AMD Radeon HD 6970 / 6950 review

112 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Cayman chip
  3. 3. VLIW5 en VLIW4
  4. 4. GPGPU
  5. 5. Positionering
  6. 6. Radeon HD 6970 en 6950
  7. 7. AMD Powertune
  8. 8. Sapphire Radeon HD 6950 en HD 6970
  9. 9. XFX Radeon HD 6950 en HD 6970
  10. 10. Benchmarks
  11. 11. 3DMark Vantage
  12. 12. 3DMark11
  13. 13. Heaven 2.0 (DirectX 11)
  14. 14. Aliens versus Predator (DirectX 11)
  15. 15. DiRT 2 (DirectX 11)
  16. 16. S.T.A.L.K.E.R.: Call of Pripyat (DirectX 11)
  17. 17. Metro 2033 (DirectX 11)
  18. 18. Just Cause 2 (DirectX 10)
  19. 19. Far Cry 2 (DirectX 10)
  20. 20. Resident Evil 5 (DirectX 10)
  21. 21. Tom Clancy's HAWX (DirectX 10.1)
  22. 22. Stroomverbruik en geluidsproductie
  23. 23. Conclusie
  24. 24. Besproken producten
  25. 25. Reacties

Inleiding

Eind oktober introduceerde AMD de Radeon HD 6870 en 6850 videokaarten. Opvallend was de keuze om deze nieuwe kaarten qua prijs en prestaties onder het niveau van de Radeon HD 5800 kaarten te positioneren, terwijl de naamgeving leek aan te geven dat het om directe opvolgers ging. Officieel was de reden dat de 3800 en 4800 kaarten in het verleden ook goedkoper waren en dat dus de 5800 reeks en niet de nieuwe 6800 kaarten de uitzondering waren. Het is echter moeilijk te geloven dat het puur toeval is, dat de nieuwe AMD kaarten daardoor uitstekend recht tegenover de populaire GeForce GTX 460 te positioneren zijn. Hoe het ook zij, door de positionering van de twee nieuwe kaarten bleef er een ruimte over aan de bovenkant van AMD's productaanbod. Direct werd beloofd dat deze spoedig zou worden ingevuld met de Radeon HD 6950 en 6970 kaarten, gebaseerd op de nieuwe Cayman GPU. Oorspronkelijk zouden deze nieuwe kaarten eind november al op de markt moeten komen, maar om onduidelijke redenen heeft het project een paar weken vertraging opgelopen. Vandaag is het echter eindelijk zo ver en wordt duidelijk wat AMD voor ons in petto heeft.

De AMD Radeon HD 6950 en 6970 zijn zoals geschreven gebaseerd op een nieuwe GPU met de codenaam Cayman. Aangezien de kaarten uit dezelfde generatie komen als de in oktober uitgebrachte 6850 en 6870, vinden we alle nieuwe eigenschappen van die kaarten ook terug bij de kaarten die vandaag op de markt komen. Om de belangrijkste zaken nog eens kort op te sommen: de nieuwe UVD3 video decoder, ondersteuning voor DisplayPort 1.2 en HDMI 1.4a, de ondersteuning voor 3D-schermen dankzij AMD HD3D en de nieuwe morpholical anti-aliasing methode.

Toch is Cayman méér dan een grotere en snellere Barts-chips. Zo is de interne architectuur van de GPU drastisch onder handen genomen. Verder bevat Cayman een nieuwe functionaliteit die Barts moest missen: AMD PowerTune. 

In deze review doen we alle eigenschappen van de Cayman chip uitgebreid uit de doeken en vertellen we je natuurlijk tot in detail welke prestaties je van de nieuwe kaarten mag verwachten.

Cayman chip

De twee nieuwe Radeon kaarten zijn gebaseerd op een nieuwe GPU met codenaam Cayman. Deze met 40 nm transistors geproduceerde chip is circa 389 mm² groot en bevat circa 2,64 miljard transistors. Ter vergelijking: de Barts chip van de Radeon HD 6850 en 6870 meet 255 mm² en bevat 1,7 miljard transistors. Puur op basis van deze basale specificaties mag je dus al verwachten dat Cayman een stuk krachtiger is dan Barts.

