WiFi-chip tuning: vervang je WLAN-adapter

24 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. 150, 300, of 450
  3. 3. Voor je begint
  4. 4. Vervangen
  5. 5. De resultaten
  6. 6. Conclusie
  7. 7. Besproken producten
  8. 8. Reacties

Inleiding

Een draadloze netwerkadapter is natuurlijk een cruciaal element in een laptop. Maar wat nu als je een andere wilt, bijvoorbeeld omdat je niet tevreden bent over de prestaties van je huidige kaartje? We zochten uit waar je allemaal op moet letten en hoe vier verschillende Intel-kaartjes presteren. Is een nieuwe wireless chip aanschaffen de investering waard?

WiFi adapter vervangen

Het lijkt tegenwoordig eerder regel dan uitzondering om in laptops tamelijk matige draadloze netwerkadapters te stoppen. We hebben in ons testlab al dikke gaming notebooks voorbij zien komen die waren uitgerust met slechts een 150mbit-kaartje. Je zou dus kunnen stellen dat een upgrade naar een beter en sneller kaartje geen overbodige luxe is, als je een optimale draadloze verbinding tussen je router en je laptop wilt hebben. Ook bieden verschillende kaartjes allerlei extra’s, zoals Bluetooth of ondersteuning voor Wireless Display. Van BTO kregen we twee testlaptops met een Intel Centrino Wireless-N 130 draadloze netwerkkaart onder de motorkap, een instapkaartje.

Naast de Wireless-N 130 stuurde BTO ook nog drie andere kaartjes mee, allemaal van Intel, namelijk de Wireless-N 1030, de Advanced-N 6230 en de Ultimate-N 6300. Op deze manier hebben we een aardige dwarsdoorsnede van de verschillende soorten kaartjes die op dit moment beschikbaar zijn als je een nieuwe moet of wilt kopen.

Bijzonder duur zijn deze netwerkkaartjes overigens niet. De twee modellen die je zou kunnen bestempelen als high-end, de 6230 en de 6300, heb je al voor gemiddeld net iets meer dan 36 euro, terwijl de 130 en de 1030 voor respectievelijk ongeveer 15 en 10 euro van jou zijn. Als je een vervangende netwerkkaart zoekt, of als je niet tevreden bent met de prestaties van de huidige kaart in je laptop, is het dus geen grote investering. Dit hangt uiteraard wel voor een groot gedeelte af van de daadwerkelijke winst die je boekt met een nieuwe netwerkadapter. Schiet je er geen steek mee op, dan is iedere euro er eentje te veel.

Vooraf nog een kleine maar niet geheel onbelangrijke noot. We garanderen hier niet dat het vervangen van de WLAN-chip in je notebook ook daadwerkelijk mogelijk is. HP heeft er bijvoorbeeld een handje van om het mini-PCIe-slot voor de WLAN-kaart (en de kaart zelf) te met elkaar te vergrendelen, waardoor andere kaartjes niet herkend worden en het kaartje dat in de laptop zit ook niet gebruikt kan worden in andere laptops. We hebben dit aan den lijve ondervonden bij een HP ProBook 4330s.


Een WLAN-kaartje met drie datastromen heb je al voor nog geen 40 euro.

150, 300, of 450

Net zoals we bij draadloze routers verschillende theoretische full-duplex doorvoersnelheden aantreffen, zien we dat ook bij de netwerkadapters die aan de andere kant in laptops zitten. De Wireless-N 130 is het instappertje van de vier en heeft een zogenaamde 1x1 configuratie, wat wil zeggen dat hij één zend- en één ontvangsteenheid heeft, die beide een maximale theoretische snelheid van 150 Mbit/s hebben. De zendeenheid van de Wireless-N 1030 heeft deze snelheid ook, maar dit kaartje heeft een 1x2-configuratie, dus de ontvangsteenheid van deze adapter kan dubbel zo snel werken (300 Mbit/s). De Advanced-N 6230 heeft deze snelheid zowel voor de zend- als voor de ontvangsteenheid (2x2), terwijl de Ultimate-N 6300 in beide richtingen zelfs een theoretische 450 Mbit/s moet kunnen halen (3x3). De 6300 kan drie datastromen tegelijk aan, terwijl dit er bij de 6230 twee zijn en bij de 130 slechts één. De 1030 kan er bij ontvangen twee tegelijk verwerken, maar bij verzenden niet meer dan één.

