42 Intel Z97/H97 chipset moederborden review

46 reacties
42 besproken producten
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Geschikt voor Broadwell
  3. 3. M.2 en SATA Express
  4. 4. ASRock - EFI BIOS
  5. 5. ASRock - Software
  6. 6. ASRock Fatal1ty H97 Performance
  7. 7. ASRock Fatal1ty H97 Performance specificaties en prijzen
  8. 8. ASRock Fatal1ty H97 Killer
  9. 9. ASRock Fatal1ty H97 Killer specificaties en prijzen
  10. 10. ASRock Z97-E ITX/ac
  11. 11. ASRock Z97-E ITX/ac specificaties en prijzen
  12. 12. ASRock Z97 Extreme4
  13. 13. ASRock Z97 Extreme4 specificaties en prijzen
  14. 14. ASRock Z97 Extreme6
  15. 15. ASRock Z97 Extreme 6 specificaties en prijzen
  16. 16. ASRock Fatal1ty Z97 Killer
  17. 17. ASRock Fatal1ty Z97 Killer specificaties en prijzen
  18. 18. ASRock Fatal1ty Z97X Killer
  19. 19. ASRock Fatal1ty Z97X Killer specificaties en prijzen
  20. 20. ASRock Z97 OC Formula
  21. 21. ASRock Z97 OC Formula specificaties en prijzen
  22. 22. ASUS - EFI BIOS
  23. 23. ASUS - Software
  24. 24. ASUS H97-Pro
  25. 25. ASUS H97-Pro specificaties en prijzen
  26. 26. ASUS Z97-A
  27. 27. ASUS Z97-A specificaties en prijzen
  28. 28. ASUS Z97-Pro (Wi-Fi AC)
  29. 29. ASUS Z97-Pro (Wi-Fi AC) specificaties en prijzen
  30. 30. ASUS Z97-Deluxe (NFC WLC)
  31. 31. ASUS Z97-Deluxe (NFC WLC) specificaties en prijzen
  32. 32. ASUS Z97I-Plus
  33. 33. ASUS Z97I-Plus specificaties en prijzen
  34. 34. ASUS Sabertooth Z97 Mark 1
  35. 35. ASUS Sabertooth Z97 Mark 1 specificaties en prijzen
  36. 36. ASUS Sabertooth Z97 Mark 2
  37. 37. ASUS Sabertooth Z97 Mark 2 specificaties en prijzen
  38. 38. ASUS Gryphon Z97 Armor Edition
  39. 39. ASUS Gryphon Z97 Armor Edition specificaties en prijzen
  40. 40. ASUS Maximus VII Gene
  41. 41. ASUS Maximus VII Gene specificaties en prijzen
  42. 42. ASUS Maximus VII Ranger
  43. 43. ASUS Maximus VII Ranger specificaties en prijzen
  44. 44. ASUS Maximus VII Hero
  45. 45. ASUS Maximus VII Hero specificaties en prijzen
  46. 46. Gigabyte - EFI BIOS
  47. 47. Gigabyte - Software
  48. 48. Gigabyte H97M-HD3
  49. 49. Gigabyte H97M-HD3 specificaties en prijzen
  50. 50. Gigabyte H97N-WiFi
  51. 51. Gigabyte H97N-WiFi specificaties en prijzen
  52. 52. Gigabyte Z97M-D3H
  53. 53. Gigabyte Z97M-D3H specificaties en prijzen
  54. 54. Gigabyte Z97-HD3
  55. 55. Gigabyte Z97-HD3 specificaties en prijzen
  56. 56. Gigabyte Z97-D3H
  57. 57. Gigabyte Z97-D3H specificaties en prijzen
  58. 58. Gigabyte Z97MX-Gaming 5
  59. 59. Gigabyte Z97MX-Gaming 5 specificaties en prijzen
  60. 60. Gigabyte Z97X-Gaming 3
  61. 61. Gigabyte Z97X-Gaming 3 specificaties
  62. 62. Gigabyte Z97X-Gaming 7
  63. 63. Gigabyte Z97X-Gaming 7 specificaties en prijzen
  64. 64. Gigabyte Z97X-Gaming GT
  65. 65. Gigabyte Z97X-Gaming GT specificaties en prijzen
  66. 66. Gigabyte G1.Sniper Z97
  67. 67. Gigabyte G1.Sniper Z97 specificaties
  68. 68. Gigabyte Z97X-Gaming G1 WiFi Black Edition
  69. 69. Gigabyte Z97X-Gaming G1 WiFi Black Edition specificaties
  70. 70. Gigabyte Z97X-UD5H en Z97X-UD5H Black Edition
  71. 71. Gigabyte Z97X-UD5H en Z97X-UD5H Black Edition specificaties en prijzen
  72. 72. Gigabyte Z97X-SOC Force
  73. 73. Gigabyte Z97X-SOC Force specificaties en prijzen
  74. 74. Gigabyte Z97X-SOC
  75. 75. Gigabyte Z97X-SOC specificaties en prijzen
  76. 76. MSI - EFI BIOS
  77. 77. MSI - Software
  78. 78. MSI Z97S SLI Plus
  79. 79. MSI Z97S SLI Plus specificaties en prijzen
  80. 80. MSI Z97M Gaming
  81. 81. MSI Z97M Gaming specificaties en prijzen
  82. 82. MSI Z97 Gaming 5
  83. 83. MSI Z97 Gaming 5 specificaties en prijzen
  84. 84. MSI Z97 Gaming 7
  85. 85. MSI Z97 Gaming 7 specificaties en prijzen
  86. 86. MSI Z97I Gaming AC
  87. 87. MSI Z97I Gaming AC specificaties en prijzen
  88. 88. MSI Z97 MPower Max AC
  89. 89. MSI Z97 MPower Max AC specificaties en prijzen
  90. 90. MSI Z97 MPower
  91. 91. MSI Z97 MPower specificaties en prijzen
  92. 92. MSI Z97 XPower AC
  93. 93. MSI XPower AC specificaties en prijzen
  94. 94. Hoe hebben we getest + bClk waardes en BIOS-versies.
  95. 95. Benchmarks: 3DMark
  96. 96. Benchmarks: Cinebench 11.5
  97. 97. Benchmarks: Passmark 8 (CPU en geheugen)
  98. 98. Stroomverbruik: 3DMark Vantage (gemiddeld)
  99. 99. Stroomverbruik: Cinebench 11.5 (max)
  100. 100. Stroomverbruik: Idle (gem. over 5 minuten)
  101. 101. Geluidskwaliteit
  102. 102. Conclusie
  103. 42 besproken producten
  104. 46 reacties