Op onderstaande afbeelding is het blokschema van Cayman te zien. Wie het vergelijkt met het blokschema van Barts zou een tweetal zaken moeten opvallen. Allereerst is het eerste gedeelte van de 3D pipeline, de graphics engine, bij Cayman dubbel uitgevoerd. Verder zien de cores binnen de SIMD Engines er ook anders uit. Daar zit hem dan ook hét grootste verschil tussen de architecturen van Barts en Cayman.

Om met de aanpassingen aan de graphics engine te beginnen. Dit onderdeel van de GPU doet min of meer het voorbereidende werk voordat de shader units daadwerkelijk hun berekeningen kunnen uitvoeren. Een belangrijk onderdeel van de graphics engine is de rasterizer, het onderdeel dat de driehoeken (triangles) waar objecten binnen 3D-games uit bestaan omzet naar pixels die later één voor één verwerkt kunnen worden. De graphics engine bevat verder ook de tesselator, het chiponderdeel van de DirectX 11 tesselation effecten verwerkt. Het dubbel uitvoeren van de graphics engine heeft een aantal voordelen: allereerst kunnen de shader units verderop in de chip efficiënter aan het werk gehouden worden. Denk maar zo: als een ploeg van 1000 man in een fabriek twee aanvoerders hebben, zullen alle werklui vermoedelijk beter weten wat ze moeten dan wanneer er slechts één aanvoerder is. Het dubbel uitvoeren van de graphics engine heeft verder ook als voordeel dat er simpelweg twee keer zoveel tesselation rekenkracht voorhanden is. AMD geeft verder aan dat de tesselation units verder ook nog verbeterd zijn - men spreekt over de 8e generatie - waardoor de totale tesselation rekenkracht ongeveer 3x meer moet zijn dan bij Barts.

Het allerbelangrijkste verschil vinden we echter terug bij de shader units. Cayman maakt gebruik van de zogenaame VLIW4 (very long instruction word) architectuur, die drastisch afwijkt van de bestaande chips. De Cayman chip bevat 1536 shader units ten opzichte van 1120 bij de Barts chip (Radeon HD 6870/50) en 1600 bij de Cypress chip (Radeon HD 5870/50). Ten opzichte van Cypress lijkt dit op het eerste gezicht dus een achteruitgang, maar schijn bedriegt. Door de nieuwe architectuur zal het bij Cayman in de praktijk veel vaker voorkomen dat alle shader units gebruikt kunnen worden, waardoor de 1536 units van Cayman in de praktijk meer werk zullen verzetten dan de 1600 van Cypress. Op de volgende pagina leggen we uit hoe dat zit. 

VLIW5 en VLIW4

Eerst een blik op de bestaande situatie. De rekeneenheden binnen Barts zijn eigenlijk identiek aan die van de hele Radeon HD 5000 en zien er ingezoomed zo uit:


Cores van de Radeon HD 5xxx, 6850 en 6870 kaarten (VLIW5)

De shader units van Barts zaken telkens met z'n vijven gegroepeerd, waarbij er telkens vier identieke relatief simpele rekeneenheden zijn en één speciale. Die vier kunnen iedere klokslag elk een 32-bit floating point bewerking uitvoeren. Afhankelijk van het type instructie kunnen de vier units iedere klokslag gezamenlijk twee of één 64-bit (double precision in jargon) bewerking doen. De vijfde shader unit is de enige die een aantal speciale functies (trancendentals) kan uitvoeren, maar kan daarnaast ook nog ingezet worden voor 32-bit berekeningen.

De keuze voor deze architectuur was destijds valide. Het gros van de shader berekeningen binnen 3D-games was (en is) immers gebaseerd op 32-bit getallen en daarvan konden er per blok keurig vijf per klokslag uitgevoerd worden. De "speciale functies" werden zo weinig toegepast dat het in de praktijk geen probleem bleek dat slechts éénvijfde van de cores die kon uitvoeren.

