AMD Temash, Kabini, Richland: nieuwe kansen?

30 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Positionering
  3. 3. Temash
  4. 4. Kabini
  5. 5. Richland
  6. 6. Dock en wireless display
  7. 7. Conclusie
  8. 8. Besproken producten
  9. 9. Reacties

Inleiding

Dat AMD in zwaar weer verkeert is inmiddels zo'n cliché dat we ervan uitgaan dat het geen nadere toelichting behoeft. Veel interessanter is het om te zien hoe het noodlijdende concern probeert weer vaste grond onder de voeten te krijgen. Dat doet het met een uitgekiende langetermijnstrategie en een iteratiecyclus van productupdates die weliswaar geen eigen, hippe naam heeft, maar desalniettemin niet minder indrukwekkend is. Vandaag kondigt AMD een drietal nieuwe platforms aan voor toekomstige computers, met de welluidende namen Temash, Kabini en Richland. Deze beloven niet alleen verbeterde efficiëntie en dus hogere prestaties en een lager stroomverbruik, maar voegen ook weer nieuwe functies toe waar de gebruiker in het dagelijks leven continu voordeel van moet bemerken. We nemen je mee langs de drie nieuwkomers voor een voorstelrondje.

Voordat we daartoe overgaan, iets meer over de achtergrond van AMD's strategie. Wie AMD denkt te volgen door een oogje te houden op de prestaties van de beste desktopprocessors van het merk, momenteel de Bulldozer-architectuur met Piledriver cores, kijkt niet naar de juiste productlijn. AMD weet heel goed dat de echte ontwikkeling in de markt en dus ook de grootste omzetkansen zich bevinden in het mobiele segment. De uitdaging voor het merk is dat het relatief laat de koers heeft verlegd om de R&D-investeringen daarop aan te laten sluiten.

Daarin is het merk niet alleen. Het mag dan niet de slimste stap van AMD geweest zijn om de mobiele graphics divisie in 2008 te verkopen aan Qualcomm (diens Adreno-chips zijn niet voor niets een anagram van 'Radeon'), ook grote concurrent Intel heeft nogal wat tijd nodig gehad om de koers te verleggen richting de mobiele markt. Waar Intel zich daarbij toelegt op enerzijds haar superieure productieprocessen en anderzijds op lager stroomverbruik (twee zaken die hand in hand gaan), kiest AMD voor een andere aanpak.

Hoewel deels noodgedwongen (AMD heeft immers de eigen productiefaciliteiten moeten verkopen en kan dus niet meer rechtstreeks investeren in kleinere productieprocedé's), is de strategie van AMD daarom niet minder interessant. Het bedrijf gaat er impliciet vanuit dat de betere, zuiniger productieprocedé's er ook zonder eigen directe investeringen wel komen - een correcte aanname. In zekere zin is daarmee toenemende energiezuinigheid voor de toekomst gegarandeerd, ook al zou het merk hier niets aan doen in de architectuur - wat natuurlijk niet het geval is. Het geeft echter enige ruimte om stap voor stap toe te werken naar de systeemarchitectuur waarvan AMD overtuigd is dat het de heilige graal is voor de computerplatforms van de toekomst: een waarin CPU en GPU twee handen op dezelfde buik zijn, met gedeelde systeembronnen en de mogelijkheid om naadloos onderling data uit te wisselen en te bewerken, zonder op elkaar te hoeven wachten.

Dat noemt AMD de 'Heterogeneous System Architecture' ofwel HSA en die term zien we alweer een hele tijd op de roadmaps van het bedrijf prijken. Zoals gezegd is het een stappenplan; het beoogde doel wordt pas over de nodige chipgeneraties bereikt. Dat heeft er alles mee te maken dat ontwikkelaars en programmeurs anders moeten gaan werken om te profiteren van een HSA en dat betekent een leerproces en een voorlichtingsproces: zaken die tijd nodig hebben. In die tijd moet AMD zoveel mogelijk medestanders vinden én zoveel mogelijk voorbeelden verzinnen van hoe de beoogde architectuur een betere, gebruiksvriendelijker en soepeler computerervaring moet opleveren.

