Creative Sound Blaster ZxR review: prachtig, maar voor wie?

28 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Gemiste kans
  3. 3. Sound Blaster ZxR
  4. 4. Software en test
  5. 5. Specificaties
  6. 6. Foto's en screenshots
  7. 7. Conclusie
  8. 8. Besproken producten
  9. 9. Reacties

Inleiding

Creative introduceerde in 2011 een nieuwe audio-chip, de Sound Core 3D. Die introductie is ons redelijk stilletjes voorbijgegaan, maar onlangs kwam het bedrijf met een nieuwe reeks Sound Blaster geluidskaarten op dezelfde basis. Van deze modellen ontvingen we kort de meest luxe ZxR-uitvoering voor een test. Wat krijg je tegenwoordig voor geluidskaart voor 200 à 250 euro bij Creative?

Je kan veel zeggen over Creative (onder oudere lezers oorspronkelijk bekend als Creative Labs), maar niet dat het bedrijf geen overlevingsmentaliteit heeft. Ooit dé naam op het gebied van 8-bits stereo PC-geluid, miste het aanvankelijk de boot van 16-bits geluidskaarten, maar revancheerde zich met een reeks steeds voortreffelijker producten. De Sound Blaster AWE32 en AWE64 waren mijlpalen op het gebied van geluidskwaliteit en rekenkracht; de Live-reeks maakte de zelfstandige audioprocessor voor mainstream geluidskaarten tot norm ('ja, maar Aureal Vortex dan?!'-variaties zijn welkom in de reacties), tot die werd opgevolgd door de Audigy, de Audigy 2 en uiteindelijk de X-Fi kaarten.

Creative Sound Blaster X-Fi Xtreme Gamer
Creative X-Fi Xtreme Gamer

Bij de introductie van Vista in 2006 ging het mis: het nieuwe besturingssysteem had een geheel andere architectuur voor het verwerken van audio. Mede door een lobby van de entertainmentindustrie kreeg software hierin geen directe toegang meer tot audio (en video) hardware. Het gevolg van dit Protected Audio/Video Path was dat hét unieke punt van Creatives geluidskaarten sinds de Sound Blaster Live buiten spel werd gezet: de aparte en krachtige processor die door games- en softwareontwikkelaars gebruikt kon worden om eigen, realistischer effecten voor te ontwerpen zonder dat het ten koste ging van de beschikbare rekenkracht van de hoofdprocessor.

Software-problemen

Een smet op het succesverhaal van Creative was altijd al geweest dat de software ofwel de drivers zelden het niveau haalde van de hardware. Zeker bij introducties van nieuwe Windows-versies moesten eigenaren maar hopen dat er ooit een geüpdatete driver beschikbaar zou komen. Veelal kwam het er uiteindelijk op neer dat Creative een nieuwe lijn introduceerde, die weliswaar beter was en wél goed werd ondersteund, maar ook een nieuwe investering vergde. Dat was ook het geval met Windows Vista.

Het duurde maanden eer er stabiele drivers waren voor de amper een jaar eerder geïntroduceerde X-Fi-lijn, terwijl Creative de bezitters van de Audigy-kaarten aanvankelijk links liet liggen. Pas veel later kregen die een zeer beperkte driver tot hun beschikking, die het merendeel van de mogelijkheden van de kaart niet benutte. Een eindgebruiker, Daniel K., ontwikkelde uit ergernis, maar ook uit liefde voor de gewaardeerde geluidskaarten, een eigen driver op basis van de wél werkende X-Fi drivers – tot Creative dreigde met juridische stappen. Een internetrel volgde en zorgde er uiteindelijk voor dat Creative bakzeil haalde; Daniel Kawakami zorgde tot begin 2012 voor driver updates voor de Audigy-reeks.