De verschillen tussen deze adapters zitten echter niet alleen in de theoretische snelheid die ermee behaald kan worden. Zo kunnen de 1030, de 6230 en de 6300 gebruikt worden om via Intel Wireless Display draadloos een extra monitor op je laptop aan te sluiten. Wireless Display is onderdeel van Intel My WiFi, waarmee het apparaat in je netwerk met een Intel Centrino-kaartje (meestal een laptop) het centrale punt van het netwerk wordt. De laptop fungeert dan ook als access point voor andere apparatuur.

De 6300 beschikt echter weer niet over een geïntegreerde Bluetooth-verbindingsmogelijkheid, iets wat de rest van de adapters wel heeft. Dual-band, ten slotte, is niet beschikbaar op de 130 en de 1030, maar wel op de 6230 en de 6300. De 6230 is dus eigenlijk de uitgebreidste adapter van de vier. Dit is ook te zien aan de prijs; deze ligt op ongeveer hetzelfde niveau als de in theorie snellere 6300, die het moet doen zonder geïntegreerde Bluetooth-module.

De verschillen tussen deze kaartjes zijn op papier dus behoorlijk tot groot. In wat volgt laten we je zien of dat ook daadwerkelijk zo is. Het is eerst echter van belang dat je een kaartje koopt dat past bij het systeem waar je het in wilt gaan bouwen.

Voor je begint

Om ervoor te zorgen dat je niet met een kaartje komt te zitten waar je niet veel of niets mee aan kunt vangen, is het van belang om niet alleen vooraf te bepalen welke je graag wilt hebben, maar ook welke er geschikt is voor jouw systeem. Allereerst is er de vormfactor.

Er zijn namelijk twee typen kaartjes, namelijk PCIe Mini en PCIe Half Mini. De huidige Intel-kaartjes worden alleen nog maar in het tweede, kleinere formaat geleverd, maar als je al een wat oudere laptop hebt, dan kan het zijn dat deze een grotere PCIe Mini-kaart nodig heeft.  Onze oude testlaptop voor het testen van draadloze routers, een Dell XPS M1210, beschikte bijvoorbeeld over een Intel Ultimate-N WiFi Link 5300, heeft bijvoorbeeld een dergelijke grotere adapter. Een adapter met de kleinere vormfactor die de kaartjes in dit artikel hebben, past hier niet in.


Oudere laptops en oudere kaartjes kunnen een andere vormfactor hebben.

Een tweede punt met betrekking tot de in dit artikel genoemde adapters is dat de Ultimate-N 6300 drie antenne-aansluitingen heeft. Het probleem hier is dat niet alle laptops over drie antennes beschikken. Behuizingen met drie antenne-aansluitingen kom je niet zo heel vaak tegen. Je kunt de 6300 wel gewoon gebruiken in een behuizing met twee aansluitingen, maar je moet het dan wel doen zonder de derde aansluiting. Je had dan dus net zo goed een ander kaartje kunnen aanschaffen, bijvoorbeeld de 6230, waarmee je ook meteen een Bluetooth-verbinding koopt.

Niet alle notebooks beschikken over drie antenne-aansluitingen.

Vervangen

Als je een klein beetje weet hoe een laptop in elkaar zit, is het vervangen van een netwerkadapter voor het grootste gedeelte kinderspel, wanneer je tenminste eenmaal weet waar de netwerkadapter zich bevindt. Bij sommige laptops is het namelijk goed geregeld en zit er onderop een speciaal klepje voor de adapter dat je los kunt schroeven, terwijl je bij andere modellen de hele onderkant eraf moet halen.

Heb je de adapter eenmaal gelokaliseerd, dan kun je aan de slag. Sommige laptops gebruiken voor het bevestigen van dit kaartje eenzelfde manier als voor het vastzetten van werkgeheugen, namelijk met behulp van een klemmetje. Bij andere modellen zal je toch een schroevendraaier ter hand moeten nemen om het kaartje los te schroeven.