De vandaag aangekondigde nieuwe platforms met de namen Temash, Kabini en Richland beschikken dan ook weer over functies die precies dát doen. Bewegingsbediening, gezichtsherkenningauthenticatie, draadloze schermverbindingen en uiteraard het vaste stokpaardje van HD videokwaliteit moeten alle bijdragen aan een, volgens AMD, betere ervaring voor de eindgebruiker. Daarnaast meent het merk dat de nieuwe platforms ook qua prestaties en energiezuinigheid sterke, zelfs superieure concurrentie zijn voor de producten van de grote tegenstander.

AMD Temash, Kabini, Richland positionering
Zo ziet AMD Temash, Kabini en Richland: voor krachtige tablets, hybride 'productiviteits' tablets/laptops en betaalbare, krachtige dunne notebooks.

Positionering

Als er één ding is waar AMD nog altijd weinig kaas van heeft gegeten, dan is het een duidelijk onderscheid maken tussen de aanduidingen en positionering van de eigen producten. Al sinds de grijze oudheid van het computertijdperk is de naamgeving die het bedrijf hanteert onvoorspelbaar en inconsistent. Met de A-serie APU's leek het de goede kant op te gaan, maar inmiddels zijn er al twee compleet verschillende architecturen (Llano en Trinity) naast elkaar verkrijgbaar binnen die reeks. Alleen een kenner kan ze onderscheiden en weten dat de ene A6-processor heel anders in elkaar zit dan de andere A6-processor. Helaas komt hierin geen verbetering met de vandaag aangekondigde platforms. Laten we eerst eens zien hoe die zich tot elkaar verhouden.

AMD platforms
Uit de presentatie van AMD over de mobiele platforms voor 2013

Temash en Kabini zijn gericht op het ultramobiele en mobiele segment van tablets en hybride tablets/laptops. Tot dusver hanteerde AMD een afwijkende naamgeving voor die segmenten. Processors van het Brazos-platform (de voorloper van Larne, waarvan Temash en Kabini deel uitmaken) werden met een E aangeduid. De Temash processors krijgen echter een A-aanduiding. De voor hybride tablets en ultralichtgewicht notebooks bestemde Kabini-lijn wordt ondertussen verdeeld in een aantal A-processors en een aantal E-exemplaren. En de rest van de A-lijn krijgt nu een derde variant, in de vorm van modellen op basis van het Richland-platform.

Alle vandaag aangekondigde modellen zijn gericht op de mobiele en ultramobiele markt. Richland kan gezien worden als een ULV-versie van Trinity. Dat platform blijft nog even courant, tot het later dit jaar vermoedelijk wordt opgevolgd door Kaveri, dat voorzien zal zijn van nieuwe CPU-cores op basis van de Steamroller-architectuur.

'Elite mobility'

Op tal van punten spreekt AMD bij de aankondiging van de nieuwe APU's over 'Elite mobility'. Daarmee doelt het op de compleetheid van het nieuwe platform qua features en connectiviteite, alsmede de hoge (grafische) prestaties. Wat de presentatie van AMD op kunstige wijze verhult, is de pijnlijke afwezigheid van een product in het belangrijkste segment van dit moment: dat van zeer zuinige SoC's voor smartphones en tablets. De zuinigste versie van de nieuwe Temash-APU, de A4-1200, verbruikt slechts 3,9 watt. Bijzonder weinig in vergelijking met de 9 watt die de zuinigste 'Kabini'-APU verbruikt en helemaal gering vergeleken met de Richland-processors, die tot 35 watt consumeren - maar nog altijd heel wat meer dan een Nvidia Tegra 3 SoC of Intel 'Clovertrail' Atom Z2760 processor, die de 2 watt niet passeren.

Om die reden positioneert AMD Temash in een nieuwe 'performance tablets' klasse, die het van 'media tablets' onderscheidt vanwege... een snellere CPU/GPU. Een mooi staaltje cirkelredenering, maar het is niet alleen maar marketing. Het Cortex-A15 ontwerp van ARM heeft ook een hoger plafond. Vergelijkbaar met dat van AMD kan dat ook zo'n 4 watt consumeren, zoals geïllustreerd door Samsungs op Cortex-A15 gebaseerde Exynos 5 SoC. Ook de Tegra 4 verbruikt vermoedelijk onder volledige belasting méér dan de Tegra 3.

