AMD EyeFinity / nVidia Surround Gaming review

31 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Afwachtend
  3. 3. Onze test
  4. 4. Installatie
  5. 5. Bezel correction
  6. 6. Prestaties: Tom Clancy's H.A.W.X.
  7. 7. Prestaties: Tom Clancy's H.A.W.X. 2 (DX11)
  8. 8. Prestaties: Dirt 2
  9. 9. Prestaties: Just Cause 2
  10. 10. Prestaties: Aliens versus Predator (DX11)
  11. 11. Prestaties: S.T.A.L.K.E.R. Call of Pripyat (DX11)
  12. 12. Prestaties: Metro 2033 (DX11)
  13. 13. Boodschappenlijstje
  14. 14. Besproken producten
  15. 15. Reacties

Inleiding

Gamen op drie schermen is een ervaring op zich. De combinatie van steeds krachtiger wordende videokaarten met steeds goedkopere monitoren zorgt ervoor dat steeds meer mensen zich een AMD Eyefinity of nVidia Surround Gaming set kunnen veroorloven. Maar wat heb je precies nodig? Met welk minimum budget kun je een dergelijke setup met voldoende prestaties neerzetten? En welke prestaties mag je van moderne AMD en nVidia videokaarten verwachten zodra ze drie Full HD schermen moeten aansturen? Hardware.Info zocht het uit!

Toen AMD in september 2009 de internationale pers uitnodigde voor een briefing van de Radeon HD 5870 dachten de aanwezigen alle ins- en outs van de nieuwe GPU al te kennen, vanwege de vele uitgelekte specificaties en prestaties. Aan het eind van de presentatie had AMD echter een grote verrassing, namelijk een technologie waar niemand tot dan toe van had gehoord en die nVidia vanwege de lange tijd die het duurt om GPU's te ontwerpen tot op de dag van vandaag nog niet heeft kunnen kopiëren: Eyefinity. Deze technologie, die we tegenkomen op alle kaarten uit de Radeon HD 5000 en 6000-series, geeft je de mogelijkheid om maximaal 6 monitoren vanuit één GPU aan te sturen. Uniek, want tot dan toe (en nog steeds bij nVidia GPU's) is het maximaal aantal monitoren beperkt tot twee, waardoor je voor drie of meer schermen altijd een extra kaart nodig hebt.

Multi-screen gaming

AMD presenteerde EyeFinity als het begin van een tijdperk van multi-screen gaming. Hun argument was ijzersterk. Gamen op twee schermen, wat tot dan toe mogelijk was, is over het algemeen minder plezierig dan op één scherm. De reden: bij twee schermen heb je altijd de randen van de schermen, de zogenaamde bezels, in het midden van je gezichtveld. Als je een shooter gaat spelen zit de crosshair dan ook verstopt achter die bezels: onmogelijk dus.

Bij drie schermen is de middelste monitor ook direct het midden van je blikveld. Je hebt dus geen last van monitorranden in het centrum van de actie. De twee extra schermen zorgen voor extra beeld. Bij veel games kan dat ervoor zorgen dat je veel meer dan normaal het gevoel krijgt in de game te zitten. Bovendien geeft het je bij sommige games ook een direct voordeel: zo heb je bij flight simulators met drie schermen simpelweg meer overzicht.

Onderstaande afbeeldingen geven een mooi beeld van wat je in verschillende games mag verwachten.

Afwachtend

AMD ging direct voortvarend aan het werk en ging met spelontwikkelaars in conclaaf om games te optimaliseren voor gebruik op meerdere schermen. Dat hebben ze goed gedaan, want inmiddels is de lijst Eyefinity-geschikte games aardig lang. Toch liep het tot nu toe nog niet zo'n vaart met Eyefinity-opstellingen in de praktijk. Niet omdat gamers er niet het nut van inzien, maar meer vanwege de relatief hoge kosten die ermee gepaard gaan... of gingen?

