Het hoe en wat van meerkanaals geluid

9 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. De verschillende standaarden
  2. 2. De verschillende standaarden (vervolg)
  3. 3. Wat heb ik nodig?
  4. 4. Wat kan met mijn spullen?
  5. 5. Enige andere begrippen
  6. 9 reacties

De verschillende standaarden

Inleiding

De consument wordt tegenwoordig belaagd met termen als �3D-sound�, �surround� en �digital sound�. Deze worden te pas en te onpas door de fabrikanten groot op de verpakkingen gedrukt en schreeuwen je vaak toe. Maar wat betekenen deze termen nu eigenlijk? En wat heb je nodig om zo�n geluid te bereiken? Wellicht hebt u al de aanwezige hardware, maar wist u het nog niet!

Omdat wij van Hardwareinfo.net veel vragen op dit gebied krijgen is er besloten dit achtergrondverhaal te schrijven, waarin we alle termen uitleggen, beschrijven wat er qua hardware nodig is en enkele veelvuldig voorkomende hardwarecombinates beschrijven.

De verschillende standaarden

Het is belangrijk om te onderscheiden dat er een groot aantal standaarden bestaat op het gebied van geluid. Zoals vele technieken heeft ook geluid de laatste jaren nogal wat veranderingen ondergaan: was vroeger zo�n beetje alles mono of stereo, tegenwoordig zijn er installaties met compleet bioscoopgeluid voor de huiskamer te krijgen. Hieronder worden de meest gangbare standaarden uitgelegd.

Mono

De eerste vormen van geluidsdragers, zoals bv. de grammofoon, waren tot 1958 alle mono. Mono geluid bestaat, zoals het woord al aangeeft, uit slechts 1 kanaal. Dit betekent dat je dus niet kunt horen of geluid van links of rechts komt, ongeacht of je nu 1 of 2 speakers gebruikt. Een enkele speaker is in principe voldoende, al zullen 2 of 4 speakers beter klinken omdat het geluid dan beter gespreid wordt, en niet uit één hoek van de kamer komt.

Mono geluid komt nog voor op de KW/MW/LW frequentiebanden op de radio, en bijvoorbeeld op kleine of oudere tv�s en oude platenspelers.

Stereo

In 1958 werd voor het eerst stereo gebruikt. Deze standaard biedt plaats voor 2 kanalen: één voor links, en één voor rechts. Meestal worden hiervoor 2 speakers gebruikt. Voor het eerst was het nu mogelijk een links-rechts oriëntering in geluid aan te brengen. Dit maakt het bijvoorbeeld mogelijk om in een opname van een orkest aan de linkerkant de blazers te horen, en aan de rechterkant de piano, met de zangstem in het midden. Ook is hiermee een beperkt gevoel van �ruimtelijkheid� middels galm of echo te bereiken, zeker wanneer men stereo afspeelt over 4 speakers. In dat laatste geval doen de achterspeakers precies hetzelfde als de voorste speakers.
De meeste tv�s en muziekinstallaties zijn stereo.

Dolby Surround

Speaker- en geluidskaartfabrikanten gebruiken maar al te graag het woord �surround� in hun productspecificaties. Echter, wees gewaarschuwd: op het woord �surround� rust geen enkel copyright of trademark, en derhalve is er voor de fabrikant ook geen enkele verplichting over hoe hij dit �surround� implementeert! Dus als een 250 W PMPO 2-speakersetje van 25 piek een soort van ruimtelijk geluid creëert door bijvoorbeeld simpele galm, kan er best �surround� in de specificaties staan. U bent gewaarschuwd!

�Dolby Surround�, uit 1982, is een geregistreerd trademark van Dolby Labs en fabrikanten mogen dit label alleen gebruiken als ze aan de specificaties van Dolby voldoen (en een flink bedrag aan licentiekosten betalen�).
Dolby Surround is een analoge standaard, gebaseerd op stereo, maar voegt aan de 2 stereo-kanalen nog een surround-kanaal toe. Dit (mono-) kanaal wordt gebruikt voor 2 achter (rear) speakers. Hiermee wordt het dus mogelijk om niet alleen links-rechts oriëntering te gebruiken, maar ook voor-achter. Het bijna klassieke voorbeeld is het van voor naar achter overvliegende vliegtuig. Dolby Surround heeft dus slechts een mono rear-kanaal. Gelukkig interpreteren onze hersenen dit, in combinatie met de voorste speakers, op een dusdanige manier dat het zelfs mogelijk is geluid van rechts- of links-achter waar te nemen.

HiFi-stereo geluidsdragers (zoals video en CD) zijn voldoende om Dolby Surround geluid te kunnen bevatten, omdat dit in het niet-hoorbare bereik van het stereo-signaal gecodeerd zit.

0
*