Noxon DAB+ Stick review: Digitale radio in Nederland

13 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. DAB+ in Nederland
  3. 3. Noxon DAB+ Stick
  4. 4. Test: DAB+ in de praktijk
  5. 5. Conclusie
  6. 6. Besproken producten
  7. 7. Reacties

Inleiding

Afgelopen zondag was een belangrijke dag voor radioliefhebbers in ons land. Hoewel de meeste zenders als test al een tijdje in de lucht waren, zenden sinds 1 september zowel de publieke omroep als de landelijke commerciële radiostations digitaal uit, via de DAB en DAB+ standaarden. Dat betekent dat je, mits je een moderne digitale radio hebt, méér zenders kunt ontvangen en die zenders bovenal ook in betere kwaliteit dan via FM kunt beluisteren. Wij legden ons oor de te luister bij de nieuwe revolutie in het Nederlandse radiolandschap en testten een ontvanger waarmee je op je PC al voor zo'n 25 euro aan de slag kan, de Noxon DAB+ Stick.

DAB(+)

DAB staat staat voor Digital Audio Broadcasting en kun je opvatten als de digitale opvolger van de analoge FM-radio. De originele standaard stamt al uit 1993 en in menig Europees land wordt er ook al sinds jaar en dag uitgevonden via DAB. 

De originele DAB-standaard is gebaseerd op MPEG1 Layer II audio, ook wel MP2 genoemd, een compressietechniek die nog van vóór de tijd van MP3 stamt en naar huidige maatstaven alles behalve efficient is. Wanneer je bedenkt dat de DAB-standaard al in 1993 werd geïntroduceerd is het op zich niet gek dat de standaard is gebaseerd op zo'n oude codec.

In grote delen van Nederland zendt de publieke omroep al sinds 2004 uit in DAB. In dat jaar besteedden we in Hardware.Info Magazine al eens aandacht aan de techniek en testten we een portable DAB-radio van Philips. Hoewel er op dat moment al plannen waren om DAB verder uit te rollen, vroeg de Tweede Kamer de toenmalige minister van economische zaken om de DAB-plannen "even" in de koelkast te zetten, aangezien er een opvolger van de standaard in aantocht was. Die kwam in 2007 in de vorm van DAB+, een variant die technisch grotendeels hetzelfde werkt - en ook gebruik kan maken van dezelfde infrastructuur - maar is gebaseerd op de veel efficiëntere MPEG4 HE-AAC codering en verder is voorzien van verbeterde foutcorrectie om zo ontvangstproblemen te verminderen. Waar met MP2 er toch minimaal 128 kbps nodig is voor een acceptabele geluidskwaliteit, is met MPEG4 HE-AAC 64 kbps of zelfs 48 kbps al voldoende. 

In april 2011 werden de FM-zendvergunningen voor de landelijke commerciële radiostations verlengd en kregen zij vanuit de politiek de verplichting om uiterlijk 1 september 2013 te beginnen met digitaal uitzenden via deze DAB+ standaard. Het is inmiddels dus 1 september geweest en het DAB-netwerk is in de lucht, landelijk dekkend zelfs. 

Wie een geschikte digitale radio heeft, kan zodoende op dit moment bijna overal in Nederland 27 radiozenders digitaal ontvangen. De publiciteitscampagne is inmiddels gestart, zie de site digitalradio.nl


Publieke en commerciële zenders slaan de handen ineen om digitale radio te promoten.

Voordelen

DAB(+) biedt verschillende voordelen boven analoge FM-radio. We noemden al dat er méér zenders in de lucht passen en dat de geluidskwaliteit in potentie beter is. Daarnaast is DAB en zeker DAB+ veel minder storingsgevoelig: krakend geluid in de auto is dus verleden tijd. Een ander voordeel is gebruiksvriendelijkheid: niet langer "scannen" naar zenders of frequenties uit je hoofd leren: bij DAB kies je op een radio simpelweg de zender uit een lijstje.

Een nadeel is natuurlijk dat je een nieuwe radio nodig hebt. Aangezien thuis en op het werk steeds meer mensen via kabel of internet radio luisteren, zal DAB+ daar vermoedelijk geen grote impact hebben, al zijn er genoeg draagbare DAB+ radio's te koop. In de auto, dát is waar DAB vermoedelijk het verschil gaat maken. De meeste autofabrikanten hebben voor andere landen inmiddels al DAB-radio's in het assortiment. Het ligt in de lijn der verwachting dat nu DAB ook in Nederland officieel is geïntroduceerd, er ook steeds meer auto's standaard met DAB+ ontvanger zullen worden uitgeleverd. Voor bestaande auto's zijn er natuurlijk losse, DAB-geschikte autoradio's te koop. 

