Vergelijkingstest: 21 notebook koelers

27 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. Aansluitingen en extra’s
  3. 3. Comfort
  4. 4. De test
  5. 5. Passieve koeling?
  6. 6. Met ventilator
  7. 7. Conclusie
  8. 8. Besproken producten
  9. 9. Reacties

Inleiding

De afgelopen zomermaanden zagen we de klacht al eens langskomen op het forum van Hardware.Info: vastlopende notebooks, die kennelijk door de hitte bevangen waren. Er zijn tal van koelers te koop, speciaal om dit probleem tegen te gaan. De grote vraag is: werkt dat, en heb je er verder nog iets aan?

Om die vraag te beantwoorden namen we een dwarsdoorsnede van momenteel verkrijgbare notebook koelers – het zijn er letterlijk honderden – in allerlei uitvoeringen, van verschillende merken. Deze onderwierpen we aan een test, ontworpen om de effectiviteit van de koelers te meten, met opvallende resultaten.

Het zou echter niet fair zijn notebook koelers en –stands alleen te beoordelen op dit koelvermogen; heel wat producten passeerden ons testlab, die meer in de mars hadden dan een ingenieuze aluminiumconstructie of een of meerdere ventilatoren. Om die reden inventariseerden we ook de eigenschappen en extra mogelijkheden van alle producten, zodat je dit artikel kan lezen als een marktverkenning om te weten te komen wat er zoal te koop is, wat je eraan hebt en wat de beste keuze is voor bepaalde doeleinden.

SilverStone Noble Breeze

Ergonomie

Of warmteproductie nu een factor is of niet, een goede reden om een notebook niet plat op tafel te zetten is ergonomie. Notebooks bieden zelden een verantwoorde werkplek voor wie langer dan een paar minuten aan het typen is. Op schoot geplaatst is het scherm veel te laag ten opzichte van de ogen, wat leidt tot een gebogen nek en potentiële klachten in armen en schouders. Op een bureau geplaatst is het toetsenbord veelal te hoog en een goede polssteun is afwezig. Wie een notebook als hoofd-PC gebruikt – en steeds meer mensen doen dat – doet er goed aan te investeren in een goede houder en een degelijk extern toetsenbord en muis. Een goede houder kan de bovenrand van het scherm op gelijke hoogte aan de ogen positioneren - iets lager mag ook, zolang de nek maar in een natuurlijke houding staat. Veel notebook koelers bieden de mogelijkheid een notebook in een meer verantwoorde positie te positioneren, al gaat dat niet alle modellen in deze test even goed af. De volgende modellen zijn in ieder geval in staat het scherm verticaal flink hoger te doen uitkomen: Cooler Master NotePal S, Logitech Alto Cordless, Recom CoolDesk, Recom CoolDesk Professional, Sitecom Notebook Stand Aluminium en het Sweex Notebook Station.

Modellen die niet in hoogte verstelbaar zijn en bijvoorbeeld alleen koelen, zoals de Cooler Master Infinity of de Zalman Ultra Quiet Notebook Cooler, zou je voor een optimale ergonomische houding eigenlijk met een externe monitor moeten gebruiken.

Aansluitingen en extra’s

Wie zijn notebook stand als een soort docking station gebruikt, wil natuurlijk standaard een muis, toetsenbord en bijvoorbeeld een kaartlezer aangesloten houden. Daarvoor moet de stand wel over voldoende USB aansluitingen beschikken. De van een fan voorziene notebook koelers zijn veelal uitgerust met één of meer USB-aansluitingen. Opvallend is dat geen van de koelers voorzien is van een correcte USB-B ofwel slave connector, maar alle hebben een USB-A connector, die normaal gesproken bedoeld is voor de USB host-functie. Bijvoorbeeld om een externe harde schijf op aan te sluiten. Dit is niet conform de USB-specificatie en potentieel riskant, want als je de meegeleverde losse kabel gebruikt om twee echte USB-host poorten op elkaar aan te sluiten, loop je risico op vuurwerk. Bij de meeste koelers zijn de aansluitingen wel gemarkeerd, maar zelden duidelijk; het is eenvoudig een vergissing te maken, die je hopelijk bemerkt voor er rook uit je externe harddisk komt.