Toen was het kwaad echter al geschied: bij afwezigheid van een duidelijk nut voor een aparte, dure geluidsprocessor stapten velen over naar merken die met andere functies furore maakten. In het bijzonder hogere geluidskwaliteit en goede hoofdtelefoonaansturing, maar ook ondersteuning voor HD audio (Dolby TrueHD en DTS HD Master Audio), virtuele surround en toepassing van de modernere PCI-Express interface, waar Creative het lange tijd bij PCI hield. Met name ASUS slaagde erin met een combinatie van slimme marketing en hoogwaardige componenten de Xonar-geluidskaarten op basis van een technisch veel eenvoudiger chip tot een succes te maken. De markt voor aparte geluidskaarten, die al onder druk stond door de standaard integratie van een geluidschip op moederborden, werd tot een niche voor audioliefhebbers en gamers gereduceerd.

Gemiste kans

In de markt voor draagbare digitale muziekspelers gebeurde iets soortgelijks. Creative was er vroeg bij met hun Digital Audio Player (Nomad Jukebox buiten Europa), een technisch zeer geavanceerd apparaat dat kon afspelen én kon opnemen, met zeer hoge geluidskwaliteit en een ingebouwde harde schijf voor de opslag. Het apparaat was echter zo groot als een draagbare cd-speler, werkte op vier AA-batterijen en had een relatief klein schermpje, wat het bladeren door een grote bibliotheek niet vereenvoudigde.Ook hier miste Creative de kans om de belangrijkste speler in een nieuwe markt te worden en te blijven, ondanks een aanvankelijke technische voorsprong.

Creative Digital Audio Player

In 2001 introduceerde Apple de eerste iPod. Het apparaat had 1 GB minder opslagruimte, geen opnamemogelijkheid, werkte alleen samen met Apple-computers en klonk niet per se beter - maar door gebruik te maken van een niet-verwisselbare lithium-ion accu, een nieuwe 1,8" kleine harde schijf en een zeer groot LCD was het zowel lichter als gebruiksvriendelijker. De ironie was dat Apple in ieder geval een beetje leentjebuur speelde bij Creative voor het menu - de hiërarchische horizontale navigatie die zo kenmerkend is voor de iPod zat voor een groot deel ook in Creatives Jukebox. In 2005 startte Creative om die reden een juridische procedure, die in 2006 uitmondde in een vergelijk met Apple - die overeenkomst leverde Creative geen windeieren op, maar de kans op een leiderschapspositie in de markt voor draagbare muziekspelers was toen al verkeken.

Sound Core3D

Desalniettemin heeft Creative zich nimmer uit het veld laten slaan. Het bedrijf bleef investeren in onderzoek en ontwikkeling. Het verkende kort de tabletmarkt, ontwikkelde een eigen ARM-processordesign (de Zii-serie) en verkocht de technologie eind 2012 aan Intel, wat zorgde voor een flinke financiële injectie. Eind 2011 introduceerde het een nieuwe audiochip, de Sound Core3D; aanvankelijk in een externe geluidskaart, later ook in PCI-Express formaat. De nieuwe chip was aanmerkelijk eenvoudiger dan de EMU20K2, de laatste versie van de chip van de X-Fi-lijn.

Creative Sound Blaster ZxR

In plaats van een volledig programmeerbare processor betreft het feitelijk een combinatie van een aantal DSP’s, AD- en DA-converters, een hoofdtelefoonversterker en de vereiste logica om de nodige in- en outputs aan te sturen. Al die zaken passen in een aanzienlijk kleinere chip, die schuil gaat onder een beduidend groter afdekplaatje. Als we dat afdekplaatje weghalen, zien we een chip die we ook al op een aantal moederborden hebben gezien – Creative ontwikkelde deze chip dan ook specifiek om ook aan OEM-partners een voordelige, goede audio-oplossing te leveren. Bij de eigen losse geluidskaarten draait het dan ook om de componenten eromheen, alsmede de aansluitmogelijkheden en extra hardware en software-functies.

Sound Blaster ZxR

Met de gebruikte componenten zit het wel goed bij de Sound Blaster ZxR en ook de aansluitmogelijkheden zijn erg uitgebreid bij dit topmodel van de nieuwe, eind 2012 aangekondigde lijn. Deze meest luxe uitvoering bevat andere, (nog) hoogwaardigere componenten dan de ‘gewone’ Sound Blaster Zx en voegt hieraan een dochterbordje toe met de naam DBPro, waarop zich digitale in- en uitgangen bevinden.Ook zit hierop een analoog-digitaalconverter met een geclaimde signaal-ruisverhouding van -123dB.

