Intel X48 moederborden vergelijkingstest

31 reacties
Inhoudsopgave
  1. 1. Inleiding
  2. 2. ASUS P5E3 Premium/WiFi-AP@n
  3. 3. Gigabyte X48T-DQ6
  4. 4. MSI X48 Platinum
  5. 5. Benchmarks
  6. 6. Conclusie
  7. 7. Besproken producten
  8. 8. Reacties

Inleiding

Eind vorig jaar introduceerde Intel de high-end X38-chipset, met enkele revolutionaire nieuwe features. Zo was de X38 de eerste Intel-chipset met ondersteuning voor PCI-Express 2.0 en de eerste Intel-chipset die twee videokaarten kon aansturen met elk 16 PCI-Express lanes. SLI-functionaliteit behoort dankzij de boycot van nVidia natuurlijk niet tot de mogelijkheden, maar de X38 heeft zich wel snel opgewerkt tot het meest gewilde Crossfire-platform. Qua prestaties- en overklokpotentieel presteerde de X38 beter dan welke andere chipset voor Intel-moederborden ook. Op de specificaties van de X38 bleek eigenlijk niets meer af te dingen, toch zag Intel al binnen enkele maanden van de introductie reden om met een opvolger te komen, de X48-chipset. Echt nieuw is deze niet: de Intel X48 is in feite de bestaande Intel X38-chipset, alleen dan licht opgepimpt. Niettemin verplichte kost voor wie van plan was een X38-bord te kopen.

X48 vs. X38

De verschillen tussen de nieuwe Intel X48-chipset en de bestaande Intel X38 kunnen we snel uit de doeken doen: allereerst heeft Intel officiële ondersteuning voor de 1600 MHz frontside bus toegevoegd en daarnaast heeft men een nieuwe technologie om DDR3-geheugenmodules te overklokken, getiteld XMP (eXtreme Memory Profiles), geïntroduceerd. Let wel, het eerste heeft alleen te maken met validatie en het tweede is in feite een softwarematig BIOS-trucje. Hardwarematig zijn de X48- en X38-chipsets geheel identiek.

Die ondersteuning voor de 1600 MHz frontside bus is nodig in verband met de recent verschenen Intel Core 2 Extreme QX9770-processor. Onze tests bewezen echter al dat bestaande Intel X38-borden ook probleemloos deze hogere FSB-snelheid ondersteunden. Intel XMP is in feite een toevoeging aan de SPD (Serial Presence Detect) chip die op alle geheugenmodules terug te vinden is. In de SPD staat vermeld op welke kloksnelheid modules kunnen werken met welke latencies. Dankzij XMP wordt die informatie uitgebreid met gegarandeerde overklok-klokfrequenties, de daarvoor benodigde voltages en extra timings. In de praktijk betekent dit dat wanneer je speciale XMP-geheugenmodules aanschaft, je deze in de BIOS met één druk op de knop op een juiste en gegarandeerde manier kunt overklokken. Een zeer handige feature voor wie graag extra performance uit z'n modules haalt, maar niet de behoefte heeft om zelf uit te gaan zoeken tot welke frequenties z'n modules in staat zijn en welke voltages daarvoor benodigd zijn. Nieuw is het idee overigens niet: nVidia introduceerde een soortgelijke technologie onder de naam SLI Memory / EPP (Enhances Performance Profiles) bij de nForce 680i-chipset, maar dat is nooit echt aangeslagen.

Op alle andere vlakken is de X48 in feite gewoon identiek aan de X38. Dat betekent officiële ondersteuning voor alle varianten van Intels Core 2-processor en ondersteuning voor DDR2-1066 of DDR3-1333 geheugen. Aangezien Intel de X48 puur richt op high-end game PC's zullen we zien dat moederbordfabrikanten meestal ervoor kiezen om een DDR3-uitvoering uit te brengen, zoals ook de drie borden die we in dit artikel beschrijven. Verder biedt de X48 ondersteuning voor twee PCI-Express x16-sloten volgens de nieuwe generatie 2.0-standaard. Hiermee kunnen twee ATI-videokaarten op volle snelheid in Crossfire-modus gebruikt worden. De X48 wordt gecombineerd met de ICH9R southbridge. Die biedt ondersteuning voor 6x SATA300 (inclusief RAID 0, 1 en 5), 10x USB 2.0, 8 extra PCI-Express lanes en High Definition Audio.