M.2 en SATA Express

PCI-Express gebaseerde SSD's is dé killer feature van de nieuwe generatie moederborden, zij het dat dat meer te danken is aan de moederbordfabrikanten dan aan de chipset zelf. Op zich is het niet nieuw: wie een bestaand moederbord heeft kan al prima een als PCI-Express uitbreidingskaart uitgevoerde SSD plaatsen, zoals de OCZ RevoDrive of de Plextor M6e. Nieuw is dat we op vrijwel alle 9-serie moederborden nieuwe, specifiek voor PCI-Express gebaseerde interfaces tegenkomen.

Allereerst is er M.2, een interface die in eerste instantie is bedacht voor laptops en in feite de opvolger is van mSATA. M.2-gebaseerde SSD's kunnen zowel via Serial ATA als PCI-Express x2 of x4 werken. Bij alle geteste moederborden zijn de aanwezige M.2 sloten daadwerkelijk met PCI-Express lanes verbonden. M.2 gebaseerde SSD's zijn 22 millimeter breed en zijn er in verschillende lengtes, waarvan 60 en 80 millimeter het meest voorkomende is. SSD's van deze lengtes worden dan ook aangeduid als respectievelijk M.2 2260 en M.2 2280. Zonder uitzondering bieden de borden met M.2 slot ondersteuning voor beide soorten en hoef je enkel een schroefje en moertje te verplaatsen. 