Helaas is bij de meeste geteste exemplaren slechts één USB-uitgang beschikbaar; omdat er een uitgang van het notebook zelf wordt gebruikt voor de stroomvoorziening, betreft het feitelijk alleen een doorlusmogelijkheid. Uitzonderingen hierop zijn het Logitech Cooling Pad N100 en de Thermaltake Massive 23 CS, met deze twee ben je gewoon één USB-aansluiting kwijt. Een aantal koelers heeft meer dan alleen één doorgeluste poort, maar een echte ingebouwde hub: de Logitech Alto Cordless heeft drie aansluitingen beschikbaar voor randapparatuur – bovendien is het een ontvanger voor het bijbehorende draadloze toetsenbord, dus daarvoor is geen aparte aansluiting nodig. De Recom CoolDesk biedt vier vrije aansluitingen, Sweex spant de kroon met vijf USB-aansluitingen.

In het testveld bevonden zich verder weinig echte ‘docking station’ achtige stands. Het genoemde Sweex Notebook Station + USB hub biedt eSATA, een geheugenkaartlezer en inbouwmogelijkheid voor een 2,5 inch harde schijf en is daarmee een redelijk compleet product. Voor een docking station gangbare aansluitingen zoals VGA/DVI, netwerk en audio-aansluitingen ontbreken echter.

Sweex Notebook Station + USB hub
De Sweex Notebook Station is een aardig alternatief voor een ‘echte’ docking station, met ingebouwde kaartlezer en ruimte voor een 2,5” harde schijf.

Comfort

Notebook koelers, speciaal bestemd voor gebruik op schoot, zijn een klasse apart. In deze test troffen we slechts één exemplaar, de Logitech Comfort Lapdesk. Aan de onderkant voorzien van een kussen biedt dit een vlak oppervlak om de notebook op de knieën te laten rusten. Daarmee neem je wel bijna een kilo extra op schoot, met een gewicht van ruim 900 gram is het zwaarder dan sommige dragers, bedoeld voor gebruik op een bureau. Ook is het gladde oppervlak geen onverdeeld voordeel, wie een laptop zonder goede rubberen voetjes heeft zal z’n best moeten doen de Lapdesk recht te houden om een wegschuivende notebook te voorkomen.

Dit bezwaar geldt in meer of mindere mate voor alle koelers die een hellend vlak vormen, zonder een opstaande rand aan de onderzijde: de Cooler Master NotePal Infinite bijvoorbeeld is wel voorzien van een paar stukjes anti-slip materiaal, maar een 12 inch notebook wordt daar amper door gestabiliseerd. Ook Logitech’s Cooling Pad N100 ontbeert een bescherming tegen wegglijden, evenals de Recom CoolDesk Easy (twee rubberen verdikkingen aan linker- en rechtervoorzijde). Ook de Zalman Ultra Quiet Notebook cooler heeft geen opstaande rand, maar wel over de hele voorzijde een dikke rubberen strip; het zal echt zware notebooks niet tegenhouden, maar voor de meeste exemplaren volstaat dit wel.

Logitech Comfort Lapdesk
Een klasse apart: de Logitech Comfort Lapdesk.