AMD gaat dus de strijd aan met die processors. Een valide strategie en gezien de architectuur en geclaimde verbeteringen zeker met een interessant product. Het laat echter onveranderd dat AMD in het segment voor chips die minder dan 2 watt verbruiken, geen product heeft. Ondertussen introduceerde Intel juist in dat segment onlangs het nieuwe Bay Trail platform, eveneens met een out-of-order x86-architectuur en een aanzienlijk verbeterde GPU. De nieuwe Atom kan wél in smartphones verwerkt worden en die markt is vooralsnog een stuk groter dan die voor tablets.

De andere nieuwkomers van vandaag gebruiken alle nog flink meer stroom dan de instap-versie van Temash. AMD hoopt feitelijk dat er een groeiend marktsegment komt van krachtiger tablets, lichtgewicht hybride laptops/tablets en lichtgewicht notebooks - waarbij accuduur onvermijdelijk wordt opgeofferd aan rekenkracht. Ondertussen zien we bij de fabrikanten van de producten waarin de diverse processors uiteindelijk belanden een trend wég van specificaties, benchmarks en cijfertjes. De consument wordt gepaaid met nuttige functies en bovenal met gebruiksvriendelijkheid en een lange accuduur. Hoewel AMD ook zeker op dat vlak verbeteringen biedt, blijft de vraag of het voldoende partners kan vinden om producten te maken die de kracht van de eigen architectuur te illustreren.

Temash

Temash is de codenaam voor de opvolger van Ontario en Hondo, beter bekend als de C-serie APU's met een TDP van 9 watt, respectievelijk de Z-serie met een TDP van 5,9 en 4,5 watt. Vooralsnog zijn er drie versies: de A4-1200 met een TDP van 3,9 watt, en de A4-1250 en A6-1450 met een TDP van 8 watt. De A4-modellen hebben twee cores, de A6 heeft er vier. De A6 onderscheidt zich verder met een turbo tot 1,4 GHz, waar de andere twee alleen op 1 GHz draaien. Ten slotte beschikt de A6 over 2 MB L2 cache, in plaats van 1 MB.

ModelRadeon versieTDPCPU coresCPU kloksnelheid (max/base)L2 cacheRadeon CoresGPU kloksnelheid (max/base)Max DDR3 snelheid
A6-1450 HD 8250 8W 4 1,4 GHz / 1 GHz 2 MB 128 400/300 MHz DDR3L-1066
A4-1250 HD 8210 8W 2 1 GHz 1 MB 128 300 DDR3L-1333
A4-1200 HD 8180 3,9W 2 1 GHz 1 MB 128 225 DDR3L-1066

Alle drie de uitvoeringen zijn voorzien van een GPU op basis van AMD's Graphics Core Next architectuur, de basis voor de 7-serie videokaarten die we kennen van de desktop. Uiteraard zijn het flink uitgeklede versies, met 128 Radeon Cores en een kloksnelheid die varieert van 225 MHz voor de A4-1200 tot maximaal 400 Mhz voor de A6-1450. Onderdeel van de GPU is uiteraard AMD's ondersteuning voor HD videoweergave; een 'faster than realtime' encoder voor H.264 is inbegrepen in de functionaliteit. De ingebouwde GPU kan een resolutie van maximaal 2560x1600 aanleveren, voldoende voor bijvoorbeeld een scherm als in de Nexus 10. Een indicatie van de snelheid van de GPU via AMD's presentatie: de A6-1450 met 128 Radeon Cores op een snelheid van 400 MHz behaalde 537 punten in 3DMark11. AMD claimt voor de A4-1200 al 5x hogere prestaties in vergelijking met Intel Atom Z2760, die voorzien is van een PowerVR SGX 545, draaiend op 533 MHz.

Temash blokschemaDaarnaast is Temash een bijzonder compleet platform met ondersteuning voor maximaal 8 USB 2.0-poorten, twee USB 3.0-aansluitingen, SATA600, en aansturing voor een SD-geheugenkaartlezer. Dat zijn zaken die Intels CloverTrail platform niet biedt - extra chips zijn dan nodig, wat de efficiëntie van het eindproduct nooit ten goede komt.