Maar tijden veranderen... Nieuwe shader effecten vereisen steeds vaker 64-bit instructies.En zeker ook bij GPGPU-applicaties worden deze double precision berekeningen veelvuldig toegepast. Bij de Barts chip en de chips van alle Radeon HD 5000 kaarten is de vijfde shader unit in dergelijke gevallen telkens niets aan het doen en kan de chip feitelijk dus slechts viervijfde van z'n totale rekenkracht benutten. Zonde van de kostbare transistors!

Voor Cayman is AMD overgestapt op de volgene architectuur, aangeduid als VLIW4:


Cores van de Radeon HD 6900 (VLIW4)

De vijfde speciale shader unit is feitelijk opgeofferd en de vier overgebleven shader units zijn opgewaardeerd zodat ze gezamenlijk ook de uitzonderlijk voorkomende speciale functies van hun voormalig vijfde soortgenoot kunnen opvangen. De vier overgebleven shader units kunnen nog steeds vier 32-bit berekeningen per klokslag uitvoeren en afhankelijk van het type twee of één 64-bit berekening. Hoewel er voor de speciale functies nog moet worden teruggegrepen op de normale vier shader units, is het grote voordeel dat de nieuwe blokken van vier shader units fysiek een stuk kleiner zijn dan de voormalige blokken van vijf. Verder zal het in de praktijk nu veel vaker voorkomen dat alle shader units aan het werk gehouden kunnen worden, om piekprestaties te behalen. Daarnaast is het aansturen van de shader units nu een stuk simpeler, omdat ze allemaal gelijkwaardig zijn. Het verdelen van taken over de shader units binnen de chip kan zo een stuk efficiënter plaatsvinden. 

AMD zelf geeft aan dat de overstap van VLIW5 naar VLIW4 omgerekend in de praktijk zo'n 10% betere prestaties per vierkante millimetere chipoppervlak opleveren. Je mag dus in feite zeggen dat je met deze architectuur 10% betere prestaties voor hetzelfde geld krijgt.

GPGPU

De architectuur van Cayman is verder ook geoptimaliseerd voor GPGPU applicaties. Vanuit dergelijke software bezien ziet de architectuur van Cayman er uit als in onderstaande afbeelding. Er is een aantal belangrijke veranderingen doorgevoerd. Allereerst kan elk van de 24 SIMD engines indien gewenst werken aan instructies van andere GPGPU programma's of programmathreads. Op die manier is er voor het eerst volledige multi-threading op dit vlak mogelijk. Iedere GPGPU kernel heeft in de chip z'n eigen instructie queue en een eigen stuk virtueel geheugen, waar andere threads niet bij kunnen. 

Verder heeft AMD een tweetal DMA (direct memory access) engines in de geheugencontroller verwerkt, waardoor GPGPU applicaties sneller met het geheugen kunnen communiceren. Hoewel nog niet officieel bevestigd, blijkt de Cayman chip ook ondersteuning te bieden voor ECC geheugen, ideaal voor professionele, primair op GPGPU-gerichten varianten van de videokaart.

Hoewel AMD in tegenstelling tot nVidia vooralsnog weinig succes heeft in de zakelijke wereld met haar puur voor GPGPU-gerichte kaarten, de FireStream reeks, zou je op basis van de aanpassingen in de architectuur van Cayman mogen verwachten dat men deze markt veel serieuzer wil gaan nemen. Of deze aanpassingen ook voor op consumentengerichte GPGPU-applicaties duidelijke voordelen zullen bieden, is vooralsnog onduidelijk. 