Asus Z97-A
Bijna alle Z97 moederborden die op de markt komen, hebben een M.2 slot voor PCI-Express gebaseerde SSD's.

Op één uitzondering na zijn de M.2-sloten op moederborden in deze review voorzien van twee PCI-Express 2.0 lanes (maximaal 1 GB/s dus) uit de chipset. De fabrikanten maken hierbij gebruik van een trucje van de chipset, namelijk twee uitgangspoorten die schakelen tussen PCI-Express en Serial ATA. Het betekent wel dat wanneer je een M.2 SSD plaatst dat twee SATA-poorten, meestal poort 5 en 6, hun werking verliezen.

Uitzondering is het tweede M.2-slot op de ASRock Z97 Extreme6. Dit is wat ASRock een "Ultra M.2" slot noemt en is met vier PCI-Express 3.0 lanes verbonden met de PCI-Express controller in de CPU. Enkel met dit bord kun je een via PCIe x4 werkende SSD (zoals de Samsung XP941) op hoogste snelheid laten werken. Probleem is wel dat zodra je dat doet je een losse videokaart niet langer van de volle 16 PCI-Express lanes kunt voorzien. Eigenlijk lopen we hier direct tegen hét grote probleem aan: het Z97/H97-platform heeft net als z'n voorlopers eigenlijk simpelweg te weinig PCI-Express lanes om alle functionaliteit die je anno 2014 zou wensen op een juiste manier aan te bieden. Vermoedelijk wordt dat pas bij de volgende generatie opgelost.

Wil je in de toekomst een PCI-Express x4 gebaseerde M.2 SSD gebruiken, maar staat het ASRock Extrem6 bord je niet aan? Dan kun je nog altijd kiezen voor een adapterkaart om de SSD in een normaal PCI-Express x16 slot te stoppen, waarmee je dus wel ook lanes bij de videokaart wegsnoept.

M.2 gebaseerde PCI-Express SSD's komen we nog nauwelijks in de losse verkoop tegen. Een uitzondering is de Plextor M6e. Pas in 2015 zal de beschikbaarheid van PCI-Express gebaseerde M.2 SSD's echt toenemen.

Naast M.2 komen we op veel van de geteste moederborden de nieuwe SATA Express standaard tegen. Via SATA Express is het mogelijk om een PCI-Express gebaseerde SSD in 2,5" formaat in een systeem te plaatsen, net als huidige SATA SSD's. Daarvoor is een speciale connector bedacht: aan de moederbordkant ziet die eruit als twee normale SATA-aansluitingen met een kleinere extra connector. Dat is geen toeval, want de twee SATA-connectors zijn ook als zodanig te gebruiken voor conventionele SSD's of harde schijven. Zodra een SATA-Express kabel wordt geplaatst, wordt die door de extra connector herkend en geven de poorten PCI-Express signalen door. Aan de kant van de SSD heeft SATA-Express een enkele, brede connector die een beetje doet denken aan een SATA-connector. SATA Express kabels hebben aan die kant weer een verloopkabel, waar je een SATA-stroomconnector van de voeding aan kunt plaatsen.

Asus Z97-A
De SATA Express moederbord connector

Asus Z97-A
En de SATA Express connector zoals aanwezig op SSD's.

SATA Express biedt net als M.2 de mogelijkheid om SSD's via twee PCI-Express lanes aan te sturen. Vier lanes is bij SATA Express niet mogelijk. Bij PCI-Express 2.0 bieden twee lanes een theoretische doorvoersnelheid van 1 GB/s, bijna het dubbele van Serial ATA 600. Zowel M.2 als SATA Express kunnen in de toekomst ook met PCI-Express 3.0 lanes aangestuurd worden, waarbij de doorvoersnelheid 2 GB/s wordt. Op de huidige moederborden gebeurt dat echter niet, met het M.2-slot op de ASRock Z97 Extreme6 zoals geschreven als enige uitzondering.