DAB+ in Nederland

De in 2004 gestarte uitzendingen van de publieke omroep volgens de oude DAB standaard zijn nog steeds in de lucht, al heeft ook de publieke omroep aangekondigd per 1 januari 2014 over te stappen naar DAB+, wat betekent dat iedereen die begin jaren 2000 een DAB-radio heeft gekocht, helaas het apparaat naar een afvalstation kan brengen. De wet van de remmende voorsprong aan het werk, zullen we maar zeggen.

De multiplex op kanaal 12C die de publieke omroep heeft, bevat alle van de FM- en AM-band bekende publieke zenders, inclusief een 24H Nieuws zender waarop constant het laatste NOS Journaal wordt herhaald en een Top 2000 zender met non-stop muziek uit de gelijknamige hitlijst.

De commerciële omroepen gebruiken een multiplex op kanaal 11C. Bij de frequentieveiling van 2011 heeft het ministerie van economische zaken afgedwongen dat iedere zender ook een tweede zender aanbiedt op DAB+ om zo op de nieuwe digitale radio al direct meer aanbod te hebben dan via FM. Vaak komt die tweede zender uit eigen stal. Zo vinden we naast SLAM!FM bijvoorbeeld subzender JUIZE en heeft Q-music een non-stop muziekkaneel Q-music non-stop in het leven geroepen. De ruimte voor de tweede zender mag echter ook verhuurd worden aan andere partijen. Zo hebben we de komst van Efteling Radio op DAB+ te danken aan 538 en heeft de eigenaar van 100% NL haar tweede plek verhuurd aan de christelijke zender Radio Marina. Dezelfde firma maakt het met Radio 10 nog bonter, want in de tweede positie daarvan vinden we BG Radio, een Bulgaars radiostation. BNR Nieuwsradio heeft haar tweede plek nog niet in gebruik genomen. Hoe het ook zij, alle bekende landelijke commerciële radiostations zijn in de lucht: van 538 tot Sky Radio en van Veronica tot BNR.

In onderstaande tabel vind je een compleet overzicht van alle radiozenders die je op dit moment in Nederland via DAB(+) kunt ontvangen.

ZenderCoderingBitrate
Publieke omroep - 12C  
24H Nieuws MP2 48 kbps
3FM MP2 128 kbps
FunX MP2 128 kbps
Radio 1 MP2 128 kbps
Radio 2 MP2 128 kbps
Radio 4 MP2 160 kbps
Radio 5 MP2 128 kbps
Radio 6 MP2 128 kbps
Radio Top 2000 MP2 128 kbps
Commerciële omroepen - 11C  
100% NL HE-AAC 80 kbps
538 HE-AAC 64 kbps
Arrow Classic Rock HE-AAC 48 kbps
BG Radio HE-AAC 40 kbps
BNR Nieuwsradio HE-AAC 80 kbps
Classic FM HE-AAC 64 kbps
Efteling Radio HE-AAC 48 kbps
JUIZE! HE-AAC 64 kbps
Q-music HE-AAC 80 kbps
Q-music non-stop HE-AAC 48 kbps
Radio 10 HE-AAC 80 kbps
Radio Maria HE-AAC 56 kbps
Radio Veronica HE-AAC 64 kbps
Sky Lovesongs HE-AAC 64 kbps
Sky Radio HE-AAC 64 kbps
SLAM!FM HE-AAC 64 kbps
Sublime HE-AAC 80 kbps
Sublime You HE-AAC 48 kbps

Uiterlijk 1 september 2015 moeten de bovenregionale omroepen volgen. Denk aan Radio West, Decibel en Fresh FM in het westen van Nederland, L1 en Omroep Brabant in het zuiden of Omrop Fryslân en Radio Drenthe in het noorden. Multiplexen daarvoor zijn al gereserveerd en een compleet overzicht vind je op deze site

DAB werkt volgens het Single Frequency Network principe, waarbij verschillende zendmasten dezelfde data op dezelfde frequentie uitzenden. Het maakt dat in tegenstelling tot bij FM er geen overlappende frequenties gezocht hoeven te worden en dat het relatief eenvoudig is om een landelijk dekkend netwerk te maken, wat voor de multiplex van de commerciële omroepen al gelukt is. De technologie is echter minder ideaal voor lokale omroepen, die vaak een enkele stad of kleine regio bedienen. Nu kunnen die simpelweg een minder krachtige FM-zender op een hoog gebouw midden in hun verzorgingsgebied plaatsen. Of en hoe lokale omroepen de overstap naar DAB kunnen gaan maken is nog onduidelijk.