Draagbaarheid

Veruit de meeste notebook stands in deze test zijn bedoeld om op één plaats gebruikt te worden. Een klein aantal is echter geoptimaliseerd voor vervoer. Dat blijkt uit slimme opklapsystemen en een laag gewicht. Opvallendste exemplaar in het testveld is de Gigabyte G-Pad: deze ‘stand’ is dubbel te vouwen en kan dan zo in het zijvak van een notebook tas worden geschoven. Met 534 gram is het niet eens de lichtste drager die we hier bespreken, die eer gaat naar de 476 gram wegende Recom CoolDesk Easy – maar die is weer niet geschikt om regelmatig mee te nemen. Dat is de zeer compact op te vouwen Logitech Alto Cordless wel, al is het gewicht van zo’n twee kilo een beletsel: dat is inclusief het full size keyboard, dat wel. Van alle draagbare cq. vervoerbare notebook houders zijn we het meest gecharmeerd van de Sitecom Notebook Stand Aluminium. In opgevouwen stand zo plat als een paar vellen papier, maar uit te vouwen tot een ergonomisch verantwoorde hoogte. Het dunne aluminium oogt vervaarlijk maar is niet scherp en kan een full-size notebook zowaar dragen zonder door te buigen. Bij de producten van Sitecom en Gigabyte wordt een bescherm- annex transporthoes geleverd.

Sitecom Notebook Stand Aluminium
Makkelijk mee te nemen: de Sitcom Notebook Stand Aluminium

De test

De hamvraag is natuurlijk: helpen deze veelal expliciet als notebook koeler verkochte producten nu daadwerkelijk om de temperatuur van de notebook binnen de perken te houden? Vooraf waren we tamelijk sceptisch: een notebook heeft per definitie geen goede mogelijkheid via direct contact warmte af te voeren, vrijwel alle exemplaren hebben kleine ‘pootjes’ om een laag lucht tussen notebook en tafeloppervlak te creëren voor de noodzakelijke aanvoer van koele lucht, zelfs als het maar door convectie is. Het veelvuldig gebruikte aluminium is dus om redenen van warmteafvoer weinig zinnig, al wordt het tegendeel in meer of mindere mate door diverse fabrikanten geïmpliceerd.

De koeling kan dus feitelijk door twee factoren worden veroorzaakt: het creëren van meer ruimte voor toevoer van koele lucht aan de onderzijde, of een fan die actief warme lucht afvoert dan wel koelere lucht aanvoert.

Om de effectiviteit van de koelers te testen, plaatsten we een binnen het Hardware.Info lab als notoir heethoofd bekend staande laptop op de stands. Deze van een Core 2 Duo T5250 voorziene machine lieten we vervolgens in hoog tempo warm aanlopen met behulp van het benchmark programma OCCT. Dit kreeg 15 minuten de tijd om de notebook te oververhitten, door beide cores maximaal te belasten; onderwijl werd de temperatuur van beide kernen geregistreerd en weggeschreven naar een grafiek. De benchmark heeft een aanlooptijd van 1 minuut, waarna 10 minuten de belasting maximaal wordt opgevoerd; de laatste vier minuten komt de notebook weer tot bedaren. Vlak op een tafel geplaatst in onze testruimte crashte de notebook rond de zes minuten, wanneer de kernen een temperatuur boven de 81 graden bereikten. Elke koeler die de notebook langer deed werken, heeft dus in ieder geval enig effect.


Goed zichtbaar is het temperatuurverloop van de CPU kernen, in dit geval bij gebruik van de Cooler Master NotePal Infinite.

Passieve koeling?

In de test bevonden zich zes notebook stands zonder ventilator: de Cooler Master NotePal S, de Gigabyte G-Pad, de Logitech Alto Cordless, de Logitech Comfort Lapdesk, de Sitecom Notebook Stand Aluminium en de Sweex Notebook Station. Over de resultaten kunnen we kort zijn: alleen de Cooler Master NotePal S slaagde erin de 15 minuten durende test af te maken. Door de licht gebogen en geventileerde onderzijde kan meer koele lucht de onderkant van de notebook bereiken, waardoor de CPU temperatuur net onder de 80 graden blijft. Op alle andere passieve exemplaren crashte de notebook voordat de test voltooid kon worden. Opvallend is dat het Gigabyte G-Pad effectiever werkt, wanneer het op de ‘verkeerde’ manier onder de notebook geplaatst wordt: het geribbelde in plaats van vlakke oppervlak resulteert kennelijk in een betere luchtcirculatie.

Cooler Master Notepal S
De Cooler Master NotePal S is de enige passieve koeler die enig effect sorteert.