Test

In deze test bespreken we een drietal X48-moederborden van ASUS, MSI en Gigabyte. Alle borden testten we in combinatie met een Intel Core 2 Extreme QX6850-processor, 2 GB DDR3-1333, een nVidia GeForce 7800 GTX-videokaart, een Western Digital Raptor 74 GB harddisk en een Cooler Master Real Power M850-voeding.

ASUS P5E3 Premium/WiFi-AP@n

De ASUS P5E3 Premium Wifi-AP @N is de rechtstreekse opvolger van de eerder geteste P5E3 Deluxe Wifi-AP. Het feit dat ASUS haar X48-bord dezelfde serienaam geeft als haar X38-borden, geeft wel aan dat ze het zelf ook als 'minor upgrade' zien. Dat blijkt ook wel als we beide borden met elkaar vergelijken: op de gebruikte chipset na zijn ze identiek. Alles dat we schreven in onze review over de P5E3 Deluxe Wifi-AP (zie hier), geldt dus in feite ook voor de Premium-variant.

Asus P5E3 Premium/WiFi-AP@n

Over de P5E3 Deluxe waren we zeer te spreken vanwege alle extra features die ASUS op het bord wist te plaatsen. Zo heeft het bord een geïntegreerde 802.11n WLAN-adapter op basis van een RaLink-chipset. Om een zo goed mogelijke draadloze prestatie te leveren wordt het bord geleverd met een tweepolige antenne. Een andere speciale feature was de integratie van ASUS Express Gate, een onboard Linux-besturingssysteem waarmee je binnen 30 seconden na het aanzetten van je PC aan de slag kunt. In Express Gate zit een Firefox-webbrowser en Skype-software. Blader vooral even terug naar onze review van de P5E3 Deluxe voor een uitgebreidere beschrijving van Express Gate. De flashgeheugenchip waarop de Express Gate-software is geplaatst, vinden we tussen het tweede PCI-Express slot en het tweede PCI-slot.

Afgezien van de speciale extra mogelijkheden, is de P5E3 Premium Wifi-AP @N een geweldig bord. De CPU is voorzien van een dubbel uitgevoerde 4-fase voeding, waarbij de koperen koelconstructie duidelijk beter is ontworpen dan bij de andere twee borden in de test. Als enige heeft ASUS immers de koelblokken op alle fases aangesloten op de heatpipes. Zelfs de stroomvoorziening voor de geheugenmodules is voorzien van een koelblok. Hardwarematig is ASUS zo het beste toegerust voor overklokkers.

Het bord heeft in totaal drie PCI-Express x16 sloten. Twee hebben de volledige bezetting van 16 lanes en worden aangestuurd vanuit de northbridge. De derde is bezet met slechts vier lanes van de 1.1-generatie en wordt aangestuurd vanuit de southbridge. Daarnaast is er nog twee keer PCI-Express x1 en twee keer PCI, voldoende uitbreidingsmogelijkheden dus. Voor DDR3-modules zijn er vier slots beschikbaar en vanzelfsprekend wordt XMP ondersteund.

Ook op alle andere vlakken is het bord full featured. Vanuit de ICH9R southbridge zijn er een zestal SATA300-poorten beschikbaar, een extra JMicron JMB363-chip voorziet daarnaast nog in twee eSATA-poorten. Naast de WLAN-aansluiting heeft het bord ook nog dual Gigabit LAN, één aangestuurd met een Marvell 88E8056 PCI-Express chip en de ander met een Realtek PCI-chip. Voor het geluid bevindt zich een Analog Devices HDA-codec aan boord.