Noxon DAB+ Stick

Om te experimenten met DAB gingen wij aan de slag met de Noxon DAB+ Stick, die je voor zo'n 25 euro op de kop kunt tikken. De USB-ontvanger is klein van formaat en wordt geleverd inclusief een sprietantenne. Die is voor ontvangst buiten prima, maar wil binnen nog wel eens te kort schieten. De stick is gebaseerd op de Realtek RTL2832U chip die ook in menig USB DVB-T ontvanger terug te vinden is. Belangrijkste is dan ook dat Noxon de in samenwerking met Fraunhofer ontwikkelde DAB-ontvangstsoftware bundelt.

Noxon DAB+ Stick

Noxon DAB+ Stick

De installatie van de stick is een fluitje van een cent, al moet je wanneer je Windows 8 gebruikt wel even langs de Noxon-website; de meegeleverde CD kan je dan in de doos laten zitten. De ontvangstsoftware is even simpel als doeltreffend. Bij de eerste keer opstarten kun je alle DAB-geschikte frequenties scannen en wordt automatisch een lijstje zenders opgebouwd. Vanaf dat moment kun je eenvoudig op een zender afstemmen door op de naam te klikken.

De software biedt de mogelijkheid om geluid op te nemen, als ook om opnames in te programmeren. Wanneer je afstemt op een radiozender, kun je keurig zien via welke codering en met welke bitrate er wordt uitgezonden. Uiteraard is het mogelijk om opnieuw naar zenders te zoeken, bijvoorbeeld wanneer je naar het buitenland gaat.

Wij testten de Noxon DAB+ Stick zowel op een HP Elitebook Windows 8 laptop als een Acer W510 Windows 8 tablet en op beide werkte de ontvanger uitstekend. Klik hieronder voor screenshots van de software.

Test: DAB+ in de praktijk

Dankzij de Noxon DAB+ Stick konden we al wat ervaring opdoen met DAB+ radio. Het belangrijkste is natuurlijk de geluidskwaliteit. In potentie klinken DAB en DAB+ een stuk beter dan FM, aangezien bij FM-radio alle frequenties boven de 15 kHz worden afgekapt. Zeker bij muziekzenders kan de aanwezigheid van hogere tonen voor een flinke verbetering van de geluidskwaliteit zorgen. Uiteraard valt of staat alles met de compressie.

Met de middels de oude DAB-standaard gecodeerde zenders van de publieke omroep hebben we de afgelopen jaren al ruime ervaring opgedaan. Het oordeel dat we daar de afgelopen jaren over hebben geveld is dat 128 kbps MP2 op zich niet slecht klinkt, maar het is toch een beetje blikkerig. Radio 1 en 3FM via DAB klinken op sommige punten beter dan via FM, maar je hebt toch duidelijk door dat je naar een digitaal signaal luistert. Het lijkt erop dat 160 kbps bij MP2 toch wel nodig is voor goede geluidskwaliteit. Radio 4 zendt met die bitrate uit en dat klinkt prima. De 24H Nieuws zender, die met 48 kbps MP2 mono werkt, is heel eerlijk niet om aan te horen. DAB blijkt, in ieder geval in de regio Den Haag waar we onze tests hebben gedaan, minder storingsgevoelig dan FM, maar als het stoort klinkt dat erg vervelend. Je hoort dan een rare soort vervorming en soms piepjes die nog het best te vergelijken zijn met een krijtje dat schuurt langs een schoolbord: niet fijn dus. Het maakt dat DAB onderweg wel iets beter bevalt dan FM, maar niet veel en duidelijk z'n eigen minpunten heeft.

Dan DAB+ waar nu dus de commerciële omroepen mee uitzenden en vanaf volgend jaar ook de publieke omroep. Dat klinkt verrassend goed! De 64 kbps HE-AAC zenders halen het uiteraard niet bij CD-kwaliteit, maar het is wel prima geluid en naar onze mening duidelijk veel beter dan FM en dan de 128 kbps MP2 DAB-uitzendingen. Een onderzoek van de Europese uitzendorganisatie EBU met een groot testpanel wees de geluidskwaliteit van 64 kbps HE-AAC aan als 'Excellent'. Zelfs de 48 kbps zenders zoals Q-music non-stop zijn prima aan te horen, al hoor je dan toch dat je naar gecomprimeerde audio luistert. Het EBU panel klassificeert 48 kbps HE-AAC als 'Good to Excellent'.  