Kijken we verder naar de opbouw van Temash, dan zien we twee Jaguar cores, een PCI-Express interface en een functie met de naam Turbo Dock. Die bespreken we later in dit artikel apart, maar kort gezegd is dit een nieuwe poging van AMD om een dock-aansluiting te bieden die via één kabel aansluiten van meerdere beeldschermen mogelijk maakt en daarnaast een aantal USB-poorten ter beschikking stelt. Bovendien presteren de APU's met variabele kloksnelheid beter wanneer verbonden met een dock. In 'docked' modus kan de A6-1450 daardoor de CPU op 1,4 GHz draaien en de GPU op 400 MHz, ipv 1 GHz, respectievelijk 300 MHz.

Jaguar

De rekenkernen in Temash zijn opgetrokken op basis van de op 28 nm geproduceerde Jaguar-architectuur, die de 40 nm Bobcat opvolgt. Deze moeten volgens AMD tot 20 procent hogere prestaties bieden dan Bobcat. Dat wordt mogelijk gemaakt door een hogere IPC (instructions per clock), hogere klokfrequenties bij een specifiek voltage en ondersteuning van een flink aantal nieuwe instructiesets ten opzichte van de voorganger. SSE4.1 en 4.2 en AES-versnelling alsmede AVX zijn de belangrijkste hiervan. Net als Bobcat is Jaguar een volledige 64-bits chip.

Jaguar core
Eén Jaguar core

Het belangrijkste verschil met Bobcat is de vernieuwde L2 interface: alle Jaguar cores in een Temash of Kabini APU zijn verbonden met dezelfde L2 cache van maximaal 2 MB, verdeeld over maximaal vier blokken van 512KB. De L2 cache is inclusive, wat wil zeggen dat data uit de L1 cache of de data cache ook in de L2 cache aanwezig moet zijn. Daardoor beschikken alle cores altijd over de juiste data en hoeft core 2 core 1 'niet lastig te vallen' (lees: te laten pauzeren) om te controleren of core 1 toevallig bezig is met dezelfde data als core 2. Dat komt de snelheid potentieel flink ten goede.

Jaguar L2 interface
Tot vier Jaguar-kernen zijn verbonden met één L2 interface en -cache

Kabini

Kabini is de grote broer van Temash. Deze lijn APU's heeft AMD speciaal voor het nieuwe hybride notebook/tablet segment ontwikkeld en is feitelijk identiek aan Temash qua opbouw. Het verschil zit in het aantal beschikbare cores en in de kloksnelheden.

ModelRadeon versieTDPCPU coresCPU kloksnelheid (max/base)L2 cacheRadeon CoresGPU kloksnelheid (max/base)Max DDR3 snelheid
A-serie
A6-5200 HD 8400 25W 4 2 GHz 2 MB 128 600 MHz DDR3L-1600
A4-5000 HD 8330 15W 4 1,5 GHz 2 MB 128 500 MHz DDR3L-1600
E-serie
E2-3000 HD 8280 15W 2 1,65 GHz 1 MB 128 450 MHz DDR3L-1600
E1-2500 HD 8240 15W 2 1,4 GHz 1 MB 128 400 MHz DDR3L-1333
E1-2100 HD 8210 9W 2 1 GHz 1 MB 128 300 MHz DDR3L-1333

Kabini-APU's combineren tot vier Jaguar cores met een 'Sea Islands' GPU - de opvolger van de eveneens op de Graphics Core Next gebaseerde Southern Islands reeks, die we kennen als de 7000-serie op de desktop. Volgens AMD betreft het een kleine verbetering ten opzichte van de versie van Graphics Core Next die we al kenden; het belangrijkste is dat DirectX 11.1 voor het eerst beschikbaar komt in een APU/SoC. Als je bedenkt hoe kort geleden het is dat mobiele GPU's voor deze klasse nog meerdere generaties achterliepen op wat in desktops en laptops gebruikelijk is, is dat een hele prestatie.