Asus P5E3 Premium/WiFi-AP@n

De BIOS bevat zo'n beetje alle opties die je je maar kunt wensen, inclusief de mogelijkheid om profielen aan te maken. Wat beschikbare voltages voor CPU en geheugen betreft ,moet ASUS wel in Gigabyte zijn meerdere erkennen.

Een echt overklokbord is de P5E3 Premium niet. Daarvoor komt ASUS binnenkort met de Rampage-serie, de opvolgers van de op X38 gebaseerde Maximus Extreme- en Maximus Formula-borden. Desalniettemin is het bord zeer goed ontworpen, waardoor het zeer geschikt is voor overklokkers. Het bord moet het echter voornamelijk hebben van alle extra features, zoals onboard WLAN en de Express Gate-software. Die maken het bord helaas wel nodeloos duur. De gemiddelde prijs bedraagt op het moment van schrijven rond de 297 euro. Hiermee is ASUS ruim 60 respectievelijk 70 euro duurder dan haar twee concurrenten. Voor wie geen behoefte heeft aan onboard WLAN en niet verwacht gebruik te maken van de Express Gate-software, is de P5E3 Premium Wifi-AP dan ook eigenlijk gewoon te duur.

Gigabyte X48T-DQ6

De Gigabyte X48T-DQ6 is - hoe kan het ook anders - de opvolger van de X38T-DQ6. Ook Gigabyte heeft gewoon het bordontwerp van de X38-bord gebruikt en daar de nieuwe chipset opgezet. Opnieuw kunnen we verwijzen naar onze eerder uitgevoerde test van X38-borden. Alles dat we schreven over de X38T-DQ6, geldt ook voor de nieuwe uitvoering.

Gigabyte X48T-DQ6

Gigabyte heeft ervoor gekozen om het te laten bij twee PCI-Express x16-sloten. In feite is die keuze wel te rechtvaardigen; het derde slot op andere borden biedt toch slechts x4 snelheid en zal door vrijwel niemand gebruikt worden. Verder heeft men drie keer PCI-Express x1 en twee keer PCI. Voor de vier DDR3-geheugensloten belooft Gigabyte dat draaien op DDR3-1800 snelheid geen probleem mag zijn, mits je natuurlijk modules hebt die een dergelijke snelheid ondersteunen. Support voor Intel XMP heeft Gigabyte inmiddels ook in haar drivers geplaatst.

Wat in een Gigabyte natuurlijk nooit mag ontbreken, is het gepatenteerde dual BIOS systeem. Maar het bord kent ook enige verrassingen: een zeer goede zet is de keuze voor de Realtek ALC889 HDA audiocodec. Niet alleen biedt deze een duidelijk betere geluidskwaliteit dan de chips die ASUS en MSI gebruiken, hij biedt ook nog eens ondersteuning voor DTS Connect, waardoor je je PC met één digitale kabel op een surround-versterker kunt aansluiten. Het bord is verder voorzien van dual Gigabit LAN, beide aan de hand van Realtek PCI-Express-chips. De I/O-connectors aan de achterzijde moet eSATA helaas missen, maar 8x USB 2.0 is wel beschikbaar. Dat eSATA niet standaard op het bord zit is overigens geen probleem; Gigabyte levert immers los een dubbel uitgevoerd eSATA-bracket mee. Dat kan intern worden aangesloten op twee van de acht SATA300-poorten. Van die acht zijn er zes afkomstig uit de Intel southbridge en twee van een losse JMicron-chip. Voor de implementatie van een los eSATA-bracket is best wat te zeggen: zo kun je immers zelf kiezen of je externe schijven op de Intel of op de JMicron-controller wil plaatsen.