Positionering

De AMD Radeon HD 6970 en 6950 zijn dankzij de nieuwe, krachtige Cayman GPU de echte opvolgers van de Radeon HD 5850 en 5870. Deze kaarten zijn met de komst van de nieuwe GPU dan ook direct end-of-life - al betwijfelen we of ze de laatste tijd überhaupt nog wel geproduceerd zijn. AMD geeft echter aan dat de Radeon HD 6970 vooralsnog niet het topmodel van de fabrikant is. De dual-GPU Radeon HD 5970, die twee Cypress chips aan boord heeft, is volgend AMD nog altijd de snelste videokaart ter wereld. Het is echter een publiek geheim dat deze kaart spoedig zal worden opgevolgd door een model met twee Cayman chips, dat als Radeon HD 6990 door het leven zal gaan.

Onderstaande afbeelding uit AMD's presentatie geeft aan hoe men beide nieuwe kaarten wil positioneren. Zoals we zien wordt de Radeon HD 6970 qua prestaties - en dus ook qua prijs - vlak boven de GeForce GTX 570 geplaatst. Wie had gehoopt dat AMD met de Cayman-chip een GeForce GTX 580 killer zou uitbrengen zal wellicht teleurgesteld zijn, maar laten we nogmaals in herinnering roepen dat AMD's strategie de afgelopen jaren al niet meer is om een zo groot en zo complex mogelijke high-end chip op de markt te brengen, maar liever wat minder complexe modellen die beter en goedkoper te produceren zijn. Vergeet ook niet: met een chipoppervlakte van circa 550 mm² en ruim 3 miljard transistors, is de nVida GF110 GPU van de GTX 570 en 580 heel wat complexer (en dus duurder!) dan Cayman.

De Radeon HD 6950 wordt zo beetje halverwege de GeForce GTX 460 en GeForce GTX 570 gepositioneerd. Bovenaan in de afbeeldingen vinden we zoals besproken nog steeds de Radeon HD 5970, die dus ook spoedig een opvolger zal krijgen.

Praat je over positionering, dan is de prijs van de kaarten natuurlijk de belangrijkste factor. AMD geeft aan dat de Radeon HD 6970 online zo'n 329 euro gaat kosten. Dat is iets minder dan de GTX 570, die gemiddeld zo'n 350 euro kost, maar bij de goedkoopste aanbieders ook al vanaf zo'n 330 euro te krijgen is. De Radeon HD 6950 zal volgens AMD circa 269 euro gaan kosten. Dat is, net zoals men aangeeft bij de positionering, inderdaad wat hoger van de Radeon HD 6870 en de GeForce GTX 460 1GB.

Radeon HD 6970 en 6950

Twee videokaarten introduceert AMD op basis van de besproken Cayman chip, de Radeon HD 6970 en 6950. Optisch zijn beide kaarten niet van elkaar te onderscheiden. De verschillen zitten hem in de hoeveelheid ingeschakelde shader units en de klokfrequenties.

Bij de Radeon HD 6970 zijn alle 1536 shader units (onderdeeld in 24 SIMD-engines) ingeschakeld. Gekoppeld hieraan heeft de kaart 96 texture units. De GPU werkt op 880 MHz en het GDDR5-geheugen (2 GB is standaard) werkt op 1375 MHz. De TDP bedraagt 250 watt, maar volgens AMD is het gemiddeld verbruik tijdens gaming 190 watt. Het idle vebruik zou 20 watt bedragen.

AMD Radeon HD 6970

Bij de Radeon HD 6950 zijn twee van de 24 SIMD-engines uitgeschakeld. Op die manier blijven 1408 shader units over. Het aantal texture units is om dezelfde reden beperkt tot 88. Bij deze kaart werkt de GPU op 880 MHz en het geheugen, eveneens 2 GB, op 1250 MHz. Op alle fronten lijkt deze kaart dus zo'n 10% minder krachtig. De TDP bedraagt 200 Watt, het normale verbruik is volgens AMD 140 watt en het idle verbruik eveneens 20 watt.