Kabini in schema (klik voor groot)
Kabini in schematische vorm (klik voor groot)

Voor hybride tablets en 'instap ultrabooks' is de grote hoeveelheid IO-mogelijkheden van het platform een flink voordeel. In een smartphone of tablet heb je weinig ruimte voor aansluitingen, maar Kabini is bestemd voor apparaten met een volwaardig aanbod aan in- en uitgangen. Dankzij de Unified North Bridge die onderdeel uitmaakt van Temash en Kabini vormen deze APU's probleemloos de basis voor een complete configuratie. Zoals te zien in bovenstaand schema kan daarin desgewenst ook nog een externe grafische kaart worden opgenomen.

De HD 8000 GPU's ondersteunen 4K en kunnen twee displays aansturen, waaronder ook draadloos - daarover verderop meer. Ook bevat de GPU een hardware h.264 encoder, die zowel op zichzelf (fixed function) kan werken als in samenwerking met de Radeon cores van de GPU (hybrid). Het encoderen gaat 'sneller dan realtime' bij 1080p@60fps. 

Net als Temash heeft Kabini geavanceerde mogelijkheden om het stroomverbruik te reguleren. Daarbij kan de APU de beschikbare stroom dynamisch verdelen over de GPU en de CPU. Voor toepassingen die minder GPU-kracht nodig hebben en meer van de CPU wordt de eerste teruggeklokt en de tweede opgevoerd, en voor toepassingen die juist het tegenovergestelde vereisen, geldt het omgekeerde. Wanneer de GPU opwarmt functioneren de CPU cores bovendien als heat sink, en vice versa.

Warmteverdeling binnen Kabini

Ook binnen de CPU cores zelf wordt een soortgelijk principe toegepast: als maar één core aan het werk hoeft, kan die sneller draaien en mag die meer stroom verbruiken. Om de temperatuur en het stroomverbruik optimaal te beheren, zijn alle belangrijke onderdelen van Kabini en Temash voorzien van verbruikssensoren. Een centrale controller leest alle informatie uit en verdeelt de beschikbare 'ruimte' zo efficiënt mogelijk.

Kabini cores

Richland

Richland is een heel ander verhaal dan Temash en Kabini. Feitelijk betreft dit een update van de vorig jaar geïntroduceerde Trinity APU's, die beschikken over twee of meer Piledriver processor cores en Northern Islands GPU-techniek, op de desktop bekend als de 6000-serie. Het is een incrementele update, die voornamelijk op grafisch gebied de nodige verbetering moet brengen.

In onderstaande tabel zijn de nieuwe modellen zichtbaar. Cursief zijn twee al bestaande APU's uit de Trinity-generatie opgenomen, om een indruk te krijgen van het verschil. Te zien is dat de CPU kloksnelheden licht zijn toegenomen, terwijl de GPU-snelheid fors omhoog geschroefd is.

ModelRadeon versieTDPCPU coresCPU kloksnelheid (max/base)L2 cacheRadeon CoresGPU kloksnelheid (max/base)Max DDR3
A10-5750M HD 8650G 35W 4 3,5 GHz / 2,5 GHz 4 MB 384 720 MHz / 600 MHz DDR3-1600 DDR3L-1600 DDR3U-1333
A10-4600M HD 7660G 35W 4 3,2 GHz / 2,3 GHz 4 MB 384 685 MHz / 496 MHz DDR3-1600
A8-5557M HD 8550G 35W 4 3,1 GHz / 2,1 GHz 4 MB 256 720 MHz / 554 MHz DDR3-1600 DDR3L-1600 DDR3U-1333
A6-5357M HD 8450G 35W 2 3,5 GHz / 2,9 GHz 1 MB 192 720 MHz / 533 MHz DDR3-1600 DDR3L-1600 DDR3U-1333
LV en ULV-modellen:
A10-5745M HD 8610G 25W 4 2,9 GHz / 2,1 GHz 4 MB 384 626 MHz / 533 MHz DDR3-1333 DDR3L-1333 DDR3U-1066
A10-4655M HD 7620G 25W 4 2,8 GHZ / 2 GHz 4 MB 384 496 MHz / 360 MHz DDR-1333
A8-5545M HD 8510G 19W 4 2,7 GHz / 1,7 GHz 4 MB 384 554 MHz / 450 MHz DDR3-1333 DDR3L-1333 DDR3U-1066
A6-5345M HD 8410G 17W 2 2,8 GHz / 2,2 GHz 1 MB 192 600 MHz / 450 MHz DDR3-1333 DDR3L-1333 DDR3U-1066
A4-5145M HD 8310G 17W 2 2,6 GHz / 2 GHz 1 MB 128 554 MHz / 424 MHz DDR3-1333 DDR3L-1333 DDR3U-1066
A6-4455M HD 7500G 17W 2 2,6 GHz / 2,1 GHz 2 MB 256 424 MHz / 327 MHz DDR3-1333