Echte SATA Express SSD's zijn er op het moment van schrijven nog niet, wat op zich niet vreemd is, aangezien je ze tot nu toe nergens op kon aansluiten. We verwachten gedurende het jaar wel wat aankondigingen. ASUS heeft in ieder geval laten weten dat men met producten komt waarbij je een M.2 SSD of twee mSATA SSD's kunt plaatsen in een 2,5" SATA Express behuizing. In dat eerste geval is het in feite een converter, in het tweede geval de facto een RAID 0-oplossing van twee SATA SSD's gebaseerd op een PCI-Express controller. Het zijn beide duidelijke overgangsproducten, terwijl we wachten op échte SATA Express drives.

Asus Z97-A
Een SATA Express kabel

Asus Z97-A
Moederbord kant

Asus Z97-A
SSD-kant

Opvallend is dat ASRock, ASUS en Gigabyte ervoor hebben gekozen om SATA Express wél te implementeren op hun nieuwe moederborden, maar MSI op een enkele uitzondering na niet. De marketing afdeling van MSI heeft haar reactie zonder meer klaar, wat iets in de trant van "wij geloven meer in M.2" zal zijn. Vermoedelijk is het eerder een inschattingsfout en had MSI niet verwacht dat haar concurrenten al direct op de SATA Express trein zouden springen. De door MSI aangekondigde M.2-naar-SATA-Express-converter, een module die je in een M.2-slot plaatst, is een niet bepaald elegante manier om de "achterstand", voor zover je daar over kunt spreken, in te halen. In één ding moeten we MSI gelijk geven: doordat M.2 inmiddels dé standaard voor PCI-Express gebaseerde opslag in laptops is, verwachten we met hen dat er het komende jaar veel meer M.2 SSD's dan SATA Express SSD's te verwachten zijn. Tegelijkertijd zou het ons zeer verbazen als SATA Express als form factor voor desktop PC's niet zou aanslaan en vinden we de keuze om te interface nog niet te bieden op de nieuwe moederbord op zijn minst onhandig.


MSI komt met deze M.2 naar SATA Express converter

Nog even voor de duidelijkheid: of je een PCI-Express SSD nu in een normaal uitbreidingsslot steekt, in een M.2 slot of verbindt via SATA Express: als de controller PCI-Express x2 ondersteunt zijn de prestaties in alle gevallen identiek, aangezien we over identieke aansturing spreken. Dat hebben we ook gevalideerd met de Plextor M6e: of we die nu op de 9-serie borden in een M.2 slot stoppen of met de eigen adapter plaatsen, de prestaties zijn identiek. Ondersteunt een controller PCI-Express x4 (zoals de OCZ RevoDrive 350 of de Samsung XP941) en/of PCI-Express 3.0, dan biedt een PCI-Express gebaseerde uitbreidingskaart of ASRocks "Ultra M.2"-slot in potentie betere prestaties. Vergeet niet: PCI-Express 2.0 met vier lanes biedt 2 GB/s en dat is ruim drie keer de maximale snelheid van Serial ATA 600. Deze form factor moeten we dus ook zeker niet uitwissen. Sterker nog: LSI heeft een tijd geleden al een nieuwe SandForce SSD-controller aangekondigd die via vier PCI-Express lanes kan worden aangestuurd en doorvoersnelheden tot 1800 MB/s moet kunnen bereiken. Dergelijke SSD's zullen als uitbreidingskaarten op de markt komen (en werken dus in feite net zo goed op bestaande moederborden als 9-serie exemplaren).


Grote kans dat PCI-Express uitbreidingskaarten toch de meest populaire form factor voor SSD's in high-end PC's worden. Zo'n uitbreidingskaart heeft immers vier PCI-Express (2GB/s bij PCI-Express 2.0), waar M.2 en SATA Express zijn beperkt tot twee lanes (1GB/s).