AMD Radeon HD 6970

Beide kaarten hebben dezelfde aansluitingen. Voor het aansluiten van beeldschermen bieden de kaarten twee maal DVI, HDMI 1.4 en twee maal DisplayPort 1.2. Wanneer je gebruik maakt van DisplayPort kunnen er maximaal zes schermen op de kaarten aangesloten worden. Achterop de kaarten vinden we bij de 6950 twee 6-pin PEG stroomconnectors en bij de 6970 een 6-pin en een 8-pin. Bovenop is er een tweetal Crossfire-aansluitingen. Dat betekent dat je tot maximaal vier kaarten kunt combineren in een CrossfireX opstelling.

Naast de Crossfire connectors bevindt zich een klein schakelaartje, waarmee je kunt schakelen tussen de twee BIOS-chips die op de kaart zitten. Ideaal voor overklokkers die graag willen experimenteren met andere BIOS-versies, maar wel veilig op een oorspronkelijke versie willen kunnen terugvallen. 

De koeler die in beide gevallen gebruikt wordt is van het vapor chamber type, een technologie die AMD al langer toepast en recentelijk ook door nVidia is gebruikt om de GeForce GTX 580 een stuk stiller te krijgen dan z'n voorloper. 

AMD Powertune

Een nieuwe functionaliteit die AMD bij deze kaarten introduceert is AMD Powertune. Deze technologie is min of meer de opvolger van Powerplay, de technologie die sinds jaar en dag in ATI GPU's zit en die ervoor zorgt dat het stroomverbruik drastisch wordt verminderd wanneer de kaarten die actief gebruikt worden, ondermeer door het verlagen van de klokfrequenties. Powertune gaat een stapje verder en zorgt ervoor dat de klokfrequenties ook automatisch verhoogd worden wanneer de kaart binnen zijn maximale stroomverbruik blijft.

Het idee achter Powertune is eigenlijk simpel. Voor kaarten wordt een zogenaamde TDP vastgesteld, in feite een maximaal stroomverbruik waar ondermeer de koeler op wordt gevalideerd en waar systeembouwers rekening mee moeten houden bij het samenstellen van PC's. In de praktijk blijkt echter dat (vrijwel) geen enkele game een GPU 100% kan belasten. Alleen speciaal daar op gerichte programma's als FurMark kunnen ervoor zorgen dat echt vrijwel iedere transistor binnen een GPU aan het werk is en dat normaal gesproken de TDP bereikt wordt. Dat is dus eigenlijk zonde, want in de meeste gevallen is er  binnen de gestelde grenzen qua stroomverbruik en temperatuur nog wat ruimte over voor betere prestaties.

AMD Powertune verhoogt indien mogelijk dus dynamisch de klokfrequentie wanneer het actuele stroomverbruik dat toelaat. Tijdens het draaien van een benchmark of het spelen van een game zal de klokfrequentie van moment tot moment aangepast worden, om zo de totale prestaties te optimaliseren. Alleen in uitzonderlijke gevallen wanneer de GPU echt té veel stroom verbruik (lees: in FurMark bijvoorbeeld) kan de klokfrequentie ook naar beneden bijgesteld worden.

In de nieuwe AMD Catalyst drivers zit een optie om Powertune verder te finetunen. Wie wil dat z'n videokaart zo stil en energiezuinig mogelijk werkt, kan Powertune zo instellen dat er minder tot nooit omhoog wordt geklokt. Wie wat avontuurlijker is ingesteld kan de werking van Powertune ook vergroten. Op die manier krijg je een soort dynamische extra overklok, waarbij er minder risico is op crashes.

Sapphire Radeon HD 6950 en HD 6970

Naast de referentiekaarten van AMD ontvingen we ook van Sapphire en XFX een HD 6950 en HD 6970 exemplaar.

De Radeon HD 6970 van Sapphire werkt met de standaard klokfrequenties. De kaart wordt gebundeld met de game Battlefield Bad Company 2 Vietnam. In de verpakking vinden we tevens tal van accessoires, zoals een 1,8 meter lange HDMI kabel, een Mini DisplayPort naar DisplayPort kabel, een VGA naar DVI adapter, een CrossFire bridge en een PEG6 en PEG8 naar molex kabel. Uiteraard ontbreekt een installatie CD-ROM en een handleiding niet. De HD 6950 die we ontvingen werkt tevens met de standaard klokfrequenties, en op de Battlefield game na zijn de accessoires gelijk. Alleen de PEG8 aanluiting is hier vervangen door een PEG6 kabel, aangezien de HD 6950 tweemaal PEG6 in plaats van PEG6 + PEG8 stroomaansluiting nodig heeft.

