ASRock Z87 Extreme9/ac review: supercompleet

5 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Testmethode, bClk-waardes en BIOS-versies.
  3. 3. Benchmarks: 3DMark
  4. 4. Benchmarks: Cinebench 11.5
  5. 5. Benchmarks: PCMark 7 Computation
  6. 6. Benchmarks: Passmark 8 (CPU en geheugen)
  7. 7. Stroomverbruik: 3DMark Vantage (gemiddeld)
  8. 8. Stroomverbruik: Cinebench 11.5 (max)
  9. 9. Stroomverbruik: Idle (gem. over 5 minuten)
  10. 10. Geluidskwaliteit: Signaal/ruis-verhouding
  11. 11. Conclusie
  12. 12. Besproken producten
  13. 13. Reacties

Inleiding

Hoeveel functionaliteit kun je op een moederbord proppen? Heel wat, als je de ontwerpers van ASRock hun gang laat gaan. De Taiwanese fabrikant stuurde ons hun Z87 Extreme9/ac, die we vergelijken met 41 eerder geteste moederborden voor socket 1150.

Het meest complete Z87-moederbord zal de Extreme9 vermoedelijk niet lang blijven, althans niet als het aan ASRock zelf ligt. Tijdens Computex toonde het bedrijf namelijk al de Extreme11/ac, een bord met onder meer 22 SATA-poorten, waar we gisteren in ons verslag van ons bezoek aan ASRock in Taiwan nog een eerste indruk van hebben gegeven.. Dat bord is echter nog niet op de markt en het is ons ook niet geheel duidelijk of het überhaupt op de markt gaat komen. Vooralsnog is de Extreme9 dus het meest complete ASRock Z87 bord en misschien wel het meest complete Z87 bord ter wereld...

ASRock Z87 Extreme9/ac

Vanzelfsprekend vinden we op het bord een Socket 1150 processorvoet en vier DDR3 DIMM-sloten. Volgens ASRock kunnen - afhankelijk van de overklokbaarheid van je CPU - modules tot DDR3-4000 gebruikt worden. Het bord biedt een vijftal PCI-Express x16 sloten, waarvan een viertal verbonden met een PLX PEX8605 chip, die de zestien PCI-Express 3.0 lanes vanuit de CPU verdubbelt naar 32. Daardoor kun je tot maximaal vier AMD of Nvidia videokaarten combineren. Afhankelijk van het geplaatste aantal videokaarten is de lane-verdeling 16/0/16/0, 16/0/8/8 of 8/8/8/8. Het fysiek tweede x16 slot is rechtstreeks verbonden met de CPU en kun je gebruiken om de beperkte latency van de PLX-chip te omzeilen wanneer je slechts één videokaart gebruikt.  Daarnaast is er nog éénmaal PCI-Express x1 en een mini-PCI-Express slot, gebruikt door een WLAN-module, waarover verderop meer.

Aan Serial ATA 600 aansluitingen geen gebrek op het bord: 10 stuks tellen we er en dan biedt het bord ook nog eens eSATA. Om de 5 extra SATA-poorten buiten de zes die de chipset mogelijk maakt aan te sturen, heeft ASRock een legertje ASMedia ASM1061 chips ingezet. Ook aan USB-poorten geen gebrek: in totaal biedt het bord 10x USB 3.0, waarvan 6x extern en 4x intern, dat laatste middels twee headers. USB 2.0 is er 9x keer: 2x extern, 6x 'normaal' intern (drie headers) en daarnaast vinden we intern nog een 'normale' USB poort. We kunnen er meerdere gebruiksdoelen voor bedenken: overklokkers kunnen eenvoudig eeen USB-stick plaatsen zonder naar de achterkant van het bord te hoeven grijpen, maar het is bijvoorbeeld ook mogelijk een USB-stick als interne opslag te plaatsen. 

ASRock Z87 Extreme9/ac

Het bord heeft twee Intel gebaseerde Gigabit-LAN aansluitingen. In het mini-PCI-Express slot vinden we een AzureWave AW-CE123H 802.11ac WLAN-controller (2T2R, ofwel 867 Mbps) die ook Bluetooth 4.0 ondersteunt. De antennes heeft ASRock heel slim verwerkt in een 5,25" inbouw bracket, dat meteen vier USB 3.0 connectors en een SD-kaart lezer biedt. Wat ons betreft een zeer elegante oplossing: geen slordige externe antennes, terwijl een SD-kaart lezer en extra USB 3.0 poorten aan de voorkant van je systeem nooit weg zijn.