Voor je het hele zaakje loshaalt, moet je echter eerst de antennes loskoppelen. Vaak zijn de kabeltjes genummerd. Deze nummers corresponderen met de nummers die bij de aansluitingen op de kaartjes zelf staan. Zijn de kabels niet genummerd, dan zal je gewoon even moeten onthouden welk kabeltje bij welke aansluiting hoort. Vaak word je hierbij overigens geholpen door de lengte van de kabeltjes; ze kunnen meestal maar op één manier op het kaartje bevestigd worden. Zijn alle kabeltjes even lang en niet genummerd, dan zit er niets anders op dan zelf een markering aan te brengen of het gewoon goed te onthouden.


Het is verstandig om de nummering op de antennes en de kaartjes te volgen.

De nummering van de kabeltjes en aansluitingen is er waarschijnlijk niet voor niets. Bij de kaartjes met twee aansluitingen staat er bij de aansluiting met nummer één MAIN en bij de tweede aansluiting AUX. Eén van de antenne-aansluitingen is dus kennelijk de hoofdaansluiting, terwijl de andere fungeert als hulpaansluiting. Deze verschillende aansluitingen stellen ook hun eisen aan de antennes die erop aangeslopen worden. Het is dan ook niet vreemd dat het omwisselen van de antennes leidt tot signaalverlies en behoorlijk lagere snelheden. We hebben bij de 6300 de antenne bestemd voor aansluiting drie in aansluiting twee gestopt en die voor aansluiting twee in aansluiting drie. Waar we met de antennes in de juiste aansluitingen volledige signaalsterkte hadden, was dat met twee van de antennes verkeerd aangesloten nog maar een derde hiervan.

Bij de 1030 en 6230 hebben we bij wijze van check de antennes ook verkeerd om aangesloten. Hier zagen we nagenoeg geen verschil. Het signaal was na het verkeerd om aansluiten even sterk als anders. Ook de snelheid van de draadloze verbinding leed niet onder deze aansluitfout. Je zou dus kunnen zeggen dat het niet altijd uitmaakt hoe je de antennes op de netwerkadapter aansluit, al is het natuurlijk wel aan te raden om de nummering aan te houden die op de antennes en de aansluitingen te vinden is.  

Nadat je de antennes losgehaald hebt, kun je de nieuwe kaart plaatsen en vastschroeven of –klikken. Sluit nu de antennes op de juiste manier aan en je kunt het geheel weer dichtschroeven. Hiermee is de klus geklaard. Het enige wat je nu nog hoeft te doen is de recentste drivers voor de draadloze netwerkkaart van de site van Intel downloaden. 

Praktijktest

Nu de nieuwe kaart in de laptop zit, wil je natuurlijk meteen gebruik gaan maken van de snellere draadloze verbinding tussen je laptop en de rest van het netwerk. Je hebt natuurlijk niet voor niets je 150mbit-adapter vervangen door eentje die minstens twee keer zo snel zou moeten zijn.

Om te kijken wat de daadwerkelijke winst is van het upgraden of aanschaffen van een op papier snellere draadloze netwerkkaart, hebben we een videobestand van een bekabeld aangesloten computer (een HP ProBook 4330s) naar een draadloos aangesloten computer (een BTO-notebook) gestuurd en vice versa. In feite hebben we hetzelfde gedaan als bij het testen van de draadloze snelheid van routers met behulp van Chariot, alleen hebben we nu een ‘real world’-bestand gepakt, namelijk een videobestand van 160 MB. We hebben de test met twee high-end routers uitgevoerd, de Linksys E4200 en de Netgear WNDR4000. Deze routers beschikken beide over de mogelijkheid om drie datastromen te verwerken, iets wat nodig is om het maximale uit de Ultimate-N 6300 te halen. In de tabel op de volgende pagina staan alle scores. In wat volgt gaan we in op de belangrijkste en meest opvallende resultaten.

De resultaten

In onderstaande tabel zie je de scores van de verschillende kaartjes.