Creative Sound Blaster ZxR

Onderdeel van de meegeleverde software is Dolby Digital Live en DTS Connect functionaliteit: daarmee kan je in realtime een 3D-audiospoor van bijvoorbeeld een game omzetten naar Dolby Digital, respectievelijk DTS. Dat kan een aangesloten versterker met ingebouwde decoders vervolgens weer vertalen naar 5.1 surround geluid. Ook is het mogelijk een stereosignaal digitaal uit te sturen, al is daarvoor uiteraard geen Dolby of DTS vereist.

Daarmee ga je dan wel voorbij aan de op de Sound Blaster ZxR ingebouwde, hoogwaardige DA-converters. Dat zijn namelijk Burr-Brown exemplaren, met een geclaimde signaal-ruisverhouding van maar liefst 124 dB. Op basis van onze test kunnen we die waarde niet helemaal behalen, maar we komen er voldoende dicht bij in de buurt om te kunnen stellen dat de Sound Blaster ZxR op dit vlak een van de beste geluidskaarten is die we ooit getest hebben. Mochten de op de kaart gebruikte op-amps nog niet goed genoeg zijn naar je smaak, dan kan je ze vervangen: een teken dat Creative de audioliefhebber ook in gedachten had bij deze kaart.

Creative Sound Blaster ZxR
De Sound Core3D is maar een klein chipje.

Die zal ook kunnen waarderen dat de ZxR hoofdtelefoons met een weerstand tot 600 ohm aansturen. Daarvoor zorgt de ingebouwde hoofdtelefoonversterker, een Texas Instruments TI TPA6120. Die hoofdtelefoon kan je ook met grote jack-stekkers direct op de geluidskaart aansluiten, maar ook bevat de doos van de ZxR (en de Zx) een ‘audio control module’. Deze module sluit je aan op de hoofdtelefoonversterkeruitgang. Hierop zitten zowel 6,35 mm als 3,5 mm aansluitingen voor een headset, alsmede een volumeknop. Bovendien bevat deze module een ingebouwde stereomicrofoon met beam-forming. Hierdoor moet deze microfoon in combinatie met de CrystalVoice technologie achtergrondgeluiden wegfilteren, zodat je in feite een headset-kwaliteitservaring hebt, zonder een headset op te hoeven zetten.

Creative Sound Blaster ZxR

Creative Sound Blaster ZxR

Als we verder naar de kaart kijken, valt op dat daar de nodige goudkleurige condensators op gebruikt zijn. Dit zijn Nichicon 'Fine Gold' condensatoren, hoge kwaliteit exemplaren uit Japan. Het PCB zelf is voorzien van aparte lagen die puur voor aarding bestemd zijn, om storing te voorkomen.

Opmerkelijk genoeg heeft de Sound Blaster ZxR geen uitgangen voor 7.1 geluid - je bent beperkt tot 5.1 als je surround-geluid wenst. Dat is best vreemd als je bedenkt dat vrijwel iedere onboard audio-oplossing wel 7.1 ondersteunt. Aan de andere kant is het aantal mensen dat hier daadwerkelijk gebruik van maakt een zeer kleine minderheid, wat onze recent poll ook bevestigt. Maar toch, op een high-end geluidskaart in deze prijsklasse verwacht je in elk geval de mogelijkheid te hebben. Creative maakt gewag van de mogelijkheid om in software de kaart er twee virtuele kanalen bij te laten berekenen, waardoor het gemis van zij-surround zou moeten worden opgevangen. Dat is aardig, maar natuurlijk geen echt alternatief.