Gigabyte is nog steeds uniek met haar dubbel uitgevoerde 6-fase CPU-stroomvoorziening, die door Gigabyte's marketingmachine nog altijd wordt afgedaan als 12-fase. De overige borden uit de DQ6-reeks hebben zich mede hierdoor al bewezen als zeer potente overklokborden. Jammer is wel dat slechts vijf van de zes fases onder het grote koperen koelblok zijn geplaatst. Dat had men bij de P35-DQ6 toch beter voor elkaar. Desalniettemin, qua overklokfeatures wint Gigabyte het, onder meer door het mogelijk maken van zeer hoge voltages: maximaal 2.35 Volt voor de CPU en 3.05 Volt voor het DDR3-geheugen. De mogelijkheden in de BIOS zijn eveneens zeer compleet.

Gigabyte X48T-DQ6

Op het bord pronken de namen Ultra Durable 2 en Dynamic Energy Saver. Ultra Durable 2 is een technologie die we een tijd geleden hebben besproken. Kort door de bocht betekent het dat Gigabyte op het bord gebruik maakt van een hoogwaardige kwaliteit condensator, spoeler en MOS-FET's. Uniek is het echter niet meer, want ook ASUS en MSI maken van vergelijkbare componenten gebruik. Dynamic Energy Saver is een nieuwe technologie waarbij men de verschillende fases van de CPU stroomvoorziening dynamisch kan in- en uitschakelen. Waarneer de processor volledig wordt gebruikt en is overklokt, zullen alle zes fases worden ingeschakeld. In idle-modus, waarbij het voltage ook wordt teruggeschroefd, zijn slechts twee of drie fases actief. Daarmee weet Gigabyte het energieverbruik flink te beperken in vergelijking met X38-borden, maar toch is ASUS' X48 met een vergelijkbare technologie nog iets zuiniger.

De gemiddelde prijs van de Gigabyte X48T-DQ6 is op het moment van schrijven 234 euro. Dat is ruim 60 euro minder dan het ASUS-bord. Dat maakt dat we een lichte voorkeur voor het Gigabyte-bord krijgen, maar er is nog een andere kaper op de kust...

MSI X48 Platinum

... en dat is MSI met de X48 Platinum. Ook hier hebben we te maken met een bestaand bordontwerp waar men in plaats van een X38-chip, een X48 op heeft geplakt. De MSI X38 Platinum hebben we overigens nooit besproken bij Hardware.Info. Dit is dus het enige bord in de test dat écht nieuw voor ons is.

MSI X48 Platinum

De X48 Platinum is op veel vlakken een bijzonder bord. De meest unieke feature is de aanwezigheid van vier PCI-Express x16 sloten. Die zijn op een aparte manier geïmplementeerd: de eerste twee sloten (blauw van kleur) zijn afkomstig van de northbridge en zodoende voorzien van 16 lanes van generatie 2.0. Videokaartsloten drie en vier zijn een verhaal apart: voor de aansturing hiervan maakt men gebruik van een IDT PES16T7 PCI-Express switch-chip, die is geplaatst onder het koelblok waar PCIe-expander op geschreven staat. Deze IDT-chip is via PCI-Express x4 verbonden met de ICH9R southbridge en 'verdubbelt' deze lanes op zijn beurt, waardoor zowel videokaart drie als vier zijn verbonden via PCI-Express x4.

De aanwezigheid van vier videokaartsloten roept natuurlijk de vraag op of quad Crossfire mogelijk gaat zijn. Daar is nog geen eenduidig antwoord op te geven: hoewel AMD/ATI rond het uitkomen van dit blad met een definitieve Crossfire X-driver op de markt zal komen, heeft men al laten doorschemeren dat het combineren van vier kaarten alleen op borden met een AMD-chipset mogelijk zal zijn.

Vanwege de aanwezigheid van de extra IDT-chip heeft MSI haar koperen Circu-Pipe koeler moeten vernieuwen. Via heatpipes staan de koelblokken op deze chip, de southbridge, de northbridge en de spanningsstabilisatoren met elkaar in verbinding.

Ook MSI heeft gekozen voor een implementatie met DDR3-geheugen. Een variant die zowel DDR2 als DDR3 ondersteunt staat overigens ook in de planning, onder naam X48X Platinum. Naast de vier videokaartsloten biedt het bord nog ruimte aan twee keer PCI-Express x1 en één keer PCI.