ASRock Z87 Extreme9/ac

Als audio-codec heeft ASRock gekozen voor de beste Realtek-chip die op dit moment te koop is: de ALC1150. De geluidskwaliteit is zoals we verderop zullen zien dan ook prima. Het bordt biedt ondersteuning voor koptelefoons met een impedantie tot 600 ohm. De meegeleverde drivers bieden ondersteuning voor DTS Connect, zodat je het bord via een optische SPDIF-verbinding kunt verbinden met een surroundversterker die nog geen HDMI-ingang heeft.

Bijzonder is de aanwezigheid van niet één, maar zelfs twee Thunderbolt-aansluitingen. Daarmee heeft het bord dus impliciet ook ondersteuning voor DisplayPort. Helaas gaat de adoptie van Thunderbolt op de PC lang niet zo snel als Intel vermoedelijk had gehoopt en bieden de meeste leveranciers van Thunderbolt apparatuur enkel drivers voor Apple. Iets om rekening mee te houden. 

De Z87 Extreme9/ac biedt onboard power- en reset-knoppen en een HEX-display voor BIOS POST-codes. Op het bord vinden we verder een tweetal BIOS-chips die beide vervangbaar zijn. Voor de processor is er een 12-fase stroomvoorziening. Van de zes fan-connectors zijn er helaas maar twee van het PWM-type, dát valt een beetje tegen. Het Extreme9 bord is zeker niet primair gericht op die-hard overklokkers. Zaken als voltage meetpunten ontbreken dan ook.

De BIOS komt overeen met die van andere ASRock Z87 borden. Klik hier voor een beschrijving van de nieuwe BIOS. Onderstaande afbeeldingen geven een goed beeld van de mogelijkheden.

Testmethode, bClk-waardes en BIOS-versies.

We hebben de ASRock Z87 Extreme9/ac op dezelfde manier getest als de eerder besproken 37 Haswell-moederborden, ofwel in combinatie met een Intel Core i7 4770K Haswell processor, 2x 4 GB Corsair Vengeance Pro DDR3-1600 geheugen, integrated graphics, een OCZ Vertex 4 128 GB SSD, een Corsair CX750M voeding en Windows 8 Pro x64 als besturingssysteem. 

We testen alle borden op hun standaardinstellingen, zoals ze uit de doos komen. Vanzelfsprekend zijn prestaties en stroomverbruik afhankelijk van de standaard tuning. Vroeger speelden moederbordfabrikanten geregeld vals door de bClk stiekem standaard een kleine beetje te verhogen. Wij en andere reviewsites waren daar nooit echt van gediend en de verschillende fabrikanten lijken hun leven te hebben gebeterd. Zoals te zien in onderstaande grafiek werken alle tot nu toe geteste Haswell borden keurig standaard op 100 of 99,8 MHz bClk, met enkel een klein aantal ASRock en ASUS borden die op 100,1 MHz of 100,2 MHz werken als uitzondering.  De Z87 Extreme9/ac werkt ook gewoon netjens op 100,0 MHz.

MoederbordGebruikte BIOS-versie tijdens test
ASRock Fatal1ty H87 Performance P.1.30
ASRock Fatal1ty Z87 Professional L1.03
ASRock Z87 Extreme6 M1.11B
ASRock Z87 Extreme9/ac P1.70
ASRock Z87E-ITX P.150A
ASRock Z87M Extreme4 M1.21A
ASUS B85M-G 309
ASUS Gryphon Z87 3008
ASUS H87I-Plus 306
ASUS H87M-E 401
ASUS H87M-Pro 0504
ASUS Maximus VI Extreme 3009
ASUS Maximus VI Formula 0714
ASUS Maximus VI Gene 3009
ASUS Maximus VI Impact 0403
ASUS Maximus VI Hero 224
ASUS Sabertooth Z87 3008
ASUS Z87-A 3008
ASUS Z87-Deluxe 3008
ASUS Z87-Expert 3008
ASUS Z87-K 309
ASUS Z87-Plus 3008
Gigabyte B85M-HD3 F2
Gigabyte G1.Sniper 5 F3h
Gigabyte G1.Sniper B5 F5
Gigabyte G1.Sniper M5 F6
Gigabyte H87M-HD3 F2
Gigabyte Z87-D3HP F2
Gigabyte Z87-HD3 F2
Gigabyte Z87M-D3H F4
Gigabyte Z87X-OC F3
Gigabyte Z87X-UD3H F4h
Gigabyte Z87X-UD5H F3
Intel DZ87KLT75K 86A.0328
MSI B85M-P33 V4.2B1
MSI H87-G41 PC Mate V3.2B1
MSI Z87 MPower V1.3B1
MSI Z87 MPower Max V1.2B4
MSI Z87 XPower V1.1B9
MSI Z87-G43 V1.2B1
MSI Z87-G45 Gaming V1.1B3
MSI Z87-GD65 Gaming V1.1B1
MSI Z87I V1.00

