, en nog niet duidelijk is welke in de praktijk gebruikt gaan worden.

Verder zien we dat curved bij veel fabrikanten een speerpunt blijft. Vooral Samsung, maar in mindere mate ook LG zet sterk in op curved en ook Panasonic zal dit jaar een gebogen OLED televisie op de markt brengen. Sony liet daarentegen geen enkele gebogen televisie zien en ook Sharp en Philips kijken de kat uit de boom.

De strijd om OLED ten slotte lijkt voorlopig beslist in het voordeel van LG. Nu Samsung zich heeft teruggetrokken heeft LG het speelveld voor zich alleen, en daar lijken ze goed gebruik van te willen maken. De Koreaanse fabrikant toonde maar liefst zeven nieuwe modellen die allemaal ook daadwerkelijk dit jaar op de markt moeten komen. Daarbij is er voor elk wat wils: vlak, gebogen, buigbaar, full hd en ultra hd. Net als bij alle ander modellen die op de CES getoond werden, is het voorlopig alleen nog even gissen naar de prijskaartjes.

0