Netgear WNDR4000 router Intel Centrino Wireless-N 130 Intel Centrino Wireless-N 1030 Intel Centrino Advanced-N 6230 Intel Centrino Advanced-N 6230 Intel Centrino Ultimate-N 6300 Intel Centrino Ultimate-N 6300
WLAN naar LAN 2.4 Ghz 2.4 Ghz 2.4 Ghz 5.0 Ghz 2.4 Ghz 5.0 Ghz
10m 5,3 MB/s / 42,4 Mbps 5,3 MB/s / 42,2 Mbps 4,6 MB/s / 37,4 Mbps 19.8 MB/s / 159 Mbps 3,7 MB/s / 30,2 Mbps 17,6 MB/s / 141,3 Mbps
20m 4,8 MB/s / 38,5 Mbps 4,9 MB/s / 39,2 Mbps 4,8 MB/s / 38,5 Mbps 9,3 MB/s / 74,8 Mbps 3 MB/s / 24,8 Mbps 12,2 MB/s / 97,6Mbps
LAN naar WLAN 2.4 Ghz 2.4 Ghz 2.4 Ghz 5.0 Ghz 2.4 Ghz 5.0 Ghz
10m 5,12 MB/s / 41 Mbps 4,41 MB/s / 35,3 Mbps 6,11 MB/s / 48,9 Mbps 9,93 MB/s / 79.5 Mbps 6,21 MB/s / 49.7 Mbps 9,9 MB/s / 79,5 Mbps
20m 3,97 MB/s / 31,8 Mbps 3,05 MB/s / 24,5 Mbps 2,69 MB/s / 21,6 Mbps 9,35 MB/s / 74.8 Mbps 5.88 MB/s / 47.1 Mbps 9,9 MB/s / 79,5 Mbps
             
Linksys E4200 router Intel Centrino Wireless-N 130 Intel Centrino Wireless-N 1030 Intel Centrino Advanced-N 6230 Intel Centrino Advanced-N 6230 Intel Centrino Ultimate-N 6300 Intel Centrino Ultimate-N 6300
WLAN naar LAN 2.4 Ghz 2.4 Ghz 2.4 Ghz 5.0 Ghz 2.4 Ghz 5.0 Ghz
10m 4,9 MB/s / 39,7Mbps 4,18 MB/s / 33.4 Mbps 3,7 MB/s / 30,2 Mbps 12,2 MB/s / 97,8 Mbps 4,9 MB/s / 39,7 Mbps 15,9 MB/s / 127,2 Mbps
20m 4,8 MB/s / 38,5 Mbps 3,45 MB/s / 27,6 Mbps 4,2 MB/s / 34,3 Mbps 7,9 MB/s / 63,6 Mbps 3,4 MB/s / 27.6 Mbps 12,2 MB/s / 97,8 Mbps
LAN naar WLAN 2.4 Ghz 2.4 Ghz 2.4 Ghz 5.0 Ghz 2.4 Ghz 5.0 Ghz
10m 3,31 MB/s / 26,5 Mbps 5,88 MB/s / 47,1 Mbps 7,95 MB/s / 63,6 Mbps 9,35 MB/s / 74,8 Mbps 5,4 MB/s / 43,8 Mbps 9.75 MB/s / 78 Mbps
20m 2,48 MB/s / 19,9 Mbps 5,3 MB/s / 42,4 Mbps 3,78 MB/s / 30,3 Mbps 6,11 MB/s / 48,9 Mbps 4,9 MB/s / 39,2 Mbps 7,7 MB/s / 61,7 Mbps

Iets wat meteen opvalt als je naar de tabel kijkt, is dat de scores die behaald worden bij de test van LAN naar WLAN duidelijk aangeven dat meer ontvangsteenheden en meer datastromen duidelijk leiden tot betere resultaten. Er is duidelijk een opgaande lijn te zien als je begint met de 130, dan naar de 1030 gaat, om via de 6230 uit te komen bij de 6300. De snelheden die je in de praktijk behaalt met de 6230 en de 6300 zijn bij beide routers behoorlijk tot zeer goed. Overigens komt ook in de praktijk de achilleshiel van de Netgear WNDR4000, namelijk de snelheid op 2,4 GHz (en dan met name op 20 meter), weer duidelijk bovendrijven. Dit was ons ook al opgevallen in de review van deze router op de site. Voor echte power users zijn dit dus de twee kaartjes waar ze gelukkig van zullen worden. De 1030 doet het op zich niet slecht van LAN naar WLAN (alleen 2,4 GHz), maar echt heel erg hard gaat het ook niet. Kijken we naar de 130, dan zien we best behoorlijke scores bij de Netgear, maar mindere bij de Linksys. Middelen we die resultaten, dan komen we duidelijk onder de scores van de 1030 uit, al zou je toch verwachten dat een 1x2-configuratie wat meer afstand neemt van een adapter met 1x1 op het gebied van ontvangen dan je in deze tabel terugziet.