Benchmarks: 3DMark

In 3DMark Vantage scoort de ASRock Z87 Extreme9/ac 6265 punten. Daarmee vinden het bord in de onderste helft van de grafiek, maar wel al ruim boven de eerder geteste ASRock Haswell moederborden. ASRock begint de tuning van haar Haswell BIOS'en dus steeds beter voor elkaar te krijgen.

Benchmarks: Cinebench 11.5

In de Cinebench-benchmark, die echt uitsluitend leunt op CPU-prestaties, scoren vrijwel alle borden identiek, behalve de borden met minder aggressieve 4-core Turbo. De Z87 Extreme9/ac blijkt ook geen aggresieve 4-core Turbo te hebben, maar zich netjes aan de Intel standaarden te houden. Vandaar een score van 8,15 punten. Uiteraard is het overigens mogelijk om de Turbo-multipliers zelf anders in te stellen in de BIOS.

Benchmarks: PCMark 7 Computation

Op een enkele uitzondering na liggen de prestaties ook in de PCMark 7 Computation test zo dicht bij elkaar dat de verschillen kleiner zijn dan de nauwkeurigheid van de benchmark. Op de grotere verschillen na moeten we dus ook zo reëel zijn dat de volgorde in de grafiek veelal op toeval is gebaseerd, hoewel we benchmarks natuurlijk meermaals hebben gedraaid. De niet aggressieve 4-core Turbo is de reden dat we de ASRock Z87 Extreme9/ac opnieuw vrij laag in de grafiek zien.

Benchmarks: Passmark 8 (CPU en geheugen)

Ten slotte Passmark 8. De onderste grafiek (Passmark 8 MemoryMark, een benchmark voor geheugenprestaties), is misschien nog wel het meest interessant. Intel en ASUS hebben een ietwat aggressievere geheugentuning dan de rest en scoren een fractie hoger, al mag het allemaal geen naam hebben. De ASRock Z87 Extrem9/ac vinden we halverwege de grafiek en dus een stuk hoger dan eerder geteste ASRock Z87 borden, waarbij de geheugentuning nog een stuk minder was. Bij de CPUmark test is de niet aggressieve 4-core Turbo weer debet aan de lage score.

Stroomverbruik: 3DMark Vantage (gemiddeld)

Interessanter is natuurlijk het stroomverbruik. Dat hebben we op drie manieren gemeten. Allereerst meten we het gemiddelde stroomverbruik tijdens een volledige run van 3DMark Vantage. Hierbij wordt zowel CPU als GPU flink belast. Daarnaast meten we het maximale verbruik tijdens het draaien van de CPU-benchmark Cinebench 11.5. Ten slotte hebben we ook het idle-verbruik gemeten, waabij we een gemiddelde over een periode van 5 minuten hebben bepaald.

Tijdens de 3DMark Vantage run verbruikt het testsysteem opgebouwd rond de Z87 Extrem9/ac gemiddeld 74,6 watt. Het moet gezegd: voor een bord met zo veel extra functionaliteit valt ons dat nog best mee.

Stroomverbruik: Cinebench 11.5 (max)

Bij Cinebench 11.5 vinden we de borden zonder aggressieve 4-core Turbo bovenaan, zo ook de Extreme9/ac. De lagere benchmarkscore vertaalt zich ook in een relatief laag stroomverbruik van maximaal 98 watt.