Software en test

De bij de Creative Sound Blaster ZxR meegeleverde software is grotendeels dik in orde, al is het opmerkelijk dat een paar menu-onderdelen vertaald zijn naar het Nederlands, terwijl de rest van de interface overwegend in het Engels is. Een andere opmerkelijke zaak is dat THX TruStudio Pro nergens meer genoemd wordt - in plaats daarvan zien we overal SBX Pro Studio vermeld staan. Kennelijk is de samenwerking met THX beëindigd, want de functies zijn verder hetzelfde als we kenden van de THX TruStudio Pro software. Wat ons betreft een goede zaak, want we zijn nooit fan geweest van de diverse THX derivaten die voornamelijk bestaan om op producten een THX logo te kunnen plakken. De oorspronkelijke bedoeling en meerwaarde van THX certificering wordt daardoor geweld aan gedaan.

Naast de zaken die je verwacht, zoals volume- en equalizer-instellingen, biedt Creative een flinke hoeveelheid extra functies die de diverse mogelijkheden van de hardware benutten. Sommige daarvan werken heel aardig, zoals de Crystallizer die kwalitatief minder goede gecomprimeerde geluidsbestanden nog wat kan oppoetsen. Ook de surround upmixer doet het prima.

Het nut van andere lijkt in de praktijk gering tot afwezig, zoals de ‘Scout’-modus waarmee je in games tegenstanders die verder van je verwijderd zijn, eerder zou moeten kunnen horen. Wij merkten in ieder geval weinig verschil. Ook zijn de profielen voor diverse game genres van twijfelachtig nut, maar het is wel handig dat je profielen kan maken om snel mee te wisselen tussen verschillende sets instellingen. Zo kan je bijvoorbeeld een profiel voor speakers en een voor headsets maken.

Dankzij de ‘CrystalVoice’ techniek, Creatives naam voor een combinatie van ruis- en echo-onderdrukking, is het mogelijk om ook zonder headset, maar gewoon met de speakers bijvoorbeeld een Skype-gesprek te voeren via de audio control module.

Test

We hebben de Creative Sound Blaster ZxR getest met behulp van Rightmark Audio Analyzer, een programma dat de signaalkwaliteit van de in- en uitgangen kan analyseren. We hebben daarbij zowel de gebruikelijke methode van een loop tussen in- en uitgang gebruikt, als gekeken hoe de kaart presteert wanneer aangesloten op een exemplaar van bewezen hoge kwaliteit (een ASUS Xonar DX). In beide gevallen meten we indrukwekkende waardes, al wordt de beloofde 124 db SNR niet behaald. Het scheelt echter niet bijzonder veel en het is goed mogelijk dat een nog hogere kwaliteit kabel nog voor betere prestaties zou zorgen.

Hoe dan ook is het ruimschoots meer dan vereist voor perfecte weergave van standaard formaat muziekbestanden (44,1 kHz sampling rate, 16-bits). Om de geboden kwaliteit überhaupt te kunnen waarderen zal je bestanden met 24-bits en een flink hogere sample rate, bijvoorbeeld 96 kHz, moeten afspelen. Daar zijn er een stuk minder van dan van zogenaamde 'CD kwaliteit' bestanden. Daarnaast zal je uiteraard gebruik moeten maken van zeer hoogwaardige afspeelapparatuur. Ten slotte moeten we ten overvloede nog maar opmerken dat je de kaart analoog moet aansluiten om deze kwaliteit te beluisteren. Sluit je hem digitaal aan (bijvoorbeeld op een externe DAC, zoals veel audioliefhebbers doen) dan worden de hoogwaardige signaalomzetters geheel buiten spel gezet.

Creative Sound Blaster ZxR

Creative Sound Blaster ZxR

Creative Sound Blaster ZxR

Creative Sound Blaster ZxR

Creative Sound Blaster ZxR

Creative Sound Blaster ZxR

Creative Sound Blaster ZxR

Creative Sound Blaster ZxR

Creative Sound Blaster ZxR

Specificaties

Op deze pagina vind je de specificaties en testresultaten van de Creative Sound Blaster ZxR.