Het belangrijkste probleem zijn natuurlijk de monitoren. Een kleine uitdaging bij AMD Eyefinity is immers dat maximaal twee schermen aangesloten mogen worden via VGA, DVI en/of HDMI. De derde (tot en met de zesde) moet via DisplayPort. En schermen met DisplayPort-ingang waren zeker in 2010 duur en zeldzaam. Gelukkig zijn de prijzen flink gedaald en koop je tegenwoordig voor heel weinig geld actieve DisplayPort naar HDMI converters. Sommige winkels hebben ze al voor minder dan 10 euro (zie hier en hier)! Combineer dat met de lage prijzen van monitoren tegenwoordig (een 22" Full HD scherm met HDMI koop je al vanaf zo'n 110 euro) en je mag concluderen dat de investering in schermen tegenwoordig best meevalt.

De andere uitdaging was de videokaart zelf. Allemaal leuk en aardig dat alle kaarten in de Radeon HD 5000 en 6000 reeks drie schermen kunnen aansturen, maar in de praktijk heb je heel wat rekenkracht nodig om een resolutie van 5760x1080 pixels (drie Full HD schermen naast elkaar) met een acceptabele framerate te renderen. Een mid-range Radeon HD 5770 bijvoorbeeld is daar echt niet snel genoeg voor. Dát is dan ook onze vraag voor dit artikel: hoeveel geld moet je aan een videokaart uitgeven om zonder beperking van beeldkwaliteit op drie schermen te kunnen gamen?


Actieve DisplayPort naar HDMI kabels zijn inmiddels gelukkig niet duur meer.

Surround gaming

Liefhebbers van nVidia gebaseerde videokaarten hoeven nu overigens niet te stoppen met lezen. Want hoewel nVidia kaarten maximaal twee monitoren kunnen aansturen, is het toch mogelijk om te gamen met drie schermen. De oplossing: een SLI-configuratie. Je sluit dan twee schermen op de ene kaart en één scherm op de andere kaart aan. Bij de GeForce GTX 590 – nVidia's high-end dual-GPU kaart – kun je zelfs direct drie schermen op één kaart aansluiten, omdat dit product in feite een SLI-opstelling op één kaart is. Waar AMD praat over Eyefinity, heeft nVidia ook een hippe term bedacht: Surround Gaming. Het merk gaat zelfs een stapje verder; wanneer je drie 3D-monitoren combineert, kun je zelfs aan 3D Surround Gaming doen met de nieuwste generatie nVidia kaarten. In dat geval gaat de 'goedkoop'-vlieger natuurlijk niet meer op.

Twee mid-range kaarten in SLI bieden natuurlijk ook de prestaties van één high-end kaart, plus de mogelijkheid om drie schermen te gebruiken. Vandaar dat we in deze test ook een aantal SLI-combinaties (en Crossfire-combinaties) hebben meegenomen.

Onze test

Voor deze test zijn we aan de slag gegaan met drie Samsung MD230 23" schermen, die speciaal zijn geoptimaliseerd voor gebruik voor gaming op meerdere schermen; de randen zijn extreem dun. Samsung verkoopt drie van deze schermen inclusief een speciale monitorvoet onder de naam MD230X3 voor gemiddeld 1485 euro (zie hier). Het prettige van deze schermen is dat ze een cPVA-paneel hebben met een zeer goede kijkhoek. Dat is bij gamen met drie schermen uiteraard een belangrijke factor: je zit immers niet recht voor het linker- en rechterscherm en bekijkt het dus altijd vanuit een vrij grote hoek. Dunne bezels en kwalitatief goede cPVA- of IPS-panelen maken monitoren natuurlijk niet goedkoper, maar zorgen wel voor betere beeldkwaliteit. Helaas heeft de keuze voor een dergelijk scherm ook een negatief effect op de reactietijd: cPVA is flink langzamer dan snelle, zij het minder kleurechte TN-panelen en kan ook IPS niet echt bijbenen.

Samsung SyncMaster MD230X3

Naast de MD230X maakten we gebruik van ons standaard videokaartentestsysteem: een Intel Core i7 965 processor, 6 GB DDR3-1333 geheugen, een MSI Eclipse SLI moederbord, een Western Digital Raptor 74 GB harde schijf en een Antec TruePower 1200W voeding. De games die we hebben gedraaid in 5760x1080 resolutie zijn Tom Clancy's H.A.W.X. en H.A.W.X. 2, STALKER Call of Pripyat, Metro 2033, Just Cause 2, DiRT 2 en Aliens versus Predator. In alle gevallen hebben we de beeldkwaliteit hoog ingesteld, want we willen op dat vlak natuurlijk geen concessies doen.