Kloksnelheid zegt overigens niet alles over de Richland (en Trinity) GPU's: niet alleen verschilt het aantal 'Radeon Cores' (ofwel unified shaders), ook het aantal texture mapping en render output eenheden varieert per Radeon versie.

AMd claimt een prestatietoename van 21% voor de A10-5750M in vergelijking met de A10-4600M, die we voor de vergelijking even cursief in bovenstaande tabel hebben opgenomen. De prestatiewinst bij de LV en ULV-modellen moet groter zijn: AMD rept van 40% snellere graphics voor de Richland A8-5545M in vergelijking met de Trinity A8-4555M. Ook de CPU rekenkracht moet iets zijn toegenomen, volgens AMD met zo'n 10 tot 12%.

Richland positionering

Met deze upgrade geeft AMD weerwoord aan de Ivy Bridge processors van Intel, die immers een flinke prestatietoename op grafisch vlak lieten zien ten opzichte van de voorgaande Sandy Bridge-modellen. Hoewel AMD nog de nodige voorsprong had, heeft het die nu weer verder uitgebouwd. AMD positioneert de A10-modellen tegenover Intels Core i5 processors; de A8 en A6 moeten de strijd aanbinden met de Core i3. Het zal duidelijk zijn dat die vergelijking qua pure processorprestaties een uitgemaakte zaak is: Trinity kon op dat vlak al niet goed meekomen en de 10% snelheidstoename zal daar weinig aan veranderen.

Richland GPU prestatie claims
Volgens AMD zijn de Richland APU's niet alleen grafisch sneller dan de tegenhangers van Intel, maar moeten notebooks met deze processor het ook overwegend langer volhouden op een acculading.

Qua grafische prestaties heeft AMD echter de betere kaarten en dat is te zien in de begeleidende presentatie bij Richland. Waar CPU-prestatievergelijkingen schitteren door afwezigheid, zien we voldoende benchmarks uit eigen keuken waarbij de nieuwe APU's de concurrent in het stof laten. Dat nemen we ter kennisgeving aan, totdat we zelf hebben kunnen testen. Dat geldt ook voor AMD's andere belangrijke claim, al vinden we die een stuk interessanter. Het bedrijf stelt in ieder geval op gelijk niveau te zitten met de Core processors als het gaat om stroomverbruik tijdens videoweergave, terwijl het aanmerkelijk hogere accutijden claimt voor web browsen en idle verbruik. Dit zou mogelijk gemaakt moeten worden door een verbeterde efficiëntie van de GPU.

Op papier klinkt Richland interessant, maar dat was ook het geval voor Trinity. We zouden de claims dan ook graag verifiëren aan de hand van benchmarks, maar daarvoor moeten we wachten op notebooks met deze APU aan boord. Dat is nu net het probleem: we zien in de Nederlandse markt vrijwel geen notebooks op basis van AMD-processors meer, uitgezonderd instapmodellen met A4- en A6-processors. Het zijn juist de A8 en A10-modellen die het interessantst zijn, maar die treffen we feitelijk niet aan. Dit is ook voor AMD dé grote uitdaging: partners overtuigen dat deze processors wel degelijk een goede keuze zijn, ook voor notebooks die niet perse een 499 of 599 euro prijspunt hoeven te behalen.

Dock en wireless display

Qua architectuur bieden Temash, Kabini en Richland dus de nodige voordelen, althans op papier. DirectX 11.1 graphics in het geval van de eerste twee en een combinatie van hoge grafische prestaties en een bescheiden verbruik voor alle drie. AMD heeft echter nog een aantal zaken toegevoegd, om het eigen platform nog wat interessanter te maken. De voornaamste daarvan zijn een nieuwe docking technologie en 'wireless display' ofwel de mogelijkheid draadloos beeld te versturen naar bijvoorbeeld een televisie.