Sapphire Radeon HD 6970 BFBC2 Vietnam Edition 2GB
Sapphire Radeon HD 6970

Sapphire Radeon HD 6950 2GB
Sapphire Radeon HD 6950

XFX Radeon HD 6950 en HD 6970

De HD 6900 kaarten van XFX werken beiden ook met de standaard klokfrequenties. XFX is echter wat zuiniger op de meegeleverde accessoires: de enige kabel die we in de verpakking kunnen bespeuren is een CrossFire bridge. Verder zijn er nog enkele handleidingen en een installatie CD-ROM aanwezig.

XFX Radeon HD 6970 2GB
XFX Radeon HD 6970

XFX Radeon HD 6950 2GB
XFX Radeon HD 6950

Benchmarks

We hebben gebruik gemaakt van dezelfde set game benchmarks als in onze andere recente GPU-tests. Alle benchmarks hebben we gedraaid op de 64-bit versie van Windows 7. Ons testplatform bestaat uit een Intel Core i7 965 processor, 6 GB DDR3-1066 geheugen, een Samsung Spinpoint F1 harddisk en een Antec TruePower Quattro 1200W voeding.

We hebben de Radeon HD 6970 en 6950 getest met een pre-release van AMD Catalyst driver versie 10.12. De Radeon HD 6850, HD 6870 en HD 5970 zijn getest met met Catalyst driver versie 10.10, de meeste overige ATI-kaarten zijn getest met Catalyst 10.7. De GeForce GTX 570 is getest met driver versie 263.09. Voor de GeForce GTX 580 en GTX 480 gebruikten we driver versie 262.99. Overige GeForce GTX 400-kaarten zijn met 260.89 getest. 

De gebruikte games hebben we waar mogelijk getest in twee resoluties, 1680x1050 en 1920x1080. Daarnaast hebben we alle benchmarks, waar mogelijk, zowel met als zonder 4x Full Scene Anti-Aliasing uitgevoerd.

In de grafieken op de volgende pagina’s hebben alle AMD/ATI kaarten rode balkjes en alle nVidia kaarten groene balkjes. De nieuwe Radeon HD 6970 en 6950 kaarten zijn te herkennen aan de blauwe balkjes.

AMD Radeon HD 6970

3DMark Vantage

In 3DMark Vantage scoort de 6970 20274 punten, net onder het niveau van de GTX 570. De 6950 scoort vergelijkbaar met de 5870.

3DMark11

Vanzelfsprekend hebben we ook de nieuwe 3DMark11 benchmark op de nieuwe kaarten gedraaid, zowel in de standaard performance modus, als in de extreme modus. De HD 6970 weet niet boven de GTX 580 uit te komen en passeert de GTX 570 maar nipt. De HD 6950 blijft onder de prestaties van de GTX 570.

Heaven 2.0 (DirectX 11)

De Heaven 2.0 benchmark is nog niet echt een goede maat voor bestaande games, maar wellicht wel voor toekomstige DirectX 11 titels. Deze benchmark leunt zeer zwaar op tesselation, in extreme modus zelfs bijna onrealistisch zwaar. We zien hier duidelijk dat de tesselation performance van de nieuwe Cayman GPU flink verbeterd is ten opzichte van z'n voorloper. De GTX 570 en GTX 580 blijven op dit vlak echter een streepje voor hebben.