Wil dat zeggen dat geen van deze producten het overwegen waard is? Zeker niet. Met name de Logitech Alto Cordless kunnen we waarderen als voordelig alternatief voor een vaak dure officiële docking station, die voor veel consumenten notebooks helemaal niet leverbaar zijn. Het draadloze toetsenbord is prima en de extra USB-aansluitingen zijn handig voor wie veel wisselt tussen vaste en mobiele werkplek. Zoals gezegd is de stand van Sitecom het enige echt praktische én ergonomisch verantwoorde draagbare model in deze test en Sweex ten slotte levert voor een wel heel lage gemiddelde prijs een zeer compleet alternatief voor een docking station, inclusief mogelijkheid tot inbouw van een 2,5 inch harde schijf.


Het zijn kleine verschillen, maar 80 graden of meer betekent dat de CPU zichzelf terugklokt, of dat de notebook crasht.

Met ventilator

Wie een notebook heeft dat snel heet wordt, is echter beter uit met een actief gekoeld exemplaar, waarvan we er dan ook twaalf testten. Het goede nieuws: een actieve fan werkt echt, met een ventilator onder zich kon onze notebook de testrun in alle gevallen voltooien. Steekproeven met een langere testduur wezen uit dat dit geen invloed had op de temperatuur, eenmaal op een bepaald niveau blijft deze constant. Betekent dit dat je notebook met een koeler niet meer heet wordt? Niet echt. De best presterende exemplaren van de actief gekoelde stands waren de Cooler Master NotePal Infinite en de Recom CoolDesk Easy – met deze koelers bleef de CPU temperatuur steken op 77 graden. Alle andere koelers kwamen één of twee graden hoger uit, dicht tegen het maximum aan dus.

Cooler Master NotePal Infinite
De Cooler Master NotePal Infinite koelt het beste, maar produceert ook het meeste herrie.

De tweede factor die van belang is, naast de effectiviteit van de fan, is het geluid dat de stands produceren. Ventilatoren betekenen helaas lawaai, en een luchtstroom door een rooster kan ook vervelend klinken. De praktijk bewijst dat, de luidruchtigste koeler in de test is dezelfde Cooler Master NotePal Infinite: deze produceert ruim 48 dB(A) op 10 centimeter afstand in onze geluidsdichte box. De CoolDesk Easy doet het een stuk beter met 38,8 dB(A), maar dat is nog altijd rumoerig. De stilste koelers produceren net wat meer dan 30 dB(A), dat zijn de Silverstone Noble Breeze en de Recom CoolDesk Professional. Deze laatste hebben we in zowel zwart als zilver getest, om te kijken of de kleur nog enig effect maakte bij eventuele afvoer van warmte: dit blijkt naar verwachting geheel niets uit te maken.

Wil je je notebook temperatuur echt wat beperken, ten einde te kunnen werken zonder vastlopers bij hoge continue belasting, dan is een exemplaar met fan dus de juiste keuze. Wel moeten we opmerken dat in de praktijk zelden een situatie voorkomt waarbij de processor wordt belast zoals in onze test – het belangrijkste effect zal dan ook zijn dat een actieve koeler ervoor zorgt dat processorkoeler minder snel hard in actie hoeft te komen, wat gunstig is voor de geluidsproductie en de werkduur van de batterij.


De geluidsproductie van de koelers verschilt aanzienlijk.

Conclusie

Notebook stands zonder ventilator zouden de naam koeler eigenlijk niet moeten voeren, aangezien ze hoegenaamd niets doen om de notebook daadwerkelijk te koelen; Logitech en Sweex doen dit dan ook niet. Exemplaren die door de vorm meer luchtcirculatie onder het notebook mogelijk maken, zoals de Cooler Master NotePal S, hebben wel enig effect – de claim van ‘more effective heat dissipation’ is in dit geval dus correct. Alle modellen met een vlak oppervlak kunnen zich beter als ‘notebook stand’ of ‘notebook houder’ afficheren. Feitelijk zijn het dan eerder docking station alternatieven en in die zin gaat onze voorkeur uit naar de Logitech Palo Cordless, met de Sweex Notebook station als voordelig alternatief.