Miracast

Om met wireless display te beginnen, volgens AMD's presentatie komt deze functie beschikbaar bij het verschijnen van Windows Blue ofwel Windows 8.1. Belangrijkste voordelen zijn volgens het bedrijf een zeer lage latency, zeker in vergelijking met Intels WiDi technologie. Dat zou het spelen van games via de draadloze verbinding mogelijk moeten maken. Daarnaast is er uiteraard de mogelijkheid om full hd 1080p video met 60 beelden per seconde te versturen. Ook in geluid is voorzien, al is niet duidelijk welke codecs worden ondersteund, dan wel hoeveel bandbreedte hiervoor beschikbaar is. Het is waarschijnlijk dat AMD de in de Radeon HD 8000 ingebouwde H.264 encoder gebruikt om het getoonde beeld in realtime te comprimeren, zodat het met een bescheiden bandbreedte verstuurd kan worden. Blijkens een dia in AMD's presentatie is de onderliggende technologie Miracast. Die open standaard wordt onder andere door Android 4.2 ondersteund en er zijn al diverse apparaten op de markt die als ontvanger kunnen dienen.

AMD Wireless Display

Dock

De dock-technologie van de nieuwe APU's kan op twee manieren geïmplementeerd worden. De voor de hand liggende is in de vorm van een extern dock, waarmee een laptop verbonden kan worden. Via de dock kunnen vervolgens tot vier extra beeldschermen worden aangestuurd én een aantal USB 3.0 poorten. Daarnaast zorgt de dock voor de voeding van de notebook. Een kleine beperking is dat je niet gelijktijdig vier beeldschermen kan aansturen én USB 3.0-snelheden kan behalen, maar voor meer realistische scenario's is dat natuurlijk geen probleem.

AMD dock

De tweede dock-optie waarover AMD spreekt is interessanter. Hierbij gaat het over het docken van een tablet in een keyboard-dock, ofwel toepassing in hybride tablets/notebooks. Bij deze implementatie kan de combinatie zorgen voor hogere prestaties, omdat de koelingsmogelijkheden met dock beter zijn. Door de verhoging van het thermisch plafond kunnen CPU en GPU harder werken. AMD's Turbo Core techniek zorgt hier automatisch voor.

AMD dock

AMD dock

Conclusie

Met de introductie van de Temash, Kabini en Richland APU's versterkt AMD de eigen positie in wat momenteel ontegenzeggenlijk een groeimarkt is. Qua functie-omvang en aansluitingen zijn het zonder meer in ieder geval op papier interessante producten. Er is ook veel te zeggen voor AMD's stelling dat een flexibele architectuur die naadloos kan schakelen tussen GPU en CPU rekenkracht de toekomst heeft, al is het bedrijf nog niet gearriveerd op het punt van een werkelijk volledige integratie.

Tablets op basis van Temash lijken ons in ieder geval bijzonder interessant en ook een uitwerking van een hybride tablet/notebook op basis van Kabini-APU's zou onze belangstelling hebben. Ruim een jaar geleden op een besloten bijeenkomst op IFA toonde AMD al de voordelen van een krachtige GPU in een x86-tablet. Sindsdien is Windows 8 verschenen en daarmee ontstaat potentieel ook een grotere afzetmarkt voor AMD's processors.

Intel zit echter ook niet stil en heeft inmiddels al laten weten dat de komende Atom-generatie in weinig aspecten meer lijkt op het antieke in-order ontwerp dat deze processors kenmerkte sinds de introductie in 2007. Bovendien zullen de op Bay Trail gebaseerde tablets en smartphones ook over een duidelijk krachtiger GPU kunnen beschikken. Weliswaar vermoedelijk nog niet op een niveau dat AMD's Radeon HD 8000 kan evenaren, maar 'Intel Inside' blijft voor consumenten en daarmee voor systeembouwers een bijzonder aantrekkelijk label.