Aliens versus Predator (DirectX 11)

Aliens versus Predator werd begin dit jaar geïntroduceerd en maakt gebruik van DirectX 11 effecten, zoals tesselation. In deze benchmark scoren de kaarten exact zoals door AMD zelf aangegeven: de 6970 is wat sneller dan de GTX 570, maar moet de GTX 580 voor zich laten. De 6950 is sneller dan voor z'n voorlopers en komt vlak onder het niveau van de GTX 480. 

DiRT 2 (DirectX 11)

DiRT 2 lijkt altijd iets lekkerder te draaien op nVidia kaarten dan op ATI/AMD chips. Desalniettemin zien we dat beide 6900 kaarten hier duidelijk wat sneller zijn dan hun voorlopers. De bovenkant van de grafiek blijft op de dual-GPU 5970 na echter groen.

S.T.A.L.K.E.R.: Call of Pripyat (DirectX 11)

Aparte resultaten in S.T.A.L.K.E.R.: Call of Pripyat. De 6970 blijkt hier slechts zeer beperkt sneller dan de 5870. Afgezien daarvan laat AMD zich hier wel van haar beste kant zien.

Metro 2033 (DirectX 11)

Metro 2033 is een wat nieuwere DirectX 11 game met meer tesselation dan bijvoorbeeld Dirt 2 of Aliens vs. Predator. De 6900 kaarten zijn hier duidelijk wat sneller dan hun voorlopers, maar de belofte dat de 6970 de GTX 570 voorbij gaat, maakt AMD hier niet waar.

Just Cause 2 (DirectX 10)

Just Cause 2 blijft een game die AMD op het lijf geschreven is. De bovenkant van de grafiek blijft gedomineerd door AMD en ATI kaarten. Maar toch ook kritische noot, want het prestatieverschil tussen 5870 en 6970 is slechts zeer beperkt.

Far Cry 2 (DirectX 10)

Ook in Far Cry 2 niet bepaald prestaties om van te gaan jubelen. De nieuwe kaarten zijn slechts beperkt sneller dan hun voorlopers en de GTX 570 blijft ook in deze game buiten schot.

Resident Evil 5 (DirectX 10)

Resident Evil 5 blijkt langzaam een CPU-bottleneck te krijgen, zodat de resultaten in 1680x1050 eigenlijk weinig waarde meer vertegenwoordigen. In 1920x1080 zien we opnieuw slechts een beperkte prestatiewinst ten opzichte van de 5870.

Tom Clancy's HAWX (DirectX 10.1)

We maken de set benchmarks af met Tom Clancy's H.A.W.X. en ook hier weer hetzelfde beeld: de 6970 is slechts beperkt sneller dan z'n voorlopers en de GTX 500 kaarten houden een duidelijke voorsprong.

Stroomverbruik en geluidsproductie

Tenslotte het stroomverbruik. Zoals te zien in onderstaande grafiek is het verbruik van de 6970 en 6950 in Far Cry 2 zo'n 10 Watt hoger dan de 5870 en 5850. Idle zijn de kaarten echter duidelijk wat stiller.

Een geluidstest hebben we nog niet kunnen uitvoeren, aangezien de Radeon HD 6900 kaarten vooralsnog pertinent dienst weigeren op het testplatform dat we voor deze metingen gebruiken.