De best presterende actieve koelers zijn de Cooler Master NotePal Infinite en de Recom CoolDesk Easy. De laatste is gemiddeld zo’n 8 euro goedkoper in de Hardware.Info Prijsvergelijker, maar kan slechts notebooks tot 14 inch beeldscherm diagonaal dragen. Wel is de Recom aanmerkelijk stiller. Onze voorkeur gaat echter uit naar de op ergonomische hoogte te positioneren Recom CoolDesk Professional, welke notebooks tot 20 inch kan accommoderen en erg stil zijn werk doet. Helaas is deze stand op moment van schrijven niet terug te vinden bij een van de ruim 110 winkels in de Hardware.Info Prijsvergelijker, dus de verkrijgbaarheid is niet erg goed. Bovendien is hij met een adviesprijs van 70 euro de duurste koeler in de test.

Recom CoolDesk Professional Silver
Hij kost het meeste, maar is het stilste en werkt prima: de Recom CoolDesk Professional, ook leverbaar in zwart.

Klik op de knop Specificaties vergelijken in het productoverzicht hieronder voor een uitgebreide vergelijkingstabel.


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Cooler Master NotePal Infinite

Cooler Master NotePal Infinite

  • Actief gekoeld
Niet verkrijgbaar
Cooler Master Notepal S

Cooler Master Notepal S

  • ###
Niet verkrijgbaar
Gigabyte G-Pad

Gigabyte G-Pad

  • ###
Niet verkrijgbaar
Logitech Alto Cordless

Logitech Alto Cordless

  • ###
Niet verkrijgbaar
Logitech Comfort Lapdesk

Logitech Comfort Lapdesk

  • ###
Niet verkrijgbaar
Logitech Cooling Pad N100

Logitech Cooling Pad N100

  • Actief gekoeld
Niet verkrijgbaar
Rainbow Netcooler

Rainbow Netcooler

  • Actief gekoeld
Niet verkrijgbaar
Recom CoolDesk

Recom CoolDesk

  • Actief gekoeld
Niet verkrijgbaar
Recom CoolDesk Easy

Recom CoolDesk Easy

  • Actief gekoeld
Niet verkrijgbaar
Recom CoolDesk Mini

Recom CoolDesk Mini

  • Actief gekoeld
Niet verkrijgbaar
Recom CoolDesk Professional Black

Recom CoolDesk Professional Black

  • Actief gekoeld
Niet verkrijgbaar
Recom CoolDesk Professional Silver

Recom CoolDesk Professional Silver

  • Actief gekoeld
Niet verkrijgbaar
Revoltec RNC-2100 Black

Revoltec RNC-2100 Black

  • Actief gekoeld
Niet verkrijgbaar
Revoltec RNC-2100 Collector's Edition

Revoltec RNC-2100 Collector's Edition

  • Actief gekoeld
Niet verkrijgbaar
Revoltec RNC-3000 Silver

Revoltec RNC-3000 Silver

  • Actief gekoeld
Niet verkrijgbaar
SilverStone Noble Breeze

SilverStone Noble Breeze

  • Actief gekoeld
Niet verkrijgbaar
Sitecom Notebook Stand Aluminium

Sitecom Notebook Stand Aluminium

  • ###
Niet verkrijgbaar
Sweex Notebook Station + USB hub

Sweex Notebook Station + USB hub

  • ###
Niet verkrijgbaar
Thermaltake Massive 23 CS

Thermaltake Massive 23 CS

  • Actief gekoeld
Niet verkrijgbaar
Xigmatek Talisman

Xigmatek Talisman

  • Actief gekoeld
Niet verkrijgbaar
Zalman ZM-NC1500 Black

Zalman ZM-NC1500 Black

  • Actief gekoeld

€ 27,23

1 winkel
0
*