Stroomverbruik: Idle (gem. over 5 minuten)

Dan het idle-verbruik, gemiddeld over een periode van vijf minuten. Dat is zoals te verwachten bij een bord met dusdanig veel functionaliteit als de Extreme9 niet bijster laag: 44,4 watt.

Geluidskwaliteit: Signaal/ruis-verhouding

Met de loopback-test van Rightmark Audio Analyzer, waarbij we uitgang en ingang van de onboard geluidskaarten met elkaar verbinden, hebben we de kwaliteit van de onboard geluidskaarten getest. Die is meer dan uitstekend bij dit bord: we meten 93 dB(A).

Conclusie

De ASRock Z87 Extreme9/ac is een Haswell-moederbord dat echt bol staat van de functionaliteit. Intel Thunderbolt, ondersteuning voor 4-way SLI, 10x USB 3.0, 2x Gigabit LAN, 802.11ac WLAN, 10 SATA600-poorten het zit er allemaal op. Wij hebben vooralsnog geen enkel Socket 1150 bord voorbij zien komen dat zó compleet is. Bovendien is de prijs van € 344 weliswaar erg fors - duurder dan de duurste CPU die je op het bord kunt plaatsen! - maar gezien de geboden functionaliteit valt het eigenlijk nog wel mee.

De voornaamste vraag die dit bord bij ons oproept is: wie heeft juist deze combinatie van voorzieningen nodig? 4-way SLI functionaliteit is voornamelijk interessant voor professionele overklokkers en de paar gamers die die extra procentjes prestatie per se moeten hebben. Geen van beide doelgroepen zal Thunderbolt nodig hebben. Twee keer Gigabit LAN is nuttig voor een snelle verbinding met een netwerkopslag, nuttig voor wie werkt met omvangrijke bestanden - maar wat is dan de meerwaarde van 802.11ac WLAN? Het lijkt wat ver gezocht om die bijvoorbeeld te gebruiken om muziek te streamen, ten einde de volledige bandbreedte van de bedrade verbinding voor andere toepassingen beschikbaar te houden. Ook 10 USB 3.0 poorten en 10 SATA600-poorten lijken lastig zinvol te benutten. Dat zorgt voor een enigszins dubbel gevoel bij dit bord: je komt qua functionaliteit niets te kort, maar tegelijkertijd zal je ook flink betalen voor functionaliteit die je vermoedelijk nooit gaat gebruiken.

Qua BIOS-tuning heeft ASRock bovendien nog een kleine achterstand op de concurrentie, al wordt die inmiddels kleiner. De Extreme9/ac, die we natuurlijk met een recentere BIOS-versie hebben getest, presteert al duidelijk beter dan eerder geteste ASRock Z87-borden. ASRock is de enige fabrikant die op haar borden bij Intel K-processors niet alle CPU-cores naar maximale klokfrequentie laat Turbo'en in multi-threaded applicaties, maar zich netjes houdt aan de Intel voorschriften. Uiteraard kun je het zelf in de BIOS aanpassen, maar uit de doos is het bord zodoende zoals we hebben gezien wat langzamer dan de concurrentie. Eerlijk is eerlijk: niet alleen mogen de prestatieverschillen eigenlijk geen naam hebben, ook kunnen wij een fabrikant niet aanrekenen dat hij zich houdt aan opgegeven specificaties en grenswaarden.

Dat maakt de ASRock Z87 Extreme9/ac een bord voor liefhebbers van features: wil je gewoon alles erop en eraan, zonder je achteraf zorgen te hoeven maken of je toch wel Thunderbolt of 802.11ac wilde hebben, een bord waarmee je alle kanten op kan, dan is er geen enkel exemplaar op dit moment te koop met deze compleetheid van voorzieningen - de modellen die in de buurt komen, zijn bovendien een stuk duurder. Dat maakt dit een prima keuze, zij het niet de goedkoopste of degene met de beste prijs/prestatieverhouding, maar ruimschoots voldoende voor een Hardware.Info Silver Award.


ASRock Z87 Extreme9/ac

ASRock Z87 Extreme9/ac


Besproken product

Vergelijk  

Product

Prijs

Silver Award ASRock Z87 Extreme9/ac

ASRock Z87 Extreme9/ac

  • ATX
  • Socket 1150
  • Intel Z87
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
0
*