Conclusie

De afgelopen twee jaar kon bij iedere nieuwe videokaart die AMD introduceerde de vlag uit. Het bedrijf was in een winning mood, alle kaarten die het bedrijf introduceerde waren een duidelijke verbetering op het bestaande aanbod en iedere keer weer een betere keuze dan de kaarten van de concurrentie. Dit is eigenlijk de eerste keer dat we wat minder enthousiast zijn. Dat komt eerst en vooral vanwege het feit dat de Radeon HD 6970 slechts zeer beperkt sneller is dan diens directe voorlopers, de inmiddels ruim een jaar en twee maanden oude Radeon HD 5870. Toegegeven, AMD kan er wellicht ook weinig aan doen. In de tussentijd is er geen nieuwe volwassen productieprocedé voor GPU-chips beschikbaar gekomen en het veel groter en complexer (en dus duurder!) maken van de chip is geen optie. Het komt er dus op neer dat de ontwerpers van AMD met vrijwel hetzelfde aantal transistors een duidelijke prestatiewinst moesten bewerkstelligen. Dat is een hele lastige klus en dat blijkt ook uit de benchmark-resultaten. Behalve wellicht bij enkele benchmarks die zeer zwaar leunen op tessalation, is een upgrade van een 5870 naar een 6970 nergens echt te verantwoorden. Wie vorig jaar een 5870 kocht zit eigenlijk nog gewoon goed. Daar komt bij dat de Radeon HD 5870, die officieel nu end-of-life gaat, inmiddels voor absurd lage bedragen verkrijgbaar is. In onze prijsvergelijker vind je al 5870's vanaf € 240! We kunnen er lang en kort over praten, maar dat is een prijs/prestatieverhouding waar de nieuwe 6950 en 6970 simpelweg met geen mogelijkheid bij in de buurt komen.

Volgens de officiële positionering zou de Radeon HD 6970 iets sneller moeten zijn dan de GeForce GTX 570. In de nodige benchmarks is dat inderdaad het geval, maar ongeveer net zo vaak is de nVidia kaart duidelijk sneller. Ons bekruipt het gevoel dat AMD redelijk verrast was door de zeer scherpe prijsstelling van de GTX 570 en daardoor een beetje in de problemen is gekomen rond de introductie van de Radeon HD 6970. nVidia zal op haar beurt juist eindelijk kansen hebben geroken. Want heel eerlijk: de vraag of je nu beter voor een Radeon HD 6970 of een nVidia GeForce GTX 570 kunt kiezen is helemaal niet zo makkelijk te beantwoorden. Wij neigen naar een gelijkspel. Dat is de afgelopen tijd nog wel eens anders geweest!

Vanuit de wandelgangen van AMD begrijpen we dat er de komende weken en maanden bij de Radeon HD 6950 en 6970 nog heel wat te verwachten valt van driver updates. Dat heeft onder andere te maken met de aanpassingen van de architectuur. Er wordt in de wandelgangen zelfs gefluisterd over potentiële prestatiewinsten richting de 20%. Dat lijkt ons wel erg optimistisch, maar laten we hopen dat er een kern van waarheid in zit. Mochten toekomstige driver updates de kaarten inderdaad nog een duidelijke performance boost geven, dan kan dat onze eind conclusie nog veranderen, maar voorals zijn we toch een beetje teleurgesteld dat de nieuwe kaarten zich niet duidelijk genoeg differentiëren ten opzichte van hun voorlopers en ten opzichte van de concurrentie.


Besproken producten

Vergelijk  

Product

Prijs

AMD Radeon HD 6950 2GB

AMD Radeon HD 6950 2GB

  • Cayman
  • 1408 cores
  • 800 MHz
  • 2048 MB
  • 256 bit
  • DirectX 11
  • PCI-Express 2.0 x16
Niet verkrijgbaar
AMD Radeon HD 6970

AMD Radeon HD 6970

  • Cayman
  • 1536 cores
  • 880 MHz
  • 2048 MB
  • 256 bit
  • DirectX 11
  • PCI-Express 2.0 x16
Niet verkrijgbaar
Sapphire Radeon HD 6950 2GB

Sapphire Radeon HD 6950 2GB

  • AMD Radeon HD 6950
  • 2048 MB
Niet verkrijgbaar
Sapphire Radeon HD 6970 BFBC2 Vietnam Edition 2GB

Sapphire Radeon HD 6970 BFBC2 Vietnam Edition 2GB

  • AMD Radeon HD 6970
  • 2048 MB
Niet verkrijgbaar
XFX Radeon HD 6950 2GB

XFX Radeon HD 6950 2GB

  • AMD Radeon HD 6950
  • 2048 MB
Niet verkrijgbaar
XFX Radeon HD 6970 2GB

XFX Radeon HD 6970 2GB

  • AMD Radeon HD 6970
  • 2048 MB
Niet verkrijgbaar
0
*