We hebben alle games zoals gebruikelijk getest, met alle effecten ingeschakeld. Door de 3D-effecten wat te beperkten kun je de framerates nog wel wat opkrikken.

Installatie

Het moet gezegd, de installatie van een drie-schermenopstelling gaat bij AMD duidelijk het eenvoudigst. De Catalyst drivers herkennen automatisch dat er drie schermen zijn aangesloten. Onder het kopje AMD Eyefinity Multi-Display kun je in het Catalyst Control Panel kiezen voor Create Eyefinity Display Group. AMD maakt dan één voor één alle schermen blauw; je kunt in de drivers vervolgens aanklikken welke scherm zich waar bevindt. Daarna staan je drie schermen in de juiste volgorde en heb je één desktopresolutie van 5760x1080 pixels.

Bij nVidia kaarten ga je in de drivers naar 3D Settings en dan Configure SLI, Physx, Surround. Kies hier voor Span displays with Surround als SLI-modus. Klik daarna op Configure. In het volgende stappenplan toont nVidia één voor één op alle schermen een cijfer. Je kunt de schermen dan verslepen om ze in de juiste volgorde te zeten.


Drie schermen configureren bij AMD...


... en bij nVidia.

Bezel correction

Tijdens de instellingen komt één belangrijke zaak om de hoek kijken: bezel correction. Wanneer je 3D beelden verdeelt over drie schermen, lopen rechte lijnen bij de overgang van het ene naar het andere scherm niet recht door, omdat er twee monitorranden tussenin zitten. Wie zich daaraan ergert kan dit corrigeren. Wanneer bezel correction in de AMD- of nVidia-drivers wordt aangezet, wordt de resolutie verder verhoogd, zodat het beeld virtueel achter de monitorranden doorloopt. Afhankelijk van hoe dik de randen van de monitoren zijn, komen er horizontaal extra pixels bij. Je kunt dan bijvoorbeeld uitkomen op 6000x1080 in plaats van 5780x1080.

Bezel correction zorgt er dus voor dat rechte lijnen doorlopen, maar deze techniek heeft ook nadelen. De extra 'virtuele' pixels krijg je nergens te zien en in shooter games kan een vijand op die manier per ongeluk net achter je randen staan, zodat je hem niet ziet. Zonder bezel correction is het onmogelijk om iets over het hoofd te zien. Een tweede nadeel is dat de extra resolutie ook doorwerkt op de Windows-desktop; onzichtbare pixels maken het werken in die omgeving echt onmogelijk, omdat je gedeeltes van je programma's kwijt kunt raken. Dat betekent dat je in de praktijk telkens van resolutie aan het veranderen bent. Onze ervaring is dat bezel correction primair voor race games prettig is, maar dat je het voor de meeste andere games net zo goed (of beter) achterwege kunt laten.

In onderstaande afbeelding kun je het verschil goed zien. Zonder bezel correction (hou je muis buiten het plaatje) lopen rechte lijnen niet goed door over meerdere monitoren, maar zie je wel alle pixels. Met bezel correction (hou je muis op het plaatje) loopt alles mooi door, maar zijn er onzichtbare extra pixels achter de monitorranden.


Hou je muis op de afbeelding om het effect van bezel correction te zien.

AMD HydraVision

Zodra je AMD EyeFinity of nVidia Surround Gaming inschakelt op drie schermen heb je één resolutie van 5760x1080 pixels in plaats van drie resoluties van 1920x1080 pixels. Oftewel, Windows ziet je drie schermen als één exra grote monitor. Dat biedt een paar uitdagingen, want als je bijvoorbeeld op de maximaliseerknop van een venster klikt, zal dat niet zoals bij normale multi-monitoropstellingen vergroten naar één volledig scherm, maar maximaliseren naar alle drie de schermen. Dat maakt Windows tamelijk onbruikbaar.