AMD's grote uitdaging is de nieuwe producten in voldoende apparaten te laten belanden, waarbij het echt zal moeten voorkomen dat deze louter als budgetoplossing voor instapproducten gezien worden. Daarmee doet men het werk van AMD's ingenieurs tekort - de aandacht voor zaken waar de gebruiker in het dagelijks leven profijt van heeft is bewonderenswaardig. We hopen dan ook dat een van de grote OEM's het zal aandurven om een premium tablet of hybride te vervaardigen op basis van een van de topmodellen van de nieuwe lijnen. Alleen op die manier zullen we echt kunnen beoordelen in welke mate AMD een concurrend product heeft.


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

AMD A4-5000

AMD A4-5000

  • Socket FT3
  • 1.5 GHz
  • 4 cores
  • 15 W
  • 28 nm
  • Geïntegreerde GPU
Niet verkrijgbaar
AMD A4-5145M

AMD A4-5145M

  • Socket FP2
  • 2.0 GHz
  • 2 cores
  • 17 W
  • 28 nm
  • Geïntegreerde GPU
Niet verkrijgbaar
AMD A4-5150M

AMD A4-5150M

  • Socket FS1
  • 2.7 GHz
  • 2 cores
  • 35 W
  • 32 nm
  • Geïntegreerde GPU
Niet verkrijgbaar
AMD A6-5200

AMD A6-5200

  • Socket FT3
  • 2.0 GHz
  • 4 cores
  • 25 W
  • 28 nm
  • Geïntegreerde GPU
Niet verkrijgbaar
AMD A6-5345M

AMD A6-5345M

  • Socket FP2
  • 2.2 GHz
  • 2 cores
  • 17 W
  • 28 nm
  • Geïntegreerde GPU
Niet verkrijgbaar
AMD A6-5350M

AMD A6-5350M

  • Socket FS1
  • 2.9 GHz
  • 2 cores
  • 35 W
  • 32 nm
  • Geïntegreerde GPU
Niet verkrijgbaar
AMD A6-5357M

AMD A6-5357M

  • Socket FP2
  • 2.9 GHz
  • 2 cores
  • 35 W
  • 28 nm
  • Geïntegreerde GPU
Niet verkrijgbaar
AMD A8-5545M

AMD A8-5545M

  • Socket FP2
  • 1.7 GHz
  • 4 cores
  • 19 W
  • 28 nm
  • Geïntegreerde GPU
Niet verkrijgbaar
AMD A8-5550M

AMD A8-5550M

  • Socket FS1
  • 2.1 GHz
  • 4 cores
  • 35 W
  • 32 nm
  • Geïntegreerde GPU
Niet verkrijgbaar
AMD A8-5557M

AMD A8-5557M

  • Socket FP2
  • 2.1 GHz
  • 4 cores
  • 35 W
  • 28 nm
  • Geïntegreerde GPU
Niet verkrijgbaar
AMD A10-5745M

AMD A10-5745M

  • Socket FP2
  • 2.1 GHz
  • 4 cores
  • 25 W
  • 28 nm
  • Geïntegreerde GPU
Niet verkrijgbaar
AMD A10-5750M

AMD A10-5750M

  • Socket FS1
  • 2.5 GHz
  • 4 cores
  • 35 W
  • 32 nm
  • Geïntegreerde GPU
Niet verkrijgbaar
AMD A10-5757M

AMD A10-5757M

  • Socket FP2
  • 2.5 GHz
  • 4 cores
  • 35 W
  • 28 nm
  • Geïntegreerde GPU
Niet verkrijgbaar
AMD E1-2100

AMD E1-2100

  • Socket FT3
  • 1.0 GHz
  • 2 cores
  • 9 W
  • 28 nm
  • Geïntegreerde GPU
Niet verkrijgbaar
AMD E1-2500

AMD E1-2500

  • Socket FT3
  • 1.4 GHz
  • 2 cores
  • 15 W
  • 28 nm
  • Geïntegreerde GPU
Niet verkrijgbaar
AMD E2-3000

AMD E2-3000

  • Socket FT3
  • 1.65 GHz
  • 2 cores
  • 15 W
  • 28 nm
  • Geïntegreerde GPU
Niet verkrijgbaar
0
*