Van de zes SATA300-poorten die de ICH9R southbridge verzorgt, vinden we er vier intern en twee extern als eSATA. Om het totaal aantal interne SATA-aansluitingen toch op zes te brengen heeft men een extra Silicon Image-chip geplaatst. Het bord heeft twee Gigabit LAN-aansluitingen, één aangestuurd door een Realtek-chip en één aangestuurd door een Intel-chip. Voor de onboard 7.1-kanaals geluidskaart maakt men gebruik van een Realtek ALC888.

MSI X48 Platinum

Qua overklokmogelijkheden doet MSI lekker mee: de FSB kan verhoogd worden tot 800 MHz, het CPU-voltage tot 2.12 Volt en het geheugenvoltage tot 2.75 Volt. De BIOS biedt verder alle opties die je maar kunt wensen, inclusief dynamisch overklokken en BIOS-profielen aanmaken. Rondom de CPU-socket vinden we een dubbel uitgevoerde 4-fase voeding. Gek genoeg maakt MSI hier dezelfde misser als Gigabyte, door maar op drie van de vier fases een koelblok te plaatsen. Dat kan bij zeer hoge voltages een overklok-bottleneck vormen. Een zeer positief aspect is echter het vier karakter tekst-display dat we op het bord terugvinden. Dit toont tijdens het bootproces in begrijpelijke taal welke onderdelen geïnitialiseerd worden. Als overklokker weet je zodoende waar de fout zit wanneer je bord niet wilt opstarten.

Van de drie X48-borden heeft MSI de goedkoopste in huis, zij het dat het prijsverschil met Gigabyte beperkt is. 223 euro ben je er op het moment van schrijven gemiddeld voor kwijt.

Benchmarks

In onderstaande grafieken zie je hoe de borden in de verschillende onderdelen presteren in PCMark05. In de grafieken vind je ook resultaten van andere DDR3 Socket 775 borden die we recentelijk hebben getest.

Vanzelfsprekend hebben we ook een stroomverbruik test uitgevoerd. Hieronder de resultaten:

Conclusie

De Intel X48-chipset is op dit moment zonder twijfel de meest luxe en best presterende chipset voor Intel-moederborden. Wie echt alles uit z'n Core 2 Duo of Core 2 Quad wil halen, doet met een X48 bord een goede aankoop. Sowieso raden we met de komst van de X48 de aankoop van een X38-bord af.

De ASUS P5E3 Premium/WiFi-AP@n is met z'n vele extra features, waaronder bijvoorbeeld de WLAN-adapter en ExpressGate-functie, maar ook vanwege het lage energieverbruik onbetwist het meest begerenswaardige bord. Toch heeft het bord één groot nadeel: het is zo'n 60 euro duurder dan de borden van Gigabyte en MSI, die met prijzen rond de 230 euro een stuk vriendelijker in aanschaf zijn. Onze voorkeur tussen beide gaat naar Gigabyte, onder meer vanwege de DES-technologie, de uitstekende Realtek ALC889 audio-codec en de net wat betere overklokmogelijkheden. De keuze kan echter op MSI vallen wanneer je, om welke reden dan ook, behoefte hebt aan meer dan twee videokaartsloten.

Klik op de knop Specificaties vergelijken in het productoverzicht hieronder voor een uitgebreide vergelijkingstabel.


Besproken producten

Vergelijk alle producten

Vergelijk  

Product

Prijs

Asus P5E3 Premium/WiFi-AP@n

Asus P5E3 Premium/WiFi-AP@n

  • ATX
  • Socket 775
  • Intel X48
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
Gigabyte X48T-DQ6

Gigabyte X48T-DQ6

  • ATX
  • Socket 775
  • Intel X48
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
MSI X48 Platinum

MSI X48 Platinum

  • ATX
  • Socket 775
  • Intel X48
  • DDR3
Niet verkrijgbaar
0
*