Met dezelfde testopstelling de snelheid van WLAN naar LAN testen, levert resultaten op waar we van schrikken. Ze zijn namelijk ronduit bedroevend. Bij alle kaartjes en alle frequenties komt het zo rond de 10 Mbit/s uit. Het is duidelijk dat hier iets niet klopt. Aan de kaartjes ligt het waarschijnlijk niet, want ze lijken allemaal duidelijk ergens door geremd te worden, gezien de gelijke snelheden bij alle kaartjes.   

We willen eerst de HP ProBook, die de bestanden moet ontvangen, elimineren als verdachte. We vervangen hem dus door een van de notebooks van BTO. Dit lijkt het probleem meteen op te lossen. De snelheid van WLAN naar LAN schiet nu namelijk omhoog. Met het 1030-kaartje halen we nu snelheden die in de buurt komen van de 5 MB/s, oftewel 40 Mbit/s, iets minder dan de snelheid die we behaalden van LAN naar WLAN (nog met de HP ProBook in onze testopstelling; we hadden geen tijd meer om ook deze metingen met de BTO-notebook over te doen).  

Wat echter vooral opvalt is dat de 6230 het onder bepaalde omstandigheden niet echt minder lijkt te doen dan de 6300. Op 5 GHz haalt dit kaartje in de praktijk bijna 160 Mbit/s van WLAN naar LAN op 10 meter (bij de Netgear WNDR4000). Daar kan de 6300 niet tegenop, terwijl die met zijn theoretische snelheid van 450 Mbit/s toch sneller zou moeten gaan, zeker op deze routers, die deze snelheid op 5 GHz ook ondersteunen. De snelheid die de 6300 haalt is met ruim 140 Mbit/s overigens ook helemaal niet slecht, maar we hadden toch iets meer verwacht van een kaartje met drie datastromen. Gebruiken we de Linksys E4200, dan is de 6300 overigens wel sneller dan de 6230.

Conclusie

Het upgraden van je draadloze netwerkadapter is vrij eenvoudig, terwijl je er een behoorlijke snelheidswinst mee kunt boeken. Om niet tegen teleurstellingen aan te lopen is het echter wel van belang om vooraf goed te kijken of het kaartje van je keuze wel past in je laptop en goed na te gaan of er überhaupt wel andere kaartjes in je notebook kunnen.

De Wireless-N 130 en Wireless-N 1030 halen snelheden waar niet iedereen genoeg aan zal hebben. Moet het echt snel gaan, dan kom je automatisch uit bij de Advanced-N 6230 en de Ultimate-N 6300, waarbij het opvalt dat de 6230 over het algemeen sneller is dan de 6300. Wat betreft extra mogelijkheden zijn drie van de kaartjes in dit artikel geschikt voor Intel WiDi (alleen de 130 ondersteunt dit niet) en drie beschikken over een geïntegreerde Bluetooth-verbindingsmogelijkheid (alleen de 6300 ondersteunt dit niet).

De 6300 is weliswaar het enige kaartje dat drie datastromen ondersteunt (op 5 GHz), maar daar is in de praktijk niet veel van te merken. De resultaten die de 6230 haalt, in combinatie met geïntegreerd Bluetooth, maken dit volgens ons het interessantste kaartje van de vier.




Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Intel Centrino Advanced-N 6230

Intel Centrino Advanced-N 6230

  • Draadloos
  • PCI-Express
  • Mini PCI-Express
  • 802.11n
Niet verkrijgbaar
Intel Centrino Ultimate-N 6300

Intel Centrino Ultimate-N 6300

  • Draadloos
  • PCI-Express
  • Mini PCI-Express
  • 802.11n
Niet verkrijgbaar
Intel Centrino Wireless-N 130

Intel Centrino Wireless-N 130

  • Draadloos
  • PCI-Express
  • 802.11n
Niet verkrijgbaar
Intel Centrino Wireless-N 1030

Intel Centrino Wireless-N 1030

  • Draadloos
  • PCI-Express
  • 802.11n
Niet verkrijgbaar
0
*