Groot voordeel van DAB+ blijkt ook de foutgevoeligheid. Sowieso hebben we de DAB+ zenders veel minder ontvangstproblemen dan met de DAB-zenders. Sterker nog; wanneer niet binnenshuis hebben we zelfs geen enkel ontvangstprobleem geregistreerd. Ander voordeel dat het bij DAB+ "alles of niets" is. Geen vervelend piepjes of andere vervorming als het signaal even wegvalt; het geluid dempt netjes weg en komt weer op zodra de ontvangst weer goed is. Top! Overigens heeft de verberterde foutcorrectie ook een nadeel; DAB+ audio heeft een vertraging van 2 tot 4 seconden aangezien bij elkaar horende data in tijd wordt verspreid om zo geen last te hebben van zeer kortstondige storingen. Dat is wellicht een nadeel voor wie live voetbalwedstrijden luistert via de radio. Van de andere kant; met de verschillende vormen van digitale TV zijn we er in 2013 wel aan gewend dat een live uitzending nooit meer écht live is; overal is er wel iets van vertraging.


DAB+ is nu al bijna landelijk dekkend

Om te analyseren hoe het zit met de landelijke dekking, zijn we afgelopen weekend van Den Haag naar Nijmegen op en neer gereden en onderweg op een tiental plaatsen gestopt om te luisteren. Op alle plekken was het DAB+ netwerk keurig in de lucht. Hoewel we dus niet alles van Groningen tot Limburg hebben getest, is deze steekproef bemoedigend. Overigens is juist voor regio's als Limburg de komst van DAB+ een zegen: waar we in de randstad immers gewend zijn aan een groot zenderaanbod, is het aantal beschikbare commerciële omroepen in Limburg zéér beperkt, aangezien veel FM-frequenties zijn geclaimd door Belgische en Duitse zenders. Dankzij DAB+ is er dus voor het eerst in heel Nederland een groot zenderaanbod.

Middels de Noxon-software hebben we een aantal korte testopnames gemaakt voor wie wil horen hoe de DAB en DAB+ radiostations klinken. Aangezien de HE-AAC bestanden niet op iedere PC goed afspelen, hebben we ook een aantal fragmenten opgenomen als WAVE-audio. Klik hier om de audiobestanden te downloaden.

Op basis van het feit dat we makkelijk opnames konden maken mag je afleiden dat DAB en DAB+ niet zijn voorzien van enige vorm van DRM. Sterker nog; het zit niet eens in de standaard. Radio blijft wat dat betreft dus net zo open als vroeger.

Conclusie

Beter laat dan nooit, moeten we maar denken. Waar in sommige omringende landen zoals het Verenigd Koninkrijk mensen al jaren naar digitale radio kunnen luisteren, hebben we in Nederland dus tot 2013 moeten wachten totdat publieke én commerciële zenders digitaal te ontvangen zijn. De vertraging heeft er in ieder geval voor gezorgd dat we in Nederland nu van de nieuwste versie van de standaard gebruikt maken, DAB+.

En DAB+ klinkt goed! De commerciële zenders die sinds 1 september in heel het land te ontvangen zijn klinken uitstekend, al is de bitrate voor de meeste zenders slechts 64 kbps. Het is zeker geen CD-kwaliteit, maar duidelijk beter dan FM. Ook de storingsgevoeligheid van DAB+ blijkt top. Andere beloftes die nu al zijn ingelost zijn landelijke dekking voor alle commerciële zenders (in regio's Limburg kan de vlag uit!) en meer keuze qua zenders. Of er nu veel mensen zijn die Efeteling Radio gaat luisteren via de ether durven we niet in te schatten, maar het kan in ieder geval wel.

Voor thuisgebruik zal DAB+ weinig verschil gaan maken. Radio luisteren via de kabel of internet is daarvoor al te veel ingeburgerd. Juist voor in de auto is DAB+ een uitkomst, want daar kan internetradio met beperkte mobiele abonnementen en weinig standaardisatie nog niet echt doorbreken. Als de verschillende autofabrikanten snel beginnen met het verkopen van auto's met DAB-radio, kan de adoptie van de nieuwe standaard snel gaan. Misschien kunnen we dan over de nodige jaren de FM-band als net zo'n achterhaalde technologie beschouwen als AM nu, al zal FM voor de kleine, lokale zenders vermoedelijk aanvankelijk de thuisbasis blijven.

De Noxon DAB+ Stick tenslotte werkt prima. Wie op een Windows laptop of tablet DAB+ radio wil ontvangen, haalt voor zo'n 25 euro een prima product in huis.


Besproken product

Vergelijk  

Product

Prijs

Noxon DAB+ Stick

Noxon DAB+ Stick

  • USB
Niet verkrijgbaar
0
*