AMD heeft er in haar drivers gelukkig een oplossing voor; met HydraVision kun je alsnog instellen dat, wanneer je een toets naar keuze inhoudt, vensters vergroten naar maximaal één scherm. Niet ideaal, maar wel werkbaar. Je Windows-taakbalk blijft echter verdeeld staan over drie schermen.

nVidia biedt een dergelijke functionaliteit niet in haar drivers. Dat betekent dus helaas dat zodra je Surround Gaming hebt aangevinkt, het werk op de 2D Windows Desktop een stuk minder prettig wordt.

Prestaties: Tom Clancy's H.A.W.X.

Tom Clancy's H.A.W.X. en H.A.W.X. 2 lijken in alle gevallen prima speelbaar op 5760x1080, zelfs met een enkele Radeon HD 6850, een kaartje van zo'n 150 euro.

Prestaties: Tom Clancy's H.A.W.X. 2 (DX11)

We schreven het al: ook H.A.W.X. 2 is prima speelbaar met zelfs een enkele Radeon HD 6850.

Prestaties: Dirt 2

Ook DiRT 2 is met vrijwel alle kaarten prima speelbaar in 3x Full HD, al is 5760x1080 met 4x AA daar voor de Radeon HD 6850 aan de krappe kant. Daarnaast valt op dat de SLI-configraties van twee GeForce GTX 460's en twee GeForce GTX 560 Ti's met AA ingeschakeld ineens onspeelbare framerates behalen, terwijl beide opstellingen zonder AA meer dan snel genoeg zijn.

Prestaties: Just Cause 2

De overige games vragen meer. Just Cause 2 is bij AMD goed speelbaar vanaf een enkele Radeon HD 6950 of twee Radeon HD 6850's. GTX 460 of GTX 560 SLI is niet snel genoeg. Op de GTX 590 weigerde deze benchmark gek genoeg dienst.

Prestaties: Aliens versus Predator (DX11)

Aliens versus Predator in 5760x1080 blijkt zwaar. Zonder AA moet je toch minimaal een Radeon HD 6970 hebben of twee Radeon HD 6850's. GTX 460 en GTX 560 Ti SLI is ook beide prima zonder AA. Met AA ingeschakeld blijft de keuze beperkt tot een Radeon HD 6990, twee Radeon HD 6950 of 6970's of een nVidia GeForce GTX 590.

Prestaties: S.T.A.L.K.E.R. Call of Pripyat (DX11)

STALKER Call of Pripyat blijkt zonder AA vergelijkbare framerates als Aliens versus Predator te produceren. Met AA ingeschakeld bieden alleen de Radeon HD 6970 in Crossfire en de dual-GPU Radeon HD 6990 acceptabele framerates.

Prestaties: Metro 2033 (DX11)

Metro 2033 blijkt het zwaarst: alleen met Crossfire combinaties van twee 6950's of 6970's en met de dual-GPU kaarten Radeon HD 6990 en GeForce GTX 590 behalen we in deze game net acceptabele framerates, zonder AA wel te verstaan. Met AA ingeschakeld zijn alle door ons geteste configuraties te langzaam.

Boodschappenlijstje

Uit de resultaten blijkt dat ofwel een Crossfire-opstelling van twee Radeon HD 6850's ofwel een enkele AMD Radeon HD 6970 bij de AMD-kaarten het minimum is om in de meeste gevallen goed op 5760x1080 te kunnen gamen, zeker als je bij sommige zwaardere games de hoeveelheid effecten een beetje beperkt. Bij nVidia is de combinatie van twee GTX 460's meestal ook snel genoeg, maar speel je met twee GTX 560's op safe.

Halen we de prijzen van de kaarten erbij, dan blijkt Radeon HD 6850 Crossfire met afstand de voordeligste keus: voor zo'n 250 euro heb je al twee van deze kaarten in huis, minder dan de aanschafprijs van één Radeon HD 6970. Voor zo'n 150 euro per stuk vind je wel een 22" monitor met redelijk dunne randen. Tel er 10 euro bij op voor één DisplayPort-naar-HDMI-converter en je hebt voor 710 euro een prima EyeFinity setup van videokaart plus schermen!