42 besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk   Product Prijs
ASRock Fatal1ty H97 Killer

ASRock Fatal1ty H97 Killer

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel H97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
ASRock Fatal1ty H97 Performance

ASRock Fatal1ty H97 Performance

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel H97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
ASRock Fatal1ty Z97 Killer

ASRock Fatal1ty Z97 Killer

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
ASRock Fatal1ty Z97X Killer

ASRock Fatal1ty Z97X Killer

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
ASRock Z97 Extreme4

ASRock Z97 Extreme4

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Gold Award ASRock Z97 Extreme6

ASRock Z97 Extreme6

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
ASRock Z97 OC Formula

ASRock Z97 OC Formula

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Excellent ASRock Z97E-ITX/ac

ASRock Z97E-ITX/ac

  • Mini ITX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Asus Gryphon Z97 Armor Edition

Asus Gryphon Z97 Armor Edition

  • Micro ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Asus H97-Pro

Asus H97-Pro

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel H97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Silver Award Asus Maximus VII Gene

Asus Maximus VII Gene

  • Micro ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Asus Maximus VII Hero

Asus Maximus VII Hero

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Silver Award Asus Maximus VII Ranger

Asus Maximus VII Ranger

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Asus Sabertooth Z97 Mark 1

Asus Sabertooth Z97 Mark 1

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Asus Sabertooth Z97 Mark 2

Asus Sabertooth Z97 Mark 2

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Asus Z97-A

Asus Z97-A

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Gold Award Asus Z97-Deluxe (NFC&WLC)

Asus Z97-Deluxe (NFC&WLC)

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Silver Award Asus Z97-Pro (Wi-Fi AC)

Asus Z97-Pro (Wi-Fi AC)

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Asus Z97I-Plus

Asus Z97I-Plus

  • Mini ITX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Gigabyte G1.Sniper Z97

Gigabyte G1.Sniper Z97

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Gigabyte H97M-HD3

Gigabyte H97M-HD3

  • Micro ATX
  • Socket 1150
  • Intel H97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Excellent Gigabyte H97N WiFi

Gigabyte H97N WiFi

  • Mini ITX
  • Socket 1150
  • Intel H97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Silver Award Gigabyte Z97-D3H

Gigabyte Z97-D3H

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Gigabyte Z97-HD3

Gigabyte Z97-HD3

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Gigabyte Z97M-D3H

Gigabyte Z97M-D3H

  • Micro ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Gigabyte Z97MX Gaming 5

Gigabyte Z97MX Gaming 5

  • Micro ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Gigabyte Z97X-SOC

Gigabyte Z97X-SOC

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Gold Award Gigabyte Z97X-SOC Force

Gigabyte Z97X-SOC Force

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Silver Award Gigabyte Z97X-UD5H

Gigabyte Z97X-UD5H

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Gigabyte Z97X-UD5H Black Edition

Gigabyte Z97X-UD5H Black Edition

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Gigabyte Z97X Gaming 3

Gigabyte Z97X Gaming 3

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Gigabyte Z97X Gaming 7

Gigabyte Z97X Gaming 7

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Gigabyte Z97X Gaming G1 WiFi Black Edition

Gigabyte Z97X Gaming G1 WiFi Black Edition

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Silver Award Gigabyte Z97X Gaming GT

Gigabyte Z97X Gaming GT

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Silver Award MSI Z97 Gaming 5

MSI Z97 Gaming 5

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
MSI Z97 Gaming 7

MSI Z97 Gaming 7

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
MSI Z97 MPower

MSI Z97 MPower

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
MSI Z97 MPower Max AC

MSI Z97 MPower Max AC

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Gold Award MSI Z97 XPower AC

MSI Z97 XPower AC

  • Extended ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Silver Award MSI Z97I Gaming AC

MSI Z97I Gaming AC

  • Mini ITX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Silver Award MSI Z97M Gaming

MSI Z97M Gaming

  • Micro ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
MSI Z97S SLI Plus

MSI Z97S SLI Plus

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z97
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
0
*