Algemeen
 
MerkCreative
ProductnaamSound Blaster ZxR
Productcode70SB151000001
DetailsProductinfo
Specificaties
InterfacePCI-Express
ChipCreative Sound Core3D
Kanalen5.1
Max. sample freq. afspelen196 kHz
Max. resolutie afspelen24 bit
Max. sample freq. opnemen96 kHz
Max. resolutie opnemen24 bit
Signaal/ruis-verhouding124 dB
Ondersteuning 3D geluid
OpenAL
Ondersteuning real-time surround encoding
Dolby Digital Live!
DTS Connect
Aansluitingen
SPDIF output - optisch
SPDIF output - coaxiaal
SPDIF input - optisch
SPDIF input - coaxiaal
Intel HD frontpanel connector
HDMI
HDMI standaard
RCA lijnuitgang
RCA lijningang
Phono voorversterker
Koptelefoon uitgang
Microfoon ingang
Kanalen analoog uit6
Testresultaten Rightmark Audio Analyzer 6.03 loopback test
Frequency response [+]0.07 dB
Frequency response [-]0.25 dB
Noise level113.2 dB(A)
Dynamic range113.1 dB(A)
Total Harmonic Distortion (THD)0.0025 %
Intermodulation Distortion (IMD) + Noise0.0029 %
Stereo crosstalk104.5 dB
IMD+N (Swept frequency)0.0048 %
Audio test Windows 7
Frequency response [+]0.07 dB
Frequency response [-]0.25 dB
Noise level113.2 dB(A)
Dynamic range113.1 dB(A)
Total Harmonic Distortion (THD)0.0025 %
Total Harmonic Distortion (THD) in dB92 dB
Intermodulation Distortion (IMD) + Noise0.0029 %
Stereo crosstalk104.5 dB
IMD+N (Swept frequency)0.0048 %

Foto's en screenshots

Op deze pagina vind je alle foto's en schermafdrukken van de Creative Sound Blaster ZxR.

Conclusie

Het lijdt geen twijfel dat de Sound Blaster ZxR een indrukwekkende geluidskaart is met uitstekende audiokwaliteit. De vraag is echter of deze de adviesprijs van 249 euro waard is. Zoals gezegd wordt de Sound Core 3D chip zelf ook toegepast op bepaalde (luxe) moederborden, waarbij ook de nodige software wordt meegeleverd.  Daarbij moeten we direct opmerken dat de componenten die op deze geluidskaart gebruikt zijn, vele malen beter zijn dan op de genoemde moederborden. De gemeten geluidskwaliteit is ontegenzeggelijk beter dan die van on-board oplossingen. Het verschil in dagelijks gebruik zal echter alleen degenen met de beste oren en speakers (of hoofdtelefoon) opvallen. Een laatste noot van kritiek is dat de Sound Blaster ZxR voor surround-geluid beperkt is tot 5.1. Waar veel geïntegreerde audiocodecs in systemen en op moederborden ook 7.1 bieden, is dat een teleurstelling – zeker juist ook voor de liefhebbers van ongecomprimeerde, hoogwaardige HD audiosporen zoals die op Blu-ray disc aanwezig zijn.

Dat gezegd hebbende, is de ZxR een uitstekende keus voor gebruikers van hoofdtelefoons en headsets. Toch zouden we de eenvoudigere modellen ook in overweging geven, want de vraagprijs van het topmodel is verre van gering, terwijl we ons afvragen of je in de praktijk de extra's erg vaak zal gebruiken. We vragen ons sowieso af wie dermate luxe apparatuur op zijn of haar PC aansluit om de geboden kwaliteit daadwerkelijk te kunnen waarderen. Weet je dat bij voorbaat al van wel, dan heb je aan de ZxR een goede koop.

Creative Sound Blaster ZxR


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Creative Sound Blaster Z

Creative Sound Blaster Z

  • PCI-Express
  • 5.1

€ 71,90

20 winkels
Creative Sound Blaster Z (OEM)

Creative Sound Blaster Z (OEM)

  • PCI-Express
  • 5.1

€ 81,06

1 winkel
Creative Sound Blaster Zx

Creative Sound Blaster Zx

  • PCI-Express
  • 5.1

€ 102,08

16 winkels
Creative Sound Blaster ZxR

Creative Sound Blaster ZxR

  • PCI-Express
  • 5.1

€ 176,46

13 winkels
0
*