Conclusie

Voor nog geen 750 euro kun je anno 2011 een prima presterende EyeFinity-setup in huis zetten, bestaande uit twee videokaarten met voldoende prestaties en drie Full HD-schermen. Wil je de allerbeste ervaring, kies dan voor een set-up zoals de Samsung MD230X3, met schermen met extra dunne randen en een goede kijkhoek.

Twee Radeon HD 6850's is de voordeligste manier om voldoende 3D-rekenkracht te hebben om drie Full HD-schermen te vullen met pixels. We mogen direct ook concluderen dat juist op deze zeer hoge resolutie het investeren in snellere kaarten daadwerkelijk loont.


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

AMD Radeon HD 6850

AMD Radeon HD 6850

  • Barts
  • 960 cores
  • 775 MHz
  • 1024 MB
  • 256 bit
  • DirectX 11
  • PCI-Express 2.0 x16
Niet verkrijgbaar
AMD Radeon HD 6850 CrossFireX

AMD Radeon HD 6850 CrossFireX

  • Barts
  • 960 cores
  • 775 MHz
  • 1024 MB
  • 256 bit
  • DirectX 11
  • PCI-Express 2.0 x16
Niet verkrijgbaar
AMD Radeon HD 6870

AMD Radeon HD 6870

  • Barts
  • 1120 cores
  • 900 MHz
  • 1024 MB
  • 256 bit
  • DirectX 11
  • PCI-Express 2.0 x16
Niet verkrijgbaar
AMD Radeon HD 6870 CrossFireX

AMD Radeon HD 6870 CrossFireX

  • Barts
  • 1120 cores
  • 900 MHz
  • 1024 MB
  • 256 bit
  • DirectX 11
  • PCI-Express 2.0 x16
Niet verkrijgbaar
AMD Radeon HD 6950 2GB

AMD Radeon HD 6950 2GB

  • Cayman
  • 1408 cores
  • 800 MHz
  • 2048 MB
  • 256 bit
  • DirectX 11
  • PCI-Express 2.0 x16
Niet verkrijgbaar
AMD Radeon HD 6950 CrossFireX

AMD Radeon HD 6950 CrossFireX

  • Cayman
  • 1408 cores
  • 800 MHz
  • 2048 MB
  • 256 bit
  • DirectX 11
  • PCI-Express 2.0 x16
Niet verkrijgbaar
AMD Radeon HD 6970

AMD Radeon HD 6970

  • Cayman
  • 1536 cores
  • 880 MHz
  • 2048 MB
  • 256 bit
  • DirectX 11
  • PCI-Express 2.0 x16
Niet verkrijgbaar
AMD Radeon HD 6970 CrossFireX

AMD Radeon HD 6970 CrossFireX

  • Cayman
  • 1536 cores
  • 880 MHz
  • 2048 MB
  • 256 bit
  • DirectX 11
  • PCI-Express 2.0 x16
Niet verkrijgbaar
AMD Radeon HD 6990

AMD Radeon HD 6990

  • Antilles
  • 3072 cores
  • 830 MHz
  • 4096 MB
  • 256 bit
  • DirectX 11
  • PCI-Express 2.0 x16
Niet verkrijgbaar
Nvidia GeForce GTX 460 SLI

Nvidia GeForce GTX 460 SLI

  • GF104
  • 675 MHz
  • 1024 MB
  • 256 bit
  • DirectX 12 fl 11_0
  • PCI-Express 2.0 x16
Niet verkrijgbaar
Nvidia GeForce GTX 560 Ti SLI

Nvidia GeForce GTX 560 Ti SLI

  • GF114
  • 384 cores
  • 822 MHz
  • 1024 MB
  • 256 bit
  • DirectX 12 fl 11_0
  • PCI-Express 2.0 x16
Niet verkrijgbaar
Nvidia GeForce GTX 590

Nvidia GeForce GTX 590

  • GF110
  • 512 cores
  • 608 MHz
  • 3072 MB
  • 384 bit
  • DirectX 12 fl 11_0
  • PCI-Express 2.0 x16
Niet verkrijgbaar
0
*